2024/2 SGS Muhasebe Standartları Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir SMMM stajı sınavı sorusu gibi ele alalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkı (300.000 ₺)'dir.

Gelin bu sonucu nasıl bulduğumuzu adım adım, sanki bir ders çalışıyormuşuz gibi inceleyelim.

1. Neden Doğru Cevap A (300.000 ₺)?

Öncelikle soruda bize iki önemli ipucu veriliyor:

• Şirket Maliyet Modeli'ni kullanıyor.
• Elimizde Maliyet, Birikmiş İtfa Payı ve Birikmiş Değer Düşüklüğü var.

TMS 38 (Maddi Olmayan Duran Varlıklar) standardına göre, bir şirket maliyet modelini seçtiğinde, varlığı bilançoda şu formülle gösterir:

> Bilanço Değeri = İlk Maliyet Bedeli – Birikmiş İtfa Payı – Birikmiş Değer Düşüklüğü Zararları

Şimdi elimizdeki sayıları bu formüle koyalım:

• İlk Maliyet: 500.000 ₺
• İtfa Payı (Amortisman): 150.000 ₺ (Varlığın değerinden düşmemiz gereken kısım)
• Değer Düşüklüğü: 50.000 ₺ (Varlığın piyasa değerinin düştüğü ve bu düşüşün kayda alındığı kısım)

Hesaplamamız şöyle olur: 500.000 - 150.000 - 50.000 = 300.000 ₺

Yani film yapım şirketi, telif hakkını bilançoda 300.000 ₺ olarak gösterir. Bu yüzden A şıkkı doğrudur.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden hatalı olduğunu kısaca açıklayalım:

• B) 350.000 ₺: Bu cevap, sadece itfa payını düşerek bulunmuş (500.000 - 150.000). Ancak soruda değer düşüklüğü de var ve maliyet modelinde bu da düşülmelidir. Değer düşüklüğünü unutmuşlar.
• C) 400.000 ₺: Bu cevap, sadece değer düşüklüğünü düşerek bulunmuş (500.000 - 50.000). İtfa payını (amortismanı) unutmuşlar.
• D) 450.000 ₺: Bu cevap, itfa payını düşmüş ama değer düşüklüğünü eklemiş gibi bir mantık hatası yapmış veya sadece bir kısmını düşürmüş. Doğru bir hesaplamaya dayanmıyor.
• E) 500.000 ₺: Bu cevap, varlığın ilk maliyet bedelidir. Eğer şirket hiç itfa yapmamışsa veya değer düşüklüğü yoksa bu tutar doğru olabilirdi. Ancak soruda itfa ve değer düşüklüğü açıkça belirtilmiş, dolayısıyla bu tutar bilanço değerini yansıtmaz.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 38 - Maddi Olmayan Duran Varlıklar konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şu iki alt başlık çok önemlidir:

• Maliyet Modeli: Varlığın bilançoda nasıl gösterileceği (Maliyet - İtfa - Değer Düşüklüğü).
• Değer Düşüklüğü: Varlığın değerinin düştüğü durumlarda muhasebe kayıtlarının nasıl yapılacağı.

Özetle: Bir varlığın bilanço değerini bulmak istiyorsan, başlangıç maliyetinden hem itfa payını hem de varsa değer düşüklüğünü çıkarmayı asla unutma!

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Neden C Şıkkı Doğru?

TMS 1 (Finansal Tabloların Sunuluşu) standardının en temel ve en önemli kuralı şudur: "Finansal tablolar birbirine bağlıdır ve birbirini tamamlayan bir bütündür."

Standart, finansal tablolar arasında bir "önem sıralaması" yapmaz. Yani, bir şirketin finansal durumunu anlamak için sadece bilançosuna (Finansal Durum Tablosu) bakmak yetmez; aynı zamanda ne kadar kâr ettiğini (Kâr veya Zarar Tablosu), nakit durumunu (Nakit Akış Tablosu) ve özkaynaklardaki değişimi (Özkaynak Değişim Tablosu) da eşit derecede önemle incelemesi gerekir.

TMS 1, finansal tabloların bir arada sunulmasını ve bunların eşit derecede önemli olmasını emreder. Eğer bir tablo diğerinden daha az önemli olsaydı, kullanıcılar sadece o tabloya bakarak şirketin durumunu değerlendirebilirdi ki bu da standartların öngördüğü "bütüncül bakış açısına" aykırıdır. Bu yüzden, tüm tablolar eşit derecede önemle sunulmalıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar (A, B, D ve E), tablolar arasında bir hiyerarşi (sıralama) veya öncelik olduğunu ima eder.

