2008/1 YMM Revizyon Soruları ve Çözümleri

Naldöken Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin 2006 yılına ilişkin yapılan incelemede tespit edilen hususlar vergi kanunları çerçevesinde aşağıda değerlendirilmiştir. İmalata Verilen Kumaş Miktar (Kg) Tutar (YTL) D. B. Stok 10.000 90.000 Alışlar 140.000 1.560.000 Toplam 150.000 1.650.000 D. S. Stok 10.000 110.000 İmalata Verilen 140.000 1.540.000 Birim kumaş maliyeti (ağırlıklı ortalama) = 11 YTL (1.650.000 / 150.000) Not: Dönem sonu kumaş stoku da 11 YTL den değerlenmiştir. (10.000 Adet x 11 YTL = 110.000 YTL) Kayıtlara Göre Üretilen Mamuller Kurum kayıtlarına göre, yıl içinde üretilen etek ve pantolon miktarları aşağıdaki gibidir. Etek (Adet) Pantolon (Adet) D.S.Stok 12.000 4.000 Satışlar 137.000 74.000 Toplam 149.000 78.000 D.B.Stok 5.000 6.000 Üretim Miktarı 144.000 72.000 Kayıtlara Göre İmalatta Kullanılan Kumaş Yapılan fiili tartım sonucunda, eteklerin ortalama 400 gram ve pantolonların da 600 gram ağırlığında kumaş kullanılarak üretildiği tespit edilmiştir. Üretim faaliyetleri ile ilgili olarak; kesim aşamasında etekte %20, pantolonda %10 oranında fire oluşmakta olup; dikim aşamasında ise herhangi bir fire söz konusu değildir. İşletmenin fire oranları, İstanbul Sanayi Odasından alınan fire oranlarına uygundur. Fire de dikkate alındığında, bir etek için 500 gr. (400 / 80 x 100=) bir pantolon için 666,67 gr. (600 / 90 x 100=) fire dahil kumaş kullanıldığı anlaşılmaktadır. Buna göre, üretilen mamuller için kullanılan toplam kumaş miktarı ve bunun mamullere yüzde dağılımı aşağıdaki tabloda hesaplanmıştır. Mamul Üretim Miktarı Birim Mamul İçin Üretilen Mamuller Kullanılan Cinsi (Adet) Kullanılan Kumaş İçin Kullanılan Kumaşın (Gr) Kumaş (Kg) Dağılımı Etek 144.000 500,00 72.000 %60 Pantolon 72.000 666,67 48.000 %40 Toplam 120.000 %100 Not: Bir pantolon için kullanılan kumaş miktarı 666,67 gr. olarak kısaltılmıştır. Bu miktar gerçekte 666,66666.... gr. olduğundan, pantolon için kullanılan kumaş miktarı tam olarak 48.000 kg.dır. Kayıt Dışı Olarak İmalatta Kullanılan Kumaş Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda; imalata verilen kumaş miktarı 140.000 kg. kayıtlara göre kullanılan kumaş miktarı ise brüt 120.000 kg. olduğundan, 20.000 kg. kumaş fazlası bulunmaktadır. Kurumun 2006 yılı dönem başı ve dönem sonu stokları, Vergi Usul Kanununun 186’ncı maddesine uygun olarak fiilen sayılmak ve tartılmak suretiyle kesin olarak tespit edilmiştir. Kurum temsilcisi, mevcut kumaşların, dönem sonu stoklarda bulunanlar dışında kalan kısmının tamamının imalata sevk edildiğini ifade etmiştir. Buna göre, saptanan 20.000 kg. kumaşın da imalata sevk edilerek açıktan etek ve pantolon üretildiği ve bu mamullerin kayıt dışı olarak satıldığı anlaşılmaktadır. Bir önceki bölümde, kayıtlara göre kullanılan kumaşın %60 ının etek imalatında %40 ının ise pantolon imalatında kullanıldığı belirlenmiştir. Aynı oranlar kayıt dışı üretim için de uygulandığında ilgili mamuller için harcanan kumaş miktarları aşağıda gösterilmiştir.

