2014/1 YMM Denetim, Raporlama ve Meslek Hukuku Soruları ve Çözümleri

b) Meslek mensuplarından yeminli mali müşavirler, 3628 sayılı Mal bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu’nun 2. Maddesinin (f) bendi uyarınca, mal bildiriminde bulunmak zorundadırlar. 3628 sayılı yasada hangi hallerde, mal bildiriminde bulunulacağı ne gibi cezalar uygulanacağı belirtilmiştir. 3628 sayılı yasa kapsamına giren yeminli mali müşavirlerin kendilerine, eşlerine ve velayetleri altındaki çocuklarına ait bulunan taşınmaz malları ile 1 inci derece Devlet Memurlarına yapılan aylık net ödemenin beş katından fazla tutarındaki her biri için ayrı olmak üzere, para, hisse senetleri ve tahviller ile altın, mücevher ve diğer taşınır malları, hakları, alacakları ve gelirleriyle bunların kaynakları, borçları ve sebepleri mal bildiriminde beyan etmeleri gerekmektedir. Ayrıca, aynı maddenin (a) fıkrasında her türlü seçimle iş başına gelen kamu görevlilerinin de mal bildiriminde bulunması gerektiği, (d) bendinde de özel kanunlarla veya özel kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan ve kamu hizmeti gören kurum ve kuruluşlar ile bunların alt kuruluşlarında veya komisyonlarında aylık, ücret ve ödenek almak suretiyle kamu hizmeti gören memurları, işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri ile yönetim ve denetim kurulu üyelerinin de mal bildirimi vermek zorunda olduğu hüküm altına alınmıştır. Mal Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmeliğin 3/e maddesinde de Kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarında görevli olanlar ile bunların yönetim ve denetim kurulu üyelerinin (5590 sayılı Kanuna göre kurulan oda ve borsaların oda ve borsa meclisi ile yönetim kurulu üyeleri dahil) mal bildiriminde bulunacağı hüküm altına alınmıştır. Bu hükümler uyarınca kamu kurumu niteliğinde olan ve 3568 sayılı Kanununa göre kurulan meslek odalarında görev alan meslek mensupları da mal bildiriminde bulunmak zorundadır. Mal Bildirimi vermek zorunda olan meslek mensupları, Mal Bildirimlerini;

• Yeminli Mali Müşavir olarak çalışmaya başlamadan önce,
• Mal varlığında önemli bir değişiklik olduğunda bir ay içinde,
• Mesleğin bırakılması halinde, ayrılma tarihini izleyen bir ay içinde,
• Mesleğe devam edenlerin, sonu (0) ve (5) ile biten yılların en geç şubat ayı sonuna kadar,

Mal Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin (l) bendi uyarınca Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı’na vermeleri gerekmektedir. Diğer taraftan, Mal Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmeliğin 10 ncu maddesi uyarınca, yeminli mali müşavirler de, eşleri velayeti altındaki çocukları ve kendilerinin şahsi mal varlıklarında önemli bir değişiklik olduğunda, değişikliği izleyen bir ay içinde yeni edindikleri mal, hak, gelir, alacak ve borçlara münhasır olmak üzere ek mal bildirimi vermek zorundadırlar. Taşınmaz malları (arsa ve yapı kooperatif hisseleri dahil) ile kendilerine aylık ödenenler, net aylık tutarının beş katından; aylık ödenmeyenler ise Genel İdare Hizmetleri sınıfında birinci derecenin birinci kademesindeki Şube müdürüne ödenen net aylığın beş katından fazla değer ve tutarındaki malın iktisabı ile hak, alacak veya gelir sağlanması veya borçlanılması, mal varlığında önemli değişiklik sayılmaktadır. Öte yandan, 3628 sayılı Yasanın 4 ncü maddesi uyarınca bu Kanuna veya genel ahlaka uygun olarak sağlandığı ispat edilmeyen mallar veya ilgilinin sosyal yaşantısı bakımından geliriyle uygun olduğu kabul edilemeyecek harcamalar şeklinde ortaya çıkan artışlar, bu Kanunun uygulanmasında haksız mal edinme sayılmakta ve doğrudan Cumhuriyet Başsavcılıklarınca kovuşturulmaktadır. 3568 sayılı Yasada mal bildiriminde bulunulmaması ya da 3628 sayılı Yasaya aykırı davranılması halinde, disiplin yönünden açık bir ceza öngörülmemiştir.

