2025/3 SGS Finansal Muhasebe Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir SMMM stajı sınavı sorusu gibi analiz edelim. Sorunun mantığını anlamak için önce durumu hayal edelim: İşletme, binasının dışına bir otopark yaptırmak istiyor. Bu bir inşaat işidir ve henüz bitmemiştir.

İşte adım adım çözüm:

1. Neden Doğru Cevap "E" (Yapılmakta Olan Yatırımlar)?

Muhasebede bir yatırımın (örneğin bina, arazi veya demirbaş) tamamlanıp kullanıma hazır hale gelmesi gerekir. Bu soruda en kritik ifade "Nihai hakediş raporu henüz düzenlenmemiştir" kısmıdır.

• Durum: Otopark yapımı henüz bitmedi, teslim alınmadı ve nihai kabul raporu yok.
• Kural: Bir yatırım henüz bitmemişse, onu doğrudan "Binalar" veya "Demirbaşlar" gibi sabit kıymet hesabına yazamayız. Çünkü henüz işletmenin kullanabileceği bir varlık değil.
• Çözüm: Bitmemiş inşaat ve yatırım işlemleri için "Yapılmakta Olan Yatırımlar" hesabı kullanılır. Bu hesap, inşaatın bitip nihai kabul raporu alınana kadar tüm harcamaları (malzeme, işçilik, hakediş ödemeleri) buraya yansıtır. Nihai hakediş raporu geldiğinde, bu hesap kapatılır ve ilgili sabit kıymet hesabına (örneğin "Binalar" veya "Yer Üstü Düzenleri") aktarılır.

Bu nedenle, henüz bitmemiş otopark için borçlu hesap Yapılmakta Olan Yatırımlar olmalıdır.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden elendiğini kısaca açıklayalım:

• A) Binalar: Bu hesap sadece tamamlanmış ve kullanıma hazır binalar için kullanılır. Otopark henüz bitmediği için buraya yazılamaz.
• B) Demirbaşlar: Demirbaşlar genellikle 1 yıldan fazla kullanma ömrüne sahip olan, değeri düşük ve taşınabilir veya sabit olan araç-gereçlerdir (masa, bilgisayar, makine vb.). Otopark inşası bir demirbaş değil, bir inşaat projesidir.
• C) Yer Altı ve Yer Üstü Düzenleri: Bu hesap, tamamlanmış altyapı ve üst yapı düzenlemeleri (yol, kaldırım, bahçe düzenlemesi vb.) için kullanılır. Soruda belirtildiği gibi nihai hakediş raporu olmadığı için bu hesap henüz açılmamalıdır.
• D) Arazi ve Arsalar: Bu hesap sadece arazi ve arsa alımı için kullanılır. Otopark yapmak için arazi satın alınmamış, mevcut arazi üzerine inşaat yapılıyor. Yani bu bir "arazi alımı" değil, "inşaat" işlemidir.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Sabit Kıymetlerin Kaydı" ve "Yapılmakta Olan Yatırımlar" konusunu iyi bilmelisin.

Özet Kural: Bir yatırım projesi (bina, yol, otopark vb.) tamamlanıp nihai kabul raporu alınana kadar tüm harcamalar "Yapılmakta Olan Yatırımlar" hesabına kaydedilir. Proje bitip teslim alındığında ise bu hesap kapatılır ve ilgili sabit kıymet hesabına (Binalar, Demirbaşlar vb.) aktarılır.

Başarılar dilerim!

Bu soruda, bir ortağın taahhüt ettiği sermayeyi ödememesi nedeniyle paylarının iptal edilmesi ve bu payların daha yüksek bir fiyata yeni bir ortağa satılması durumu söz konusudur; bu işlemde işletme, eski ortağın ödememesi nedeniyle kaybedilen 100.000 ₺'lik sermaye yerine, yeni ortağdan 150.000 ₺ nakit para almıştır. İşlemin muhasebe kaydı şu mantıkla tutulur: Eski ortağın 100.000 ₺'lik sermaye borcu (Ödenmemiş Sermaye) borçlanarak kapatılır, yeni ortağın ödediği 150.000 ₺ nakit (Kasa/Bankalar) borçlanır ve eski ortağın sermaye payı (Sermaye) alacaklanır. Ancak burada önemli nokta, 150.000 ₺'nin 100.000 ₺'lik sermaye tutarından 50.000 ₺ fazladır; bu fazlalık, sermayenin artması değil, sermaye iptal işlemi nedeniyle doğan bir kârdır ve bu kâr Hisse Senedi İptal Kârları hesabına alacak kaydedilir. Bu nedenle D şıkkı doğrudur çünkü 50.000 ₺'lik fark, sermaye taahhüdünün yerine getirilmemesi ve bu payların kârlı bir şekilde yeniden satılması sonucu oluşan iptal kârını temsil eder.

Diğer şıkları incelediğimizde: A şıkkı yanlıştır çünkü Sermaye hesabı sadece taahhüt edilen 100.000 ₺'lik tutar kadar alacaklı olur, 150.000 ₺ değil; B şıkkı yanlıştır çünkü Ödenmemiş Sermaye hesabı kapatılırken borçlu değil, alacaklı (veya borçlu olanın tersi) mantığıyla hareket edilir ve asıl odak noktası kâr oluşumudur; C şıkkı yanlıştır çünkü Hisse Senedi İhraç Primleri, sermayenin ilk ihraç edildiği anda ihraç fiyatı ile nominal değeri arasındaki fark için kullanılır, burada ise mevcut bir payın iptal ve yeniden satımı söz konusudur; E şıkkı ise tamamen konuyla ilgisizdir çünkü İştirakler hesabı, başka şirketlere yapılan yatırımları gösterir, kendi sermaye işlemlerini değil. Bu soruyu çözebilmek için sermaye taahhüdünün yerine getirilmemesi durumunda sermaye iptal işlemlerinin muhasebeleştirilmesi ve bu işlemden doğan kârın hangi hesaba kaydedileceği konusunu bilmek gerekir. Sonuç olarak, doğru muhasebe kaydı, 50.000 ₺'lik farkın Hisse Senedi İptal Kârları hesabına alacak kaydedilmesiyle tamamlanır.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek adım adım çözelim. Sorunun mantığını kavramak, muhasebede en önemli kural olan "Dönemsel Eşleşme İlkesi"ni anlamakla başlar.

Neden Doğru Cevap C (Gelecek Aylara Ait Giderler)?

