2021/2 SGS Muhasebe Standartları Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Neden D Şıkkı Doğru? (Doğru Cevap Analizi)

TMS 2 "Stoklar" standardı, genel olarak ticari amaçla elde tutulan malları, üretimde kullanılan hammaddeyi ve bitmiş ürünleri kapsar. Ancak bu standardın istisnaları vardır. Yani bazı özel durumlar TMS 2'nin dışında kalır ve başka bir standarda tabi olur.

D şıkkındaki "Tarım şirketlerinde hasat zamanındaki tarımsal ürünler" durumu, TMS 2'nin kapsamı dışındadır. Çünkü tarımsal ürünler (buğday, pamuk, meyve vb.) hasat anında elde edildikten sonra, bunların değerlemesi ve muhasebeleştirilmesi TMS 41 Tarım standardına tabidir. TMS 41, tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan varlıkları düzenler. Yani hasat anındaki ürünler artık "stok" değil, "tarımsal ürün" olarak değerlendirilir ve TMS 2'ye değil, TMS 41'e bakılır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi TMS 2'nin kapsamı içindedir, yani bunlar stok olarak değerlendirilir:

• A Şıkkı (Hizmet şirketleri): Bir hizmet firması bile olsa, işini yaparken kullandığı hammadde ve malzemeler (örneğin bir temizlik firmasının kullandığı deterjanlar veya bir danışmanlık firmasının kullandığı kağıt/kalem) stoktur ve TMS 2'ye tabidir.
• B Şıkkı (Üretim şirketleri): Üretimde kullanılacak hammadde ve malzemeler, stokların en temel tanımıdır. Kesinlikle TMS 2 kapsamındadır.
• C Şıkkı (Gayrimenkul şirketleri): Gayrimenkul şirketlerinin elinde, tekrar satmak için beklettiği arsa ve binalar, ticari amaçla elde tutulan stoktur. Bu da TMS 2'ye tabidir.
• E Şıkkı (Ticaret şirketleri): Alınıp satılmak üzere bekletilen mallar, ticaret şirketlerinin en temel stoklarıdır. TMS 2'nin ana konusudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "TMS 2 Stoklar Standardının Kapsamı ve İstisnaları" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları hatırlamalısın:

• TMS 2, genel ticari stokları düzenler.
• TMS 41 Tarım standardı, hasat anındaki tarımsal ürünleri düzenler ve TMS 2'den çıkarır.
• Ayrıca inşaat sözleşmeleri (TMS 11), finansal enstrümanlar (TMS 39/TMS 9) ve maden arama ve değerlendirme faaliyetleri de TMS 2 kapsamı dışındadır.

Özetle: Soruda "hasat zamanındaki tarımsal ürün" ifadesi geçiyorsa, hemen aklına TMS 41 gelmeli ve bunun TMS 2 dışı olduğunu bilmelisin. Doğru cevap D'dir.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Öncelikle durumu hayal edelim: Şirketin elinde bir depo var. Bu depo önce kendi işini yapmak için kullanılıyordu (Maliyet 400.000 TL, Amortisman 150.000 TL). Şimdi şirket bu depoyu boşaltıp kiraya vermeye karar vermiş. Muhasebe kurallarına (TMS 40) göre bu bir "transfer" işlemidir.

Neden Doğru Cevap B Şıkkıdır?

Soruda "yanlış olan" ifadeyi istiyor. B şıkkı şunu diyor: "Transfer işleminden sonra kalan yararlı ömür üzerinden amortisman ayrılmaya devam edilir."

Bu ifade YANLIŞTIR ve bu yüzden doğru cevaptır. Çünkü TMS 40 (Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller) standardına göre, bir gayrimenkul kendi kullanım amaçlı maddi duran varlıktan (Depo) Yatırım Amaçlı Gayrimenkul'e dönüştürüldüğünde ve Gerçeğe Uygun Değer yöntemi seçildiğinde, artık amortisman ayrılmaz.

Yatırım amaçlı gayrimenkuller, değer artış veya azalışları üzerinden takip edilir. Yani her yıl "amortisman" hesabı yapıp maliyetten düşmezsiniz; bunun yerine her yıl o gayrimenkulun piyasa değerini (gerçeğe uygun değerini) yeniden belirler ve farkı kâra veya zarara yazarsınız. Dolayısıyla, "amortisman ayrılmaya devam edilir" demek, TMS 40'ın temel kuralına aykırıdır.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Soruda "Yanlış" Olmadığı İçin Seçilmez)?

