2023/2 SGS Muhasebe Standartları Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap A?

Bu sorunun kalbi TMS 2 (Stoklar) standardında yatar. Standart bize şunu söyler: Stoklar, maliyet bedeli ile Net Gerçekleşebilir Değer (NGD)'nin düşük olanı ile ölçülmelidir.

Durumu senin için somutlaştıralım:

• Maliyet Bedeli: Z işletmesi maskeleri üretirken harcadığı para (hammadde, işçilik, genel üretim giderleri). Diyelim ki bir maskenin maliyeti 10 TL.
• Net Gerçekleşebilir Değer (NGD): Şu an piyasa durumu. Soruda "ani talep azalmaları" ve "piyasa değerinde önemli azalma" deniyor. Yani şu an o maskeleri satmak isteseniz, 10 TL'ye değil, belki de 6 TL'ye satabilirsiniz. Bu 6 TL, Net Gerçekleşebilir Değer'dir.

Kural şudur: Muhasebe "ihtiyatlılık" ilkesine dayanır. Eğer stokun piyasa değeri (6 TL), maliyetinden (10 TL) düşükse, senin defterine 10 TL yazamazsın. Çünkü bu, varlığın değerinin olduğundan yüksek gösterilmesi demektir ve bu yanlıştır. Bu durumda, deftere daha düşük olan değeri (6 TL) yazmak zorundasın.

Bu yüzden, maliyet ile NGD'nin düşük olanı seçilir. Bu da A şıkkını doğru yapar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B Şıkkı (Maliyet bedeli ile ölçülmelidir): Eğer piyasa değeri düştüğünde hala maliyetle (10 TL) yazsaydın, şirketin varlıkları olduğundan yüksek görünürdü. Bu, finansal tabloların dürüstlüğünü bozar. Sadece piyasa değeri yükselirse maliyetle yazılır, düşerse değil.
• C Şıkkı (Yüksek olanı ile ölçülmelidir): Bu en büyük tuzaktır! Eğer yüksek olanı (10 TL) seçseydik, şirket zararı gizlemiş olurdu. Muhasebe kuralları "daha düşük olanı" seçmeyi emreder, yüksek olanı değil.
• D Şıkkı (Net gerçekleşebilir değeri ile ölçülmelidir): Bu sadece NGD'nin maliyetten düşük olduğu durumlarda doğrudur. Ancak soru genel bir kural sorduğu için, eğer piyasa değeri maliyetten yüksek olsaydı (örneğin maskeler çok aranır ve 15 TL'ye satılıyorsa), yine maliyetle (10 TL) yazmak gerekir. Bu şık kuralın tamamını kapsamaz.
• E Şıkkı (Ölçüm yapılmaz): Muhasebe standartlarına göre stokların bir değeri mutlaka olmalıdır. Hiçbir işlem yapmamak mümkün değildir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 2 (Stoklar) standardını ve özellikle "Düşük Maliyet veya Net Gerçekleşebilir Değer" kuralını iyi öğrenmelisin.

Özetle ezberlemen gereken formül: > Stok Değeri = Maliyet ve Net Gerçekleşebilir Değerin (NGD) DÜŞÜK OLANI

Unutma: Piyasa değeri düştüğünde, zararı o an fark edip deftere yansıtmak zorundayız. Bu, şirketin finansal tablosunun gerçekçi olmasını sağlar.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun mantığını kavramak için TMS 38 (Maddi Olmayan Duran Varlıklar) standardının en kritik kurallarına odaklanmamız gerekiyor.

Neden Doğru Cevap C Şıkkıdır?

Sorunun en önemli ipucu "telif hakkının sınırsız yararlı ömre sahip olduğu belirlenmiştir" cümlesidir. TMS 38 standardına göre bir maddi olmayan duran varlığın (burada telif hakkı) ömrü sınırsızsa, muhasebe kayıtlarında şu iki temel kural işler:

• Amortisman Ayrılmaz: Amortisman, bir varlığın ömrünün sınırlı olduğu ve bu sürenin harcanması gerektiği durumlarda uygulanır. Eğer ömür sınırsızsa, bu varlık zamanla "tükenecek" bir şey değildir. Bu yüzden amortisman ayrılması yasaktır.
• Değer Düşüklüğü Testi Zorunludur: Ömür sınırsız olsa da, varlığın değeri piyasa koşullarına, yazarın ünlülüğünün azalmasına veya benzer kitapların çıkmasına bağlı olarak düşebilir. Bu riski kontrol etmek için, sınırsız ömürlü varlıklar yıllık olarak değer düşüklüğü testine tabi tutulmalıdır.

