2013/2 YMM Denetim, Raporlama ve Meslek Hukuku Soruları ve Çözümleri

Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler İle Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 42. Maddesi hükmü uyarınca, meslek mensuplarının aşağıda belirtilen davranışlarda bulunmaları meslekle ve meslek onuru ile bağdaşmayan hallerden sayılır. a. Yanında çalıştırdığı kişilere karşı uygunsuz davranışlarda bulunmak, b. Aşırı içki ve kumar düşkünlüğü ile tanınmak, c. İlgili mevzuat gereğince meslektaşlarına, müşterilerine ve kanunlara göre bilgi vermek zorunda olduğu kişi ve kuruluşlara bilgi vermemek veya kasten yanıltıcı bilgi vermek, d. Kanunlara göre yapılması yasak olan işlerden herhangi birini yapmak. e. Meslekî etik ve meslekî bağımsızlık kurallarını ihlal etmek.

3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ve bu Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak yayımlanan Yönetmelikler hükümlerine göre, yeminli malî müşavirlik mesleğinin konusu: Gerçek ve tüzelkişilere ait teşebbüs ve işletmelerin; a. Muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek, işletmecilik, muhasebe, finans, malî mevzuat ve bunların uygulamaları ile ilgili işlerini düzenlemek veya bu konularda müşavirlik yapmak. b. Yukarıdaki bentte yazılı konularda, belgelerine dayanılarak, inceleme, tahlil, denetim yapmak, malî tablo ve beyannamelerle ilgili konularda yazılı görüş vermek, rapor ve benzerlerini düzenlemek, tahkim, bilirkişilik ve benzeri işleri yapmak. c. Mali tabloların ve beyannamelerin mevzuat hükümleri, muhasebe prensipleri ile muhasebe standartlarına uygunluğunu ve hesapların denetim standartlarına göre incelendiğini tasdik etmek. d. İlgili mevzuat ile Maliye Bakanlığı ve diğer resmi mercilerce verilecek görevleri yapmak. Yeminli mali müşavirler muhasebe ile ilgili defter tutamazlar, muhasebe bürosu açamazlar ve muhasebe bürolarına ortak olamazlar.

