2013/1 YMM Denetim, Raporlama ve Meslek Hukuku Soruları ve Çözümleri

Oda yönetim kurulunun teşekkülü: 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nun 21. Maddesi hükmü uyarınca serbest muhasebeci mali müşavirler ve yeminli mali müşavirler odaları Yönetim Kurulu, Genel Kurulca kendi üyeleri arasından üç yıl için seçilen, üye sayısı binin altında olan odalarda beş asıl ve beş yedek, üye sayısı 1 000 ilâ 5 000 arasında olan odalarda yedi asıl ve yedi yedek, üye sayısı 5 000’i aşan odalarda ise dokuz asıl ve dokuz yedek üyeden oluşur. Yönetim Kurulu kendi üyeleri arasında gizli oyla bir başkan, bir başkan yardımcısı, bir muhasip ile oda sekreterini seçer. Odanın hukukî temsilcisi Yönetim Kurulu Başkanıdır. Yönetim Kurulu asıl üyeleri arasında boşalma olursa yedeklerden sırasıyla en fazla oy alanlar getirilirler. Yeni üye ilk toplantıya çağrılır. Yönetim Kurulunun toplu olarak görevinden ayrılması veya asıl üye sayısının yarıdan aşağıya düşmesi ve yedeklerinin de kalmaması halinde Oda, genel kurulu, oda denetçileri veya Maliye Bakanı tarafından olağanüstü toplantıya çağırılır ve düşen kurulların görev süresini tamamlamak üzere seçimler yapılır. Odaların Yönetim Kuruluna seçilme yeterliliği : Ayni Kanunu’nun “Seçilme Yeterliği” başlıklı 22. Maddesi uyarınca,Yönetim Kurulu üyeleri, kayıtlı olduğu meslek odasında en az üç yıl kıdemli olup serbest veya bir işyerine bağlı olarak bu Kanun hükümlerine göre fiilen mesleki faaliyette bulunanlar arasından seçilir. Üye sayısı yüzden az olan odalarda üç yıllık süre şartı aranmaz. Odalarda üst üste iki seçim döneminde iki defa Yönetim Kurulu başkanlığına seçilmiş olanlar, aradan iki seçim dönemi geçmedikçe Yönetim Kurulu üyeliğine seçilemezler. Seçilme yeterliğini kaybeden Yönetim Kurulu üyelerinin görevi kendiliğinden sona erer. Birlik Yönetim Kurulu teşekkülü ve seçilme yeterliliği : 3568 sayılı Serbest Kanununun 35. Maddesi uyarınca, Birlik Yönetim Kurulu, kayıtlı olduğu meslek odasında en az üç yıl kıdemli olup serbest veya bir işyerine bağlı olarak bu Kanun hükümlerine göre fiilen mesleki faaliyette bulunan Birlik Genel Kurulu üyeleri arasından üç yıl için seçilen dokuz asıl ve dokuz yedek üyeden oluşur. Yönetim Kurulu üyelerinden beşinin yeminli mali müşavir olması zorunludur. Üst üste iki seçim döneminde iki defa Birlik Yönetim Kurulu başkanlığına seçilmiş olanlar, aradan iki seçim dönemi geçmedikçe Yönetim Kurulu üyeliğine seçilemezler. Birlik Yönetim Kurulu Başkan ve üyeleri, Kanunun seçilmeye ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla Genel Kurul toplantılarına katılma ve oy kullanma hakkına sahiptirler. Yönetim Kurulu kendi üyeleri arasından bir başkan, bir genel sekreter ile bir muhasip seçer. Yönetim Kurulu Başkanı en az beş yıl süreyle yeminli mali müşavirlik yapmış olanlar arasından seçilir. Başkanın bulunmadığı hallerde Başkanın belirleyeceği kişi Başkanlık yapar. Birliğin hukukî temsilcisi Yönetim Kurulu Başkanıdır. Yönetim Kurulu asıl üyeleri arasında boşalma olursa yedeklerden sırasıyla en fazla oy alanlar getirilir. Yeni üye ilk toplantıya çağrılır.