Sonuç: Telif hakkı amortismana tabi tutulmaz, ancak her yıl değer düşüklüğü testi yapılır. Bu tam olarak C şıkkında belirtilmiştir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer şıkların neden hatalı olduğunu kısaca inceleyelim:

• A Şıkkı (Yanlış): "Amortismana ve değer düşüklüğü testine tabi tutulmaz" der. Bu çok tehlikeli bir hatadır. Sınırsız ömürlü varlıklar amortismana tabi olmasa da, değer düşüklüğü testine tabi tutulmalıdır. Değer düşüklüğü testini atlamak varlığın değerinin gerçeği yansıtmamasına neden olur.
• B ve D Şıkları (Yanlış): Bu şıklar "yararlı ömür 10 yıl olarak kabul edilerek amortisman ayrılır" diyor. Soruda açıkça "sınırsız yararlı ömür" olduğu belirtilmiş. Sınırsız ömür varsa, 10 yıl gibi yapay bir süre uydurup amortisman ayırmak TMS 38'e aykırıdır. Sınırsız ömür varsa amortisman asla yapılmaz.
• E Şıkkı (Yanlış): "Amortismana tabi tutulmaz" kısmı doğrudur ancak "10 yıllık sürelerle değer düşüklüğü testine tabi tutulur" kısmı yanlıştır. Sınırsız ömürlü varlıklar için değer düşüklüğü testi yıllık olarak yapılmalıdır, 10 yılda bir değil.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için TMS 38 - Maddi Olmayan Duran Varlıklar standardını iyi bilmelisin. Özellikle şu iki kavramı ayırt etmelisin:

• Sınırlı Ömürlü Varlıklar: Amortismana tabidir ve değer düşüklüğü testi sadece şüpheli durumlarda yapılır.
• Sınırsız Ömürlü Varlıklar: Amortismana tabi değildir, ancak yıllık olarak değer düşüklüğü testine tabidir.

Özetle: Soruda "sınırsız ömür" ibaresini gördüğün an, aklına hemen "Amortisman yok, Yıllık değer düşüklüğü testi var" gelmelidir. Bu kuralı ezberlersen, benzer soruları rahatlıkla çözersin.

Doğru cevap A şıkkıdır çünkü TMS 1'e göre normal faaliyet döngüsü içinde satılması veya gerçekleşmesi öngörülen varlıklar dönen varlıktır. Satışa hazır (satış amacıyla elde tutulan) gayrimenkuller kısa sürede nakde dönüşeceği için dönen varlıklarda raporlanır. 16 ay vadeli ticari alacaklar ise vadesi 12 ayı aşsa da normal faaliyet döngüsünün parçası olduğundan TMS 1 uyarınca dönen varlık olarak sınıflandırılır. Böylece I ve II dönen varlıktır.

B şıkkı yanlıştır çünkü iştirakler uzun vadeli yatırım amacıyla tutulur ve duran varlıklarda raporlanır. C şıkkı yanlıştır çünkü yatırım amaçlı gayrimenkuller (TMS 40) kira veya değer artışı amacıyla uzun süre elde tutulur, duran varlıktır. D şıkkı yanlıştır çünkü II dönen varlık olsa da IV duran varlıktır. E şıkkı yanlıştır çünkü I ve II'nin yanına duran varlık olan IV'ü eklemektedir.

Bilinmesi gereken kural: TMS 1'e göre normal faaliyet döngüsü içinde gerçekleşen ticari alacaklar, 12 aydan uzun vadeli olsalar bile dönen varlıktır.

Bu soru, Muhasebe Standartları'ndaki "Karşılık Ayırma" ve "Dipnot Açıklamaları" konularını bir arada test eden çok önemli bir durumdur. Doğru cevap E şıkkıdır.

Gelin bu durumu adım adım, sanki bir ders çalışıyormuşuz gibi inceleyelim.