Öncelikle durumu hayal edelim: İşletme 15 Ekim'de 50.000 TL'lik kırtasiye almış ve bunu hemen "Gider" olarak kaydetmiş. Bu, parayı harcadığı anı gösterir. Ancak, dönemin sonunda (örneğin 31 Aralık'ta) yapılan sayımda, bu kırtasiyelerin 10.000 TL'lik kısmı henüz kullanılmamış ve hala depoda duruyor.

Muhasebe kurallarına göre:

• Gider hesabı, sadece o dönemde tüketilen veya kullanılan kısmı göstermelidir.
• Kullanılmayan 10.000 TL'lik kısım, gelecekte kullanılacağı için bir varlık durumundadır.
• Biz, başlangıçta tüm 50.000 TL'yi gider yazmıştık. Şimdi ise, kullanılmayan 10.000 TL'yi giderden çıkarmamız ve bunu bir varlık hesabına aktarmamız gerekir.

Bu işlemi yaparken şu kaydı yaparız:

• Gelecek Aylara Ait Giderler hesabını Borçlarız (Çünkü bu bir varlıktır ve elimizde duruyor).
• Kırtasiye Giderleri hesabını Alacaklarız (Çünkü gideri azaltıp, kullanılmayan kısmı geri çekiyoruz).

Dolayısıyla, soruda "borçlandırılacak hesap" sorulduğu için cevap C şıkkı olan Gelecek Aylara Ait Giderler hesabıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Gider Tahakkukları: Bu hesap, henüz ödenmemiş ama tüketilmiş olan giderler içindir (Örn: Ödenmemiş elektrik faturası). Burada ise para ödenmiş ve malzeme elimizde duruyor, tahakkuk durumu yok.
• B) Genel Yönetim Giderleri: Bu, giderin kaydedildiği ana hesaptır. Dönem sonunda biz bu hesabı Alacaklamamız gerekir (gideri azaltmak için), Borçlamamız gerekmez.
• D) Ticari Mallar: Bu hesap sadece "satmak için alınan" mallar içindir. Kırtasiye malzemesi işletmenin kendi kullanımı içindir, satılmak üzere değildir. Bu yüzden Ticari Mallar hesabına kaydedilmez.
• E) Gelir Tahakkukları: Bu hesap, henüz tahsil edilmemiş olan gelirler içindir. Soru bir gider durumu ile ilgilidir, gelirle alakası yoktur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Dönemsel Eşleşme İlkesi" ve "Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabının işlevini iyi bilmelisin.

• Kural: Bir giderin, sadece o döneme ait olan kısmı o dönemin gideri olarak kaydedilir. Dönem sonuna kadar kullanılmayan kısmı, bir varlık hesabı olan "Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabına aktarılır.
• İpucu: Soruda "satın alındı", "gider yazıldı" ve "kullanılmadı" kelimelerini gördüğünde, hemen "Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabını hatırla ve bu hesabın Borç tarafına yazıldığını unutma.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek adım adım çözelim. Sorunun mantığını kavramak için önce durumu basitleştirelim.

1. Durumu Analiz Edelim İşletme, personeline 3 ayda bir ikramiye veriyor. Yıl boyunca toplam 720.000 ₺ ikramiye ödeyecek. İşletme, bu gideri yılın her ayına eşit olarak dağıtmak istiyor.

• Toplam Yıllık Miktar: 720.000 ₺
• Aylık Dağıtım: 720.000 ₺ / 12 ay = 60.000 ₺ (Her ay için bu kadar gider oluşur).

Önemli Nokta: Soruda "3 ayda bir ödeme" deniyor. Ancak muhasebe kaydı 31 Ocak 2025 tarihinde yapılıyor. Ocak ayı bittiğinde, personelin Ocak ayı için hak ettiği ikramiye payı (60.000 ₺) oluşmuştur. Ancak bu para henüz ödenmemiştir; ödenmesi 3 ay sonra (Mart ayı sonunda) gerçekleşecek.

Muhasebede "Eşitlik İlkesi" gereği, bir giderin gerçekleştiği döneme ait olması gerekir. Yani Ocak ayında çalışan personelin emeği için 60.000 ₺'lik bir yükümlülük oluşmuştur. Bu yükümlülüğü borçlu göstermek yerine, henüz ödenmediği için bir karşılık hesabına aktarmamız gerekir.

2. Neden C Şıkkı Doğru? (Doğru Cevap: C)

Doğru kayıt şu mantıkla kurulur:

• Giderin Doğduğu Dönem: Ocak ayı. Personel çalıştı, ikramiye hakkı oluştu. Bu bir Maliyet Gideri'dir (Çünkü personeller genellikle üretim veya doğrudan maliyetle ilişkilendirilir, ancak burada en belirleyici olan "ikramiye"nin bir karşılık olmasıdır).
• Ödeme Durumu: Para henüz ödenmedi.
• Hesap Türü: Henüz ödenmemiş, gelecekte ödenecek olan bu yükümlülüğü göstermek için "Maliyet Giderleri Karşılığı" hesabını kullanırız.

Kaydın Mantığı:

• Borç: Giderin oluştuğu döneme ait gider hesabı (Örn: Personel Giderleri).
• Alacak: Henüz ödenmediği için bir Karşılık hesabı.

C şıkkında "Maliyet Giderleri Karşılığı hesabı 60.000 ₺ alacaklı" deniyor. Bu, işletmenin 60.000 ₺'lik bir borç yükümlülüğü altına girdiğini ve bunu bir karşılık hesabında tuttuğunu gösterir. Bu, TMS 19 (Çalışanlara Fayda Sağlama) ve TMS 37 (Karşılıklar, Şartlı Borçlar ve Şartlı Varlıklar) kurallarına tam olarak uyar.

> Özetle: Gider oluştu, para ödenmedi. O halde "Karşılık" hesabını Alacaklı yazmalıyız.

3. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Gider Tahakkukları hesabı 60.000 ₺ alacaklı:
• Hata: "Gider Tahakkukları" hesabı genellikle dönem sonunda, giderin gerçekleştiği ancak faturası henüz gelmediği veya ödenmediği durumlarda kullanılır. Ancak ikramiye gibi düzenli ve tahmini ödemeler için, gelecekte ödenecek yükümlülüğü göstermek üzere "Karşılık" hesabı kullanılması daha doğrudur. Ayrıca soru bağlamında "ikramiye yükü" ifadesi karşılık hesabını işaret eder.
• B) Karşılık Giderleri hesabı 60.000 ₺ borçlu:
• Hata: Karşılık hesabı bir Borçlu hesabı değildir. Karşılık, bir yükümlülüktür ve Alacaklı tarafında tutulur. Borçlu yazmak, borcun ödenmiş veya giderin kapatılmış gibi gösterilmesi demektir ki bu yanlıştır.
• D) Gelecek Aylara Ait Giderler hesabı 60.000 ₺ borçlu:
• Hata: Bu hesap, peşin ödenen ve henüz tüketilmemiş giderler için kullanılır (Örn: 1 yıl için peşin ödenen sigorta primi). Burada ise para henüz ödenmemiştir, sadece yükümlülük oluşmuştur. Bu durumda "Gelecek Aylara Ait Giderler" kullanılmaz.
• **

Bu soruyu bir SMMM stajı sınavı sorusu gibi analiz edelim. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır. Gel, bunu adım adım ve basit bir dille açıklayalım.