• Kayıt dışı olarak etek üretiminde kullanılan kumaş (Brüt) = 12.000 kg

(20.000 kg x %60 =)

• Kayıt dışı olarak pantolon üretiminde kullanılan kumaş (Brüt) = 8.000 kg

(20.000 kg x %40 =) Açıktan Üretilen Mamuller ve Kayıt Dışı Hasılat Tutarı Yukarıdaki bilgilere göre, kayıtlara yansıtılmaksızın üretilen mamul miktarları aşağıda hesaplanmıştır. Mamul Cinsi Üretimde Birim Mamul Kayıt Dışı Kullanılan İçin Kullanılan Üretim (Adet) Kumaş (Kg) Kumaş (Gr) Etek 12.000 500,00 24.000 Pantolon 8.000 666,67 12.000 Kurumun 2006 yılı dönem başı ve dönem sonu stokları, Vergi Usul Kanununun 186’ncı maddesine uygun olarak fiilen sayılmak ve tartılmak suretiyle kesin olarak tespit edildiğinden, kayıt dışı üretilen mamullerin yine kayıt dışı satıldığı anlaşılmaktadır. Açıktan satılan mamullerin fiyatlarının tespitinde, kayıtlı olarak satılan mamuller için geçerli olan ortalama satış fiyatları kullanılacaktır. Kayıtlı olarak, yıl içinde 137.000 adet etek 2.740.000 YTL ye, 74.000 adet pantolon ise 2.220.000 YTL ye satılmıştır. Buna göre, saptanan ortalama satış fiyatları aşağıdaki gibidir.

• Etek ortalama satış fiyatı = 20 YTL

(2.740.000 / 137.000=)

