Soru 1 · 2010/3 · Denetim, Raporlama ve Meslek Hukuku
Tam tasdik denetimini yaptığınız (A) A.Ş.’de aşağıda belirtilen işlemlerin yapıldığı tespit edilmiştir.
a. (A) işletmesi büro olarak kullanılmak üzere (B) şahsından 01.08.2009 tarihinden itibaren iki seneliğine
stopaj hariç net aylık 1 000 TL’den bir apartman dairesi kiralamıştır. 2 Yıllık kira bedeli olan 24 000 TL peşin
olarak ödenmiştir. Bu işlem dolayısıyla (A) işletmesi aşağıdaki muhasebe kaydını yapmıştır.
-------------------------------01.08.2009-----------------------
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 24 000
102 BANKALAR 24 000
-------------------------------/ ---------------------------------------
b. (A) işletmesi, işletme aktifine kayıtlı bir işyerini 1.10.2009 tarihinden itibaren aylık KDV hariç 1.000
TL’den 2 yıllığına (Y) işletmesine kiraya vermiştir. 2 Yıllık kira bedeli (A) işletmesi tarafından peşin tahsil
edilmiştir.
(A) İşletmesi bu işlem dolayısıyla aşağıdaki muhasebe kaydını yapmıştır.
-----------------------------01.10.2009----------------
100 KASA 24 000
649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR 24 000
------------------------------------------/---------------------------
a. Kira işlemleri ile ilgili olarak yukarda yapılan muhasebe kayıtları doğru ve yeterli midir ? Doğru ve yeterli
bulmuyorsanız 2009 yılında yapılması gereken muhasebe kayıtlarını yapınız.
b. (A) işletmesi tarafından yapılan kayıtlara göre, dönem sonu işlem sonuçlarını vergi mevzuatı açısından
değerlendiriniz.
Komisyonun resmî cevabını gör
a. (A) A.Ş.’nin bina kiralama işlemi ile ilgili yaptığı kayıtlar yanlış ve eksiktir. Öncelikle bu yanlış kaydın düzeltilmesi gerekir. Söz konusu düzeltme işlemi iki şekilde yapılabilir: Ya ters kayıt yapılır veya aşağıdaki şekilde yapılabilir. ---------------------------31.12.2009---------------------- 180 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER 15 000 280 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER 8 750 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 17 750 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 6 000 ---------------------------/----------------------------------------------------------------------- Kiralama işleminin başlangıçta aşağıdaki gibi muhasebe işlemleri yapması gerekirdi. --------------------------01.08.2009-------------------------------- 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 1 250 180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER 5 000 280 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER 23 750 102 BANKALAR 24 000 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 6 000 Peşin ödenen 2 yıllık kira giderlerinin kaydı ----------------------------/------------------------------------------------ Eylül-Aralık dönemi kiralarını aktarmak için her ay aşağıdaki kayıt yapılmalıdır. -----------------------------/------------------------------------ 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 1 250 180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER 1 250 Peşin ödenen giderlerin ilgili hesaba kaydı ----------------------------/--------------------------------------------------- 31.12.2009 tarihinde aşağıdaki kayıt yapılacaktır. -------------------------31.12.2009------------------------------------------ 180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER 12 000 280 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER 12 000 Aktarma kaydı -----------------------------------/------------------------------------------------ Dönemin sonunda 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabında yer alan tutarlarda cari yıla ait olan 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabına aktarılır. Yani duran varlıklardan dönen varlıklara aktarılır. b) İşletmenin yaptığı muhasebe kayıtları eksik ve yanlıştır. Öncelikle hatalı muhasebe kaydının düzeltilmesi gerekir. Söz konusu düzeltme işlemi ya ters kayıt yapılmak suretiyle veya aşağıdaki kayıt yapılmak suretiyle düzeltilebilir. ------------------------31.12.2009-------------------------------------- 649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR 21 000 102 BANKA 4 320 380 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER 12 000 480 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER 9 000 391 HESAPLANAN KDV 4 320 -----------------------------------/----------------------------------------------------- (A)A.