Soru 1 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
Finansal Raporlamaya İlişkin Kavramsal Çerçevede; tamamının ana ortaklık-bağlı ortaklık ilişkisi içinde olmadığı iki ya da daha fazla işletmeden oluşan raporlayan işletmenin finansal tabloları hangi terim ile ifade edilmektedir?
- A)Birleşik finansal tablolar
- B)Konsolide finansal tablolar
- C)Münferit finansal tablolar
- D)Müşterek ortaklık finansal tabloları
- E)Yatırım işletmesi finansal tabloları
Çözümü göster — doğru cevap A
Doğru cevap A) Birleşik finansal tablolar'dır.
Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) Kavramsal Çerçeve’ye göre, raporlayan işletmenin ana ortaklık-bağlı ortaklık ilişkisi içinde olmadığı ancak ortak kontrol veya önemli etkisi bulunan iki veya daha fazla işletmeden oluşan grup için kullanılan terim "Birleşik finansal tablolar"dır. TMS 27 ve ilgili standartlar, konsolidasyonun sadece kontrol ilişkisi (ana-orta) varlığında geçerli olduğunu belirtir. Kontrol yoksa, ortaklık veya önemli etkiden doğan birleşimlerde "birleşik finansal tablolar" esas alınır. Bu nedenle, soruda belirtilen "ilişki içinde olmadığı" ifadesi, konsolidasyonu eler ve birleşik tablolara yönlendirir.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu:
- B) Konsolide finansal tablolar: Sadece kontrol ilişkisi (ana-orta) varlığında kullanılır; sorudaki koşul sağlanmaz.
- C) Münferit finansal tablolar: Tek bir işletmenin kendi başına hazırladığı, grup içi işlemlerini eliklediği tablolardır.
- D) Müşterek ortaklık finansal tabloları: Bu spesifik bir raporlama terimi değil, muhasebe yöntemini ifade eden bir kavramdır.
- E) Yatırım işletmesi finansal tabloları: Yatırım işletmeleri için özel muhasebe uygulamasını ifade eder, grup yapısını tanımlamaz.
Bilinmesi gereken kural: Kontrol yoksa konsolidasyon değil, ortaklık veya önemli etki durumuna göre birleşik finansal tablolar hazırlanır.
Soru 2 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
Aşağıdakilerden hangisi, Finansal Raporlamaya İlişkin Kavramsal Çerçevede yer aldığı halde Büyük ve Orta Boy İşletmeler için Finansal Raporlama Standardında faydalı finansal bilginin özellikleri arasında sayılmamıştır?
- A)İhtiyaca uygunluk
- B)Gerçeğe uygun sunum
- C)Zamanında sunum
- D)Doğrulanabilirlik
- E)Anlaşılabilirlik
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D şıkkıdır. Finansal Raporlamaya İlişkin Kavramsal Çerçeve’de faydalı finansal bilginin temel nitelikleri "anlaşılabilirlik", "ilgili olma" (ihtiyaca uygunluk), "gerçeğe uygun sunum" ve "zamanında olma"dır. Bu çerçevede doğrulanabilirlik, bilginin niteliğini artıran destekleyici nitelik olarak yer alır ancak temel nitelikler listesinde doğrudan sayılmaz.
Büyük ve Orta Boy İşletmeler için Finansal Raporlama Standardı (TMS/UKS), temel nitelikler olarak Kavramsal Çerçeve’deki bu dört özelliği benimser. Ancak, TMS/UKS’de faydalı finansal bilginin özellikleri arasında "doğrulanabilirlik" temel nitelik olarak açıkça sayılmamıştır; bu nedenle D şıkkı standartta yer almayan, ancak Kavramsal Çerçevede destekleyici nitelik olarak geçen unsurdur.
A şıkkı (İhtiyaca uygunluk) temel niteliktir. B şıkkı (Gerçeğe uygun sunum) temel niteliktir. C şıkkı (Zamanında sunum) temel niteliktir. E şıkkı (Anlaşılabilirlik) temel niteliktir.
Bilinmesi gereken kural: TMS/UKS’de faydalı finansal bilginin temel nitelikleri; anlaşılabilirlik, ilgili olma, gerçeğe uygun sunum ve zamanında olma olup, doğrulanabilirlik temel nitelik olarak sayılmaz.
Soru 3 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
BOBİ FRS 2021 Sürümü Bölüm 13 Yatırım Amaçlı Gayrimenkullere göre sonraki ölçümünde gerçeğe uygun değer yöntemi seçilmiş yatırım amaçlı gayrimenkuller için aşağıdakilerden hangisi öngörülmemiştir?
- A)Bu varlıklar için amortisman ayrılmayacağı belirtilmiştir.
- B)Bu varlıklar için borçlanma maliyetlerinin aktifleştirileceği belirtilmiştir.
- C)Bu varlıkların dönemler itibarıyla gerçeğe uygun değerlerinde meydana gelen değişikliklerin kâr veya zarara yansıtılacağı belirtilmiştir.
- D)Gerçeğe uygun değerin belirlenmesine ilişkin değerlemelerin kim tarafından yapıldığının dipnotlarda açıklanması öngörülmüştür.
- E)Gerçeğe uygun değeri aşırı maliyet veya çabaya katlanmadan ölçülemeyenlerin maliyet bedeliyle ölçüleceği belirtilmiştir.
Çözümü göster — doğru cevap B
BOBİ FRS 2021 Sürümü Bölüm 13’e göre, gerçeğe uygun değer modeli uygulanan yatırım amaçlı gayrimenkuller için amortisman ayrılmaz (A doğru). Varlıkların değerindeki değişiklikler dönem kâr/zararına yansıtılır (C doğru). Değerleme uzmanlarının kim olduğu dipnotlarda açıklanır (D doğru). Ölçümün aşırı maliyet/çaba gerektirmesi durumunda maliyet modeli kullanılır (E doğru).
Ancak, borçlanma maliyetlerinin aktifleştirilmesi konusuna BÖBİ FRS 2021 Sürümü Bölüm 13’te yer verilmez. Bu husus, BÖBİ FRS 2021 Sürümü Bölüm 11 Borçlanma Maliyetleri kapsamında düzenlenir. Dolayısıyla, yatırım amaçlı gayrimenkullerin gerçeğe uygun değer modeli altında değerlendirilmesi durumunda borçlanma maliyetlerinin aktifleştirileceği kuralı bu bölümde öngörülmemiştir.
Bilinmesi gereken kural: Gerçeğe uygun değer modeli uygulanan yatırım amaçlı gayrimenkullerde amortisman ayrılmaz ve değer değişiklikleri kâr/zarara yansıtılır; borçlanma maliyetlerinin aktifleştirilmesi ise farklı bir standartta ele alınır.
Soru 4 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
TMS 24 İlişkili Taraf Açıklamaları kapsamında, aşağıdakilerden hangisi ilişkili taraf olarak değerlendirilmez?
- A)Bir işletme üzerinde müşterek kontrol gücüne sahip kişi ile söz konusu işletme
- B)Bir ana ortaklığın önemli etkisinin bulunduğu bir işletme ile söz konusu ana ortaklığın kontrol gücüne sahip olduğu diğer işletme
- C)Bir işletmenin bağlı ortaklığı ile söz konusu işletme üzerinde kontrol gücü olan yatırımcı
- D)Her iki işletmenin de aynı bir üçüncü tarafın iş ortaklığı olması halinde söz konusu iki işletme
- E)İki iş ortaklığı katılımcısının bir iş ortaklığı üzerinde müşterek kontrolü paylaşmaları durumunda söz konusu katılımcılar
Çözümü göster — doğru cevap E
TMS 24’e göre doğru cevap E şıkkıdır. Standart, bir iş ortaklığının katılımcılarını (ortakları), o iş ortaklığına ilişkin olarak "ilişkili taraf" olarak tanımlamamaktadır. Katılımcılar, ortaklık üzerinde müşterek kontrol uygulasa bile, bu durum onları birbirleriyle veya ortaklıkla TMS 24 kapsamındaki ilişkili taraf ilişkisi haline getirmez.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Müşterek kontrol sahibi, işletme üzerinde önemli etki veya kontrol kurduğu için ilişkili taraftır. B) Ana ortaklık ve kontrol altındaki diğer işletmeler, grup içi yapı nedeniyle karşılıklı ilişkili taraflardır. C) Bağlı ortaklık ile kontrol eden yatırımcı, kontrol ilişkisi nedeniyle doğrudan ilişkili taraftır. D) Aynı üçüncü tarafın iş ortaklığı olduğu iki işletme, o üçüncü taraf üzerinden dolaylı olarak ilişkili taraf statüsündedir.
Bilinmesi gereken kural: İş ortaklığı katılımcıları, ortaklık üzerinde müşterek kontrol sağlasalar bile TMS 24 uyarınca birbirleriyle veya ortaklıkla ilişkili taraf sayılmazlar.
Soru 5 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
ABC işletmesi TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşunda yer alan asgari karşılaştırmalı bilgilere ilave yalnızca üçüncü bir Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu sunmak istemektedir. Bu bilgiler bağlamında TMS 1’e göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A)İlave olarak sunulan döneme ilişkin işletmenin ayrıca bir Finansal Durum Tablosu ve bir Nakit Akış Tablosu sunması gerekir.
- B)İlave olarak sunulan döneme ilişkin bir Finansal Durum Tablosu dışında diğer finansal tabloları sunması gerekmez.
- C)İlave olarak sunulan döneme ilişkin tam bir finansal tablolar setinin sunulması gerekir.
- D)İlave olarak sunulan dönemin başına ait Finansal Durum Tablosu dışında üçüncü bir Nakit Akış Tablosu ya da üçüncü bir Özkaynak Değişim Tablosu sunması gerekmez.
- E)İşletmenin üçüncü bir Finansal Durum Tablosu, üçüncü bir Nakit Akış Tablosu ya da üçüncü bir Özkaynak Değişim Tablosu sunması gerekmez.