• Pantolon ortalama satış fiyatı = 30 YTL

(2.220.000 / 74.000=) Bu bilgilere göre, kayıt dışı satışlardan elde edilen toplam hasılat tutarı aşağıda hesaplanmıştır. Mamul Cinsi Kayıt Dışı Satış Ortalama Fiyat Kayıt Dışı Satış Miktarı (Adet) (YTL) Tutarı (YTL) Etek 24.000 20 480.000 Pantolon 12.000 30 360.000 Toplam 840.000 Toplam Üretim Maliyeti Kayıt dışı üretim de göz önüne alındığında; etek üretimi için toplam 84.000 kg. (72.000 + 12.000 =) kumaş, pantolon üretimi için toplam 56.000 kg. (48.000 + 8.000 =) kumaş kullanılmıştır. Kumaş birim maliyeti daha önce 11 YTL olarak hesaplanmıştır. Buna göre; etek için harcanan toplam kumaş maliyeti 924.000 YTL, pantolon için harcanan toplam kumaş maliyeti ise 616.000 YTL olmaktadır. Astar ve fermuar maliyetleri aşağıda gösterilmiştir. Astar (YTL) Fermuar (YTL) D. B. Stok 20.000 6.000 Alışlar 684.000 67.600 Toplam 704.000 73.600 D. S. Stok 64.000 1.600 İmalata Verilen 640.000 72.000 Astarın yalnızca etek üretiminde fermuarın ise yalnızca pantolon üretiminde kullanıldığı hususu da dikkate alınarak, aşağıdaki tabloda toplam mamul maliyetleri hesaplanmıştır. Maliyet Kalemleri Etek Pantolon Kumaş 924.000 616.000 Astar 640.000 - Fermuar - 72.000 Direkt İşçilik 360.000 226.000 Genel Üretim 280.000 445.000 Toplam 2.204.000 1.359.000 Dönem Sonu Stok Değerlemesi Farkı Kayıt dışı üretim de dahil edildiğinde; toplam etek üretimi 168.000 adet (144.000 + 24.000 =), toplam pantolon üretimi ise 84.000 adet (72.000 + 12.000 =) olmaktadır. Aşağıdaki tablolarda ilgili mamullerin birim maliyetleri yer almaktadır. Etek Miktar (Adet) Tutar (YTL) Birim Maliyet (YTL) D.B. Stok 5.000 45.000 - Üretim 168.000 2.204.000 - Toplam 173.000 2.249.000 13 Pantolon Miktar (Adet) Tutar (YTL) Birim Maliyet (YTL) D.B. Stok 6.000 81.000 - Üretim 84.000 1.359.000 - Toplam 90.000 1.440.000 16 Buna göre, pantolon dönem sonu stok değerinin 64.000 YTL (4.000 Adet x 16 YTL =) olması gerekir. Ancak, bu değer 50.000 YTL olarak kayıtlarda yer aldığından, 14.000 YTL stok değerlemesi farkı bulunmaktadır. Dönem sonu stoklarının eksik değerlenmesi, satılan malın maliyetini arttırıp dönem kazancını azaltacağından, söz konusu 14.000 YTL kurumun dönem matrahına ilave edilmelidir. Not: Etekte dönem sonu stoku 156.000 YTL (12.000 Adet x 13 YTL =) olarak değerlendiğinden, böyle bir fark mevcut değildir. Fazladan Kaydedilen Fire Zararı Kurum kesim aşamasında oluşan firelerle ilgili olarak hesapladığı 242.000 YTL yi zarar yazmıştır. Kurum temsilcisi, yıl içinde kullanılan ilk madde ve malzeme tutarlarının maliyete aktarılması ve bu aşamada oluşan firelerin hesaba alınması amacıyla ilgili kaydın yapıldığını ifade etmiştir. Kumaş maliyetlerinin tamamı üretilen mamullerin maliyetine dahil edilerek, mamullerin satılması halinde satılan mamul maliyetine ve buradan da dönem sonuçlarına intikal ettiğinden, oluşan fireler için ayrıca bir gider ya da zarar hesaplanması mükerrerliğe yol açacaktır. Bu nedenle, fazladan zarar yazılan fire tutarı olan 242.000 YTL nin kurumun dönem matrahına ilave edilmesi gerekir. Diğer taraftan, kesim firesi olarak ortaya çıkan kumaş artıklarının herhangi bir ekonomik değeri olmadığından, bu konuda vergisel olarak yapılacak bir işlem bulunmamaktadır. Toplam Matrah Farkı ve Yapılacak İşlemler Naldöken Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin 2006 yılına ilişkin olarak, kurumlar vergisi yönünden aşağıda hesaplandığı üzere toplam 1.096.000 YTL matrah farkı tespit edilmiştir. Farkın Mahiyeti Matrah Farkı (YTL) Kayıt Dışı Hasılat 840.000 Stok Değerlemesi Farkı 14.000 Fazladan Kaydedilen Fire Zararı 242.000 Toplam 1.096.000 Kurumun 2006 yılına ilişkin yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki işlemlerin yapılması gerekir.

• Kurum adına 1.096.000 YTL matrah farkı üzerinden 219.200 YTL kurumlar vergisi tarh edilmesi,
• Kayıt dışı hasılat (840.000 YTL) nedeniyle 151.200 YTL katma değer vergisi hesaplanarak yıl içindeki

aylara dağıtılması ve KDV beyanlarının yeniden düzenlenmesi,

• Tarh edilecek kurumlar vergisi ve katma değer vergisi üzerinden Vergi Usul Kanunu’nun 341’inci ve

344’üncü maddeleri uyarınca vergi ziyaı cezası kesilmesi,

• Mükellef kurumun defter kayıtlarının ve bunlarla ilgili vesikaların doğru bir vergi incelemesi yapılmasına