Şimdi diğer şıkların neden doğru işlemler olduğunu kısaca görelim ki, neden B'nin tek yanlış olduğunu daha iyi anlayalım:

• A Şıkkı (Doğru İşlem): Depo, finansal tablolarda 350.000 TL (Gerçeğe Uygun Değer) ile gösterilir. Çünkü TMS 40, yatırım amaçlı gayrimenkulleri gerçeğe uygun değer üzerinden değerler. Bu ifade doğrudur.
• C Şıkkı (Doğru İşlem): Depo artık kendi kullanım amaçlı değil, kiraya verilecek. Bu yüzden eski "Birikmiş Amortisman" hesabını kapatıp, o hesabı yok etmemiz gerekir. Bu işlem doğrudur.
• D Şıkkı (Doğru İşlem): Deponun el değeri 400.000 TL idi, ama şu an piyasa değeri 350.000 TL. Ancak burada bir hata var gibi görünebilir. Dikkat edelim: Soruda "Maliyet 400.000, Birikmiş Amortisman 150.000" denmiş. Demek ki defter değeri 250.000 TL (400-150). Piyasa değeri ise 350.000 TL.
• Piyasa Değeri (350.000) - Defter Değeri (250.000) = 100.000 TL fark.
• Bu 100.000 TL'lik artış, "Yatırım Amaçlı Gayrimenkul Yeniden Değerleme Artışı" hesabına kaydedilir. Bu ifade doğrudur.
• E Şıkkı (Doğru İşlem): Depo artık "Binalar" hesabında durmamalı. Eski defter kayıtlarını (Maliyet ve Birikmiş Amortisman) kapatıp, yeni hesabı açmamız gerekir. Bu ifade doğrudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 40 - Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şu iki kuralı ezberlemelisin:

• Ölçme Yöntemi: Eğer şirket Gerçeğe Uygun Değer yöntemini seçerse, o gayrimenkul için amortisman ayrılmaz. Sadece değer artış/azalışları kâra/zarara yazılır.
• Transfer İşlemi: Bir gayrimenkul kendi kullanım amaçlı maddi duran varlıktan, yatırım amaçlı gayrimenkule dönüştürülürken; defter değeri ile gerçeğe uygun değer arasındaki fark, Dönem Karı veya Zararı hesabına yazılır.

Özetle: Soru, "amortisman ayrılmaya devam edilir" diyerek TMS 40'ın en temel kuralını (amortisman yokluğu) ihlal ettiği için B şıkkı yanlıştır ve doğru cevaptır.

Bu soruyu TFRS 15 standardının "tek başına satış fiyatı" (stand-alone selling price) kavramını anlamak için çözelim. Doğru cevap D) 7.400 ₺ şıkkıdır.

Öncelikle neden bu cevabın doğru olduğunu adım adım görelim: TFRS 15'e göre, bir sözleşmede birden fazla edim yükümlülüğü (burada telefon ve hizmet) varsa, toplam satış fiyatı bu yükümlülüklerin tek başına satılabilecekleri fiyatların toplamına dağıtılır. Soruda bize iki ayrı fiyat veriliyor:

• Telefonun tek başına satış fiyatı: 5.000 ₺ (Soruda doğrudan belirtilmiş).
• Sadece iletişim hizmetinin tek başına satış fiyatı: 5.000 ₺ değil, ayda 200 ₺ olarak verilmiş. Bu hizmeti 12 ay boyunca kullanmak isterseniz, tek başına hizmetin toplam değeri 200 ₺ x 12 ay = 2.400 ₺ olur.

Şimdi bu iki tek başına fiyatı toplayalım: Telefonun fiyatı (5.000 ₺) + Hizmetin 12 aylık toplam tek başına fiyatı (2.400 ₺) = 7.400 ₺. Bu toplam tutar, hasılatın dağıtımında kullanılacak "tek başına satış fiyatı" toplamıdır.

Diğer şıkları neden yanlış yaptığını kısaca inceleyelim:

• A) 5.000 ₺: Bu sadece telefonun fiyatıdır, hizmetin değeri eksiktir.
• B) 6.000 ₺: Bu rakam, ayda 500 ₺ ödenen paket fiyatının (500 x 12 = 6.000) toplamıdır; ancak soru toplam paketi değil, bileşenlerin tek başına değerlerini soruyor.
• C) 7.000 ₺: Bu, telefonun 5.000 ₺ ile hizmetin sadece 1 aylık 200 ₺'sinin değil, belki yanlış bir hesapla 2.000 ₺ gibi bir değer eklenmesiyle oluşmuş hatalı bir toplam olabilir.
• E) 8.400 ₺: Bu, telefonun 5.000 ₺ ile paket fiyatının (6.000 ₺) toplanmasıyla elde edilen yanlış bir rakamdır.

Bu soruyu çözebilmek için TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat standardının, çoklu edim yükümlülükleri içeren sözleşmelerde hasılatın dağıtılması için "tek başına satış fiyatı"nın nasıl hesaplanacağına dair kuralını bilmek gerekir.