a) Serbest muhasebeci malî müşavirler veya yeminli malî müşavirlerin ortaklık bürosu veya şirket kurarak faaliyette bulunmaları : 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nun 45/4. Maddesi hükmü uyarınca; birden çok meslek mensubu çalışmalarını; serbest muhasebeci malî müşavirlik veya yeminli malî müşavirlik ortaklık bürosu veya şirket şeklinde birleştirebilirler. Bu bürolarda yapılan faaliyetler ticarî faaliyet sayılmaz. Şirket şeklinde çalışılması halinde, yapılan işlerden doğacak cezaî sorumluluk işi yapan meslek mensubuna ait olacağı hükmünü amirdir. Öte yandan birden fazla meslek mensubunun ortaklık bürosu veya şirket kurarak mesleki faaliyette bulunmaları konusunda Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Ve Yeminli Mali Müşavir Ücretlerinin Esasları Hakkında Yönetmeliğinin 30. Maddesinde aşağıdaki hükümlere yer verilmiştir. Birden çok meslek mensubu, ortaklık bürosu veya şirket kurarak mesleki faaliyette bulunabilir. Bu takdirde; a) Meslek mensuplarının bu büro veya şirketlerde sürdürdükleri faaliyetler ticari faaliyet sayılmaz. b) Ortaklık bürosu veya şirket ancak aynı unvana sahip meslek mensupları arasında kurulabilir. c) Kanunda belirtilen kendi faaliyet konuları dışında başka işlerle uğraşamazlar. d) Şirket veya ortaklık bürosu, mesleğin icrasına taalluk eden işlerde ancak ortak veya ortaklar tarafından temsil edilebilir. e) Varislere intikal eden hisselerin en geç bir yıl içinde tasfiye edilmeleri gerekir. Bu müddet içinde mirasçılar meslek mensubu sayılmaz ve mesleki faaliyette bulunamazlar. f) Ortaklık bürosu veya şirketlerde yapılan işlerden doğacak cezai sorumluluk işi yapan meslek mensubuna aittir. g) Ortaklık bürosu veya şirketlerin unvanında meslek unvanının açık şekilde kullanılması zorunludur. h) Ortaklık bürosu veya şirketlerin unvanlarında yabancı isim ve unvanlar kullanılmaz. Ancak, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nun 8. Maddesi hükmü uyarınca, serbest muhasebeci malî müşavirlik mesleğini resmen düzenlemiş olan yabancı bir devletin tabiiyetindeki kişilerin, T.C. tabiiyetindeki serbest muhasebeci malî müşavirliklerde aranan nitelikleri taşımak şartıyla, kendi memleketlerinde elde etmiş oldukları haklardan 2 nci madde kapsamına giren hizmetleri, karşılıklılık şartı ile serbest muhasebeci malî müşavir unvanı altında Türkiye'de de yapmalarına Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Başbakanın onayı ile izin verilebilir. Bu durumun varlığı halinde, ortaklık bürosu veya şirketlerin unvanlarında yabancı isim ve unvanlar kullanılabilir. b) Ortaklık Bürosu Veya Şirketin Bildirilmesi : Ortaklık bürosu veya şirketin bildirilmesine ilişkin olarak yapılacak işlemler, Yeminli Mali Müşavirler Odaları Yönetmeliğinin 38. ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odaları Yönetmeliğinin 37. Maddesinde hükme bağlanmıştır. Söz konusu Yönetmelikler hükümleri uyarınca, meslek mensupları ortaklık bürosu veya şirket kurdukları takdirde; a) Ortaklık bürolarında; ortaklık sözleşmesinin noterden tasdikli bir örneği, b) Şirketlerde; şirket sözleşmesinin yayınlandığı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nin bir örneği veya aslı görülerek ilgili odaca onaylanmış bir örneği, c) Şirket ortaklarının, ortaklık paylarının ve adresinin değişmesi halinde, konuya ilişkin kararın noterden onaylı nüshası ile kararın yayınlandığı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin aslı veya ticaret sicilinden alınmış onaylı bir örneği veya aslı görülerek ilgili odaca onaylanmış bir örneği, bu ortaklık bürosu veya şirketlerin merkez ve şubelerinin bağlı olduğu Odaya ortaklar tarafından bir ay içinde bir dilekçe ekinde verilir. Öte yandan Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği Yönetmeliğinin “Birlik Meslek Şirketleri Kütüğü” başlıklı 66/A maddesi hükmüne göre, ortaklık bürosu ve şirketler, Birlik tarafından tutulan Meslek Kütüğüne kayıt edilirler. Birlik, Meslek Kütüğüne kaydettiği ortaklık bürosu veya şirketlerin listesini, unvan, adres, şirket türü, kütük numarası, ortakların isimleri, adresleri, sicil numaraları, varsa internet siteleri ve uygun göreceği diğer bilgilerle birlikte kendi internet sitesinde yayımlar.

Serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir ve yeminli mali müşavirlerin mesleklerine ilişkin olarak meslek mensupları ve iş sahipleriyle ilişkilerde haksız rekabet teşkil eden eylem ve davranışları konusu, Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ve Yeminli Mali Müşavirlik Mesleklerine İlişkin Haksız Rekabet Ve Reklam Yasağı Yönetmeliğinin 6. Maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu madde hükmü uyarınca, meslek mensupları, mesleki dayanışma sorumluluğunun bilincinde olarak, kendi aralarında ve iş sahipleriyle olan ilişkilerinde haksız rekabete neden olacak eylem ve davranışlarda bulunamazlar. Aşağıda sayılı haller özellikle haksız rekabet teşkil eder: a) Muhasebe ve denetim standartlarına uymamak, mesleki faaliyetlerin yürütülmesinde gereken mesleki özeni göstermemek. b) Bir diğer meslek mensubu ile sözleşmesi bulunan iş sahiplerini sözleşme yapmak amacıyla mevcut sözleşmelere aykırı davranmaya veya bu sözleşmeleri feshetmeye yöneltmek. c) İzinsiz olarak faaliyette bulunmak, yetki belgeleri ve ruhsatları iptal olduğu halde doğrudan veya dolaylı olarak mesleki faaliyete devam etmek veya faaliyetleri geçici olarak durdurulduğu halde mesleki faaliyetlere doğrudan devam etmek. ç) Yetki belgeleri ve ruhsatları iptal olduğu veya faaliyetleri geçici olarak durdurulduğu halde unvanlarında, ilan ve reklamlarında, mesleki faaliyette bulundukları intibaını yaratacak kelime veya ibareler kullanmak. d) Meslek ruhsatının kiralanması veya çeşitli menfaatler sağlayarak meslek mensubu olmayan kişilere faaliyette bulunma imkanı sağlamak. e) Mesleği yapmaları yasaklananları çalıştırmak veya bu kişilerle her ne şekilde olursa olsun doğrudan veya dolaylı olarak mesleki işbirliği yapmak. f) Üçüncü şahısları yanıltacak şekilde gerçeğe aykırı belge düzenlemek ve onaylamak, g) Bir diğer meslek mensubunun çalışanlarına ve diğer yardımcı kişilere işlerini yerine getirirken yükümlülüklerine aykırı davranmaya yöneltebilecek şekilde doğrudan veya dolaylı menfaat sağlamak veya önermek. ğ) Bir diğer meslek mensubunun çalışanlarını ve diğer yardımcı kişileri her türlü vasıtayla meslek mensuplarının veya iş sahiplerinin iş sırlarını ele geçirmeye veya açıklamaya yöneltmek. h) Bağımlı çalışan meslek mensupları bakımından aynı anda birden çok işletmede mesleki sorumluluk üstlenmek. ı) Mevzuat hükümlerinin emredici kurallarına aykırı davranmak suretiyle meslek mensupları karşısında haksız şekilde avantaj elde etmek.