Neden Doğru Cevap A (Satış İskontoları hesabı borçlu)?

Öncelikle durumu hayal edelim: İşletme daha önce malları satmış ve alıcıdan para bekliyor. Şimdi ise, alıcıya "Hadi bu parayı ödemeden önce sana %10 indirim yapıyorum" diyerek 50.000 TL'lik bir iskonto (indirim) tanıyor.

Muhasebede iskonto işleminin mantığı şöyledir:

• İşletme için bir giderdir: İşletme, sattığı malın bedelinden 50.000 TL'yi geri çekiyor. Bu, işletmenin eline geçecek olan gelirden bir eksilmedir. Muhasebe kurallarına göre, bir gider hesabı açıldığında veya bir giderin büyüklüğü arttığında bu hesap Borç tarafına yazılır. Bu hesaba da "Satış İskontoları" denir.
• Alıcıya olan borç azalır: Alıcı daha önce 50.000 TL'lik bir borç oluşturmuştu. Şimdi işletme bu borcun 50.000 TL'lik kısmını siliyor. Alıcıların borcu azalacağı için "Alıcılar" hesabı Alacak tarafına yazılır.

Yapılacak Kayıt:

• Satış İskontoları hesabı Borçlu (Gider artışı)
• Alıcılar hesabı Alacaklı (Borç azalması)

Bu yüzden A şıkkı olan "Satış İskontoları hesabı borçlu" ifadesi doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B) Alıcılar hesabı borçlu: Bu şık yanlıştır çünkü alıcıya iskonto tanındığında, alıcının işletmeye olan borcu azalır. Borcun azalması Alacak tarafında gösterilir. Eğer "Borçlu" deseydik, alıcının borcunu artırmış olurduk ki bu mantıksızdır.
• C) Ticari Mallar hesabı alacaklı: Bu şık yanlıştır. "Ticari Mallar" hesabı, işletmenin elindeki stokları gösterir. Bizim yaptığımız işlem bir satış iskontosudur, yani malı geri almıyoruz veya stoktan çıkarmıyoruz. Mal zaten daha önce satılmıştı. Bu yüzden stok hesabı (Ticari Mallar) bu işlemden etkilenmez.
• D) Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı alacaklı: Bu şık da yanlıştır. Bu hesap, satılan malların maliyetini (satış maliyetini) gösterir. İskonto işlemi, malın maliyetini değil, satış fiyatını etkiler. Maliyet hesabı bu işleme dahil değildir.
• E) Satıcılar hesabı borçlu: Bu şık tamamen yanlış bir yönlendirmedir. "Satıcılar" hesabı, işletmenin satıcıdan borçlu olduğu durumu gösterir. Soruda ise işletmenin alıcıya iskonto tanıdığından bahsediliyor. Konu tamamen farklıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Satış İskontoları" ve "Alıcılar" hesaplarının işleyişini bilmelisin.

Özellikle şunları hatırlamalısın:

• Satış İskontoları bir Gider hesabıdır ve gider hesabı Borçlanır.
• Alıcılar hesabı bir Varlık hesabıdır ve borcun azalması Alacaklanır.
• İskonto işleminde Stok (Ticari Mallar) veya Maliyet hesapları kullanılmaz, sadece gelir ve alacak hesapları etkilendir.

Başarılar dilerim!

Bu soru, Muhasebe Bilanço ve Gelir Tablosu mantığını anlamak için çok önemli bir konuya, yani "Genel Kesin Mizan"ın yapısına dokunuyor. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır. Gelin bunu adım adım, sanki bir sınıfta oturuyormuşuz gibi açıklayalım.

Neden Doğru Cevap "E" (Dönem Net Kârı)?

Öncelikle şunu bilmelisin: Genel Kesin Mizan, bir dönemin (örneğin bir yılın) sonunda tüm hesapların borç ve alacak bakiyelerinin toplamını gösteren listedir. Ancak bu listede her hesap aynı şekilde yer almaz.

Mizanın en sonunda "Dönem Net Kârı" veya "Dönem Net Zararı" hesabı yer alır. Bu hesap, gelir tablosu ve bilanço arasındaki farkı kapatmak için kullanılan bir "köprü" hesabıdır.

• Mantık: Eğer bir şirketin gelirleri giderlerinden fazla ise Net Kâr oluşur. Net kâr, bilançonun Yabancı Kaynaklar kısmında değil, Öz Kaynaklar kısmında yer alır. Ancak mizan hazırlanırken, kâr hesabı henüz bilançoya aktarılmamışsa, bu kârın bakiyesi Alacak tarafında kalır.
• Sonuç: Genel Kesin Mizan'da, "Dönem Net Kârı" hesabı, diğer tüm hesapların borç ve alacak bakiyelerini eşitlemek için kullanılan ve genellikle Alacak tarafında kalan tek hesaptır. Bu nedenle soruda "kalan verebilir" (yani alacak bakiyesi gösteren) ifadesi en çok bu hesaba uyar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden bu soruya uymadığını kısaca inceleyelim:

• A) Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri ile D) Genel Yönetim Giderleri: Bu hesaplar "Gider" niteliğindedir. Bir dönem sonunda bu giderler toplamı Borç tarafında kalır. Yani bunlar mizanda "borç bakiyesi" gösterir, "alacak bakiyesi" göstermez.
• B) Yurtiçi Satışlar: Bu bir "Gelir" hesabıdır. Gelirler normalde Alacak tarafında kalır. Ancak soru "Genel Kesin Mizan" bağlamında sorulduğunda, satışlar gibi gelir hesapları, dönem sonu kapanış işlemleri yapılmadan önce zaten alacak bakiyesi gösterir. Ancak E şıkkı olan "Net Kâr", mizanın en sonunda, tüm hesaplar kapatıldıktan sonra ortaya çıkan sonuç hesabıdır ve mizanın dengesini sağlayan nihai alacak bakiyesidir. Sınav mantığında, "Genel Kesin Mizan'da kalan" denildiğinde kastedilen, dönemin sonucunu yansıtan ve bilançoya aktarılacak olan Net Kâr/Zarar hesabıdır.
• C) Dönem Kârı veya Zararı: Bu şık biraz kafa karıştırıcı olabilir. Ancak teknik olarak "Dönem Net Kârı" (E şıkkı) daha kesin ve doğru bir tanımdır. "Kâr veya Zarar" ifadesi genel bir durumu anlatır, ancak mizanda bakiye gösteren hesap genellikle "Dönem Net Kârı" (kâr varsa) veya "Dönem Net Zararı" (zarar varsa) şeklinde açılır. E şıkkı, kâr durumundaki net bakiyeyi en net ifade eden ifadedir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel konuyu iyi bilmelisin:

• Genel Kesin Mizan'ın Yapısı: Hesapların borç ve alacak bakiyelerinin nasıl oluştuğu.
• Dönem Sonu İşlemleri ve Kapanış: Gelir ve gider hesaplarının kapatılıp "Dönem Net Kârı/Zararı" hesabına aktarılması ve bu hesabın mizandaki yeri.

Özetle: Genel Kesin Mizan'da, giderler borçta, gelirler alacakta kalır. Ancak tüm işlemler bittiğinde, dönemin sonucunu gösteren ve mizanı dengeleyen Net Kâr hesabı, Alacak tarafında kalan en önemli hesaptır. Bu yüzden doğru cevap E'dir.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C) Dönemsellik ilkesidir.

Neden C Şıkkı Doğru?

Buradaki en kritik nokta tarihler ve dönem sınırlarıdır.

• Olayın Gerçekleştiği Tarih: Mal 26 Aralık 2024'te sevk edilmiştir. Yani ticari işlem (malın teslimi) 2024 yılı içinde gerçekleşmiştir.
• Faturanın Düzenlendiği Tarih: Fatura ise 31 Aralık 2024'te düzenlenmiştir.
• Dönem Sınırlaması: Muhasebe, işlemleri yılın sonuna kadar (31 Aralık) o yılın gelir ve giderleri olarak kaydetmek zorundadır. Bu örnekte, hem malın sevk tarihi hem de faturanın düzenlendiği tarih aynı takvim yılına (2024) denk gelmektedir.

Dönemsellik İlkesi şunu der: "Bir işlemin muhasebe kayıtları, işlemin gerçekleştiği döneme ait olmalıdır." Bu örnekte işletme, malı 2024'te vermiş ve faturasını da 2024 yılının son günü olan 31 Aralık'ta keserek, bu geliri 2024 mali yılına dahil etmiştir. Eğer fatura 1 Ocak 2025'te düzenlenseydi, bu işlem 2025 yılına ait olurdu ve 2024 yılının bilançosunu çarpıtırdı. İşletmenin, işlemin gerçekleştiği döneme (2024) sadık kalıp faturayı o yıl içinde kesmesi, Dönemsellik ilkesinin en net uygulamasıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Tutarlılık: Bu ilke, bir işletmenin bir yıl içinde uyguladığı muhasebe yöntemlerini (örneğin stok değerleme yöntemi) ertesi yıl da aynı şekilde uygulamasını gerektirir. Soruda yöntem değişikliği veya karşılaştırma yok, sadece tarih meselesi var.
• B) İhtiyatlılık: Bu ilke, "kârı erken kaydetme, zararı erken kaydetme" mantığıdır. Soruda bir kâr veya zararın gizlenmesinden veya abartılı gösterilmesinden bahsedilmiyor.
• D) Özün önceliği: Bu ilke, işlemin hukuki formundan ziyade ekonomik gerçekliğine bakılmasıdır. Örneğin, kira sözleşmesi gibi görünen bir işlemin aslında kredi sözleşmesi olması durumunda kredi olarak kaydedilmesi gibi. Burada ise işlemin ekonomik gerçeği ile hukuki formu (fatura) arasında bir çelişki yok, sadece zamanlama var.
• E) Önemlilik: Bu ilke, küçük tutarların muhasebe kayıtlarını karmaşıklaştırmaması için önemsiz detayların dikkate alınmamasıdır. Soruda bir tutar belirtilmemiş, sadece tarih ve dönem vurgusu yapılmıştır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Muhasebe Temel Kavramları konusundaki Dönemsellik (Periodicity) ilkesini iyi bilmelisin.

• Kural: Muhasebe kayıtları, işlemin gerçekleştiği döneme ait olmalıdır. İşletmelerin faaliyetleri kesintisiz devam etse de, muhasebe bilgileri belirli periyotlarda (genellikle yılda bir kez 31 Aralık'ta) raporlanmalıdır.
• İpucu: Soruda tarihler (26 Aralık ve 31 Aralık) verildiğinde ve "bu işlemin hangi yıla ait olduğu" sorulduğunda, akla ilk gelen ilke Dönemsellik olmalıdır.

Başarılar dilerim!

Bu soruda, işletmenin dönem sonunda mal varlığını güncellemek için yapması gereken "dönem sonu envanter kayıtlarını" anlamamız gerekiyor. Öncelikle, işletme aralıklı envanter yöntemi kullandığı için, dönem içinde yapılan satışlar doğrudan "Satılan Ticari Mallar Maliyeti" hesabına değil, "Ticari Mallar" hesabının alacağına kaydedilmiştir; bu nedenle dönem sonunda "Ticari Mallar" hesabının borç toplamı (550.000 ₺) ile alacak toplamı (50.000 ₺) arasındaki fark, o döneme ait teorik mal mevcudunu gösterir. Hesaplamayı yaparsak: 550.000 ₺ (Borç) - 50.000 ₺ (Alacak) = 500.000 ₺ teorik mal mevcudu bulunur. Ancak fiili sayımda eldeki malın değeri 200.000 ₺ olarak tespit edildiğine göre, 500.000 ₺ ile 200.000 ₺ arasındaki 300.000 ₺'lik fark, o dönemde satılan malların maliyetini temsil eder. Bu durumda, satılan malların maliyeti "Satılan Ticari Mallar Maliyeti" hesabına borç, mevcut mal miktarı kadar ise "Ticari Mallar" hesabına alacak yazılmalıdır. Bu mantıkla, 300.000 ₺'lik satış maliyeti "Satılan Ticari Mallar Maliyeti" hesabına borçlandırılacağı için B şıkkı doğrudur.