Sonuç olarak, telefonun tek başına fiyatı ile hizmetin 12 aylık tek başına toplam fiyatı toplanarak 7.400 ₺ bulunmuştur.

Bu soruyu bir SMMM stajı sınavı sorusu gibi ele alalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır. Hadi bunu adım adım, sanki bir hoca anlatıyormuş gibi inceleyelim.

Neden C Şıkkı Doğru?

Sorunun anahtarı "Yeniden Sınıflandırma Düzeltmesi" kavridir. TMS 1 standardına göre, finansal tabloların bir önceki dönemle karşılaştırılabilir olması gerekir. Eğer bir işlem, önceki dönemlerdeki sınıflandırmayı değiştirmişse ve bu değişiklik, o dönemin finansal tablolarını yeniden düzenlemeyi gerektiriyorsa, bu bir "yeniden sınıflandırma düzeltmesi"dir.

C şıkkındaki durum şudur: Yurtdışındaki bir işletmenin elden çıkarılması (TMS 21). Bir şirket, yurtdışındaki bir iştirakini veya işletmesini sattığında veya elden çıkardığında, bu işlem nedeniyle o iştirak ile ilgili olan ve daha önce "Diğer Kapsamlı Gelir" hesabında biriken kâr/zararlar (döviz kâr/zararları gibi), artık o iştirak elden çıktığı için finansal tablolardan silinmek zorundadır. Bu silme işlemi, önceki dönemlerdeki sınıflandırmayı (yani o kârın nerede durduğunu) değiştirdiği için, önceki dönem finansal tablolarının yeniden düzenlenmesini (yeniden sınıflandırma düzeltmesi) gerektirir. Yani, o kârın önceki yıllarda nerede durduğu hatırlatılır ve düzeltilir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden "yeniden sınıflandırma düzeltmesi" gerektirmediğini kısaca açıklayalım:

• A ve B Şıkları (Maddi ve Maddi Olmayan Varlık Yeniden Değerlemesi): TMS 16 ve TMS 38'e göre, bir varlığın yeniden değerlenmesi sonucu oluşan artışlar doğrudan Özkaynaklar hesabına (Yeniden Değerleme Artışları) yansıtılır. Bu işlem, önceki dönemlerin sınıflandırmasını bozmaz, sadece o yılın özkaynaklarını ve varlık değerini günceller. Düzeltme gerektirmez.
• D Şıkkı (Tanımlanmış Fayda Planları): TMS 19'a göre, tanımlanmış fayda planlarının yeniden ölçülmesinden doğan kâr/zararlar da doğrudan Diğer Kapsamlı Gelir hesabına yansıtılır. Bu da bir önceki dönemin sınıflandırmasını değiştiren bir durum değildir.
• E Şıkkı (Nakit Akış Değişkenliğinden Korunma): TFRS 9'a göre, kâr veya zararı etkilemeyen korunma işlemlerinden kaynaklanan kâr/zararlar da Diğer Kapsamlı Gelir hesabında tutulur. Bu işlem de önceki dönemleri düzeltmeyi gerektirmez.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel konuyu iyi bilmelisin:

• TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu: Özellikle "Önceki Dönemlerin Yeniden Sınıflandırılması" ve "Yeniden Sınıflandırma Düzeltmesi" kavramlarının ne zaman uygulanması gerektiği.
• Diğer Kapsamlı Gelir (DKG) İşlemleri: Hangi işlemlerin DKG'ye yansıdığını ve hangilerinin ise önceki dönemleri düzeltmeyi gerektirdiğini (örneğin yurtdışı işlemlerin elden çıkarılması gibi özel durumları) bilmek.

Özetle: Sadece yurtdışı işlemlerin elden çıkarılması durumunda, o işlemin getirdiği kâr/zararın önceki dönemlerdeki sınıflandırması bozulduğu için TMS 1'e göre yeniden sınıflandırma düzeltmesi yapılması gerekir. Bu yüzden doğru cevap C'dir.

Bu soruyu bir SMMM stajı sınavı sorusu olarak ele alalım. Doğru cevap B şıkkıdır. Hadi bunu adım adım, sanki bir hoca anlatıyormuş gibi açıklayalım.

Neden Doğru Cevap B (IFIAR)?

Bu sorunun temelinde "Türkiye'nin üye olduğu uluslararası denetim ve denetçi kurumu" bilgisi yatar.