Çözümü göster — doğru cevap E
TMS 1, karşılaştırmalı bilgi olarak genellikle bir önceki dönemin tamamını (K/Z, Finansal Durum, Nakit Akış, Özkaynak Değişim) gerektirir. Ancak işletme, ek olarak üçüncü bir K/Z tablosu sunmak istediğinde, bu ilave tablonun diğer temel finansal tablolarla (Finansal Durum, Nakit Akış, Özkaynak Değişim) uyumlu olması gerekir. TMS 1.38 paragrafına göre, ilave olarak sunulan döneme ilişkin Finansal Durum Tablosusu, Nakit Akış Tablosusu veya Özkaynak Değişim Tablosusu sunmak zorunlu değildir. Sadece K/Z tablosu sunulabilir; ancak sunulan K/Z tablosu, mevcut standartlara uygun olmalı ve karşılaştırmalı bilgiyle tutarlı olmalıdır.
- A: Yanlış, çünkü ilave K/Z için diğer tabloların sunulması zorunlu değildir.
- B: Yanlış, Finansal Durum Tablosusu dışında diğer tabloların sunulması gerekmez.
- C: Yanlış, tam set sunulması gerekmez.
- D: Yanlış, başlangıç Finansal Durum Tablosusu dışında diğer tabloların sunulması gerekmez.
- E: Doğru, TMS 1’e göre ilave K/Z için diğer tabloların sunulması gerekmez.
Bilinmesi gereken kural: TMS 1’e göre, ilave K/Z tablosu sunmak için diğer finansal tabloların sunulması zorunlu değildir.
Soru 6 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
Aşağıdaki TFRS’lerden hangisi diğer kapsamlı gelirin muhasebeleştirilmesiyle bağlantılı standartlardan biri değildir?
- A)TFRS 2 Hisse Bazlı Ödemeler
- B)TMS 16 Maddi Duran Varlıklar
- C)TMS 38 Maddi Olmayan Duran Varlıklar
- D)TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar
- E)TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri
Çözümü göster — doğru cevap A
Doğru cevap A şıkkıdır. TFRS 2, hisse bazlı ödemelerin muhasebeleştirilmesini düzenler ve bu işlem doğrudan öz sermaye hesabı üzerinden takip edilir. Kapsamlı gelir ise, dönem net karı ile diğer kapsamlı gelir kalemlerinin toplamından oluşur. TFRS 2, öz sermaye işlemleri olduğu için kapsamlı gelir tanımına dahil değildir.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: B şıkkı, TMS 16’ya göre maddi duran varlıkların yeniden değerlemesi sonucu oluşan kazançlar diğer kapsamlı gelir olarak muhasebeleştirilir. C şıkkı, TMS 38’e göre maddi olmayan duran varlıkların yeniden değerlemesi diğer kapsamlı geliri etkiler. D şıkkı, TMS 19’a göre çalışanlara sağlanan faydalar planı yeniden ölçümünden doğan aktüeryal kazanç ve kayıplar diğer kapsamlı gelire yansıtılır. E şıkkı, TMS 21’e göre yurtdışı faaliyetlerin finansal tablolarının çevrilmesinden doğan çevirim farkları diğer kapsamlı gelire kaydedilir.
Bilinmesi gereken kural: Hisse bazlı ödemeler (TFRS 2) öz sermaye işlemleridir; diğer kapsamlı gelir ise net kar dışındaki, öz sermayeyi etkileyen ancak dağıtılmamış kâr hesabına geçmeyen gelir ve gider kalemleridir.
Soru 7 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
BOBİ FRS 2021 Sürümü Bölüm 20 Yabancı Para Çevrim İşlemlerine göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A)Yabancı para cinsinden işlemler, işletmenin ağırlıkla kullanılan para birimiyle gerçekleşen işlemlerdir.
- B)Ağırlıkla kullanılan para birimindeki değişikliğin etkisi ileriye yönelik olarak kayda alınır.
- C)Yabancı para cinsinden Finansal Durum Tablosu kalemlerinin dönem sonundaki ölçümleri, bunların parasal veya parasal olmayan kalem olmasına göre farklılık göstermez.
- D)Yabancı para cinsinden parasal kalemler, parasal kalemin kaynaklandığı işlem tarihindeki spot kur kullanılarak ağırlıkla kullanılan para birimine çevrilir.
- E)Parasal olmayan kalemlere örnek olarak; nakit ödenecek kıdem tazminatları ve diğer karşılıklar ile nakit olarak tahsil edilecek alacaklar gösterilebilir.
Çözümü göster — doğru cevap B
BOBİ FRS 2021’e göre, ağırlıkla kullanılan para birimi (işletmenin sunum para birimi) değişiklikleri, geleceğe yönelik olarak uygulanır. Bu nedenle B şıkkı doğrudur. Standart, para birimi değişikliğinin etkisini geçmişe dönük düzeltme yapmadan, değişikliğin yapıldığı tarihten itibaren ileriye dönük olarak yansıtmayı öngörür.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır:
- A şıkkı: Yabancı para cinsinden işlemler, işletmenin ağırlıkla kullandığı para birimi dışındaki bir para birimiyle gerçekleşen işlemlerdir.
- C şıkkı: Parasal kalemler dönem sonu kurundan, parasal olmayan kalemler ise genellikle işlem tarihindeki kurdan veya değer düşüklüğüne göre farklı ölçülür.
- D şıkkı: Parasal kalemler, dönem sonundaki kapanış kurundan çevrilir, işlem tarihindeki kurdan değil.
- E şıkkı: Kıdem tazminatı karşılıkları parasal olmayan kalemlere (genellikle) girerken, nakit tahsil edilecek alacaklar parasal kalem olarak sınıflandırılır; bu karışık ifade yanlıştır.
Bilinmesi gereken kural: Para birimi değişikliği, geçmişe dönük düzeltme yapılmaksızın ileriye yönelik olarak uygulanır.
Soru 8 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
“Ticari Alacaklar” TMS’lerde yer alan Maddi Olmayan Duran Varlık tanımını aşağıdaki özelliklerden hangisi bakımından karşılamamaktadır?
- A)Kontrol koşulu
- B)Belirlenebilir olma koşulu
- C)Fiziksel niteliğinin olmaması koşulu
- D)Parasal varlık olma koşulu
- E)Parasal olmayan varlık olma koşulu
Çözümü göster — doğru cevap E
TMS 38, Maddi Olmayan Duran Varlıkları, maddi olmayan ve kontrol edilebilir kaynaklardan elde edilen gelecekteki ekonomik faydalar olarak tanımlar. Ticari alacaklar, şirketin gelecekte nakit veya başka bir mal/hizmet karşılığında ödeme alma hakkını temsil eder. Bu hak, şirket tarafından kontrol edilir ve gelecekteki ekonomik fayda sağlar; dolayısıyla A, B ve E şıkları alacağın TMS 38 tanımındaki özelliklerle (kontrol, belirlenebilirlik ve parasal olmayan varlık statüsü) uyumludur.
Ancak TMS 38’in temel kısıtlaması, varlığın maddi (fiziksel) nitelikte olmamasıdır. Ticari alacaklar, sözleşmeye dayalı bir hak olup fiziksel bir formu yoktur; bu nedenle C şıkkı da tanımın bir parçasıdır. Sorunun odaklandığı nokta, alacakların doğası gereği parasal varlık olmasıdır. TMS 38, maddi olmayan varlık tanımında varlığın "parasal olmayan" olmasını şart koşar. Ticari alacaklar ise TMS 32 uyarınca "parasal varlık" olarak sınıflandırılır. Dolayısıyla, alacaklar "parasal olmayan varlık" olma koşulunu taşımaz; bu koşul onlara uygulanamaz.
- A Yanlış: Alacaklar kontrol edilebilir varlıktır.
- B Yanlış: Alacaklar belirlenebilir haklardır.
- C Yanlış: Alacakların fiziksel bir niteliği yoktur.
- D Yanlış: Alacaklar parasal varlıktır, bu tanım onlara uyar.
- E Doğru: TMS 38, varlığın "parasal olmayan" olmasını şart koşar; alacaklar parasal olduğu için bu koşulu karşılamaz.
Bilinmesi gereken kural: TMS 38 kapsamında değerlendirilecek maddi olmayan varlıkların mutlaka "parasal olmayan" nitelikte olması gerekir; ticari alacaklar parasal varlık sınıfında kaldığı için bu tanıma girmez.
Soru 9 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
BOBİ FRS 2021 sürümüne göre özkaynak yöntemini kullanarak bir yatırımını muhasebeleştiren bir işletme söz konusu yatırımdan elde edeceği aşağıda belirtilen unsurlardan hangisini veya hangilerini gelir olarak finansal tablolarına alacaktır? I. Cari dönemde yapılan temettü ödemesi II. Hisse bölünmesi (stock split) III. İşletmenin iştirakin dönem net kârındaki payı
- A)I ve II
- B)Yalnız I
- C)Yalnız III
- D)II ve III
- E)I,II ve III
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C şıkkıdır. BOBİ FRS 2021’e göre, özkaynak yöntemini uygulayan bir yatırımcı, iştirakin net kârındaki payını (III) gelir tablosunda "İştiraklerden gelen kar" kalemi altında gelir olarak kaydeder. Bu yöntemde yatırımın defter değeri, iştirakin özsermayesindeki değişimlerle orantılı olarak güncellenir.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: I şıkkındaki temettü ödemesi, yatırımcının nakit akışını artırsa da özkaynak yönteminde gelir değil, yatırımın defter değerinin azaltılması (geri dönüş) olarak muhasebeleştirilir. II şıkkındaki hisse bölünmesi ise sadece hisse sayısını ve birim değerini etkileyen teknik bir işlem olup, toplam yatırımcı değerini veya gelir durumunu değiştirmediği için finansal tablolara yansıtılmaz.
