2008/2 YMM İleri Düzeyde Finansal Muhasebe Soruları ve Çözümleri

a) Koşullu Kira: Kira ödemelerinin tutar olarak sabitlenmemiş ve kiralanan varlığı elde bulundurma süresi dışındaki nedenlerle değişen kısmıdır. b) Aktif Piyasa: Aşağıdaki tüm koşulların mevcut olduğu piyasadır: i- Piyasada ticareti yapılan kalemler homojendir; ii-Normal koşullar altında her zaman için istekli alıcı ve satıcılar bulunur iii-Fiyatlar kamuoyuna açıktır. c) Nakit Yaratan Birim: Diğer varlıklardan veya varlık gruplarından sağlanan nakit girişlerinden büyük ölçüde bağımsız bir nakit girişi yaratan belirlenebilir en küçük varlık grubudur. d) Ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşme: Sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmesi için mutlaka katlanılması gereken maliyetin, söz konusu sözleşme kapsamında elde edilmesi beklenen ekonomik faydayı aştığı sözleşmedir. e) Ortak Faydalı İşletme: Sahiplerine, üyelerine veya katılımcılarına doğrudan kar payları, düşük maliyetler veya diğer ekonomik faydalar sağlayan, bir yatırımcı tarafından sahip olunmayan kuruluş. Örneğin, ortak faydalı sigorta şirketleri, kredi birlikleri veya kooperatif işletmeleri ortak faydalı işletmelerdir. SORU 2: TMS 11 “İnşaat Sözleşmeleri” standardına göre; a) Birden çok varlığı kapsayan bir sözleşme söz konusu olduğunda, hangi durumlarda her varlığın inşaatının ayrı bir inşaat sözleşmesi olarak değerlendirileceğini, b) Bir sözleşmeler grubunun hangi hallerde tek sözleşme olarak nitelendirileceğini, c) Bir sözleşmenin ek bir varlığın inşaatını içermesi durumunda ek varlığın inşaatının hangi durumlarda ayrı bir inşaat sözleşmesi olarak değerlendirileceğini, belirtiniz.

a) Birden çok varlığı kapsayan bir sözleşmede aşağıdaki durumlar mevcutsa her varlığın inşaatı ayrı bir inşaat sözleşmesi olarak değerlendirilir:  Her bir varlık için ayrı teklif verilmiş olması,  Her bir varlığın ayrı bir müzakereye konu olması ve yüklenici ile müşterinin sözleşmenin her bir varlığa ilişkin kısmını kabul veya reddetme hakkının olması,  Her bir varlığın maliyetleri ve gelirlerinin ayrı ayrı belirlenebilmesi. b) Bir veya birden çok müşteri ile yapılmış olmasına bakılmaksızın, aşağıdaki durumlar mevcutsa bir sözleşmeler grubu tek sözleşme olarak nitelenir:  Sözleşmeler grubunun tek bir paket olarak birlikte müzakere edilmesi,  Sözleşmelerin birbiriyle aslında genel bir kâr marjına sahip tek bir projenin parçası olarak, çok yakın ilişkili olması,  Sözleşmeler kapsamındaki işlerin aynı anda veya birbirini izleyen bir sırada yapılması. c) Bir sözleşme ek bir varlığın inşaatını içerebilir. Ek varlığın inşaatı aşağıdaki koşullardan birinin varlığı durumunda ayrı bir inşaat sözleşmesi olarak değerlendirilir:  Varlığın orijinal sözleşmenin kapsadığı varlık veya varlıklardan tasarım, teknoloji veya fonksiyon açısından önemli farklılıklar arz etmesi veya  Varlığın fiyatının orijinal sözleşme bedeli dikkate alınmaksızın müzakere edilmesi. SORU 3: TMS 31 “İş Ortaklıklarındaki Paylar” standardına göre bir ortak girişimcinin müşterek kontrol edilen bir işletmedeki payının finansal tablolara hangi yöntemlere göre yansıtılabileceğini belirtip bu yöntemleri kısaca açıklayınız. Söz konusu standarda göre bu yöntemlerin hangi durumlarda kullanılması gerektiğini belirtiniz.

Bir ortak girişimci, müştereken kontrol edilen bir işletmedeki payını Oransal Konsolidasyon veya Özkaynak yöntemi ile finansal tablolarına yansıtır. Konsolidasyon: Müştereken kontrol edilen işletmenin aktif, pasif, gelir ve gider kalemlerinin, ortak girişimcinin payı oranında ortak girişimcinin finansal tablolarında satır satır benzer kalemlerle birleştirilmek suretiyle muhasebeleştirilmesi veya ortak girişimcinin finansal tablolarında söz konusu kalemlerin ayrı bir satır olarak raporlanmasını kapsayan muhasebeleştirme yöntemidir. Özkaynak Yöntemi: Müştereken kontrol edilen bir işletmedeki yatırımın başlangıçta elde etme maliyeti ile muhasebeleştirilerek, sonrasında bu tutarın müştereken kontrol edilen işletmenin net varlıklarında ortak girişimcinin payına düşen kısmı yansıtacak şekilde düzeltildiği ve böylece ortak girişimcinin kar veya zararının müştereken kontrol edilen işletmenin kar veya zararından kendisine düşen payı kapsadığı muhasebeleştirme yöntemidir. Standarta göre; oransal konsolidasyon yöntemi, ortak girişimcinin müştereken kontrol edilen işletmedeki katılım payının özü ve ekonomik gerçekliğini, yani ortak girişimcinin gelecekteki ekonomik faydadan alacağı payı üzerindeki kontrolünü, daha iyi yansıtır. Bununla birlikte, standart, özkaynak yönteminin müştereken kontrol edilen işletmelerdeki paylarının muhasebeleştirilmesinde alternatif bir yaklaşım olarak kullanılabileceğini belirtiyor. Özkaynak yönteminin kullanımı, kontrol edilen kalemlerin müştereken kontrol edilen kalemlerle birleştirilmesinin uygun olmadığı ve ortak girişimcilerin müştereken kontrol edilen işletmede müşterek kontrolden ziyade önemli etkiye sahip olduğu durumlarda kullanılabilir. Ortak girişimci, müştereken kontrol edilen işletme üzerindeki müşterek kontrolünün veya önemli etkisinin son bulduğu tarihten itibaren özkaynak yöntemi uygulamasına son vermelidir. 2