• A, B ve E Şıkları: Bu şıklar, "Finansal Durum Tablosu"nu diğerlerinden daha önemli gösterir. Oysa bilanço tek başına şirketin gelecekteki nakit akışını veya kârlılığını gösteremez. Sadece bilanço ve nakit akış tablosuna bakmak, şirketin özkaynaklarındaki değişiklikleri veya kapsamlı gelirlerini gözden kaçırmanıza neden olur.
• D Şıkkı: Bu şıp da Kâr veya Zarar Tablosu ile Nakit Akış Tablosu'nu öne çıkarır ve Finansal Durum Tablosu'nu (Bilanço) ikinci plana atar. Bu da yanlıştır çünkü bilanço, şirketin o anki varlık ve yükümlülüklerini gösteren temel tablodur ve diğer tablolarla eşit önemdedir.

Özetle, bu şıkların hepsi "Bunu daha çok oku, şunu daha az oku" mesajı veriyor ve TMS 1'in "hepsi eşit derecede önemlidir" kuralına aykırıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu standardının "Genel Kurallar" bölümünü bilmelisin.

Özellikle şunu ezberlemelisin: > "Finansal tablolar, finansal durumun, finansal performansın ve nakit akışının anlaşılmasını sağlamak amacıyla bir arada sunulur ve birbirini tamamlayan bir bütündür. Bu tablolar arasında öncelik veya önem sıralaması yoktur."

Eğer bu temel prensibi biliyorsan, "eşitlik" ilkesini gören şıkkı (C şıkkını) hemen işaretleyebilirsin.

Bu soruyu TFRS 15 (Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat) standardının temel mantığını anlamak için bir "yol haritası" gibi düşünelim. Soruda, hasılatın kaydedilmesi sürecinde izlenmeyen bir adımın hangisi olduğunu soruyor. Doğru cevap B şıkkıdır.

Gelin adım adım nedenini açıklayalım:

Neden Doğru Cevap B?

TFRS 15 standardı, bir şirketin hasılatı ne zaman ve nasıl kaydetmesi gerektiğini belirlemek için 5 temel adım belirlemiştir. Bu adımlar şunlardır:

• Müşteri ile sözleşmenin tanımlanması (A şıkkı buraya girer).
• Sözleşmedeki edim yükümlülüklerinin (yapılacak işlerin) tanımlanması (C şıkkı buraya girer).
• İşlem bedelinin belirlenmesi (D şıkkı buraya girer).
• İşlem bedelinin edim yükümlülüklerine dağıtılması (E şıkkı buraya girer).
• Şirketin yükümlülüğü yerine getirdiği tarihte hasılatın tanınması.

Gördüğün gibi, bu 5 adımın hiçbirisinde müşterinin "finansal istikrarının değerlendirilmesi" yer almaz. Tabii ki bir şirket iş yaparken müşterinin ödeme gücünü merak edebilir, ancak bu bir kredi riski konusudur ve TFRS 15'in hasılatı ne zaman kaydedeceğine dair belirlediği hesaplama adımlarından biri değildir. Bu yüzden B şıkkı, bu sürecin bir parçası değildir ve sorunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar (A, C, D ve E), TFRS 15 standardının zorunlu ve temel adımlarıdır. Eğer bu adımları atlayarak hasılatı kaydederseniz, muhasebe kayıtlarınız standartlara aykırı olur.

• A) Sözleşmenin tanımlanması: İşin yasal bir sözleşme olup olmadığını anlamadan başlamanız imkansızdır. Bu ilk adımdır.
• C) Edim yükümlülüklerinin tanımlanması: Sattığınız ürün veya hizmetin tam olarak ne olduğunu belirlemelisiniz.
• D) İşlem bedelinin belirlenmesi: Müşteriden ne kadar para beklediğinizi hesaplamalısınız.
• E) İşlem bedelinin edim yükümlülüklerine dağıtımı: Eğer birden fazla ürün veya hizmet satıyorsanız, parayı bunlar arasında nasıl böleceğinizi belirlemelisiniz.

Bu şıkların hepsi TFRS 15'in "5 Adım Modeli"nin birer parçası olduğu için, soruda "izlenmeyen adım" sorulduğunda bunlar elenir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat standardını ve özellikle "Hasılatın Tanınması İçin 5 Adım" kuralını ezberlemeniz gerekir.

Özetle:

• Sözleşme var mı?
• Ne verilecek?
• Ne kadar para?
• Para nasıl bölünecek?
• Ne zaman kaydedilecek?