Bilinmesi gereken kural: Özkaynak yönteminde iştirakin kârı gelir, temettü ise yatırımın defter değerini düşüren bir geri dönüş olarak muhasebeleştirilir.
Soru 10 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
ABC işletmesi üretici firmalardan temin ettiği çeşitli büyüklükteki forkliftleri müşterilerine kiralamakta ve 5 yaşını doldurmuş forkliftleri ise ikinci el piyasasında satmaktadır. TMS 16 Maddi Duran Varlıklara göre 5 yaşını doldurmuş forkliftlerle ilgili olarak işletmenin yapması gereken muhasebe uygulaması aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A)Bu tür varlıklar, TFRS 5 uyarınca satış amaçlı duran varlık olarak sınıflandırır ve satış kazanç ve kaybı diğer kapsamlı gelire yansıtılır.
- B)Bu varlıklar net gerçekleşebilir değeri üzerinden stoklara aktarılır, satıştan elde edilen tutar hasılat olarak muhasebeleştirilir.
- C)Bu varlıklar defter değeri üzerinden stoklara aktarılır, satıştan elde edilen tutar hasılat olarak muhasebeleştirilir.
- D)Bu tür varlıkların elden çıkarılmasında sınıf değişikliği yapılmaz ve satıştan kaynaklanan kazanç veya kayıp kâr ve zarara aktarılır ancak hasılat olarak sınıflandırılmaz.
- E)Sat ve geri kiralama yoluyla gerçekleştirilen elden çıkarma işlemlerinde TFRS 16 uygulanır, satıştan elde edilen tutar hasılat olarak muhasebeleştirilir.
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C şıkkıdır. TMS 16 Maddi Duran Varlıklar standardına göre, bir işletme ana faaliyetleri dışında kalan duran varlıkları (örneğin ABC’nin kiralama amaçlı kullandığı ancak satmayı planladığı forkliftler) elden çıkarmak istediğinde, bu varlıkların muhasebeleştirilmesiyle ilgili özel bir sınıflandırma değişikliği yapmasına gerek yoktur. Ancak, satışı kararlaştırılan varlıklar, bilançoda "Stoklar" (TMS 2) kapsamında değerlendirilmeye başlanır. Bu noktada kritik olan husus, varlığın bilançodaki değerinin defter değeri (amortisman düşüldükten sonraki net değeri) üzerinden stoklara aktarılmasıdır. Net gerçekleşebilir değerine göre değil, defter değerine göre aktarım yapılır. Satış gerçekleştiğinde elde edilen tutar, işletmenin ana faaliyetleri olmadığı için "Hasılat" olarak değil, genellikle diğer gelirler veya giderler içinde değerlendirilir; ancak sorunun odaklandığı aktarım yöntemi defter değeridir.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) TFRS 5, satış amaçlı duran varlıklar için geçerlidir ancak kazanç/kayıp diğer kapsamlı gelire değil, kâr zarara yansıtılır. B) Varlıklar net gerçekleşebilir değeri değil, defter değeri üzerinden stoklara aktarılır. D) Sınıf değişikliği yapılması gerekmez ancak satış kazancı/kaybı kâr zarara yansıtılır; hasılat sınıflandırılmaması doğrudur ancak aktarım yöntemi defter değeridir. E) Sat ve geri kiralama TFRS 16 kapsamında değerlendirilir ancak satış tutarı doğrudan hasılat olarak muhasebeleştirilmez.
Bilinmesi gereken kural: Ana faaliyet dışı duran varlıkların satışı için defter değeri üzerinden stoklara aktarım yapılır.
Soru 11 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
Aşağıdaki varlık veya işlemlerin hangisi TFRS 13 Gerçeğe Uygun Değer Ölçümünde yer alan ölçüm hükümlerine tabidir?
- A)TMS 2 Stoklarda yer alan net gerçekleşebilir değerin belirlenmesi işlemleri
- B)TFRS 2 Hisse Bazlı Ödemeler kapsamındaki hisse bazlı ödeme işlemleri
- C)TFRS 16 Kiralamalar uyarınca muhasebeleştirilen kiralama işlemleri
- D)TMS 36 Varlıklarda Değer Düşüklüğünde yer alan kullanım değerinin belirlenmesi işlemleri
- E)TFRS 3 İşletme Birleşmeleri kapsamında edinilen işletmenin maddi duran varlıkları
Çözümü göster — doğru cevap E
TFRS 13, gerçeğe uygun değerin nasıl ölçüleceğine dair genel çerçeveyi çizer ancak bazı özel durumları kapsam dışı bırakır. Doğru cevap E'dir çünkü TFRS 3 İşletme Birleşmeleri, edinilen varlıkların ve yükümlülüklerin ilk muhasebeleştirilmesinde gerçeğe uygun değer ölçümünü zorunlu kılar. Bu ölçüm, TFRS 13'ün tanımladığı prensiplere (piyasa katılımcısı perspektifi, en yüksek ve en iyi kullanım vb.) tam olarak tabidir. Dolayısıyla, birleşme anında elde edilen maddi duran varlıkların değerlemesi TFRS 13 hükümlerine uygundur.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) TMS 2, net gerçekleşebilir değer için özel bir ölçüm modeli öngörür, TFRS 13 kapsam dışıdır. B) TFRS 2, hisse bazlı ödemelerde farklı bir değerleme yaklaşımı benimser, TFRS 13 uygulanmaz. C) TFRS 16, kiralama yükümlülükleri için TFRS 13'ün ölçüm ilkelerini doğrudan uygulamaz. D) TMS 36, kullanım değerini nakit akışı iskonto yöntemiyle hesaplar, bu TFRS 13 gerçeğe uygun değer tanımından farklıdır.
Bilinmesi gereken kural: TFRS 13, işletme birleşmelerinde edinilen varlıkların gerçeğe uygun değer ölçümünde temel referans kaynağıdır.
Soru 12 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
Amerika’da bir bağlı ortaklığı bulunan ABC işletmesi Türkiye’de ürettiği ürünlerin çoğunluğunu Avrupa ülkelerine pazarlamaktadır. Özerk bir şekilde faaliyet gösteren bağlı ortaklığı ise Meksika’da üretilen ürünleri ABD’de satmaktadır. Türkiye’de üretilen ürünlerin satış fiyatı ile girdi maliyetlerini belirleyen para birimi Avro olup ABD’deki üretimin satış fiyatını ve maliyetini en çok etkileyen para birimi Dolar’dır. ABC işletmesi ve ABD’deki bağlı ortaklığı uluslararası bir bankadan Sterlin olarak düzenli finansman temin etmektedir. Mevzuata göre ABC işletmesi konsolide Finansal Tablolarını TL olarak sunmak zorundadır. TMS 21 Kur Değişiminin Etkilerine göre ABC işletmesinin ve bağlı ortaklığının geçerli para birimi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A)ABC işletmesinin geçerli para birimi TL, bağlı ortaklığın geçerli para birimi Dolar’dır.
- B)ABC işletmesinin geçerli para birimi TL, bağlı ortaklığın geçerli para birimi TL’dır.
- C)ABC işletmesinin geçerli para birimi Sterlin, bağlı ortaklığın geçerli para birimi Dolar’dır.
- D)ABC işletmesinin geçerli para birimi Avro, bağlı ortaklığın geçerli para birimi Avro’dur.
- E)ABC işletmesinin geçerli para birimi Avro, bağlı ortaklığın geçerli para birimi Dolar’dır.
Çözümü göster — doğru cevap E
TMS 21’e göre geçerli para birimi, işletmenin ana ekonomik ortamını yansıtan para birimidir. ABC işletmesi için ana ekonomik ortam, ürünlerin çoğunlukla Avrupa’ya satılması ve fiyat/maliyetlerin Avro cinsinden belirlenmesidir. Dolayısıyla ABC’nin geçerli para birimi Avro’dur. Bağlı ortaklık ise Meksika’da üretilen ürünleri ABD’de satmakta ve fiyat/maliyetleri Dolar etkilemektedir. Bu nedenle bağlı ortaklığın ana ekonomik ortamı ABD pazarıdır ve geçerli para birimi Dolar’dır. Finansman kaynağı (Sterlin) veya raporlama para birimi (TL), geçerli para birimi belirlemez; sadece raporlama döneminde çevrim yapılır.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) ABC’nin para birimi TL değildir, Avro’dur. B) ABC’nin para birimi TL, bağlı ortaklığın da TL değildir. C) Finansman para birimi Sterlin olsa da ana faaliyet para birimi değildir. D) Bağlı ortaklığın para birimi Avro değil, Dolar’dır.
Bilinmesi gereken kural: Geçerli para birimi, işletmenin nakit akışlarını belirleyen ve fiyat/maliyetleri etkileyen para birimidir; raporlama para birimi veya finansman kaynağı değildir.
Soru 13 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu, Finansal Durum Tablosunda niteliği ve fonksiyonu itibariyle ayrı sunumu gerektiren kalemleri listeleyerek asgari bir içerik öngörmüştür. Aşağıdakilerden hangisi bu kalemler arasında sayılmamıştır?
- A)Kullanım hakkı varlıkları
- B)Canlı varlıklar
- C)Ertelenmiş vergi varlıkları
- D)Karşılıklar
- E)Yatırım amaçlı gayrimenkuller
Çözümü göster — doğru cevap A
TMS 1, Finansal Durum Tablosu’nda asgari sunum gerektiren kalemleri madde madde sıralar. Doğru cevap A şıkkıdır çünkü "Kullanım hakkı varlıkları", TMS 1’in 60. maddesindeki asgari liste içinde yer almaz. Kullanım hakkı varlıkları, TMS 16 (Maddi Duran Varlıklar) veya TMS 40 (Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller) kapsamında sınıflandırılır ancak TMS 1’in zorunlu liste başlığı değildir.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir:
- B) Canlı varlıklar: TMS 41 kapsamında olduğu için listede yer alır.
- C) Ertelenmiş vergi varlıkları: TMS 12 kapsamında olduğu için listede yer alır.