Ş.’nin aktifinde kayıtlı gayrımenkulü kiraya verirken aşağıdaki şekilde muhasebe işlemleri yapması gerekirdi. İşletme mali tablolarını aylık olarak düzenliyorsa kayıtlar aşağıdaki gibi olacaktır. ---------------------01.10.2009---------------------------------- 102 BANKA 28 320 649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR 1 000 380 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER 2 000 480 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER 21 000 391 HESAPLANAN KDV 4 320 Peşin tahsil edilen 2 yıllık kira bedelinin yevmiye kaydı -----------------------------/------------------------------------ Kasım -Aralık dönemi kiralarını aktarmak için her ay aşağıdaki kayıt yapılmalıdır. --------------------------------/----------------------------------- 380 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER 1 000 649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR 1 000 Aktarma Kaydı --------------------------------/--------------------------------------- 31.12.2009 Tarihinde ----------------------------31.12.2009-------------------------------------- 480 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER 12 000 380 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER 12 000 Aktarma Kaydı --------------------------------/------------------------------------------------- b. (A) A.Ş.’nin gayrimenkul kiralama işlemlerini vergi mevzuatı açısından değerlendirecek olursak; Kiralama işlemi ile ilgili hatalar : Gelir Vergisi Kanunu’nun 94/5-a maddesi uyarınca,gerçek kişilerden gayrimenkullerin kiralanması karşılığında yapılan ödemelerden %20 oranında gelir vergisi tevkifatının yapılması gerekmektedir. Firma zamanında bu tevkifatı yapmayıp ve beyan etmemek suretiyle vergi ziyaına sebebiyet vermiştir. Yapılmayan vergi tevkifatının pişmanlıkla beyan edilmesi gerekir. Diğer taraftan (A) işletmesi yaptığı ödemelerin tamamını genel yönetim giderlerine atmıştır. Söz konusu gideri kar zarar hesabına atsaydı, 23 750 TL: fazla gider yazmış olacaktı. Dönemsellik kuralını ihlal etmiştir. Halbuki gelecek aylara ait olan kısmının 180.gelecek yıllara ait giderlerin ise, 280 no.lu hesaplarda kayıt edilmesi gerekirdi. Dolayısıyla 5 aylık kira bedeli olan 5 X 1 250 = 6 250 TL. eksik kurum kazançı beyan etmek suretiyle vergi ziyaına sebebiyet verilmiştir. Kiraya verme işlemi ilgili hatalar : (A)A:Ş.nin aktifinde kayıtlı gayrimenkulü kiraya verme işlemine gelince,8 000 TL’yi aşan işlemlerin banka vasıtasıyla tahsil edilmesi gerekir. İşletme kira bedelini kasadan tahsil etmek suretiyle tespit edilmesi halinde hakkında özel usulsüzlük cezası kesilecektir. Öte yandan aktifinde kayıtlı gayrimenkül dolayısıyla 4 320 TL KDV hesaplamamak suretiyle vergi ziyaına sebebiyet verilmiştir. Söz konusu vergi zıyaının pişmanlıkla beyan edilmesi gerekir. İkincisi kira gelirinin tamamını kar hesaplarına atmak suretiyle dönemsellik kuralını ihlal etmiştir. Vergi yasalarına aykırı olmasa bile,işletmenin lehine değildir. 24 000 – 3 000 = 21 000 TL kira gelirini süresinden önce beyan edilmek suretiyle kurumlar vergisinin erken ödenmesine sebebiyet verilmiştir. Sonuç olarak her iki işlemi bir arada değerlendirirsek firma 21 000 – 6 250 = 14 750 TL’lık fazla ticari kazanç beyan etmiştir. Düzeltme beyannamesinin verilmesi gerekir. Mükellefin 6 250 TL gider ve 3 000 TL gelir beyan etmesi gerekirdi.