imkan vermeyecek derecede noksan, usulsüz ve karışık olması dolayısıyla ihticaca salih bulunmadığından, Vergi Usul Kanunu’nun 352/I-3’üncü maddesi uyarınca, mükellef kurum adına iki kat birinci derece usulsüzlük cezası kesilmesi, ancak, ceza uygulamasında Vergi Usul Kanunu’nun 336’ncı maddesi hükmünün gözönünde bulundurulması. SORU 2) Ege İnşaat AŞ.; yaptığı 1 Ocak 2007 tarihli sözleşme ile, rayiç bedeli 110.000 YTL olan iş makinesini Güney İnşaat AŞ.’ye yıllık eşit kiralarla KDV hariç toplam 131.900 YTL ye kiralamıştır. Ypılan sözleşme uyarınca; kiralama süresi makinenin faydalı ömrüne eşit olacak şekilde 5 yıl olarak belirlenmiş olup, iskonto oranı ise %10 olarak tespit edilmiştir. Kiralama süresinin sonunda iş makinesinin kiralayana iade edilmesi gerekmektedir. Ege İnşaat AŞ, 1 Ocak 2007 tarihinde makineyi başka bir şirketten 110.000 YTL bedelle (KDV hariç) satın alarak, aynı tarihte kiracıya teslim etmiştir. Sözleşmeye göre ödeme planı aşağıdaki gibidir: Tarih Yıllık Kira Anapara KiraÖdemelerinin Bedeli Ödemesi BugünküDeğeri 01.01.2007 100.000 31.12.2007 26.380 16.380 83.620 31.12.2008 26.380 18.018 65.602 31.12.2009 26.380 19.820 45.782 31.12.2010 26.380 21.802 23.980 31.12.2011 26.380 23.980 0 TOPLAM 131.900 100.000 İstenen: Söz konusu kiralamaya ilişkin olarak Ege İnşaat AŞ. nin 2007 ve 2011 yılı içinde yapması gereken vergisel işlemleri, gerekli hesaplamaları göstermek ve yasal dayanaklarını belirtmek suretiyle açıklayınız.