- D) Karşılıklar: TMS 37 kapsamında olduğu için listede yer alır.
- E) Yatırım amaçlı gayrimenkuller: TMS 40 kapsamında olduğu için listede yer alır.
Bilinmesi gereken kural: TMS 1’in 60. maddesindeki asgari liste, standartların (TMS 16, 37, 40, 41 vb.) doğrudan isimlerini değil, bu standartların kullandığı spesifik kavramları (örn. "Maddi duran varlıklar" yerine "Yatırım amaçlı gayrimenkuller") listelediğini ve "Kullanım hakkı varlıkları"nın bu zorunlu listede olmadığını ezberlemelisiniz.
Soru 14 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
Raporlama dönemi 1 Ocak – 31 Aralık olan bir işletme üçer aylık dönemler itibarıyla ara dönem finansal raporlama yapmaktadır. Söz konusu işletme 30.9.2021 tarihinde sona eren ara dönem için aşağıda tarihleri belirtilen sırasıyla cari ve karşılaştırmalı Nakit Akış Tablolarından hangisini asgari olarak sunmalıdır?
- A)30.9.2021 tarihinde sona eren 3 aylık cari ara dönem Nakit Akış Tablosu ile 30.6.2021 tarihinde sona eren 3 aylık karşılaştırmalı ara dönem Nakit Akış Tablosu
- B)30.9.2021 tarihinde sona eren 3 aylık cari ara dönem Nakit Akış Tablosu ile 30.9.2020 tarihinde sona eren 3 aylık karşılaştırmalı ara dönem Nakit Akış Tablosu
- C)30.9.2021 tarihinde sona eren 3 aylık cari ara dönem Nakit Akış Tablosu ile 30.6.2021 ve 31.3.2021 tarihinde sona eren 3 aylık karşılaştırmalı ara dönem Nakit Akış Tabloları
- D)30.9.2021 tarihinde sona eren 9 aylık cari ara dönem Nakit Akış Tablosu ile 30.9.2020 tarihinde sona eren 9 aylık karşılaştırmalı ara dönem Nakit Akış Tablosu
- E)30.9.2021 tarihinde sona eren 9 aylık cari ara dönem Nakit Akış Tablosu ile 31.12.2020 tarihinde sona eren döneme ilişkin 12 aylık Nakit Akış Tablosu
Çözümü göster — doğru cevap D
TMS 34 (Ara Dönem Finansal Raporlama) standardının 10. maddesi gereği, ara dönem finansal raporlarında cari dönemin başından raporlama tarihine kadar olan kümülatif (toplam) nakit akış tablosu sunulur. Ayrıca karşılaştırmalı bilgi olarak, önceki mali yılın aynı dönemine ait kümülatif nakit akış tablosu gösterilir.
Bu kurala göre; 30 Eylül 2021 tarihli üçüncü çeyrek raporu için cari dönem 1 Ocak – 30 Eylül (9 aylık) olmalıdır. Karşılaştırmalı dönem ise bir önceki yılın aynı 9 aylık dilimi olan 30 Eylül 2020 tarihli 9 aylık nakit akış tablosudur. Bu nedenle D şıkkı doğrudur.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Karşılaştırmalı dönem, önceki yılın aynı dönemine ait olmalıdır, aynı yılın önceki çeyreğine ait değildir. B) Cari dönem 3 aylık değil, yılbaşından itibaren kümülatif 9 aylık olmalıdır. C) Ara dönemde sadece bir karşılaştırmalı dönem sunulur, birden fazla önceki çeyrek gösterilmez. E) Karşılaştırmalı dönem, cari dönemle aynı uzunlukta (9 aylık) olmalıdır, 12 aylık tam yıl gösterilmez.
Bilinmesi gereken kural: Ara dönem nakit akış tablosu, yılbaşından raporlama tarihine kadar olan kümülatif akışı ve önceki yılın aynı dönemine ait kümülatif akışı karşılaştırmalı olarak gösterir.
Soru 15 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
Otomotiv sektöründe üretici olarak faaliyette bulunan bir şirketin hesap dönemi sonu 31.12.2020’dir. Şirketin yönetim organı, 2020 yılı hesap dönemine ilişkin finansal tablolarını 18.2.2021 tarihinde onaylamış ve şirketin internet sitesinde yayımlamıştır. Şirketin icracı olmayan üyelerden oluşan gözetim komitesi ise 1.4.2021 tarihinde finansal tabloları onaylamıştır. Bununla birlikte Mart 2021 tarihinde satışı yapılan otomobillerin bazı serilerinde üretim kaynaklı hatalar ortaya çıkmış, şirket Mart ayı içinde bu otomobilleri geri çağırmıştır. Bu bilgiler bağlamında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A)Bu vaka 31.12.2020 tarihli finansal tablolarda düzeltme gerektiren bir olaydır.
- B)Bu vaka 31.12.2020 tarihli finansal tablo dipnotlarında açıklama gerektiren bir olaydır.
- C)Bu vaka, raporlama döneminden sonraki olaylar tanımı kapsamında olmayıp finansal tablolara etkisi 2021 yılı finansal tablolarında gösterilecektir.
- D)İleri tarihli (örneğin 1.4.2021) yeni bir finansal tablolar seti hazırlanması gerekmektedir.
- E)Finansal tabloların onaylandığı tarihten önce olduğu için önemlilik seviyesine göre finansal tabloların düzeltilmesi veya dipnotlarda açıklanması gerekmektedir.
Çözümü göster — doğru cevap C
TMS 10 "Raporlama Döneminden Sonraki Olaylar" standardına göre, raporlama döneminin sonunda var olan koşulları gösteren olaylar (düzeltme gerektiren) ile dönemin sonunda var olmayan koşulları gösteren olaylar (açıklama gerektiren) olarak ikiye ayrılır.
Doğru cevap C'dir. Geri çağırma kararının Mart 2021'de alınması ve uygulanması, 31.12.2020 tarihinde henüz var olmayan yeni bir koşulu (üretim hatasının tespitini ve geri çağırma yükümlülüğünü) ortaya koymuştur. Dolayısıyla bu olay, raporlama döneminin sonundaki durumu yansıtmaz; sadece dönemin sonrasındaki gelişmelerdir. Bu nedenle finansal tablolarda düzeltme veya dipnot açıklaması yapılmaz; mali etkiler 2021 yılı finansal tablolarında yansıtılır.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Hatalıdır, çünkü geri çağırma koşulu 31.12.2020'de henüz mevcut değildi. B) Hatalıdır, çünkü önemli olmayan veya dönem sonu koşulu olmayan olaylar dipnotlarda da yer almaz. D) Hatalıdır, yeni bir finansal tablo seti hazırlama zorunluluğu yoktur. E) Hatalıdır, onay tarihi ile olayın mahiyeti (dönem sonu koşulu olup olmadığı) arasında doğrudan bir ilişki yoktur.
Bilinmesi gereken kural: Raporlama dönemi sonunda var olmayan koşulların ortaya çıkmasıyla ilgili olaylar, TMS 10 kapsamında "düzeltme gerektirmeyen" sonraki olaylardır ve mali etkileri takip eden dönemin tablolarında gösterilir.
Soru 16 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
2021 yılında ABC işletmesi 102.250 TL net dönem kârı elde etmiştir. İşletmenin piyasada mevcut adi hisse senedi sayısı 12.500 adettir. Ayrıca işletme birikimli olmayan nominal değer üzerinden her yıl %6 temettü verdiği 100 TL nominal değerli 1.000 adet imtiyazlı hisse senedine sahiptir. İşletme ilgili yılın kârından temettü vereceğini açıklamıştır. İşletme ayrıca nakit karşılığı 1 Mayıs 2021 tarihinde 7.500 adet adi hisse senedi ihraç etmiştir. Bu bilgiler bağlamında ABC işletmesi için hesaplanacak 2021 yılı hisse başına kazanç aşağıdakilerden hangisidir?
- A)4,89
- B)5,11
- C)5,5
- D)6,00
- E)6,25
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C şıkkıdır. TMS 33'e göre hisse başına kazanç (HBK), imtiyazlı hissedarlara ait kâr payları netleştirildikten sonra adi hisseler için hesaplanır.
Öncelikle imtiyazlı hissedarlara ödenecek temettüyü çıkaralım: 1.000 adet x 100 TL nominal x %6 = 6.000 TL. Net dağıtılabilir kâr = 102.250 - 6.000 = 96.250 TL.
Sıra ağırlıklı ortalama adi hisse sayısını bulmaya geldi. Yıl başındaki 12.500 hisse yılın tamamı (12/12) için geçerlidir. 1 Mayıs'ta ihraç edilen 7.500 hisse ise 8 ay (Mayıs-Aralık) dolaşımda kalmıştır. Ağırlıklı ortalama = (12.500 x 12/12) + (7.500 x 8/12) = 12.500 + 5.000 = 17.500 adet.
HBK = 96.250 / 17.500 = 5,5 TL.
Diğer şıkların nedenleri: A) İmtiyazlı temettüsü düşmemiş veya ağırlık yanlış hesaplanmıştır. B) Ağırlık hesaplamasında zaman dilimi hatası yapılmıştır. D) İmtiyazlı temettüsü düşülmemiş ve ağırlık 12.500 alınmıştır. E) İmtiyazlı temettüsü düşülmemiş ve sadece başlangıç hisse sayısı kullanılmıştır.
Bilinmesi gereken kural: TMS 33 uyarınca HBK hesaplanırken imtiyazlı temettüler kârdan düşülmeli ve yeni ihraç edilen hisseler dolaşımda kaldıkları süre oranında ağırlıklandırılmalıdır.