a) İlk inceleme ilgili Oda yönetim kurulu tarafından yapılır. İlgili Oda yönetim kurulu, öncelikle ihbarda bulunan kişinin açık kimliği ve adresi, ihbar veya şikayet olunan meslek mensubunun kimliği, ihbar veya şikayet konusu, maddi olaylar ve ihbar gününün belirtilip belirtilmediği araştırılır. İhbar ve şikayetler üzerine yapılacak ilk inceleme Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlik Disiplin Yönetmeliğinin 18. Maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, ilgili oda yönetim kurulu, ivedi durumlar hariç olmak üzere, ihbar veya şikayet konusunun bildirilmesinden sonra en geç iki ay içinde ihbar veya şikayet konusunu incelemek zorundadır. Soruşturmalar şikayet veya ihbar konusu; ilgili Oda yönetim kurulunun; üyeleri arasından görevlendireceği bir veya birkaç kişi tarafından incelenip soruşturulur. Oda yönetim kurulu gerekli gördüğü hallerde disiplin soruşturmalarını Oda üyeleri arasından görevlendireceği kişiler marifetiyle de yaptırılabilir. Soruşturma görevlileri kanıtları toplar, ihbar veya şikayette bulunanları ve hakkında ihbar veya şikayet yapılan meslek mensubunu dinlemek üzere, süre belirler ve bu sürenin ilgililere duyurulmasını sağlar. Görevli kişi veya kişiler, bu süre dolana kadar veya sürenin dolmasından sonra da gerekli göreceği kimselerin ifadelerini alabilir, gerekli gördüğü defter ve belgeleri inceleyebilir. Odaya bildirilen adreslerine tebligat yapılamayan meslek mensupların soruşturmaları, dosya üzerinden yapılan incelemeyle yetinilerek sonuçlandırılır. Görevli kişi veya kişiler; Oda yönetimi aracılığı ile soruşturma maksadıyla her türlü adlî ve idarî mercilerden bilgi ve belge isteyebilirler, ilgili dosyaları veya örneklerini isteyip, inceleyebilirler. Görevli kişi veya kişiler; yapılan incelemelerle birlikte, hakkında soruşturma yapılan meslek mensubunu da dinledikten veya dinlemek için verilen süre dolduktan veyahut da Odaya bildirdiği adreslerine tebligat yapılamaması nedeniyle meslek mensubuna ulaşılamaması durumunda dosyayı bir raporla; Oda yönetim kuruluna verirler. Görevli üye veya üyeler yaptığı soruşturma sonucunda düzenleyeceği raporu; oda yönetim kuruluna verir. Oda yönetim kurulu; soruşturma raporunu eksik görürse, raporu düzenleyeni veya başka kişileri eksikliği tamamlattırmak üzere görevlendirebilir. İlgili oda yönetim kurulu dosyayı ve raporu inceleyerek, hakkında şikayet veya ihbarda bulunulan meslek mensubu için; -disiplin kovuşturması başlatılmasına yer olmadığına veya

• disiplin kovuşturması açılmasına

karar verebilir. Disiplin kovuşturmasına yer olmadığına ilişkin oda yönetim veya disiplin kurulu kararı; hakkında soruşturma açılmış meslek mensubuna ve varsa ihbar, şikayet veya istemde bulunana, soruşturma tarihinden itibaren en geç 3 ay içerisinde yazılı olarak bildirilir. İlgili oda yönetim kurulunun disiplin kovuşturması açılmasına karar vermesi halinde, kovuşturma dosyası derhal disiplin kuruluna gönderilir. Yönetim kurulu yapmış olduğu soruşturma ve kovuşturmayı ihbar, şikâyet veya istek tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır. b) Oda disiplin kurulu gerekli incelemeyi tamamlandıktan sonra ihbarın doğruluğunun tespit edilmesi halinde, meslek mensubu hakkında Disiplin Yönetmeliği’nin 9. Maddesinin (d) bendi uyarınca meslek mensubu Bay (B)’nin Meslekten Çıkarma Cezası ile cezalandırılması gerekmektedir.