Finansal Kiralama Kanunu hükümleri uyarınca, bir sözleşmenin finansal kiralama sözleşmesi sayılabilmesi için; kiralayanın bir “finansal kiralama şirketi” olması, sözleşmenin konusunu taşınır veya taşınmaz malların teşkil etmesi, kiralayan şirketin üçüncü bir şahıstan temin ettiği ve maliki bulunduğu bir malı kiralaması ve sözleşme süresinin en az 4 yıl olması şartlarının mevcutiyeti gerekmektedir. Finansal kiralama konusu malın mülkiyeti kiralayan şirkete aittir. Ancak taraflar sözleşmede, sözleşme süresi sonunda kiracının, malın mülkiyetini satın alma hakkını haiz olacağını kararlaştırabilirler. Kiralama İşleminin Mahiyeti Vergi Usul Kanununun mükerrer 290’ıncı maddesinde, finansal kiralama; “kira süresi sonunda mülkiyet hakkının kiracıya devredilip devredilmediğine bakılmaksızın, bir iktisadi kıymetin mülkiyetine sahip olmaktan kaynaklanan riskler ile yararların tamamının veya tamamına yakınının belli bir dönemde bedel karşılığı kiracıya bırakılması sonucunu doğuran kiralamalardır” şeklinde tanımlanmıştır. Maddede Finansal Kiralama Kanununa bir atıfta bulunulmamıştır. Buna göre; Finansal Kiralama Kanunu kapsamında yapılmayan ancak belirtilen şartlara sahip kiralama işlemlerinin, Vergi Usul Kanununa göre finansal kiralama olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Madde hükmüne göre, kiralama işleminde; iktisadi kıymetin mülkiyetinin kira süresi sonunda kiracıya devredilmesi, kiracıya kira süresi sonunda iktisadi kıymeti rayiç bedelinden düşük bir bedelle satın alma hakkı tanınması, kiralama süresinin iktisadi kıymetin ekonomik ömrünün % 80’inden daha büyük bir bölümünü kapsaması veya sözleşmeye göre yapılacak kira ödemelerinin bugünkü değerlerinin toplamının iktisadi kıymetin rayiç bedelinin % 90’ından daha büyük bir değeri oluşturması hallerinden herhangi birinin varlığı durumunda, kiralama işlemi finansal kiralama kabul edilir. Ege İnşaat A.Ş. ile Güney İnşaat A.Ş. arasında yapılan sözleşme uyarınca; kiralama süresi iş makinesinin faydalı (ekonomik) ömrüne eşit olacak şekilde 5 yıl olarak belirlenmiş olup makinenin bugünkü değeri (100.000 YTL) rayiç bedelinin (110.000 YTL) %90 ından daha fazladır. Buna göre, yapılan işlem vergisel açıdan finansal kiralama hükümlerine tabi olacaktır. Değerleme ve Amortisman Uygulaması Vergi Usul Kanununun mükerrer 290’ıncı maddesine göre; kiralama konusu iktisadi kıymet, bu iktisadi kıymetin net bilanço aktif değerinden kira ödemelerinin bugünkü değerinin düşülmesi sonucu bulunan tutar ile değerlenecektir. Kiralayanın finansal kiralamaya konu iktisadi kıymetin alım satımını yapması halinde, iktisadi kıymetin net bilanço aktif değeri olarak rayiç bedeli dikkate alınacaktır. İktisadi kıymetin net bilanço aktif değerinden (rayiç bedelinden), kira ödemelerinin bugünkü değerinin düşülmesi sonucu oluşan tutarın pozitif olması durumunda, pozitif fark finansal kiralama şirketi tarafından amortismana tabi tutulacaktır. Söz konusu iş makinesinin net bilanço aktif değeri ve rayiç bedeli 110.000 YTL, kira ödemelerinin net bugünkü değeri 100.000 YTL olduğundan, 10.000 YTL pozitif farkın kiralayan şirket olan Ege İnşaat A.