b) 213 sayılı VUK m.269’da iktisadi işletmelere dahil bilumum gayrimenkullerin maliyet bedelleri ile değerleneceği, m.270’de de noter, mahkeme, kıymet takdiri, komisyon ve tellaliye giderleri ile Emlak Alım ve Özel Tüketim Vergilerinin maliyet bedeline ithal etmekte veya genel giderler arasında göstermekte mükelleflerin serbest olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu maddede tapu harçlarına yer verilmemiştir. Diğer taraftan, VUK m.270’de yer alan “emlak alım vergisi”; 21.1.1982 tarihinde kabul edilen 2588 sayılı Kanunla, 492 sayılı Harçlar Kanununda yapılan değişiklikle, Emlak Alım ve Gayrimenkul Kıymet Artışı Vergileri yürürlükten kaldırılarak, emlak alım vergisinin konusuna giren işlemler harçlar kanunun tapu harçları bölümüne alınmıştır. Ancak, 2588 sayılı Kanunla değişiklik yapılırken VUK m.270’de değişiklik yapılmamıştır. Vergi kanunlarının yorumunda kıyas yasaklanmıştır. Bu nedenle, VUK m.270’e göre “emlak alım vergisi” yerine harçların geçtiğinden bahisle, söz konusu tapu harçlarının gider olarak indirilmesi mümkün olmamakla birlikte, 2772 sayılı Kanunu’nun 5 nci maddesi ile Gelir Vergisi Kanunun 40/6 ncı bendi değiştirilerek işletme ile ilgili olmak şartıyla, bina, arazi, gider, istihlak, damga, belediye vergileri, harçlar ve kaydiyeler gibi ayni vergi, resim ve harçların indirimine izin verilmiştir. Dolayısıyla, YMM (X) tarafından yapılacak herhangi bir işlem bulunmamaktadır.

Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Edecekleri Belgeler, Tasdik Konuları, Tasdike İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 10 ncu maddesinde, tasdik sözleşmesinin, yazılı gerekçe göstermek şartıyla taraflarca her zaman feshedilebileceği, feshedilen sözleşmelerin, fesih tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde Maliye Bakanlığı’na bildirileceği, sürekli denetimlerde yıllık beyannamelerin ve buna ekli mali tabloların beyan edileceği aydan önceki üç ay içinde tasdik sözleşmesinin feshedilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, Maliye Bakanlığı’nca çıkarılan 29 no’lu Tebliğ, Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği’nde de sözleşmenin feshi halinde YMM’lerce mükelleflerce yapılacak işlemler de aşağıdaki gibi belirlenmiştir. 1- Tasdik Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin 3 üncü fıkrası hükmüne göre, tasdik sözleşmesinin yazılı gerekçe gösterilmek şartıyla taraflarca her zaman feshedilmesi mümkündür. Yönetmeliğin anılan maddesinin 4 üncü fıkrasında ise sürekli denetimlerde yıllık beyannamelerin ve buna ekli mali tabloların beyan edileceği aydan önceki üç ay içinde tasdik sözleşmesinin fesh edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Buna göre, gelir vergisi ile ilgili tam tasdik sözleşmeleri, düzenlendikleri tarihi izleyen en geç Kasım ayı, kurumlar vergisine ilişkin tam tasdik sözleşmeleri ise en geç Aralık ayı sonuna kadar feshedilebilecek, bu tarihten sonra yapılacak fesihler geçerli olmayacaktır. Özel hesap döneminin uygulandığı hallerde süreler aynı esaslar çerçevesinde hesaplanacaktır. 2- Sözleşme fesihlerinin dikkate alınabilmesi için fesih işleminin ve bu işlemin geçerli olduğu tarihin usulüne uygun olarak kanıtlanması gerekmektedir. 3- Tasdik Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin 6 ncı fıkrası uyarınca, tasdik sözleşmesinin feshi halinde yeminli mali müşavirin çalışma notlarını ve gerekli tüm bilgileri yerine geçecek olan yeminli mali müşavire devretmesi zorunludur. 4- Tasdik sözleşmesinin feshi halinde, mükellef sözleşmenin fesih tarihinden itibaren bir ay içerisinde yeni bir yeminli mali müşavir ile tam tasdik sözleşmesi düzenlemiş ise eski yeminli mali müşavir sözleşmenin fesih tarihine kadar yapılan denetime ilişkin çalışma notlarını (Tasdik Yönetmeliğinin 17 nci maddesi uyarınca hazırlanan çalışma kağıtlarının onaylı örnekleri dahil) ve gerekli tüm bilgileri yeni yeminli mali müşavire aktarmakla yükümlüdür. Sözleşmeyi fesheden yeminli mali müşavirin bu yükümlülüğünü yerine getirmesi halinde tam tasdik raporu vergilendirme döneminin tamamını kapsamak üzere yeni yeminli mali müşavir tarafından düzenlenecektir. 5- Söz konusu Yönetmeliğin aynı maddesinde yıllık mali tabloların tasdiki zorunlu tutulan işletmelerin, tasdik sözleşmesinin feshi halinde; bu işletmelerin bir ay içinde diğer bir yeminli mali müşavirle sözleşme yapmak zorunda oldukları, tasdik sözleşmesinin feshi halinde yeminli mali müşavir çalışma notlarını ve gerekli tüm bilgileri, yerine geçecek olan yeminli mali müşavire devretmek zorunda oldukları da açık biçimde belirtilmiştir. Bahse konu Tebliğde de Tasdik sözleşmesinin fesh edilip fesih tarihinden itibaren bir ay içerisinde yeni bir yeminli mali müşavir ile tam tasdik sözleşmesi düzenlenmesi halinde sözleşme süresinde düzenlenmiş kabul edilecek ve süresinde düzenlenen sözleşmeler için öngörülen kolaylıklardan yararlanılacaktır.