1. Neden Doğru Cevap E? (Mevcut Yükümlülük Yok, Dipnot Gerekli)

Öncelikle sorudaki durumu analiz edelim:

• Olay: Bakanlık, 20 Aralık 2022 tarihinde bir bildirimde bulunmuş.
• Zamanlama: Bu bildirimde bacaların filtre takılması gelecekte (izleyen yılın Haziran ayı sonuna kadar) yapılması isteniyor.
• Maliyet: Tahmini maliyet 110.000 ₺.

Muhasebe Kuralı Nedir? Bir işletmenin bilançosunda bir "Karşılık" (gelecekte çıkacak bir gideri şimdiden ayırmak) oluşturabilmesi için üç şartın aynı anda gerçekleşmesi gerekir:

• Geçmişte bir olayın gerçekleşmiş olması.
• Bu olayın gelecekte bir yükümlülük doğurması.
• En önemlisi: Bu yükümlülüğün şu anki bilanço tarihine (31 Aralık 2022) kadar kesinleşmiş olması.

Bu soruda Bakanlık, 20 Aralık'ta bildirimde bulunmuş olsa da, işletmenin şu an (31 Aralık 2022 itibarıyla) bacalara filtre takma zorunluluğu henüz doğmamıştır. Yasal yükümlülük, filtreleri takma süresi dolana kadar (gelecek yılın Haziran ayı) geçerli değildir. Yani 31 Aralık 2022 tarihinde işletmenin henüz bir borcu veya yükümlülüğü yoktur.

Bu nedenle:

• Kayıt Yapılmaz: 110.000 ₺'lik bir karşılık ayırmak yanlıştır. Çünkü yükümlülük henüz oluşmadı.
• Dipnot Açıklanır: Ancak, gelecekte (Haziran 2023'te) bu yükümlülüğün oluşacağı ve maliyetin 110.000 ₺ olacağı bilinmektedir. Muhasebe standartları, gelecekte oluşacak önemli bir yükümlülüğün şimdiden biliniyorsa, bunu bilançonun altına "Dipnot" olarak açıklamayı zorunlu kılar.

Bu yüzden: "Mevcut yükümlülük olmadığı için kayıt yapılmaz, ancak dipnotlarda belirtilir" ifadesi doğru cevaptır.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A ve B Şıkları (Yanlış): Bu şıklar "110.000 ₺ karşılık ayırın" diyor. Bu hatadır çünkü yükümlülük henüz oluşmadı. Karşılık, geçmişte gerçekleşen bir olaydan doğan mevcut bir borçtur. Gelecekte yapılacak bir harcamayı şimdiden borç olarak gösteremeyiz.
• C Şıkkı (Yanlış): "Diğer yarısını izleyen yıl raporlayalım" mantığı da yanlıştır. Karşılık ayırma kuralı yarım yarıya bölünmez. Ya yükümlülük oluştu ve tamamı karşılık olarak gösterilir, ya da oluşmadı ve hiç gösterilmez.
• D Şıkkı (Yanlış): "Hiçbir kayıt yapmamalı ve dipnot da belirtmemeli" diyor. Bu da yanlıştır. Çünkü gelecekte 110.000 ₺'lik bir yükümlülük oluşacağı kesin olarak biliniyor. Bilinen bu gelecekteki durumu dipnotlarda açıklamamak, mali tabloların kullanıcılarını yanıltır.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Karşılık Ayırma" ve "Dipnot Açıklamaları" konularını iyi bilmelisin.

Özellikle şunu akılda tutmalısın: > "Gelecekteki bir yükümlülüğü, henüz o yükümlülüğün yasal olarak doğmadığı tarih itibarıyla bilançoda borç (karşılık) olarak gösteremezsiniz. Ancak, gelecekte oluşacak bu yükümlülüğü dipnotlarda mutlaka açıklamalısınız."

Bu kural, SMMM staj sınavlarında sıkça sorulan ve öğrencilerin en çok karıştırdığı noktadır. Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hocanın sana derste anlatıyor gibi açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C) New York'tur.

Neden Cevap New York?

Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu'nun (IFAC) genel merkezi, New York'ta bulunur. Bu, uluslararası muhasebe dünyasının en temel bilgilerinden biridir. IFAC, 1977 yılında kurulmuş ve merkezi New York'ta olan bağımsiz bir sivil örgüttür. Amacı, küresel ölçekte muhasebe mesleğinin gelişmesini sağlamak ve uluslararası muhasebe standartlarını (IFRS gibi) geliştirmektir. Sınavlarda bu tür "kuruluşların nerede olduğunu" soran sorular genellikle ezberlenmesi gereken coğrafi bilgilerdir ve New York bu konuda doğru adrestir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şehirler de uluslararası kuruluşların merkezi olabilir, ancak IFAC için doğru adres değillerdir:

• A) Paris: Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) ve OECD gibi kuruluşların merkezi buradadır, IFAC değil.
• B) Londra: Birçok uluslararası finans kuruluşu ve ticaret odası buradadır, ancak IFAC'ın merkezi burası değildir.
• D) Brüksel: Avrupa Birliği (AB) kurumlarının ve NATO'nun merkezi buradadır.
• E) Roma: Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Dünya Gıda Örgütü buradadır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Uluslararası Kuruluşlar ve Meslek Örgütleri" konusunu blemen gerekir. Özellikle IFAC'ın kuruluş yılı, amacı ve merkez şehir bilgisi staj giriş sınavlarında sıkça sorulan temel bilgilerdendir. Bu tür sorularda şehir isimlerini karıştırmamak için, her büyük uluslararası kuruluşun hangi şehirde olduğunu ayrı ayrı ezberlemek en sağlıklı yoldur.

Özetle; IFAC = New York. Bu bilgiyi aklında tutarsan benzer sorularda hataya düşmezsin. Başarılar!

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A) Dış paydaşlar'dır.

Neden Doğru Cevap "Dış Paydaşlar"?

Muhasebe Bilgi Sistemi (MBS) geliştirilirken, sistem tasarımcıları ve muhasebe profesyonelleri şu temel sorulara cevap ararlar:

• Kim bu bilgiyi kullanacak? (Kullanıcılar)
• Ne kadar maliyetle kurulacak ve işletilecek? (Maliyet)
• Ne kadar güvenilir olmalı? (Güvenilirlik)
• Hangi ihtiyacı karşılamalı? (İhtiyaca uygunluk)

Muhasebe sisteminin içsel kalitesi ve işlevselliği bu dört maddeye (B, C, D, E şıkları) göre şekillendirilir. Ancak "Dış paydaşlar" (örneğin; şirketin müşterileri, tedarikçileri veya rakipleri) sistemin nasıl kurulacağına dair bir teknik kriter değildir. Dış paydaşlar, sistemin sonucunda elde edilen raporları kullanabilen kişilerdir. Sistemin geliştirme aşamasında "dış paydaşları" bir kriter olarak değil, sistemin çıktısını alan bir grup olarak düşünülür. Dolayısıyla, sistemin geliştirilme sürecinde dikkate alınan teknik bir "öge" veya "kriter" değildir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru Kriterler)?

Diğer şıkların hepsi, bir muhasebe sisteminin olmazsa olmaz kalite özellikleridir:

• B) Maliyet: Bir sistem kurulurken, sistemin kurulum ve işletim maliyeti ile elde edeceği fayda arasında bir denge olmalıdır. "Maliyet" bir kriterdir.
• C) Kullanıcılar: Sistemin kimler tarafından kullanılacağı belirlenmelidir. Kullanıcıların ihtiyaçları sistemin tasarımını belirler. Bu bir kriterdir.
• D) Güvenilirlik: Muhasebe bilgisi kesinlikle güvenilir olmalıdır. Yanlış bilgi içeren bir sistemin değeri yoktur. Bu bir kriterdir.
• E) İhtiyaca uygunluk: Sistem, şirketin gerçek ihtiyaçlarını karşılamalıdır. Gereksiz özellikler içermemeli. Bu bir kriterdir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe Bilgi Sisteminin Özellikleri ve Kısıtları" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şu kavramları ayırt etmelisin:

• Sistemin kalite kriterleri nelerdir? (Güvenilirlik, Maliyet, Kullanıcı dostu olması, İhtiyaca uygunluk).
• Sistemin kullanıcıları kimlerdir? (İç ve dış paydaşlar).

Özetle: Soru, sistemin "nasıl yapılacağına" dair teknik kriterleri soruyor. "Dış paydaşlar" ise sistemin "kime sunulacağı" ile ilgilidir, sistemin inşaatındaki bir tuğla veya çimento (kriter) değildir. Bu yüzden cevap A şıkkıdır.