Meslek mensupları için için öngörülen yasaklar 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nun “Meslekle ilgili konularda çalıştırılmayacak olanlar” başlıklı 13. Maddesinde ve “Yasaklar” başlıklı 45. Maddesinde düzenlenmiştir. 3568 sayılı Kanunun 13.Maddesi, “Meslek mensupları, kişisel veya ortak bürolarında mesleği yapmaları yasaklananları çalıştıramayacakları gibi, bunlarla her ne şekilde olursa olsun meslekleri ile ilgili işbirliği yapamazlar.” Hükmünü amirdir.

• Madde hükmüne göre, serbest muhasebeciler, serbest muhasebeci mali müşavirler bu unvanlarla,

yeminli mali müşavirler ise bu unvan ve tasdik yetkisiyle;

• Serbest muhasebeci malî müşavirler bu unvanlarla, yeminli malî müşavirler ise bu unvan ve tasdik

yetkisiyle; mesleğin konusunu teşkil eden ve Kanunu’nun 2 nci maddede yazılı işlerin yürütülmesi amacıyla gerçek ve tüzelkişilere tâbi ve onların işyerlerine bağlı olarak hizmet akdi ile çalışamazlar,

• Ticarî faaliyette bulunamazlar,
• Meslekle ve meslek onuru ile bağdaşmayan işlerle uğraşamazlar.
• Yeminli malî müşavirler, eşi (boşanmış dahi olsa) usul ve füruundan biri ve 3 üncü dereceye kadar (bu

derece dahil) kan ve sıhrî hısımlarının veya bunların ortak oldukları firmaların işlerine bakamazlar, yukarıda sayılan yakınlıktaki akrabaları olan serbest muhasebeci malî müşavirlerin baktığı işleri tasdik edemezler.

• Aşağıda belirtilen kuruluşların;

-Hayri ve ilmi kuruluşlar, -233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki iktisadi devlet teşekkülleri, -kamu iktisadi kuruluşları ve bunların müesseseleri, bağlı ortaklıkları ve iştirakleri, kamu idarelerinin doğrudan ya da dolaylı hissedarı olduğu kurumlar ile -Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun yönetimindeki kurumların bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerini yürütmemeleri şartıyla, bu kurum ve kuruluşların yönetim kurulu başkanlığı, üyeliği, denetçiliği görevlerinde bulunabilirler,

• Bilirkişilik ve tasfiye memurluğu görevlerinde bulunabilirler.
• Birden çok meslek mensubu çalışmalarını; serbest muhasebeci malî müşavirlik veya yeminli malî

müşavirlik ortaklık bürosu veya şirket şeklinde birleştirebilirler. Bu bürolarda yapılan faaliyetler ticarî faaliyet sayılmaz. Şirket şeklinde çalışılması halinde, yapılan işlerden doğacak cezaî sorumluluk işi yapan meslek mensubuna aittir.

• Meslek mensupları, iş elde etmek için reklâm sayılabilecek faaliyetlerde bulunamazlar. Tabela veya

basılı kağıtlarında ruhsatname ile belirlenen mesleki unvanları dışında başka sıfat kullanamazlar.