Diğer şıkları incelediğimizde: A şıkkı yanlış çünkü 700.000 ₺ gibi bir rakam hesaplamada hiç yer almaz; C şıkkı yanlış çünkü 150.000 ₺ rakamı da hesaplamada çıkmaz ve yanlış bir tutar gösterir; D şıkkı yanlış çünkü satılan malların maliyeti doğrudan "Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri"ne değil, "Satılan Ticari Mallar Maliyeti"ne kaydedilir; E şıkkı ise yanlış çünkü "Yurtiçi Satışlar" hesabı satış tutarını (geliri) gösterir, maliyet kaydında kullanılmaz. Bu soruyu çözebilmek için aralıklı envanter yönteminin dönem sonu kayıt mantığını ve satılan mallar maliyeti hesabının nasıl oluştuğunu bilmek gerekir.

Sonuç olarak, işletme dönem sonu envanter kayıtlarında satılan malların maliyetini yansıtmak amacıyla Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabını 300.000 ₺ borçlandırmalıdır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C) Haklar'dır.

Neden C Şıkkı Doğru?

Öncelikle durumu hayal edelim: İşletme, devlete ait bir enerji sahasını 49 yıl boyunca kullanma hakkını satın almış. Burada önemli olan, işletmenin sahanın kendisine (araziye veya madene) sahip olmadığı, sadece o sahayı 49 yıl boyunca işletme hakkına sahip olduğu.

Muhasebe kurallarına göre:

• Eğer bir işletme, bir malı veya hakkı belirli bir süre için satın alıyorsa ve bu süre 1 yıldan uzunsa, bu bir Uzun Vadeli Alacak veya Hak hesabına kaydedilir.
• "Haklar" hesabı, işletmenin başka bir varlık üzerinde (örneğin arazi üzerinde, patent üzerinde veya burada olduğu gibi enerji sahasında) belirli bir süre için sahip olduğu kullanma hakkını ifade eder.
• İşletme bu hakkı satın aldığı için, bu hak işletmenin bir varlığı (hakkı) olmuştur. Varlık artışı Borç kaydı ile gösterilir.

Bu yüzden, 49 yıllık işletme hakkını satın alan işletme, bu hakkı Haklar hesabına Borç yazar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere neden bakmadığımızı kısaca görelim:

• A) Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri: Bu hesap, şirketin kendi kuruluşu sırasında yapılan harcamalar için kullanılır (örneğin noter masrafları, tescil ücretleri). Enerji sahası satın almak şirketin kuruluşu ile ilgili bir gider değildir.
• B) Özel Maliyetler: Bu hesap, şirketin kendi bünyesindeki yapım, inşaat veya kurulum işlemleri için kullanılır. Bizim durumumuzda işletme bir "hakkı" satın almış, kendi içinde bir şey inşa etmemiş.
• D) Verilen Depozito ve Teminatlar: Bu hesap, bir işlemin gelecekte gerçekleşmesi için ödenen teminat veya güvence paraları içindir. Burada işletme parayı geri alacak bir teminat vermemiş, kalıcı bir hak satın almıştır.
• E) Tesis, Makine ve Cihazlar: Bu hesap, fiziksel olarak maddi duran varlıkları (fabrika binaları, makineler, araçlar) kapsar. Enerji sahasının "işletme hakkı" maddi bir makine veya bina değildir; soyut bir haktır. Bu yüzden bu hesaba kaydedilmez.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Duran Varlıklar" ve özellikle "Maddi Olmayan Duran Varlıklar" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunu akılda tutmalısın: > Bir işletme, bir varlığın mülkiyetini değil, sadece belirli bir süre için kullanım hakkını satın alıyorsa, bu işlem "Haklar" hesabına kaydedilir.

Başarılar dilerim!

Bu soruda doğru cevap B şıkkıdır çünkü soru bize "yanlış" olan kaydı sormaktadır ve B şıkkındaki ifade, bir satış işleminde "Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabının alacaklandırılması gerektiğini iddia ederek temel muhasebe kuralını ihlal etmektedir.

Öncelikle olayı adım adım inceleyelim: İşletme, müşterisi için özel bir makine üretmiş ve bunu satmıştır. Satış anında, işletme bir satış işlemi gerçekleştirmiş olur; yani işletme elindeki malı (hazır satış) veya ürettiği ürünü (üretim) müşteriye devretmiştir. Muhasebede bir satış gerçekleştiğinde, işletmenin elinden çıkan malın maliyeti "Satılan Malın Maliyeti" hesabına, satış tutarı ise "Yurtiçi Satışlar" (veya Satışlar) hesabına alacak yazılır. "Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabı ise işletmenin kendi kullanımına ait olan ve uzun vadeli varlık olarak kaydedilen sabit kıymetler içindir; bu hesap sadece işletme kendi makineyi satın aldığında veya kendi makinesini sattığında (varlık satışı) kullanılır. Burada işletme bir makine üretip satmıştır, yani bu bir "üretim ve satış" işlemidir, kendi sabit kıymetini satmak değildir. Bu nedenle satış tutarını "Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabına yazmak yanlıştır; doğru hesap "Yurtiçi Satışlar" olmalıdır.

Diğer şıkları neden yanlış (yani doğru) kabul ettiğimize bakalım:

• A şıkkı doğrudur: Müşteri kalan tutarı çekle ödediği için "Alınan Çekler" hesabı borçlanmalı, bu bir varlık artışıdır.
• C şıkkı doğrudur: Satışa dahil olan %1 KDV (400.000 ₺ x %1 = 4.000 ₺), işletmenin devlete ödeyeceği bir borçtur, bu nedenle "Hesaplanan KDV" hesabı alacaklandırılır.
• D şıkkı doğrudur: Daha önce alınan avans (54.000 ₺), satış gerçekleştiğinde mahsup edildiği için borçlu olduğu bu borç hesabı ("Alınan Sipariş Avansları") borçlanarak kapatılır.
• E şıkkı doğrudur: Üretilen ve satılan makinenin ana satış tutarı (400.000 ₺) "Yurtiçi Satışlar" hesabına alacak yazılmalıdır.

Bu soruyu çözebilmek için satış muhasebesi, satılan malın maliyeti ile sabit kıymet satışı arasındaki fark ve TMS 16 (Maddi Duran Varlıklar) ile TMS 2 (Stoklar) arasındaki ayrım konularını iyi bilmek gerekir; özellikle işletmenin kendi ürettiği bir ürünü satarken hangi hesabın kullanılması gerektiğini ayırt etmek önemlidir.

Sonuç olarak, satış kaydında "Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabının alacaklandırılması, işletmenin kendi sabit kıymetini sattığına dair bir yanlış anlamadır ve bu nedenle B şıkkı sorunun doğru cevabıdır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Önce neden B şıkkının doğru olduğunu net bir şekilde açıklayalım:

Neden B Şıkkı Doğru? Muhasebede "Reeskont", bir senedin vadesi gelmeden önce, bugünkü değerini (tasarruf değerini) bulmak için yapılan işlemdir. İşletme, elindeki senedin nominal (kağıt üzerindeki) değeri 150.000 ₺ iken, onu bugünkü değerle 120.000 ₺ olarak değerlemeyi seçmiştir.