Ş. tarafından amortismana tabi tutulması gerekir. İş makinesinin faydalı ömrü 5 yıl olduğundan, her yıl için kiracı tarafından ayrılacak amortisman tutarı 2.000 YTL olacaktır. KDV Uygulaması Kiralayan yönünden bakıldığında; finansal kiralamaya ilişkin kira tahsilatları, sözleşmeye göre kiralama süresi boyunca kiracı tarafından yapılması gereken kira ödemeleridir. Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 28 inci maddesinde belirtilen yetkiye istinaden, Bakanlar Kurulunun 2002/4480 sayılı kararı uyarınca; Finansal Kiralama Kanunu’na göre, sadece finansal kiralamaya konu malların finansal kiralama şirketlerine veya finansal kiralama şirketlerince teslimi veya kiralanması işlemleri %1 oranında katma değer vergisine tabidir. Yapılan işlem vergisel açıdan finansal kiralama olarak kabul edilmesine karşın, kiralayan kurum bir finansal kiralama şirketi değil bir inşaat şirketidir. Bu bakımdan, KDV açısından indirimli oran uygulanmayacak ve finansal kiralamaya ilişkin yıllık kira tahsilatları üzerinden 4.748,4 YTL (26.380 x %18 =) KDV hesaplanacaktır. Söz konusu katma değer vergilerinin, hesaplanan KDV olarak 5 yıl boyunca Aralık aylarına ilişkin katma değer vergisi beyanlarına dahil edilmeleri gerekir. İş makinesinin satın alınması sırasında ödenen 19.800 YTL (110.000 x %18 =) katma değer vergisi ise, indirim KDV olarak 2007 yılı Ocak ayı katma değer vergisi beyanında dikkate alınacaktır. Kira Tahsilatları ve Faiz Gelirleri Kiralama süresi boyunca kiracı tarafından yapılacak kira ödemelerinin toplam tutarı (anapara artı faiz), kiralayan tarafından alacak olarak aktife alınacaktır. Diğer yandan, aktifleştirilen alacak tutarı ile kira ödemelerinin bugünkü değeri arasındaki fark ise gelecek dönemlere ait faiz geliri olarak pasifleştirilmek suretiyle değerlenerek kayıtlara intikal ettirilecektir. Gelecek dönemlere ait faiz gelirleri; kiralanan iktisadi kıymetin finansal kiralama sözleşmesinin yapıldığı tarihteki rayiç bedelinden, her bir dönem sonunda anapara geri ödemelerinin düşülmesi sonucu kalan tutar üzerinden sabit bir dönemsel faiz oranı yaratacak şekilde hesaplanması suretiyle tahakkuk ettirilecektir. Buna göre, 5 yıllık kiralama dönemi ve her yıl 31/12/.... tarihinde yılda bir kez kira ödemesi öngörülmüşse; bu durumda, her bir 31/12/.... tarihi itibariyle faiz ve ana para ayrıştırması yapılarak, pasifleştirilen faiz gelirlerinden söz konusu tarih itibariyle bakiye anapara borcuna isabet eden faiz tutarının gelir kaydedilmesi gerekmektedir. Yıllık kira bedeli, kira bedeli ve anapara ödemesinin toplamından oluşmaktadır. Buna göre, soruda belirtilen ödeme planı yıllık faiz gelirlerini de kapsayacak şekilde yeniden düzenlenmiştir. Tarih Yıllık Kira Yıllık Faiz Anapara Kira Ödemelerinin Bedeli Geliri Ödemesi Bugünkü Değeri 01.01.2007 100.000 31.12.2007 26.380 10.000 16.380 83.620 31.12.2008 26.380 8.362 18.018 65.602 31.12.2009 26.380 6.560 19.820 45.782 31.12.2010 26.380 4.578 21.802 23.980 31.12.2011 26.380 2.400 23.980 0 TOPLAM 131.900 31.900 100.000 Tabloda yer alan faiz gelirlerinin elde edildikleri yıllar dönem kazançlarına intikal ettirileceği tabiidir. Muhasebe Kayıtları Yukarıdaki veriler ışığında, finansal kiralama sözleşmesine konu iktisadi kıymetin kiralayan şirket olan Ege İnşaat A.Ş. tarafından 2007 yılında kayıtlara alınışı aşağıdaki gibi olacaktır.