Yeminli mali müşavirler tarafından düzenlenecek olan İhraç Edilen Mallara İlişkin Özel Tüketim Vergisi İadesi Tasdik Raporunun amacı ve sözleşme düzenlenmesi ile Raporda yer alması gereken bilgiler konusu 28.09.2011 Tarih ve 28069 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 44 Seri No'lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği ile düzenlenmiştir. Tebliğde yer alan açıklamalara göre;

• Tasdikin Amacı ve Tasdik Sözleşmesi Düzenlenmesi :

Bu kapsamda yeminli mali müşavirlerce yapılacak tasdikin amacı; mükelleflerin, Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliğleri ve benzeri düzenlemeler kapsamında ihraç edilen mallara ilişkin Özel Tüketim Vergisi İadesi uygulamasından yararlanılması için öngörülen şartları sağlayıp sağlamadıklarının tespit edilmesidir. Söz konusu istisnadan yararlanabilmeleri bakımından, yeminli mali müşavirler ile 11 Sıra No.lu Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğinin ekine uygun olarak düzenlenecek "Tasdik Sözleşmesi"nin I inci bölümünde yer alan "Tasdik Konusu" başlıklı sütun, "21-İhraç Edilen Mallara İlişkin Özel Tüketim Vergisi İadesi Tasdik Raporu" şeklinde kodlanacaktır. Diğer taraftan, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri ve eklerinin tasdiki (tam tasdik) için yeminli mali müşavirlik sözleşmesi düzenleyen mükelleflerin, İhraç Edilen Mallara İlişkin Özel Tüketim Vergisi İadesi işlemlerinin yeminli mali müşavirlerce tasdiki konusunda, tam tasdik sözleşmelerinin bulunduğu yeminli mali müşavirler yetkili olacaktır. Tam tasdik sözleşmesi bulunan mükellefler tam tasdik sözleşmelerinin bulunduğu yeminli mali müşavirle İhraç Edilen Mallara İlişkin Özel Tüketim Vergisi İadesi Tasdik Raporu sözleşmesi düzenleyeceklerdir. Tam tasdik sözleşmesi bulunmayan mükellefler ise diledikleri bir yeminli mali müşavirle İhraç Edilen Mallara İlişkin Özel Tüketim Vergisi İadesi Tasdik Raporu sözleşmesi düzenleyebileceklerdir. Süresinde düzenlenmiş tam tasdik sözleşmesinin mevcudiyeti halinde miktara bakılmaksızın, inceleme raporu ve teminat aranmadan İhraç Edilen Mallara İlişkin Özel Tüketim Vergisi İadesi Tasdik Raporuna istinaden iade işlemi yapılacaktır. Tam tasdik sözleşmesi bulunmayan ya da süresinden sonra tam tasdik sözleşmesi düzenlemiş olan mükelleflerin Yeminli Mali Müşavir Tasdik Raporuna dayalı Özel Tüketim Vergisi iadelerinde, 37 Sıra No.lu Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğinin ihracat teslimleri ile ihraç kaydıyla tecil-terkin kapsamında yapılan teslimlerden doğan Katma Değer Vergisi İadesi işlemleri için 2013 yılı için öngörülen 392 000 TL’lık limit uygulanacaktır. 2 . Yeminli Mali Müşavirler Tarafından Düzenlenecek Olan İhraç Edilen Mallara İlişkin Özel Tüketim Vergisi İadesi Tasdik Raporunda Bulunması Gereken Bilgiler: İhraç Edilen Mallara İlişkin Özel Tüketim Vergisi İadesi Tasdik Raporu, 44 Seri No'lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği ile belirtilen Rapor Kapağına ve Rapor Dispozisyonuna uygun olarak hazırlanacaktır. Düzenlenecek raporda,

• İhracatçı adına düzenlenen ve üzerinde özel tüketim vergisinin gösterildiği fatura veya benzeri

belgenin, ihraç edilen malların ithal edilmiş olması halinde ise ithalatta düzenlenen gümrük beyannamesinin ve verginin ödendiğini gösteren gümrük makbuzunun,

• İhraç edilen mala ait gümrük beyannamesinin,
• İhraç edilen mala ilişkin yurt dışındaki müşteri adına düzenlenen faturanın,