Aradaki fark 30.000 ₺'dir (150.000 - 120.000). Bu 30.000 ₺, senedin vadesine kadar geçen sürede oluşacak olan faiz geliridir. Ancak senet henüz vadeye gelmediği için bu faiz henüz gerçekleşmemiştir, sadece tahmin edilmiştir.

Muhasebe kurallarına göre:

• Senedin nominal değeri olan 150.000 ₺, "Alacak Senetleri" hesabında durur.
• Biz senedi 120.000 ₺'ye değerledik. Aradaki 30.000 ₺'lik farkı düşmemiz gerekir.
• Bu farkı düşmek için "Alacak Senetleri Reeskontu" hesabını kullanırız.
• Senet hesabını (Alacak Senetleri) düşürürken, bu hesabın karşılığı olan "Reeskont" hesabını ALACAK olarak kaydetmemiz gerekir.

Yani işlem şöyle işler: Senedin nominal değeri 150.000, biz onu 120.000'e düşürdük. Aradaki 30.000'lik farkı "Alacak Senetleri Reeskontu" hesabına alacak yazarak senedin değerini düşürdük. Bu yüzden B şıkkı doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı (Alacak Senetleri hesabı 30.000 ₺ alacaklandırılır): Bu şık, senedin nominal değerini doğrudan düşürmeyi önerir. Oysa senedin nominal değeri 150.000 ₺ olarak kalır. Sadece değerlemesini (reeskont) ayarlar. Nominal değeri değiştirmeyiz, sadece "Reeskont" hesabını kullanırız.
• C ve D Şıkları (Faiz Hesapları): Bu şıklar "Reeskont Faiz Giderleri" veya "Gelirleri"ni içerir. Bu hesaplar senet vadeye geldiğinde veya dönem sonu kapanışında reeskontun kapatılması sırasında kullanılır. Dönem sonu değerlemesi (reeskont oluşturma) aşamasında doğrudan faiz hesabı kullanılmaz, önce "Reeskont" hesabı açılır.
• E Şıkkı (120.000 ₺ borçlandırılır): Burada hem tutar yanlış (fark olan 30.000 kullanılmalı, 120.000 değil) hem de yön yanlış. Reeskont hesabı senedin değerini düşürmek için alacak tarafında yer alır, borç tarafında değil.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Alacak Senetleri Reeskontu" konusunu ve "Dönem Sonu Değerleme" kurallarını iyi bilmelisin.

Özetle kural şudur:

• Senet nominal değeriyle kayıtlıdır.
• Dönem sonunda senedi tasarruf değeriyle değerlemek istersen, aradaki farkı "Alacak Senetleri Reeskontu" hesabına ALACAK yazarak senedin değerini düşürürsün.

Başarılar dilerim!

Doğru cevap C şıkkıdır (480.000 ₺) çünkü soruda belirtilen iki farklı amortisman yöntemi sırayla uygulanmıştır. İlk olarak 2023 yılında azalan bakiyeler yöntemiyle, 6 aylık kıst amortisman hesaplanırken, bu yöntemde yıllık amortisman oranı (1/5 = %20) iki katı olan %40 olarak alınır ve maliyet üzerinden hesaplanır; ancak 6 ay olduğu için bu tutarın yarısı alınır: 1.200.000 × %40 × 6/12 = 240.000 ₺. Bu tutar, 2023 yılı birikmiş amortismanıdır. 2024 yılında ise eşit tutarlar yöntemine geçildiği için, kalan amortismana tabi değer (1.200.000 - 240.000 = 960.000 ₺) üzerinden, kalan ekonomik ömre (4 yıl) bölünerek yıllık amortisman bulunur: 960.000 / 4 = 240.000 ₺. Sonuç olarak, 31.12.2024 tarihindeki toplam birikmiş amortisman, 2023 yılındaki 240.000 ₺ ile 2024 yılındaki 240.000 ₺'nin toplamı olan 480.000 ₺ olur. Diğer şıkların yanlış olmasının nedeni, ya sadece azalan bakiyeler yönteminin tüm yıllar için uygulanması (D ve E şıkları) ya da başlangıçta eşit tutarlar yönteminin kullanılması (A ve B şıkları) gibi yöntem karışıklıklarından kaynaklanmaktadır. Bu soruyu çözebilmek için azalan bakiyeler yönteminin ilk yıl nasıl hesaplandığını, kıst amortisman uygulamasını ve yöntem değişikliğinde kalan değer üzerinden yeni amortisman oranının nasıl belirleneceğini bilmek gerekmektedir.

Doğru cevap E şıkkıdır çünkü soruda verilen kayıtta 110 Hisse Senetleri hesabı 110.000 ₺ borçlandırılmış, ancak işletme bu hisse senetlerini 120.000 ₺'ye satın aldığı için satıldığında defterden çıkarılması gereken değer (maliyet) 110.000 ₺ değil, 120.000 ₺ olmalıdır; ayrıca 645 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabı 15.000 ₺ alacaklı yazılmışken, doğru satış kârı hesaplaması (Satış Fiyatı 125.000 - Komisyon 2.500 - Defter Değeri 110.000 + İptal Edilen Karşılık 10.000) sonucunda kârın 22.500 ₺ olması gerektiğinden bu tutar da yanlıştır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğunu incelediğimizde:

• A şıkkı: 102 Bankalar hesabı (122.500 ₺) doğru yazılmıştır çünkü eldeki nakit (125.000 - 2.500 komisyon) bu kadardır.
• B şıkkı: 119 hesabı (karşılık iptali) doğru yazılmıştır, ancak 645 hesabı zaten E şıkkında belirtilen hata içerisindedir.
• C şıkkı: 644 hesabı (konusu kalmayan karşılık) doğru yazılmıştır, ancak 110 hesabı hatası E şıkkında daha kapsamlı olarak vurgulanmıştır.
• D şıkkı: 102 Bankalar hesabı doğru olduğu için bu şık elenir.

Bu soruyu çözebilmek için Menkul Kıymet Satış İşlemleri, Değer Düşüklüğü Karşılıklarının İptali ve Satış Kârı/Zararının Doğru Hesaplanması konularını bilmek gerekir.

Özetle, hisse senetlerinin defterden çıkarılmasında maliyet bedelinin (120.000 ₺) kullanılması ve satış kârının bu maliyet üzerinden hesaplanması gerektiği için 110 ve 645 hesaplarının tutarları kayıttaki gibi yazılmıştır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun mantığını kavradığında benzer soruları çözmek çok kolaylaşacak.