• Finansal kiralamaya konu alınan iktisadi kıymetin satın alınması

-----------------------------------------------01.01.2007------------------------------------------- 253- Tesis, Makine ve Cihazlar 110.000 191- İndirilecek KDV 19.800 102- Bankalar 129.800

• Yapılan finansal kiralama uyarınca ilgili makinenin kiracının kullanımına sunulması

----------------------------------------------01.01.2007------------------------------------ 120- Alıcılar 26.380 220- Alıcılar 105.520 124- Kazanılmamış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri 10.000 224- Kazanılmamış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri 21.900 253- Tesis, Makine ve Cihazlar 100.000

• Dönem sonunda yapılan kira tahsilatının ana para ve faiz geliri olarak ayrıştırılması

----------------------------------------------31.12.2007------------------------------------ 102- Bankalar 31.128,4 124- Kazanılmamış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri 10.000,0 120- Alıcılar 26.380,0 391- Hesaplanan KDV 4.748,4 642- Faiz Gelirleri 10.000,0

• İş makinesinin kiralayana ait 10.000 YTL lik bedeli üzerinden amortisman ayrılması

-----------------------------------------------31.12.2007------------------------------------------- 770- Genel Yönetim Giderleri 2.000 257- Birikmiş Amortismanlar 2.000 2011 yılına ilişkin kayıtlar ise aşağıdaki gibi olacaktır.

• Dönem sonunda yapılan kira tahsilatının ana para ve faiz geliri olarak ayrıştırılması

----------------------------------------------31.12.2011-------------------------------------------- 102- Bankalar 31.128,4 124- Kazanılmamış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri 2.400,0 120- Alıcılar 26.380,0 391- Hesaplanan KDV 4.748,4 642- Faiz Gelirleri 2.400,0 --------------------------------------------------- / ---------------------------------------------------

• İş makinesinin kiralayana ait 10.000 YTL lik bedeli üzerinden amortisman ayrılması