1 Seri No.lu Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliğinde ve bu konuda yayımlanan müteakip tebliğ ve benzeri düzenlemelerde açıklanan usul ve esaslara uygun olduğunun tevsik edilmesi gerekmektedir. Yukarıdaki belgelerin asılları veya gümrük beyannamesi ile gümrük makbuzlarının ilgili gümrük idaresi, noter ya da yeminli mali müşavir tarafından tasdikli örneği, diğer belgelerin ise aslının aynı olduğuna dair bir şerh verilerek kaşe tatbiki ve imzalanması suretiyle firma yetkililerince onaylı fotokopisi vergi dairesine ibraz edilecektir. İhraç edilen mala ait Özel Tüketim Vergisinin mükellefi tarafından bağlı olduğu vergi dairesine (ithalatta gümrük idaresine) ödendiği yeminli mali müşavirlerce araştırılarak tespit edilecek ve bu tespitlere tasdik raporlarında yer verilecektir. Aynı mükellefle ilgili olarak aynı yılda, aynı yeminli mali müşavir tarafından düzenlenen ve aynı vergi dairesine verilen müteakip tasdik raporlarının, "Genel Bilgi" bölümünde yer alan ve değişmeyen bilgilere raporda yer verilmesine veya değişmeyen belgelerin rapora eklenmesine gerek bulunmamakta olup, bu bilgi ve belgelerin yer aldığı raporun tarih ve sayısı müteakip raporlarda belirtilecek, değişiklik olması halinde ise değişiklikle ilgili bilgi verilecektir. Düzenlenen raporun ilgili yılın ilk raporu olması halinde, bilgi ve belgelerin tamamına raporda yer verilecektir.

Yeminli mali müşavirler tarafından yapılacak tasdik, tasdikin amacı, tasdik işlemi, denetim ve denetimin niteliği ile Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Edecekleri Belgeler, Tasdik Konuları, Tasdike İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile 18 Seri No'lu Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğinde düzenlenmiştir. Anılan Yönetmelik ve Genel Tebliğde yer alan hükümler uyarınca; 1.Tasdikin amacı : a) Gerçek ve tüzel kişilerin veya bunların teşebbüs ve işletmelerinin hesap ve kayıtlarının sonuçlarını gösteren mali tabloların yanıltıcı olmayacak biçimde eksiksiz ve gerçeğe uygun şekilde düzenlenmesini sağlayarak kamunun istifadesine sunmak, b) Gerçek veya tüzel kişilerin veya bunların teşebbüs ve işletmelerinin ilgili mevzuat yönünden olan taleplerin karşılanmasında çabukluğu sağlayarak hak ve yararlarını korumak, c) Vergi idaresi ve mükellef ilişkilerinde güveni hakim kılmaktır.

• Tasdik işlemi :