• IFIAR (Uluslararası Bağımsız Denetim Düzenleyici Kuruluşlar Forumu): Bu örgüt, dünyadaki bağımsız denetim otoritelerinin (örneğin Türkiye'deki SMMM ve YMM Odaları ile ilgili denetim kurulları) işbirliği yapması için kurulmuştur. Türkiye, bağımsız denetim kalitesini artırmak ve uluslararası standartlara uyum sağlamak amacıyla bu forumun aktif bir üyesidir. Dolayısıyla Türkiye'nin de içinde yer aldığı bir uluslararası örgüttür.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden elendiğini kısaca inceleyelim:

• A) EFRAG (Avrupa Finansal Raporlama Danışma Grubu): Bu grup, Avrupa Birliği'ne finansal raporlama standartları konusunda tavsiye verir. Türkiye AB üyesi değildir, dolayısıyla bu grubun tam üyesi değildir. Türkiye ile ilişkisi vardır ama "Türkiye'nin içinde yer aldığı bir örgüt" tanımı için doğru bir cevap değildir.
• C) FASB (Finansal Muhasebe Standartları Kurulu): Bu, Amerika Birleşik Devletleri'ne ait ulusal bir kuruluştur. Türkiye'nin üyesi olduğu bir uluslararası örgüt değildir.
• D) PCAOB (Halka Açık Şirketler Muhasebe Gözetim Kurulu): Bu da Amerika Birleşik Devletleri'ne ait, halka açık şirketlerin denetimini denetleyen bir kurumdur. Türkiye üyesi değildir.
• E) GASB (Kamu Muhasebe Standartları Kurulu): Bu da Amerika Birleşik Devletleri'ne ait, kamu kurumlarının muhasebe standartlarını belirleyen bir kuruluştur. Türkiye üyesi değildir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Uluslararası Muhasebe ve Denetim Kurumları" konusunu birmen gerekir. Özellikle:

• Türkiye'nin üye olduğu denetim ile ilgili uluslararası kuruluşları (IFIAR gibi).
• ABD merkezli olan ve Türkiye'nin üyesi olmadığı kurulları (FASB, PCAOB, GASB gibi) ayırt edebilmek gerekir.

Özetle: Soru, Türkiye'nin hangi uluslararası denetim kurumuna üye olduğunu soruyor. Cevap, Türkiye'nin de üyesi olduğu IFIAR'dır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Neden D Şıkkı Doğru Cevap? (Yani Neden "Söylenemez"?)

Muhasebe Bilgi Sistemi'nin temel görevi geçmişe dönük olayları kaydetmek, sınıflandırmak ve raporlamaktır. Yani sistemin ana işlevi, "Ne oldu?", "Ne kadar kazandık?", "Ne kadar borcumuz var?" gibi sorulara cevap vermektir.

Ancak D şıkkında "İşletme yöneticilerinin koyduğu hedefleri gerçekleştirmek için çalışır" deniliyor. Bu ifade yanlıştır çünkü:

• Muhasebe sistemi, yöneticilerin koyduğu hedefleri doğrudan gerçekleştiren bir araç değildir.
• Muhasebe, yöneticilere doğru veriyi sağlar. Yöneticiler bu veriyi kullanarak hedefe giden yolu çizer ve hedefleri gerçekleştirir.
• Yani sistem, hedefi gerçekleştiren değil, hedefe giden yolda bilgi üreten bir araçtır. Hedef belirleme ve uygulama işi yöneticilerin (insanların) işidir, sistemin değil.

Diğer Şıklar Neden Doğru ve Bu Soruda "Söylenemez" Olarak Seçilmez?

Diğer şıkların hepsi Muhasebe Bilgi Sistemi'nin temel özelliklerini doğru tanımlar:

• A Şıkkı (Doğru): Muhasebe sistemi tek başına çalışmaz; satın alma, üretim, satış gibi diğer sistemlerle veri alışverişi yaparak çalışır. Bu bir gerçektir.
• B Şıkkı (Doğru): Sistemin en önemli amacı, hissedarlar, bankalar ve devlet gibi paydaşlara işletmenin durumunu (faaliyet sonuçlarını) bildirmektir.
• C Şıkkı (Doğru): Paydaşların finansal kararlar alabilmesi için ihtiyaç duydukları bilgileri bu sistem sağlar.
• E Şıkkı (Doğru): Muhasebe sisteminin en somut çıktısı, finansal raporlardır (Bilanço, Gelir Tablosu vb.). Bu tanımlar da doğrudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe Bilgi Sisteminin Tanımı ve İşlevleri" konusunu iyi bilmelisin.

Özetle şunu akılda tutmalısın: > Muhasebe Bilgi Sistemi = Bilgi Üretir. > Yönetim = Bilgiyi kullanarak Hedefleri Gerçekleştirir.

Sistem hedefi gerçekleştiremez, sadece yöneticilere yol haritasını (veriyi) gösterir. Bu ayrımı yapmak, bu tür soruları çözmeni sağlar.