-----------------------------------------------31.12.2011------------------------------------------- 770- Genel Yönetim Giderleri 2.000 257- Birikmiş Amortismanlar 2.000 --------------------------------------------------- / --------------------------------------------------- Yapılan sözleşme uyarınca, kiralama süresinin sonunda iş makinesinin kiralayana iade edilmesi gerekmektedir. Ancak; maliyet bedeli 110.000 YTL olan makinenin 10.000 YTL lik kısmı kiralayan tarafından geriye kalan 100.000 YTL lik kısmı ise kiracı tarafından tamamen amorti edildiğinden, Ege İnşaat A.Ş. nin iş makinesinin mülkiyetine sahip olması nedeniyle makineyi iade aldıktan sonra iz bedeli ile takip etmesi gerekir. SORU 3) Yenice Limited Şirketinin 632 Genel Yönetim Giderleri Hesabının dökümü aşağıdaki gibidir. Giderin Mahiyeti Tutar(YTL) İşletmenin aktifine kayıtlı kamyonun kaza yapması sonucunda, karşı tarafa sulh 12.000 yoluyla ödenen tazminat İşletmenin muhasebe bölümünde kullanılmak üzere kiralanan bilgisayar programı için 8.000 1.7.2006-30.6.2007 dönemine ait olarak ödenen kira bedeli 2007 Ocak ayında ödenen 2006 Ekim ayına ait idari personel SSK primi işveren payı 5.000 İşletmenin aktifine kayıtlı olan ve idari personel tarafından servis aracı olarak 30.000 kullanılan otomobilin giderleri Diğer genel yönetim giderleri 124.000 TOPLAM 179.000 İstenen : Söz konusu şirketin 2006 yılına ilişkin olarak yapacağınız eleştirilerinizi yasal dayanakları ile açıklayınız.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 11 inci maddesinde “kabul edilmeyen indirimler” sayılmış, 6’ncı maddesinde safi kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Gelir Vergisi Kanunu’nun 40’ıncı maddesinde ise “safi kazancın tespit edilmesi için aşağıdaki giderlerin indirilmesi kabul edilir” denilerek kurum kazancının tespitinde ayrıca dikkate alınacak giderler sayılmıştır. Aktife Kayıtlı Kamyonun Kaza Yapması Sonucunda Sulh Yoluyla Ödenen Tazminat 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun “Kabul Edilmeyen İndirimler” başlıklı 11 inci maddesinde, “sözleşmelerde ceza şartı olarak konulan tazminatlar hariç olmak üzere kurumun kendisinin, ortaklarının, yöneticilerinin ve çalışanlarının suçlarından doğan maddî ve manevî zarar tazminat giderleri” de yer almaktadır. Ayrıca, Gelir Vergisi Kanunu’nun 40’ıncı maddesine göre; işle ilgili olmak şartı ile, mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar gider yazılabilmektedir. Bu açıklamalara göre; aktifine kayıtlı kamyonun kaza yapması sonucunda, karşı tarafa ödenen tazminat, çalışanların suçlarından doğduğundan ve herhangi bir mukavelenameye, ilama veya kanun emrine dayanmadığından, ilgili 12.000 YTL nin 2006 yılı dönem kazancından indirilmesi mümkün değildir. Bilgisayar Programı İçin 1.7.2006 – 30.6.2007 Dönemine Ait Olarak Ödenen Kira Bedeli Vergi hukukunda dönemsellik ilkesi, her hesap dönemine ilişkin olarak tespit edilecek matrahın hesaplanmasında, hesap dönemi içinde doğan gelir ve giderin kavranması anlamına gelir. Vergi Usul Kanununun “Aktif Geçici Hesap Kıymetleri” başlıklı 283 üncü maddesinde, gelecek bir hesap dönemine ait olarak peşin ödenen giderlerin, mukayyet değerleri üzerinden aktifleştirilmek suretiyle değerleneceği belirtilmiştir. Bu çerçevede; bilgisayar programı için 1.7.2006 – 30.6.2007 dönemine ait olarak ödenen kira bedeli olan 8.000 YTL nin 2007 yılına tekabül eden 4.000 YTL lik kısmının, 2006 yılı dönem kazancından indirilmemesi gerekir. 2007 Ocak Ayında Ödenen 2006 Ekim Ayına Ait SSK Primi İşveren Payı 506 sayılı Kanunun 3917 sayılı Kanunla değişik 80 inci maddesinin birinci fıkrasında, "İşveren, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların primlerine esas tutulacak kazançlar toplamı üzerinden, bu kanun gereğince hesaplanacak prim tutarlarını ücretlerinden kesmeye ve kendisine ait prim tutarlarını da bu miktara ekleyerek en geç ertesi ayın sonuna kadar Kuruma ödemeye mecburdur." denilmiş, aynı maddenin üçüncü fıkrasında da "kuruma ödenmeyen prim gelir ve kurumlar vergisi uygulamasında gider yazılmaz." hükmü yer almıştır. Öte yandan; Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin 2 numaralı bendinde, ticari kazancın tespitinde, işverenlerce hizmet erbabı için ödenen SSK primlerinin gider olarak indirileceği hükme bağlanmıştır. Bu hükümlere göre SSK priminin gider olarak dikkate alınabilmesi için, bu primlerin Sosyal Sigortalar Kurumuna fiilen ödenmiş olması gerekmektedir. Bu nedenle, sigorta primleri, dönemine ve ait olduğu yıla bakılmaksızın fiilen ödendiği tarihte gider yazılacaktır. Ancak, 174 seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde; 506 sayılı Kanunun 80 inci maddesi gereğince bir aya ait sigorta primleri ertesi ayın sonuna kadar ödenebileceğinden, Aralık ayına ait olan sigorta primlerinin ertesi yılın Ocak ayı içinde ödenmesi durumunda bu primlerin Aralık ayının gideri olarak dikkate alınabileceği belirtilmiştir. Bu nedenle; 2007 Ocak ayında ödenen 2006 Ekim ayına ait idari personel SSK primi işveren payı olarak ödenen 5.000 YTL nin, 2006 yılı değil 2007 yılı kazancının tespitinde dikkate alınması gerekir. Personel Tarafından Servis Aracı Olarak Kullanılan Aktife Kayıtlı Otomobilin Giderleri Gelir Vergisi Kanunu’nun 40’ıncı maddesinde, kiralama yoluyla edinilen veya işletmeye dahil olan ve işte kullanılan taşıtların giderlerinin matrahın tespitinde indirim konusu yapılabileceği belirtilmiştir. Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 60 ıncı maddesinde; ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olarak tanımlanmıştır. Gelir Vergisi Kanununun ücretlerle ilgili müteferrik istisnalara ilişkin 23 üncü maddesinde ise, hizmet erbabının toplu olarak işyerlerine gidip gelmelerini sağlamak maksadıyla işverenler tarafından yapılan taşıma giderleri vergiden istisna edilmiştir. Buna göre; işletmenin aktifine kayıtlı olan ve idari personel tarafından servis aracı olarak kullanılan otomobilin giderlerinin vergisel olarak aşağıdaki şekillerde değerlendirilmesi mümkündür.

• Söz konusu otomobil işletmeye dahil olup işte kullanıldığından, otomobile ilişkin giderler doğrudan

indirilebilir.

• Belirtilen otomobil birden fazla idari personelin işyerine gidip gelmelerini sağlamak maksadıyla servis

aracı olarak kullanıldığından, ilgili giderler ücret olarak indirilebilir ancak istisna nedeniyle vergi kesintisi yapılmaz.

• Otomobil sınırlı sayıda personel taşıyabileceğinden, bu durum “hizmet erbabının toplu olarak

işyerlerine gidip gelmelerini sağlamak maksadıyla işverenler tarafından yapılan taşıma giderleri” kapsamında düşünülemez. Buna göre, ilgili giderler yine ücret olarak indirilebilir ancak istisna uygulanamayacağından vergi kesintisi yapılır. Yukarıdaki çözümlerin her biri, gerekçeleri açıklanmak şartı ile doğru kabul edilecektir. 13