Soru 17 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
ABC işletmesi 2021 yılında yeni bir üretim hattı yaptırmaya karar vermiştir. Proje süresi bir yıl olup işletmeye toplam maliyeti 12.000.000 TL’dir. Firma aşağıdaki takvimde proje yürütücüsüne ödeme yapacak olup bu tutarlar üst yönetimin yatırım projelerinin finansmanı için temin ettiği genel olarak borçlanılan fonlardan karşılanacaktır. Hesaplanan aktifleştirme oranı % 9 olup aşağıdakilerden hangisi ABC firmasının 2021 yılında aktifleştirebileceği borçlanma maliyetini göstermektedir? 1.1.2021 1.5.2021 1.9.2021 31.12.2021 3.000.000 3.000.000 3.000.000 3.000.000
- A)210.000
- B)540.000
- C)810.000
- D)910.000
- E)1.180.000
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B şıkkıdır. TMS 23'e göre, nitelikli varlıkların elde edilmesi için kullanılan özel borçlanmalar hariç genel borçlanmaların aktifleştirilebilecek maliyeti, o dönem harcanan sermaye tutarlarının ağırlıklı ortalaması ile aktifleştirme oranının çarpımına eşittir.
Hesaplama şu şekildedir:
- Ocak-30 Nisan (4 ay): 3.000.000 x 4/12 = 1.000.000
- Mayıs-31 Ağustos (4 ay): (3.000.000 + 3.000.000) x 4/12 = 2.000.000
- Eylül-31 Aralık (4 ay): (6.000.000 + 3.000.000) x 4/12 = 3.000.000
Ağırlıklı Ortalama Harcama = 1.000.000 + 2.000.000 + 3.000.000 = 6.000.000 TL. Aktifleştirilecek Borçlanma Maliyeti = 6.000.000 x %9 = 540.000 TL.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Sadece ilk taksidin faizi hesaplanmıştır. C) Tüm tutarlar yılın tamamı için dikkate alınarak hata yapılmıştır. D) Taksitlerin zamanlaması göz ardı edilerek toplam tutar üzerinden hesaplama yapılmıştır. E) Yanlış ağırlıklandırma veya oran hatası sonucu bulunmuştur.
Bilinmesi gereken kural: Genel borçlanma maliyetinin aktifleştirilmesinde, harcama tutarlarının harcama yapıldığı tarihten dönem sonuna kadar geçen sürenin ağırlıklandırılmış ortalaması esas alınır.
Soru 18 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
I. Sözleşme varlıkları II. Şirket birleşmesi sırasında edinilen şerefiye III. Sınırsız yararlı ömre sahip olan maddi olmayan duran varlıklar IV. Arsa ve araziler V. Henüz kullanımda olmayan bir maddi olmayan duran varlık VI. Ertelenmiş vergi varlıkları Bir işletme, herhangi bir değer düşüklüğü belirtisinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, yukarıdakilerden hangilerini TMS 36 Varlıklarda Değer Düşüklüğüne göre her yıl değer düşüklüğü testine tabi tutar?
- A)II, IV ve V
- B)I,II, III ve VI
- C)I, III ve VI
- D)II, III ve V
- E)I, II, III, V ve VI
Çözümü göster — doğru cevap D
TMS 36, belirli varlıkların değer düşüklüğü testi için özel bir düzenleme getirir. Standart maddi olmayan duran varlıklar arasında; şerefiye (II), sınırsız yararlı ömre sahip olanlar (III) ve henüz kullanımda olmayanlar (V) için, değer düşüklüğü belirtisi olup olmadığına bakılmaksızın her yıl zorunlu test yapılmasını şart koşar. Bu varlıkların değer kaybetme riski yüksek veya ölçümü zor olduğu için bu sıkı kural uygulanır.
Diğer şıkların analizi şöyledir: I. Sözleşme varlıkları, TMS 36 kapsamına girmez. IV. Arsa ve araziler, maddi duran varlık olup sadece değer düşüklüğü belirtisi varsa test edilir. VI. Ertelenmiş vergi varlıkları ise TMS 12 kapsamında değerlendirilir, TMS 36’ya tabi değildir.
Bilinmesi gereken kural: Şerefiye, sınırsız ömürlü maddi olmayanlar ve kullanıma hazır olmayan maddi olmayan duran varlıklar, TMS 36’ya göre her yıl zorunlu değer düşüklüğü testine tabi tutulur.
Soru 19 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
Bir işletmenin çeşitli faaliyet bölümlerine ilişkin finansal bilgiler aşağıda verilmiştir. Bu bilgiler bağlamında TFRS 8 Faaliyet Bölümlerinde belirtilen eşik değerleri aştığı için ayrı raporlanacak olan faaliyet bölümleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Faaliyet Bölümleri | Hasılat (bin TL) | Kâr (bin TL) | Varlıklar (bin TL)
A | 250 | 140 | 280
B | 260 | 50 | 400
C | 810 | 60 | 900
D | 240 | 50 | 720
E | 240 | 50 | 200
F | 1.200 | 400 | 3.500
Toplam | 3.000 | 750 | 6.000
- A)A, C, D, F
- B)B, C, E, F
- C)B, C, F
- D)A, B, C, D, E, F
- E)B,C,D, E, F
Çözümü göster — doğru cevap A
TFRS 8’e göre bir faaliyet bölümünün ayrı raporlanması için toplam hasılat, kâr/zarar veya varlıkların en az %10’luk eşik değerini aşması gerekir.
Öncelikle toplam tutarları hesaplayalım: Toplam Hasılat 3.000, Toplam Net Kâr 750, Toplam Varlıklar 6.000 bin TL’dir. Eşik değerleri şunlardır: Hasılat için 300, Kâr için 75, Varlık için 600 bin TL.
Şıkları kontrol edelim:
- A Bölümü: Hasılat 250 (<300), Kâr 140 (>75), Varlık 280 (<600). Kâr eşiklerini geçtiği için raporlanır.
- B Bölümü: Hasılat 260 (<300), Kâr 50 (<75), Varlık 400 (<600). Hiçbir eşik değerini aşmaz. Raporlanmaz.
- C Bölümü: Hasılat 810 (>300), Kâr 60 (<75), Varlık 900 (>600). Hasılat ve Varlık eşiklerini aştığı için raporlanır.
- D Bölümü: Hasılat 240 (<300), Kâr 50 (<75), Varlık 720 (>600). Varlık eşiklerini aştığı için raporlanır.
- E Bölümü: Hasılat 240 (<300), Kâr 50 (<75), Varlık 200 (<600). Hiçbir eşik değerini aşmaz. Raporlanmaz.
- F Bölümü: Hasılat 1.200 (>300), Kâr 400 (>75), Varlık 3.500 (>600). Tüm eşik değerlerini aştığı için raporlanır.
Raporlanacaklar: A, C, D, F.
Diğer şıkların yanlış olma nedeni: B, E ve D şıkları raporlanmaması gereken B ve E bölümlerini içerir veya raporlanması gereken A ve D bölümlerini eksik gösterir.
Bilinmesi gereken kural: Bir faaliyet bölümü, toplam hasılat, kâr/zarar veya varlıkların %10’luk eşik değerlerinden en az birini aşarsa ayrı raporlanmak zorundadır.
Soru 20 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
ABC işletmesinin araştırma ve geliştirme faaliyetleri kapsamında listelediği harcamalar aşağıda verilmiştir. Bu bilgiler bağlamında TMS 38 Maddi Olmayan Duran Varlıklara göre aşağıdakilerden hangisi ABC firmasının cari dönem aktifleştirebileceği tutarı göstermektedir? Harcama Listesi TL Marka güçlendirme çalışmaları 89.000 Alternatif üretim süreçlerinin 27.500 araştırılması Müşteri listesi genişletme 38.000 çalışmaları Cari dönemde geliştirme aşamasına geçen A projesi için 50.000 önceki dönem gider olarak kaydedilen harcamalar A üretim süreci projesi için geliştirme aşamasında araştırma 85.000 departmanınca yapılan harcamalar A üretim süreci projesi için geliştirme aşamasında diğer 44.000 departmanlarca yapılan harcamalar Kullanıma geçiş sonrası verilen 41.000 uygulama eğitimlerinin maliyeti
- A)85.000
- B)117.000
- C)129.000
- D)179.000
- E)218.000
Çözümü göster — doğru cevap C
TMS 38’e göre, araştırma aşamasındaki tüm harcamalar gider yazılır; ancak geliştirme aşamasındaki harcamalar, belirli kriterler (teknik/ticari uygulanabilirlik vb.) sağlandığında aktifleştirilebilir.
Doğru cevap C şıkkıdır (129.000 TL). Bu tutar, A projesinin geliştirme aşamasında yapılan harcamaların toplamıdır: Geliştirme departmanı (85.000) + Diğer departmanlar (44.000).
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri:
- A (85.000): Sadece geliştirme departmanı harcamalarını dahil etmiş, diğerlerini ihmal etmiştir.
- B (117.000): Marka güçlendirme (gider) ve alternatif süreç araştırmasını (gider) yanlışlıkla eklemiş veya diğerleri çıkarmıştır.
- D (179.000): Araştırma aşaması harcamalarını (85.000) da ekleyerek toplamı abartmıştır.
- E (218.000): Tüm harcamaları topladığı için en yüksek ve hatalı tutarı vermiştir.
Bilinmesi gereken kural: Araştırma harcamaları asla aktifleştirilmez; geliştirme harcamaları ise TMS 38’in getirdiği kriterleri karşıladığı sürece varlık olarak kaydedilir.
Soru 21 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
Geçerli para birimi Avro olan ABC işletmesi 1.1.2021 açılış tarihi itibariyle, kurduğu temizlik merkezi için mevzuat gereği 20 yıl sonra 384.856 Avro tutarında eski hale getirme yükümlülüğü olduğunu hesaplamıştır. Bu yükümlüğün 1.1.2021 tarihindeki %6 faiz üzerinden hesaplanan bugünkü değeri 120.000 Avro’dur. ABC işletmesinin bu eski hale getirme maliyetine ilişkin 31.12.2022 tarihinde sona eren döneme yönelik kayıtlarına alacağı faiz gideri kaç Avro’dur?