1. Neden Doğru Cevap D Şıkkıdır?

Öncelikle olayı hayal edelim: İşletme elindeki bir senedi (300.000 ₺) bankaya veriyor ve bankadan hemen nakit istiyor. Banka ise senedin vadesi gelene kadar beklemeyeceği için, senedin değerinden bir miktar faiz kesiyor ve geri kalan kısmı (288.000 ₺) işletmenin banka hesabına yatırıyor.

Bu işlemin muhasebe kaydı şu mantıkla kurulur:

• Ne girdi? İşletmenin banka hesabına para girdi. Para girdiği için 102 BANKALAR hesabı borçlanır (288.000 ₺).
• Ne çıktı? İşletmenin elindeki senet bitti. Senet bittiği için 121 ALACAK SENETLERİ hesabı alacaklanır (300.000 ₺).
• Aradaki fark ne? Senet 300.000 idi ama banka 288.000 verdi. Aradaki 12.000 ₺ fark, işletmenin bankadan para almak için ödediği iskonto faizidir. Bu bir giderdir.

Burada en kritik nokta şudur: Yeni TTK (Ticari Ticaret Kanunu) ve Muhasebe Standartları'na göre, senet iskontosundan doğan faiz giderleri artık "Finansman Giderleri" hesabında izlenir. Eski usulle "Reeskont Faiz Giderleri" kullanılırdı ama artık bu hesap kullanılmamaktadır.

Bu mantıkla kayıt şöyle olmalıdır:

• Borç: 102 BANKALAR (288.000)
• Borç: 780 FİNANSMAN GİDERLERİ (12.000) -> Bu, ödenen iskonto faizidir.
• Alacak: 121 ALACAK SENETLERİ (300.000) -> Bu, elden çıkan senettir.

İşte D şıkkı tam olarak bu mantığa uyar.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer şıkların neden hatalı olduğunu kısaca inceleyelim:

• A ve B Şıkları Hatalı: Bu şıklarda 100 KASA hesabı borçlanmıştır. Oysa senet bankaya verilmiş ve para banka hesabına yatmıştır. Kasa hesabı sadece fiziksel nakit (eldeki para) için kullanılır. Para banka hesabına geçtiyse Kasa kullanılmaz, Bankalar kullanılır. Bu yüzden A ve B şıkları elenir.
• C Şıkkı Hatalı: Bu şıkta hesaplar doğru yerleştirilmiş (Banka borç, Senet alacak), ancak kullanılan gider hesabı 657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ olarak verilmiş. Bu hesap artık geçerli değildir. Mevzuat değişikliğiyle bu giderler 780 FİNANSMAN GİDERLERİ hesabına kaydedilir. Bu yüzden C şıkkı da yanlıştır.
• E Şıkkı Hatalı: Bu şıkta 689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR kullanılmış. İskonto faizi, işletmenin normal ticari faaliyetlerinden kaynaklanan bir finansman gideridir. Olağanüstü bir durum veya zarardan bahsetmiyoruz. Bu yüzden bu hesap da kullanılmaz.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel konuyu iyi bilmelisin:

• İskonto İşleminin Muhasebe Kaydı: Bir senedin vadesinden önce bankaya verilerek nakde çevrilmesinin nasıl kaydedildiğini bilmelisin. (Banka hesabına para girer, senet elden çıkar, aradaki fark gider olur).
• Finansman Giderleri Hesabı (780): Eski "Reeskont Faiz Giderleri" hesabının kaldırıldığını ve artık tüm iskonto faizlerinin 780 Finansman Giderleri hesabına kaydedildiğini bilmelisin. Bu, SMMM stajı ve YMM sınavlarında sıkça sorulan bir mevzuat değişikliğidir.

Özetle: Para banka hesabına girdiği için 102 Bankalar, senet elden çıktığı için 121 Alacak Senetleri, ve aradaki fark (iskonto) 780 Finansman Giderleri hesabına kaydedilir.

Doğru cevap: D

Doğru cevap B) Özel Fonlar hesabı 5.000 ₺ borçlu.

Yenileme amacıyla satılan makinenin 25.000 ₺ kârı 549 Özel Fonlar hesabına alınmıştır. Bu fon, yeni alınan makinenin amortismanlarından mahsup edilir — yani amortisman gidere değil, önce fona yazılır.

• 1. yıl: ayrılan amortisman 20.000 ₺ → tamamı fondan karşılanır.

Fon kalanı: 25.000 − 20.000 = 5.000 ₺

• 2. yıl: ayrılan amortisman yine 20.000 ₺, ama fonda yalnızca 5.000 ₺ kalmıştır.

Fondan düşülecek tutar 5.000 ₺, kalan 15.000 ₺ normal gider yazılır.

Soru ikinci yılın kaydını istediği için Özel Fonlar hesabı 5.000 ₺ borçlu çalışır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Neden D Şıkkı Doğru? (Doğru Cevabın Mantığı)

Sormak istediği şey şudur: "Hangi hesap, dönem sonu kapanışında 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına aktarılmaz?"

Bunu anlamak için 690 hesabının ne işe yaradığını hatırlamamız gerekir. Bu hesap, sadece o yıl içinde elde edilen kâr veya zararları toplamak için kullanılır. Yani, "Bu yıl ne kadar kazandık veya kaybettik?" sorusunun cevabını verir.

• A, B, C ve E şıklarına bakalım: Bunlar (Kambiyo Kârı, Komisyon Gelirleri, Temettü Gelirleri, Menkul Kıymet Satış Kârı) hepsi o yıl içinde gerçekleşen işlemlerdir. Dönem sonu geldiğinde, bu hesapların bakiyeleri kapatılır ve 690 hesabına devredilir. Böylece o yılın toplam kârı veya zararı bulunur.
• D şıkkına bakalım (Geçmiş Yıllar Kârları): Bu hesap, geçmiş yıllarda biriken kârları gösterir. Bu para "o yıl" kazanılmamıştır, önceki yıllardan buraya yığılmıştır. Bu yüzden bu hesabın bakiyesi 690 hesabına devredilmez. Bunun yerine, dönem sonu kapanışında bu hesap, 335 Geçmiş Yıllar Kârı veya Zararı hesabına devredilir.