Bu 5 maddeyi bildiğinizde, "Müşterinin finansal istikrarı" gibi ekstra bir maddenin bu listede olmadığını hemen fark edersiniz. Sınavlarda bu tür sorular, standardın temel mantığını bilip bilmediğinizi test etmek için sıkça sorulur.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Öncelikle sorunun anahtar kelimesine bakalım: TMS 37 (Karşılıklar, Koşullu Borçlar ve Koşullu Varlıklar). Bu muhasebe standardı, gelecekte çıkabilecek belirsizlikleri ve olası kayıpları bugünden dikkate almayı öğretir. Yani, "Belki olacak, belki olmayacak" durumlarını nasıl kayda geçireceğimizi inceler.

Neden D Şıkkı Doğru? (III ve IV)

Bu şık, TMS 37'in en temel işlevi olan "Gelecekteki Olası Kayıpları Bugünden Tahmin Etmek" ilkesine dayanır.

• III. İade ya da tamir garantili satış yapılması: Bir ürün sattığınızda, müşteriye "1 yıl içinde bozulursa bedelsiz tamir ederiz" dediğinizde, bu bir koşullu borçtur. Henüz bir ürün bozulmamış olabilir, ama satışı yaptığınız anda gelecekte bu tamir masraflarını ödemek zorunda kalma ihtimaliniz doğar. TMS 37, bu gelecekteki olası masrafı bugünden bir "karşılık" olarak kaydetmenizi ister.
• IV. Aleyhte açılan tazminat davası bulunması: Bir şirket aleyhine dava açıldığında, mahkeme henüz karar vermemiş olabilir. Ancak, avukatların görüşüne göre şirketin bu davayı kaybetme ihtimali yüksekse, TMS 37'ye göre bu olası tazminat tutarını bugünden bir "karşılık" olarak göstermek zorundadır.

Özetle: Hem garanti vererek gelecekteki masrafı öngörmek (III) hem de dava açılmasıyla ortaya çıkan olası tazminat yükümlülüğü (IV), TMS 37'nin tam da ilgilendiği "koşullu borçlar" alanıdır. Bu yüzden D şıkkı doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer şıkların neden TMS 37 ile doğrudan ilgili olmadığını kısaca açıklayalım:

• I. Alacağın tahsilinin şüpheli hâle gelmesi: Bu durum TMS 37 ile değil, TMS 9 (Finansal Araçlar) ile ilgilidir. Alacağın tahsil edilememesi riski, "Şüpheli Alacak Karşılığı" olarak kaydedilir ve bu bir "karşılık" değil, bir "değer düşüklüğü" (amortisman) işlemidir.
• II. Stoğun satış değerinin maliyetinin altına düşmesi: Bu durum da TMS 37 ile değil, TMS 2 (Stoklar) ile ilgilidir. Stoğun değerinin düşmesi, "Düşük Değer Karşılığı" olarak kaydedilir. Bu da bir "koşullu borç" değil, stokların değerinin düzeltilmesidir.

Gördüğünüz gibi, I ve II numaralı durumlar stok ve alacakların değer düşüklüğü ile ilgilidir; TMS 37'nin "gelecekteki belirsiz yükümlülükler" (dava, garanti vb.) konusundan farklıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için TMS 37 Karşılıklar, Koşullu Borçlar ve Koşullu Varlıklar konusunu iyi bilmelisin.

Kural şudur: Bir durumun TMS 37 kapsamında ele alınabilmesi için üç şartın aynı anda gerçekleşmesi gerekir:

• Geçmişte bir olayın gerçekleşmiş olması (Örn: Ürünü satmak, davayı açmak).
• Gelecekte bir çıkış (para ödemek, mal teslim etmek) beklenmesi.
• Bu çıkışın gerçekleşmesinin yüksek ihtimalle gerçekleşmesi.

Eğer bu şartlar varsa (III ve IV'te olduğu gibi) karşılık oluşturursunuz. Eğer durum "gelecek belirsizlik" değil de "mevcut varlığın değer kaybetmesi" ise (I ve II'de olduğu gibi) o zaman TMS 37 değil, ilgili diğer standartları (TMS 9 veya TMS 2) kullanırsınız.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hocan sana anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap "Yalnız III" (B Şıkkı)?

Bu sorunun temelinde Avrupa Muhasebe Birliği (Accountancy Europe) üyeliği yatar. Bu birliği hatırlamak için şu mantığı kurabiliriz:

• Accountancy Europe, Avrupa Birliği'ndeki muhasebe meslek kuruluşlarını temsil eden bir çatı kuruluştur.
• Türkiye'de bu çatıya üye olan tek ve resmi kuruluş Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB)'dur.
• Sorudaki III. madde (Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli...), TÜRMOB'u ifade etmektedir. Dolayısıyla, Türkiye'nin bu uluslararası organizasyondaki temsilcisi burasıdır.