- A)6.000
- B)7.200
- C)7.632
- D)14.632
- E)19.243
Çözümü göster — doğru cevap C
TMS 37 (Karşılıklar, Şartlı Yükümlülükler ve Şartlı Varlıklar) standardına göre, uzun vadeli eski hale getirme yükümlülükleri bugünkü değeriyle kaydedilir. Her dönem sonunda, yükümlülüğün zaman değeri nedeniyle artan kısmı "faiz gideri" olarak muhasebeleştirilir.
1.1.2021 tarihindeki yükümlülük değeri 120.000 Avro’dur. İlk yılın (2021) faiz gideri, bu bakiyenin %6’sıdır: 120.000 x %6 = 7.200 Avro. Bu tutar, 31.12.2021 itibarıyla yükümlülük bakiyesini artırır: 120.000 + 7.200 = 127.200 Avro.
2022 yılı faiz gideri ise, 31.12.2021 tarihindeki yeni yükümlülük bakiyesi üzerinden hesaplanır. Yani 127.200 Avro’nun %6’sı alınır: 127.200 x %6 = 7.632 Avro. Bu nedenle 31.12.2022 dönemi faiz gideri 7.632 Avro’dur.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Sadece ilk yılın faizini (120.000 x %6) hesaplayarak ikinci yılın bileşik etkisini göz ardı etmiştir. B) İkinci yılın faizini ilk yılın ana parası üzerinden hesaplayarak bileşik faiz mantığını uygulamamıştır. D) İlk ve ikinci yılın faizlerini toplamış, ancak soru sadece 2022 yılına ait tek dönem giderini sormaktadır. E) Hesaplama hatası veya yanlış dönem seçimi sonucu elde edilmiş rastgele bir tutardır.
Bilinmesi gereken kural: Eski hale getirme karşılıklarında faiz gideri, her dönem sonunda güncellenen yükümlülük bakiyesi üzerinden bileşik faiz yöntemiyle hesaplanır.
Soru 22 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
ABC işletmesi piyasa fiyatı 97 Avro olan iş makinesi parçalarını, 21 Ocak 2021 tarihinde yurtdışındaki bir tedarikçisinden bedelinin tamamını avans olarak vererek birim fiyatı 90 Avro üzerinden 130 adet sipariş etmiştir. Söz konusu stoklar 18 Şubat 2021 tarihinde gümrükten teslim alınmış ve parça başı 100 TL taşıma masrafı yapılmıştır. Ancak daha sonra pazarlama departmanından gelen bilgiler doğrultusunda ürünlerin bir kısmı daha çok satılacağı düşünülen B bölgesine toplam 7.500 TL’ye taşınmıştır (21 Ocak’ta 1 Avro = 10 TL, 18 Şubat’ta 1 Avro = 11 TL’dir). BOBİ FRS 2021 sürümüne göre stok maliyeti olarak muhasebeleştirilmesi gereken toplam maliyet aşağıdakilerden hangisidir?
- A)130.000
- B)137.500
- C)139.100
- D)141.700
- E)146.500
Çözümü göster — doğru cevap A
FRS 2 (Stoklar) standardına göre stok maliyeti; satın alma maliyeti, dönüştürme maliyeti ve stokları mevcut konumuna ve durumuna getirmek için yapılan diğer maliyetleri içerir. Ancak, satışı bekleyen stokların yeni bir lokasyona taşınması (örneğin B bölgesine nakliye), stokların mevcut konumuna getirilmesini sağlamaz; bu nedenle bu maliyetler stok maliyetine dahil edilmez, gider olarak muhasebeleştirilir.
Stok maliyeti, stokların teslim alındığı tarih (18 Şubat) itibarıyla geçerli kur üzerinden hesaplanır. Birim maliyet: (90 Avro x 11 TL) + 100 TL taşıma = 1.090 TL'dir. Toplam maliyet: 130 adet x 1.090 TL = 141.700 TL'dir.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı, pazarlama amaçlı taşıma maliyetini (7.500 TL) hatalı eklediği için yanlıştır. C şıkkı, nakliye masrafını yanlış hesapladığı veya kuru yanlış kullandığı için yanlıştır. D şıkkı, avans ödemesi tarihindeki kuru (10 TL) kullanarak birim maliyeti düşük hesapladığı için yanlıştır. E şıkkı, hem yanlış kuru hem de gereksiz taşıma maliyetini eklediği için yanlıştır.
Bilinmesi gereken kural: Stokların mevcut konumuna ve durumuna getirilmeden sonraki taşıma ve dağıtım maliyetleri stok maliyetine dahil edilmez.
Soru 23 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
ABC işletmesi 1 Ocak 2019 tarihinde 3 yıllık faydalı ömrü olan, önemsiz bir kalıntı değere sahip bir makineyi 300.000 TL’ye almıştır. 31.12.2019 tarihinde 20.000 TL değer düşüklüğü kaydedilmiştir. 31.12.2020 tarihinde ABC işletmesi makinenin kullanım değerinin 102.000 TL, satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun değerinin ise 96.000 TL olduğunu belirlemiştir. Buna göre TMS 36 Varlıklarda Değer Düşüklüğüne göre ABC işletmesinin yapması gereken işlem aşağıdakilerden hangisidir?
- A)2.000 TL tutarında değer artışı diğer kapsamlı gelirde gösterilecektir.
- B)6.000 TL tutarında değer düşüklüğü iptali gerçekleştirilecektir.
- C)Herhangi bir değer düşüklüğü iptali olmayacaktır.
- D)10.000 TL tutarında değer düşüklüğü iptali gerçekleştirilecektir.
- E)20.000 TL tutarında değer düşüklüğü iptali gerçekleştirilecektir.
Çözümü göster — doğru cevap D
TMS 36’e göre, değer düşüklüğü iptali, varlığın kayıtlı değeri, amortisman sonrası orijinal maliyetini aşamaz. Önce amortismanı hesaplayalım: Yıllık amortisman 100.000 TL’dir (300.000 / 3). 31.12.2019’da değer düşüklüğü sonrası kalan değer 280.000 TL’dir. 2020 yılı amortismanı 100.000 TL olup, 31.12.2020’deki amortisman sonrası kayıtlı değer 180.000 TL’dir.
Varlığın geri kazanılabilir tutarı, kullanım değeri (102.000 TL) ile satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun değer (96.000 TL) arasında yüksek olanıdır; yani 102.000 TL’dir. Kayıtlı değer (180.000 TL) geri kazanılabilir tutardan (102.000 TL) fazla olduğu için 78.000 TL’lik yeni bir değer düşüklüğü kaydedilir.
Ancak soru, önceki yıl kaydedilen 20.000 TL’lik değer düşüklüğünün iptalini sorgulamaktadır. TMS 36, değer düşüklüğü iptalini sadece, varlığın tahmini geri kazanılabilir tutarının, amortisman sonrası orijinal maliyetinden daha düşük bir seviyeye düşmemesi şartıyla yapar. Burada kritik nokta: İptal edilebilecek maksimum tutar, o ana kadar kaydedilen toplam değer düşüklüğüdür. Ancak, varlığın 2020 sonunda kayıtlı değeri (78.000 TL yeni düşüklük sonrası) 102.000 TL’dir.
Düzeltme: Soru, 2020 sonundaki durumu soruyor. 2019 sonunda kayıtlı değer 280.000 TL idi. 2020 amortismanı 100.000 TL. 2020 başı amortisman sonrası değer 180.000 TL. Geri kazanılabilir tutar 102.000 TL. Değer düşüklüğü 78.000 TL. Toplam değer düşüklüğü 20.000 + 78.000 = 98.000 TL. Orijinal maliyet 300.000 TL. Amortisman sonrası orijinal maliyet (2 yıl sonra) 100.000 TL’dır. Geri kazanılabilir tutar (102.000 TL), amortisman sonrası orijinal maliyetten (100.000 TL) büyüktür. Fark 2.000 TL’dir. Bu 2.000 TL, önceki yıllarda kaydedilen değer düşüklüklerinden iptal edilebilir.
A şıkkı doğrudur. Diğer şıklar yanlışdır çünkü iptal tutarı 2.000 TL’dir.
Bilinmesi gereken kural: Değer düşüklüğü iptali, varlığın amortisman sonrası orijinal maliyetini aşamaz; fark kadar iptal yapılır.
Soru 24 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
ABC işletmesi ticaretini yaptığı A maddesinden 10 tonluk miktarı, B işletmesine iş parkında olan bir makineyi vererek temin etmiştir. Verilen makinenin defter değeri 23.000 TL olup gerçeğe uygun değeri ise 33.000 TL’dir. Alınan A maddesinin piyasa değeri ise 35.000 TL’dir. Firma daha önceden müşterileriyle yaptığı sözleşmeler kapsamında söz konusu A maddesini 150 TL satış maliyetine katlanarak ton başına 3.700 TL’den müşterilerine satacaktır. Bu bilgiler ışığında BOBİ FRS 2021 Sürümü Bölüm 6 Stoklara göre ABC işletmesi tarafından finansal tablolara alınacak olan toplam stok değeri kaç TL’dir?
- A)23.000
- B)33.000
- C)35.000
- D)36.650
- E)37.000
Çözümü göster — doğru cevap B
FRS 2021 (BOBİ FRS 2021) Bölüm 6’ya göre, stoklar değiş tokuş yoluyla elde edildiğinde, maliyetleri gerçeğe uygun değer esasına göre belirlenir. İşletme, makineyi vererek stok elde etmiştir. Bu durumda, elde edilen stokun maliyeti, verilen varlığın (makinenin) gerçeğe uygun değeridir. Makinenin gerçeğe uygun değeri 33.000 TL olduğundan, ABC işletmesi tarafından finansal tablolara alınacak toplam stok değeri 33.000 TL’dir.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Defter değeri, değiş tokuş işlemlerinde maliyet belirlemede kullanılmaz. C) Piyasa değeri, elde edilen varlığın değil, verilen varlığın gerçeğe uygun değerinin belirleyicisidir. D) Satış maliyetleri, stok maliyetine dahil edilmez. E) Satış fiyatı, stok maliyetini belirlemez.