Özetle: 690 hesabı sadece "bu yılın" işidir. Geçmiş yıllara ait olanlar (D şıkkı) buraya girmez.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden 690 hesabına devredildiğini kısaca özetleyelim:

• A) Kambiyo Kârları: Döviz işlemlerinden kaynaklanan bu kâr, o yıl gerçekleşmiştir. Bu yüzden 690 hesabına devredilir.
• B) Komisyon Gelirleri: Şirketin o yıl yaptığı işlerden aldığı komisyonlardır. Gelir hesabıdır ve o yılın kârına dahil edilir. 690 hesabına devredilir.
• C) Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri: Bu da o yıl elde edilen bir gelirdir. Dönem sonu kapanışında 690 hesabına devredilir.
• E) Menkul Kıymet Satış Kârları: Hisse senedi veya benzeri kıymetlerin satışıyla o yıl elde edilen kârdır. Bu da 690 hesabına devredilir.

Gördüğün gibi, A, B, C ve E şıkları hepsi "Dönemsel Gelir/Kâr" niteliğindedir ve 690 hesabına gider. Sadece D şıkkı "Geçmiş Yıl" niteliğindedir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Yıl Sonu Kapanış İşlemleri ve Gelir Tablosu Hesaplarının Kapanışı konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları ayırt etmelisin:

• Dönemsel Gelir ve Kâr Hesapları: (Örn: Satış Gelirleri, Faiz Gelirleri, Kambiyo Kârları) -> Bunlar 690 Dönem Kârı veya Zararı'na devredilir.
• Geçmiş Yıl Kârı veya Zararı Hesabı: (335 hesabı) -> Bu hesap, 690 hesabına devredilmez, kendi hesabında kalır veya dağıtılır.

Kural: "Geçmiş" kelimesi geçen hesaplar (Geçmiş Yıllar Kârı), "Dönem Kârı" hesabına (690) gitmez. Sadece o yılın işlemleri 690'a gider.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Önce neden C şıkkının doğru olduğunu net bir şekilde inceleyelim:

Şirketler, kâr dağıtımı yaparken yasal zorunlulukların ötesinde, kendi iç kuralları olan Ana Sözleşme'de belirledikleri kuralları da uygulamak zorundadır. Eğer şirketin ana sözleşmesinde, "kârın belirli bir kısmı şirketin büyümesi veya gelecekteki riskler için işletmede bırakılacaktır" gibi bir madde varsa, bu kâr yedekleri Statü Yedekleri hesabında takip edilir. Yani, yasa değil, şirketin kendi sözleşmesi gereği ayrılan yedekler buraya yazılır. Bu nedenle C şıkkı tam olarak doğrudur.

Şimdi diğer şıkların neden yanlış olduğunu kısaca görelim:

• A Şıkkı Yanlış: Yasal yedek ayıran sermaye şirketleri, kurumlar vergisinden muaf değildir. Yasal yedekler, vergi matrahından düşülemez; sadece kâr dağıtımında öncelikli bir paydır. Vergi muafiyeti ile yedek ayırma arasında bir ilişki yoktur.
• B Şıkkı Yanlış: Hesaplanan temettüler (kâr payları), ortaklardan Alacaklar hesabına değil, Dağıtılacak Kâr hesabından Ortaklara Borçlar hesabına aktarılır. Çünkü şirketin ortaklara ödemek için bir borcu doğar, alacağı yok.
• D Şıkkı Yanlış: Mevzuat (yasalar) gereğince ayrılan yedekler, Yasal Yedekler hesabında takip edilir. "Olağanüstü Yedekler" hesabı, şirketin kendi inisiyatifiyle veya olağanüstü durumlarda (örneğin büyük bir risk oluştuğunda) ayrılan yedekler içindir.
• E Şıkkı Yanlış: Genel kurulca işletmede bırakılmasına karar verilen yedekler, Genel Yedekler hesabında takip edilir. "Yasal Yedekler" hesabı sadece yasanın (Ticaret Kanunu vb.) zorunlu kıldığı kısmı kapsar. Genel kurulun kararıyla ayrılan kısım yasal zorunluluk değil, şirketin tercihidir.

Öğrenmen Gereken Konu: Bu soruyu çözebilmek için "Kâr Dağıtımı ve Yedekler" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle:

• Yasal Yedekler (Yasa gereği),
• Genel Yedekler (Genel kurul kararı ile),
• Statü Yedekleri (Ana sözleşme gereği),
• Olağanüstü Yedekler (Şirket inisiyatifi ile)

hesaplarının hangisinin ne zaman kullanıldığını ve bunların muhasebe kayıtlarının nasıl yapılacağını ezberlemen gerekir.

Başarılar dilerim!

Doğru cevap E. Dönem kârı vergileriyle ilgili nakit çıkışı yalnızca 370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları ile 371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri hesaplarından bulunur; 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabı stopaj, KDV gibi başka vergileri de içerdiğinden bu hesaplamaya katılmaz. 2024’te ödenen tutar iki kısımdan oluşur: 2023 yılı kurumlar vergisinin kalan borcu: 120.000 − 80.000 = 40.000 ₺ (2024’te beyanla ödenir) 2024 yılı içinde ödenen geçici vergiler: 140.000 ₺ Toplam nakit çıkışı: 40.000 + 140.000 = 180.000 ₺ Formülle sağlama: Dönem başı net vergi borcu 40.000 + 2024 vergi gideri 175.000 − Dönem sonu net vergi borcu (175.000 − 140.000 = 35.000) = 180.000 ₺. D şıkkındaki 155.000 ₺ gibi tutarlar 360 hesabının ya da yalnızca karşılık değişiminin hesaba katılmasıyla bulunur.

Bu sorunun doğru cevabı E şıkkıdır çünkü TMS 36 (Varlıklarda Değer Düşüklüğü) standardı, TMS 40 (Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller) standardının kapsadığı ve maliyet modeli ile değerlenen yatırım amaçlı gayrimenkulleri doğrudan kapsamaz; bu varlıklar için değer düşüklüğü testi TMS 40'un kendi kuralları çerçevesinde yapılır. Diğer şıkları incelediğimizde, A şıkkındaki stoklar TMS 2 (Stoklar) kapsamında, B şıkkındaki yeniden değerleme yöntemiyle değerlenen varlıklar ve C şıkkındaki maliyet yöntemiyle değerlenen maddi olmayan duran varlıklar ile D şıkkındaki şerefiye ise TMS 36'ın açıkça kapsadığı varlıklardır. Bu soruyu çözebilmek için TMS 36 standardının hangi varlık türlerini kapsadığını ve hangi standartların (TMS 2, TMS 40, TMS 38 vb.) bu kapsam dışında kaldığını iyi bilmek gerekir. Sonuç olarak, maliyet yöntemiyle değerlenen yatırım amaçlı gayrimenkuller TMS 36'ın dışındadır.