VUK m.413’de mükelleflerin, Gelir İdaresi Başkanlığından veya bu hususta yetkili kıldığı makamlardan, vergi durumları ve vergi uygulaması bakımından müphem ve tereddüdü mucip gördükleri hususlar hakkında yazı ile izahat isteyebilecekleri ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Yukarıda yer alan yasa hükümlere istinaden Maliye Bakanlığı’nca Mükelleflerin İzahat Taleplerinin Cevaplandırılmasına Dair Yönetmelik çıkarılmış olup, söz konusu Yönetmelikte özelge; Mükelleflerin ve vergi sorumlularının vergi durumları ve vergi uygulaması bakımından, kendilerince açık olmayan ve tereddüt ettikleri konular hakkında yazılı olarak açıklama talebinde bulunmaları üzerine yetkili makamlarca kendilerine verilen yazılı görüşü, İfade eder biçiminde tanımlanmıştır. Adı anılan Yönetmeliğin 9 ncu maddesinde ise, özelge taleplerinin, mükellefler ile vergi sorumluları, bunların mirasçıları, yetki belgesine sahip kanuni temsilcileri veya vekillerince yapılacağı, odalar ve birlikler gibi mesleki kuruluşların, kendi mükellefiyetleri ile ilgili olanlar hariç olmak üzere, üyelerine ilan etmek amacıyla özelge talebinde bulunamayacakları, ancak, bu kuruluşların Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan, vergilendirme ile ilgili konularda özelge niteliğinde olmayan görüş talep edebilecekleri hüküm altına alınmıştır. Ancak, meslek odaları Odanın vergi mükellefi/sorumlusu olması halinde oda adına özelge talep edebileceklerdir. Yukarıda yapılan yasal düzenlemeler sonucunda, meslek odaları, üyelerine ilan etmek amacıyla özelge talebinde bulunamamaktadırlar.

3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu 8 nci maddesi uyarınca; 1- Öncelikle, Serbest muhasebeci malî müşavirlik mesleğini resmen düzenlemiş olan yabancı bir devletin tabiyetindeki kişilerin, T.C. tabiyetindeki serbest muhasebeci malî müşavirliklerde aranan nitelikleri taşımak zorundadır, 2- Kendi memleketlerinde elde etmiş oldukları haklardan 3568 sayılı Yasanın 2 nci maddesi kapsamına giren hizmetleri, karşılıklılık şartı ile serbest muhasebeci malî müşavir unvanı altında Türkiye'de de yapmalarına, 3- Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Başbakanın onayı ile izin verilebilmektedir.