Bu nedenle, sadece III numaralı kuruluş üyedir. Cevap B şıkkıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçenekleri neden elendiğini kısaca inceleyelim:

• I. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK): KGK, Türkiye'de denetim ve muhasebe standartlarını belirleyen devlet kurumudur. Bir "meslek odası" veya "dernek" değil, bir kamu kurumudur. Bu nedenle uluslararası meslek birliklerinin (Accountancy Europe) üyesi olamaz.
• II. Türkiye Muhasebe Uzmanları Derneği (TMUD): TMUD, muhasebe uzmanları için kurulmuş bir dernektir. Ancak Accountancy Europe'un Türkiye'deki tek yetkili üyesi TÜRMOB'dur. TMUD bu birliğin üyesi değildir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe Meslek Kuruluşları ve Uluslararası İlişkiler" konusunu bilmelisin.

Özellikle şunları ezberlemelisin:

• Türkiye'de SMMM ve YMM mesleğini temsil eden tek yetkili birleşik yapı TÜRMOB'dur.
• Accountancy Europe'un Türkiye'deki tek üyesi TÜRMOB'dur.
• KGK bir meslek odası değil, denetim ve standartları belirleyen devlet kurumudur.

Özetle: Soruda "Accountancy Europe üyesi" soruluyorsa, aklına hemen TÜRMOB gelmeli ve diğer devlet kurumlarını veya farklı dernekleri ellemelisin.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım.

Öncelikle sorunun özünü anlamamız gerekiyor: "Muhasebe akış şeması" dediğimiz şey, bir işlemin (örneğin bir mal satışı) başından sonuna kadar defterlerde nasıl ilerlediğini gösteren yoldur. Bu yol üzerinde durulan yerler defterler ve geçici raporlardır.

Neden Doğru Cevap E (Fatura) Şıkkıdır?

Doğru cevap E) Fatura'dır. Çünkü fatura, muhasebe akış şemasının bir adımı veya aşaması değil, bu akışın başlangıç kaynağıdır.

Düşün ki bir işlemin hikayesi şöyle işler:

• Önce bir Fatura kesilir (Bu bir belgedir, bir defter değildir).
• Bu fatura bilgileri Günlük Defter'e (Yevmiye) yazılır.
• Günlük defterden bu bilgiler Büyük Defter'e aktarılır.
• Büyük defterdeki bakiyeler toplanıp Geçici Mizan'a yazılır.
• Dönem sonunda envanter çıkarılır ve Envanter Defteri düzenlenir.

Gördüğün gibi; Günlük defter, Büyük defter, Envanter defteri ve Geçici mizan, işlemin içinde yer alan ve işlemin akışını oluşturan muhasebe kayıtlarıdır. Ancak Fatura, bu kayıtların dışından gelen, işlemin kanıtı olan bir belgedir. Muhasebe akış şeması "defterlerden deftere geçiş" mantığıyla çalışır, fatura ise bu sistemin dışındaki ilk adımdır. Bu yüzden fatura, akış şemasının bir "işlem aşaması" olarak kabul edilmez.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi muhasebe akışının zorunlu ve temel parçalarıdır:

• A) Günlük Defter: İşlemlerin tarih sırasına göre ilk yazıldığı yerdir. Akışın ilk defter aşamasıdır.
• B) Büyük Defter: Günlük defterden gelen bilgilerin hesap bazında toplandığı yerdir. Akışın ikinci aşamasıdır.
• C) Envanter Defteri: Dönem sonunda varlık ve borçların sayıldığı ve defterlere işlendiği özel defterdir. Akışın son aşamalarından biridir.
• D) Geçici Mizan: Büyük defterdeki hesap bakiyelerinin kontrolü için hazırlanan geçici rapordur. Akışın bir aşamasıdır.

Gördüğün gibi A, B, C ve D şıkları hepsi "defter" veya "mizan" (rapor) türüdür ve muhasebe sisteminin içinde yer alır. Sadece E şıkkı bir "belge" türüdür ve sistemin dışından girer.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe İşlem Akışı" ve "Muhasebe Kayıt Yöntemleri" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları hatırlaman gerekir:

• İşlem akışı nasıl ilerler? (Fatura -> Yevmiye -> Büyük Defter -> Mizan -> Envanter).
• Fatura bir muhasebe belgesidir, bir defter veya mizan değildir.
• Muhasebe akış şeması, işlemin defterlerdeki yolculuğunu ifade eder.

Kısacası; soru sana "Hangisi bir defter veya defterden çıkan bir rapor değil, sadece bir belgedir?" diye sormuş. Cevap da Fatura'dır.