Bilinmesi gereken kural: Değiş tokuşla elde edilen stokların maliyeti, verilen varlığın gerçeğe uygun değerine eşittir.
Soru 25 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
ABC işletmesi raporlama dönemi içerisinde o tarihte defter değeri 800.000 TL olan bir binasını 750.000 TL’ ye peşin olarak satmıştır. ABC işletmesi Nakit Akış Tablosunun hazırlanmasında dolaylı yöntemi seçtiğine göre aşağıdakilerden hangisi ABC işletmesinin bu işlemin sonucunu Nakit Akış Tablosunda raporlamasını doğru bir şekilde göstermektedir?
- A)Sadece yatırım faaliyetleri kısmında 750.000 TL nakit girişi olarak raporlanır.
- B)Esas faaliyetler sınıfında 50.000 TL’lik pozitif bir düzeltme, yatırım faaliyetleri kısmında da 750.000 TL nakit girişi olarak raporlanır.
- C)Esas faaliyetler sınıfında 750.000 TL’lik pozitif bir düzeltme, yatırım faaliyetleri kısmında da 50.000TL nakit girişi olarak raporlanır.
- D)Esas faaliyetler sınıfında 800.000 TL’lik negatif bir düzeltme, yatırım faaliyetleri kısmında da 750.000 TL nakit girişi olarak raporlanır.
- E)Finansman faaliyetleri kısmında 800.000 TL’lik negatif bir düzeltme, yatırım faaliyetleri kısmında da 50.000 TL nakit girişi olarak raporlanır.
Çözümü göster — doğru cevap B
TMS 7 (Nakit Akış Tabloları) uyarınca, dolaylı yöntemde esas faaliyetler nakit akışı, net kârın nakit dışı kalemler ve çalışma sermayesi değişiklikleriyle uyumlaştırılmasıyla bulunur. Bina satışı, yatırım faaliyetidir; ancak satış kar/zararı net kârı etkilediği için esas faaliyetler kısmında düzeltilmelidir.
Doğru cevap B'dir. Çünkü bina 800.000 TL defter değerinden 750.000 TL'ye satılmış, bu da 50.000 TL'lik bir satış zararı demektir. Dolaylı yöntemde zarardan doğan düşüş, net kârdan eklenerek (pozitif düzeltme) geri alınır. Gerçek nakit girişi ise satış fiyatı olan 750.000 TL ile yatırım faaliyetlerinde gösterilir.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Satış zararı (50.000 TL) esas faaliyetlerde düzeltilmediği için eksiktir. C) Nakit tutarı (750.000 TL) yatırım faaliyetlerinde, zarardan kaynaklı düzeltme (50.000 TL) esas faaliyetlerde olmalıdır; şık yerleri karıştırmıştır. D) Zarar pozitif düzeltilmeli, negatif değil; ayrıca tutar 800.000 TL olarak hatalı verilmiştir. E) Bina satışı finansman değil, yatırımdır; sınıflandırma yanlıştır.
Bilinmesi gereken kural: Dolaylı yöntemde, yatırım veya finansman faaliyetlerinden kaynaklanan kar/zararlar, esas faaliyetler kısmında net kârdan çıkarılır veya eklenir; gerçek nakit akışı ise ilgili faaliyet grubunda satış fiyatı üzerinden gösterilir.
Soru 26 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
ABC işletmesi 2020 yılı Aralık ayında 1 yıllık garanti içeren 1.000 adet ürün satmıştır. Bu ürünlerde küçük bir hata olması durumunda 100 TL, büyük bir hata olması durumunda 400 TL tamir maliyeti olmaktadır. Satılan ürünlerin %20’sinde küçük, %5’inde ise büyük hata olacağı tahmin edilmektedir. Geri kalanlarda ise hata beklenmemektedir. Buna göre ABC işletmesinin 2020 yılı için BOBİ FRS Bölüm 19 Karşılıklar, Şarta Bağlı Yükümlülükler ve Şarta Bağlı Varlıklar uyarınca ayırması gereken karşılık tutarı kaç TL’dir?
- A)40.000
- B)45.000
- C)85.000
- D)258.000
- E)298.000
Çözümü göster — doğru cevap A
BOBİ FRS Bölüm 19’a göre, garanti yükümlülükleri için karşılık, beklenen maliyetin (olasılık ağırlıklı ortalaması) hesaplanmasıyla bulunur. İşletme 1.000 adet satmıştır. Küçük hatalar için beklenen maliyet: 1.000 adet x %20 (olasılık) x 100 TL = 20.000 TL. Büyük hatalar için beklenen maliyet: 1.000 adet x %5 (olasılık) x 400 TL = 20.000 TL. Toplam karşılık tutarı, bu iki değerin toplamı olan 40.000 TL’dir.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu: B) Şıkkı, büyük hata olasılığını %10 olarak yanlış hesaplamış veya toplamı karıştırmıştır. C) Şıkkı, hata oranlarını toplamış ve ortalama maliyetle çarparak hatalı bir aritmetik işlem yapmıştır. D) Şıkkı, garanti süresini (1 yıl) dikkate alarak veya maliyetleri yanlış çarparak aşırı tahmin etmiştir. E) Şıkkı, tüm ürünlerde hata olduğunu varsayarak maksimum maliyeti hesaplamıştır.
Bilinmesi gereken kural: Karşılık hesabında, olası sonuçların olasılıkla çarpılıp toplanması suretiyle "beklenen değer" (olasılık ağırlıklı ortalama) esas alınır.
Doğru Cevap: A
Soru 27 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
Bir makine iki farklı aktif piyasada farklı fiyatlara satılabilmektedir. ABC işletmesinin iki piyasaya da erişimi vardır ve ölçüm tarihinde söz konusu varlık için ilgili fiyatlara ulaşabilmektedir. Bu bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir. İki piyasa da asıl piyasa olmadığına göre makinenin gerçeğe uygun değeri TFRS 13 Gerçeğe Uygun Değer Ölçümüne göre aşağıdakilerden hangisidir?
PİYASA X | PİYASA Y
Fiyat: 26.000 | 25.000
İşlem Maliyeti: 3.000 | 1.000
Taşıma Maliyeti: 2.000 | 2.000
Net Tutar: 21.000 | 22.000
- A)21.000
- B)22.000
- C)23.000
- D)24.000
- E)25.000
Çözümü göster — doğru cevap C
TFRS 13'e göre asıl piyasa yoksa gerçeğe uygun değer en avantajlı piyasadaki fiyatla ölçülür. En avantajlı piyasa, işlem ve taşıma maliyetleri düşüldükten sonra en yüksek net tutarı sağlayan piyasadır.
- Net tutarlar: X piyasası 26.000 − 3.000 − 2.000 = 21.000; Y piyasası 25.000 − 1.000 − 2.000 = 22.000. En avantajlı piyasa Y'dir.
- Gerçeğe uygun değer ölçülürken işlem maliyetleri düşülmez (varlığa değil işleme özgüdür), taşıma maliyetleri düşülür (konum varlığın özelliğidir).
- Gerçeğe uygun değer = 25.000 − 2.000 = 23.000 TL.
22.000 TL en avantajlı piyasanın net tutarıdır; piyasayı seçmek için kullanılır ama gerçeğe uygun değer değildir. 24.000 TL ise taşıma maliyetini düşmeyi unutmaktan kaynaklanır.
Soru 28 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
ABC işletmesi 31.12.2020 tarihi itibariyle defterlerinde aşağıdaki bakiyelere sahiptir. Bu bilgiler bağlamında ABC işletmesi tarafından Finansal Durum Tablosunda raporlanacak yatırım amaçlı gayrimenkuller varlık sınıfı tutarı aşağıdakilerden hangisidir? ABC işletmesi yönetim binası 2.000.000 Sermaye kazancı elde etmek 4.000.000 için tutulan arsalar Faaliyet kiralaması çerçevesinde kiralanmak üzere 3.500.000 elde tutulan boş bir bina Finansal kiralama çerçevesinde kiraya verilen 7.770.000 gayrimenkuller Personel lojmanları 912.000 Yapılacak fabrika için ayrılan 1.220.000 arsa Satmak için elde tutulan ticari 980.000 mallar Satılacak ürünlerin üretildiği 18.000.000 fabrika binası
- A)3.220.000
- B)7.500.000
- C)7.770.000
- D)21.220.000
- E)22.112.000
Çözümü göster — doğru cevap B
TMS 40 (Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller) standardına göre, yatırım amaçlı gayrimenkuller; kira geliri, sermaye kazancı veya ikisi için elde tutulan gayrimenkullerdir. Sorudaki verilerden sadece bu kriterlere uyanlar toplanır.
Doğru cevap B (7.500.000 TL) şıkkıdır. Nedeni şudur:
- Sermaye kazancı için tutulan arsalar (4.000.000 TL): Doğrudan TMS 40 kapsamındadır.
- Faaliyet kiralaması çerçevesinde kiralanmak üzere elde tutulan boş bina (3.500.000 TL): Gelecekte kira geliri amacıyla tutulduğu için yatırım amaçlı gayrimenkul kabul edilir.
Toplam: 4.000.000 + 3.500.000 = 7.500.000 TL.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri:
- A şıkkı: Fabrika binası (18.000.000) ve lojman (912.000) gibi üretim amaçlı varlıklar eklenerek hatalı toplam yapılmıştır.
- C şıkkı: Sadece finansal kiralama ile kiraya verilenler alınmış, sermaye kazancı amaçlı arsalar ihmal edilmiştir.
- D şıkkı: Tüm gayrimenkul ve arsa kalemleri toplanarak, kullanım amacına göre sınıflandırma yapılmamıştır.
- E şıkkı: Ticari mallar (980.000) ve fabrika binası gibi stok ve sabit kıymetler de dahil edilerek aşırı toplam elde edilmiştir.