a) Yeminli mali müşavirlere disiplin cezası verilecek ve verilmeyecek fiiller : Disiplin cezası verilmeyecek fiiller: Yeminli mali müşavirlerin; bilirkişilik yapılması, asgari ücret tarifesinin üstünde iş kabul edilmesi ve bir hayrı kuruluşta yönetim kurulu üyeliği görevinde bulunulması fiilleri 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nun “yasaklar” başlıklı 45. Maddesi hükmü uyarınca, meslekle bağdaşmayan işlerden sayılmadığı için herhangi bir disiplin cezası verilmesine gerek bulunmamaktadır. Disiplin cezası verilecek fiiller: Yeminli mali müşavirlerin; -Serbest Muhasebeci Mali Müşavir olan oğlunun defterlerini tuttuğu firmaların işlerini tasdik etmesi, -Asgari ücret tarifesinin altında ücretle iş kabul etmesi Fiilleri ise disiplin cezası verilmesini gerektirmektedir. b) Verilecek disiplin cezaları : Serbest Muhasebeci Mali Müşavir olan oğlunun defterlerini tuttuğu firmaların işlerini tasdik etmesi nedeniyle verilecek disiplin cezası: 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nun 45. Maddesi hükmü uyarınca, yeminli mali müşavirlerce, kendisinin, eşinin (boşanmış dahi olsa) usul ve füru undan birinin ve üçüncü dereceye kadar (bu derece dahil) kain ve sıhri hısımlarının veya bunların ortak veya yönetiminde oldukları firmaların işlerine bakılması veyahut bu yakınlıktaki akrabalarından olan Serbest Muhasebecilerin ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin baktığı işlerin, tasdik edilmesi yasaklar arasında sayılmıştır. Öte yandan Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ve Yeminli Mali Müşavirlik Disiplin Yönetmeliğinin 6. Maddesinin (c) bendi hükmü uyarınca, yeminli mali müşavirlerce, üçüncü dereceye kadar (bu derece dahil) akrabalarından olan serbest muhasebecilerin ve serbest muhasebeci mali müşavirlerin baktığı işlerin, tasdik edilmesi fiili kınama cezası verilmesini gerektirmektedir. Asgari ücret tarifesinin altında ücretle iş kabul edilmesi fiili : Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler İle Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “En Az Ücretin Altında İş Kabul Edememe” başlıklı 46. Maddesi hükmü ile meslek mensuplarının hizmetlerine karşılık tespit edilen alacakları ücretin en az miktarının altında iş kabulünün yasak olduğu hükme bağlanmıştır Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Ve Yeminli Mali Müşavir Ücretlerinin Esasları Hakkında Yönetmeliğinin “Tarifeye uyma” başlıklı 11. Maddesi hükmü uyarınca, ücretin tespitinde tarifeye uyulması zorunludur. Tarifedeki asgari miktar altında kalan ücretle çalışmak yasak olup, aksine hareketin disiplin cezasını gerektirdiği hüküm altına alınmıştır. Öte yandan Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ve Yeminli Mali Müşavirlik Disiplin Yönetmeliğinin 6. Maddesinin (g) bendi hükmü uyarınca, meslek mensuplarınca, asgari ücret tarifesinde yer alan ücretlerin altında iş kabul edilmesi durumunda kınama cezasının uygulanması gerekir.