Tasdik, gerçek veya tüzel kişilerin veya bunların teşebbüs ve işletmelerinin yeminli mali müşavirlerce denetleme ilke ve standartlarına göre uygunluk yönünden incelenmesi, bu inceleme sonuçlarına dayanılarak tasdik kapsamına giren konuların ve belgelerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığının imza ve mühür kullanmak suretiyle tespiti ve rapora bağlanmasıdır. Tasdik işlemi, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin ilgili bölümleri ve tablolar ile bildirimlerin uygun kısımları, yeminli mali müşavirlerce imzalanıp mühürlenmek ve tasdik raporu düzenlenmek suretiyle yerine getirilecektir. Tasdik raporu ile beyannamede yer alan tutarlar arasında farklılıklar bulunduğu takdirde beyanname, şerh düşülerek tasdik edilecektir. Yeminli mali müşavirlerin yapacağı beyanname tasdikinin amacı, ödenmesi gereken gelir ya da kurumlar vergisinin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır. Bu nedenle, yeminli mali müşavir, gerçek durumu tespit etmek için her türlü belgelerden yararlanmak ve her türlü inceleme tekniklerini kullanmak zorundadır. 3.Yeminli mali müşavirlerce yapılacak denetim ve denetimin niteliği : Yeminli mali müşavirler sözleşme imzaladıkları mükelleflerin vergiye müteallik bütün işlemlerini sürekli olarak denetleyeceklerdir. Yeminli mali müşavirlerce tasdik edilecek yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesiyle ilgili defter ve belgeler üzerinde yapılacak denetim, cari denetim şeklinde olacaktır. Yıl içinde yapılacak bu denetimlerde mükellef tarafından yapılan hataların anında düzeltilmesi esastır. Vergi mevzuatına aykırı hususların mükellef tarafından düzeltilmesi halinde bu aykırılıklar ve karşıt inceleme sırasında nezdinde karşıt inceleme yapılan mükellefle ilgili olarak tesbit edilen vergi mevzuatına aykırı hususlar, yeminli mali müşavirler tarafından tasdik raporlarında belirtilecektir. 4.Yeminli Mali Müşavirlerin Yetkileri : Yeminli mali müşavirler, kendilerine verilen beyanname tasdik yetkisi ile ilgili olarak sözleşme yaptıkları mükelleflerin; -Tüm defter, kayıt ve belgelerini gizli olsalar dahi incelemek, -Tasdik işlemini ilgilendiren tüm bilgiler yöneticilerden, iç denetçilerden ve diğer ilgililerden istemek, -Şirketlerin yönetim kurulu ve genel kurul toplantılarına katılmak ve bu toplantılarda istenildiği takdirde tasdik faaliyetini ve sonuçlarını ilgilendiren konularda açıklamalarda bulunmak, yetkisini haizdirler. Kamu idare ve müesseseleri, yeminli mali müşavirlerin tasdik konusu ile sınırlı olmak üzere isteyeceği bilgileri vermekle yükümlüdürler. Gerekli bilgiler, yazı ile istenecek ve yazıda tasdik konusu ile ilgili husus ve sözleşme içeriği belirtilecektir. Yeminli mali müşavirler, vergi incelemelerinde tarhiyat öncesi ve sonrası uzlaşmalarda vergi yargısında, mükellefle veya vergi sorumlusu ile beraber hazır bulunabilirler ve açıklamalar yapabilirler. Yeminli mali müşavirler ayrıca, beyannamelerini tasdik edecekleri mükelleflerin işlemleriyle sınırlı olmak üzere karşıt inceleme yapabilirler. Başka oda çevrelerindeki karşıt incelemeler, ücret Yönetmeliğindeki usul ve esaslar çerçevesinde ücreti ödenmek kaydıyla, o odaya mensup yeminli mali müşavirlere yaptırılabilir. Yeminli Mali Müşavirlerce Tasdik Edecekleri Belgeler, Tasdik Konuları, Tasdike İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ve Bakanlık tarafından konuya ilişkin olarak yapılacak diğer düzenlemeler çerçevesinde tasdik edilen beyannameler ve bunlara ilişkin mali tablolar ile konu ve belgeler, Kamu idaresinin yetkili memurlarınca incelenmiş bir belge olarak kabul edilir. Ancak, çeşitli kanunlarla Kamu İdaresine tanınan teftiş ve inceleme yetkilerinin kullanılmasına ve gerektiğinde tekrarına ait hususlar saklıdır. Bundan böyle, Bakanlığımızın yıllık vergi inceleme plan ve programları, yeminli mali müşavirlerle beyanname tasdik sözleşmesi düzenlemeyen ve beyannamelerini tasdik ettirmeyen mükelleflerin hesaplarının öncelikle incelenmesi esasına dayandırılacağından, defterdarlıklar her yıl Mayıs ayı sonuna kadar, aktif ve net satış toplamları daha sonra iç genelgelerle belirlenecek tutarları aşan mükelleflerin listelerini Bakanlığımıza (Gelirler Genel Müdürlüğü) göndereceklerdir. Ayrıca, 1995 hesap dönemi ile ilgili olarak tasdik sözleşmesi düzenlemeyenlerden, aktif ve/veya net satış toplamları belirlenecek meblağı aşanların bu yıla ilişkin beyannameleri, Mayıs/1996'dan itibaren genel revizyona tabi tutulacaktır.