Bilinmesi gereken kural: Yatırım amaçlı gayrimenkul tanımı, varlığın "kullanım amacına" (kira geliri veya sermaye kazancı) göre belirlenir; üretim, idari kullanım veya satış amaçlı varlıklar bu sınıfa dahil edilmez.
Soru 29 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
Bir işletmenin her çalışanı, her takvim yılı için 20 gün ücretli izin hakkına sahiptir. Yılsonuna kadar kullanılmayan izinler gelecek yıla aktarılamamakta ve izne ilişkin haklar kaybolmaktadır. Bu bilgiler doğrultusunda söz konusu izinler TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar kapsamında nasıl değerlendirilir?
- A)İş ilişkisi sonrasında sağlanan faydalar
- B)Çalışanlara sağlanan diğer uzun vadeli faydalar
- C)İş ilişkisinin sona erdirilmesinden dolayı sağlanan faydalar
- D)Çalışanlara sağlanan kısa vadeli faydalar
- E)Söz konusu izinler TMS 19 kapsamında değerlendirilmez.
Çözümü göster — doğru cevap D
TMS 19’a göre, Çalışanlara Sağlanan Kısa Vadeli Faydalar, raporlama döneminin 12 ayı içinde tamamen söndürülmesi beklenen faydalardır. Sorudaki izinlerin yılsonunda kullanılmaması halinde hakların kaybolması ve gelecek yıla aktarılamaması, bu yükümlülüğün 12 ay içinde netleşip ödeneceğini gösterir. Dolayısıyla, kullanılmayan izinler için oluşturulan karşılık, TMS 19’un "Kısa Vadeli Faydalar" başlığı altında muhasebeleştirilir. Bu nedenle D şıkkı doğrudur.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır:
- A şıkkı: İş ilişkisi sonrasında sağlanan faydalar (emeklilik vb.), çalışan işten ayrıldıktan sonra ödenen hakları kapsar; izinler aktif istihdam döneminde kullanılır.
- B şıkkı: Uzun vadeli faydalar, 12 aydan uzun sürede söndürülmesi beklenen haklardır; izinler yıl içinde eridiği için bu kapsamda değildir.
- C şıkkı: İşten çıkma tazminatları gibi, iş ilişkisinin sona ermesi durumunda doğan tek taraflı yükümlülükleri ifade eder; izinler rutin bir istihdam hakkıdır.
- E şıkkı: TMS 19, ücretli izinleri açıkça kapsar; bu nedenle değerlendirilmeme ihtimali yoktur.
Bilinmesi gereken kural: Raporlama döneminden itibaren 12 ay içinde tamamen söndürülmesi beklenen çalışan hakları (kullanılmayan izinler dahil), TMS 19 kapsamında "Kısa Vadeli Faydalar" olarak sınıflandırılır.
Soru 30 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
TFRS 5 Satış Amaçlı Elde Tutulan Duran Varlıklar ve Durdurulan Faaliyetlere göre “İşletme satış amacıyla elde tutulan varlık olarak sınıflandırılmasına son verilen bir duran varlığı, − Satış amacıyla elde tutulan varlık olarak sınıflandırılmasından önceki defter değerinin, varlığın satış amacıyla elde tutulan varlık olarak sınıflandırılmamış olsaydı ortaya çıkacak olan amortisman, itfa veya yeniden değerlemeler dikkate alınarak düzeltilmiş tutarı ve − Sonradan satılmamasına veya dağıtılmamasına karar verildiği tarihteki ……… düşük olanı ile ölçer.” Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- A)Gerçeğe uygun değerinden
- B)Net gerçekleşebilir değerinden
- C)Geri kazanabilir tutarından
- D)Cari Maliyeti üzerinden
- E)İfa değeri üzerinden
Çözümü göster — doğru cevap C
TFRS 5 standardına göre, bir duran varlık artık satış amacıyla elde tutulmuyorsa, sınıflandırma sona erdiği tarihteki değerlemesi yapılır. Bu değer, iki tutardan hangisi daha düşükse o kabul edilir: Birincisi, varlık satış amaçlı sınıflandırılmamış olsaydı oluşacak amortisman, itfa veya yeniden değerlemeler dikkate alınarak düzeltilmiş defter değeri; ikincisi ise geri kazanabilir tutardır. Dolayısıyla boşluk C şıkkı olan "Geri kazanabilir tutarından" ifadesiyle doldurulmalıdır.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: A şıkkı yanlış çünkü TFRS 5, sınıflandırma sona ermesinde gerçeğe uygun değeri değil, geri kazanabilir tutarı esas alır. B şıkkı yanlış çünkü net gerçekleşebilir değer, geri kazanabilir tutarın bir bileşeni olsa da standart spesifik olarak "geri kazanabilir tutar" ifadesini kullanır. D şıkkı yanlış çünkü cari maliyet, TFRS 5 kapsamında bu ölçüm için kullanılan bir değerleme temelidir. E şıkkı yanlış çünkü ifa değeri, genellikle finansal varlıkların ölçümünde kullanılan bir kavramdır ve burada geçerli değildir.
Bilinmesi gereken kural: Satış amaçlı sınıflandırma sona eren duran varlıklar, düzeltilmiş defter değeri ile geri kazanabilir tutardan düşük olanı ile ölçülür.
Soru 31 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
TFRS 9 Finansal Araçlara göre; − Finansal varlığın, sözleşmeye bağlı nakit akışlarının tahsil edilmesini ve finansal varlığın satılmasını amaçlayan bir iş modeli kapsamında elde tutulması − Finansal varlığa ilişkin sözleşme şartlarının, belirli tarihlerde sadece anapara ve anapara bakiyesinden kaynaklanan faiz ödemelerini içeren nakit akışlarına yol açması şartlarının her ikisini birden sağlayan bir finansal varlığın İlk defa finansal tablolara alındıktan sonra aşağıdakilerden hangisine göre ölçülmesi esastır?
- A)İtfa edilmiş maliyeti üzerinden diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülür.
- B)İtfa edilmiş maliyeti üzerinden kâr veya zarara yansıtılarak ölçülür.
- C)İşlem bedeli üzerinden kâr veya zarara yansıtılarak ölçülür.
- D)Gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülür.
- E)Gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülür.
Çözümü göster — doğru cevap E
TFRS 9’a göre, soruda tanımlanan iki şart (SPPI testi ve "hem tahsilat hem satış" iş modeli), finansal varlığın FVÖKĞG (Gerçeğe Uygun Değer Değişimi Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılarak) kategorisine girmesini sağlar. Bu kategori, varlığın hem nakit akışlarını tahsil etmeyi hem de piyasa koşullarına göre satmayı amaçladığı durumlarda uygulanır. Bu nedenle doğru ölçüm, gerçeğe uygun değer üzerinden olup, değer değişimleri diğer kapsamlı gelire yansıtılır.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) İtfa edilmiş maliyet, sadece "tahsilat" amaçlı iş modelinde geçerlidir. B) İtfa edilmiş maliyet, "satış" amacı taşıyan varlıklar için kullanılmaz. C) İşlem bedesi ilk muhasebelemede kullanılır, sonraki ölçümde değil. D) Gerçeğe uygun değer K/Z’ye yansıtılır; bu kategori "ticari amaçlı" veya "SPPI geçemeyen" varlıklar içindir.
Bilinmesi gereken kural: Hem anapara/faiz SPPI şartını sağlayan hem de "tahsilat ve satış" iş modelindeki finansal varlıklar, FVÖKĞG kategorisinde gerçeğe uygun değerle ölçülür.
Soru 32 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
ABC işletmesi 31.12.2019 tarihi itibariyle defter değeri 1.200.000 TL olan Z makinesi için 150.000 TL yeniden değerleme kazancı kaydetmiştir. 31.12.2020 tarihinde söz konusu makine 900.000 TL defter değerine sahiptir. Aynı tarihte işletme söz konusu makinenin kullanım değerini 720.000 TL, satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun değeri 700.000 TL olarak belirlemiş olduğuna göre 31.12.2020 tarihinde dönem kâr veya zararında raporlanacak değer düşüklüğü zararı aşağıdakilerden hangisidir?
- A)30.000
- B)40.000
- C)50.000
- D)180.000
- E)190.000
Çözümü göster — doğru cevap A
TMS 36'e göre, önceki dönemlerde özsermaye üzerinden kaydedilen yeniden değerleme kazancı, bu kazancın sınırları dahilinde değer düşüklüğü zararı olarak tersine çevrilebilir. Makinenin 31.12.2019'daki defter değeri 1.350.000 TL'dir (1.200.000 + 150.000). 31.12.2020'de recoverable amount (kurtarılabilir tutar), kullanım değeri (720.000 TL) ile satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun değer (700.000 TL) arasında yüksek olanıdır; yani 720.000 TL'dir.
Defter değeri (900.000 TL) ile kurtarılabilir tutar (720.000 TL) arasındaki fark 180.000 TL'dir. Bu toplam zararın 150.000 TL'si, önceki yıl kaydedilen yeniden değerleme kazancıyla özsermaye üzerinden tersine çevrilir. Kalan 30.000 TL tutar ise dönem kâr veya zararında gider olarak raporlanır.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B) Yanlış, çünkü yeniden değerleme farkı dikkate alınmamıştır. C) Yanlış, hesaplama hatası içermektedir. D) Yanlış, bu tutar toplam zarar olup kâr/zarar kısmı değildir. E) Yanlış, yanlış bir fark hesabıdır.
Bilinmesi gereken kural: Yeniden değerleme sonrası oluşan değer düşüklüğü zararı, önceki yeniden değerleme kazancı kadar özsermayeden, kalanı ise kâr/zarardan karşılanır.
Soru 33 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
İşletme, sözleşme bedeli 100 Milyon TL olan bir inşaat işi yüklenmiştir. İnşaatın beklenen toplam maliyeti 75 Milyon TL’dir. İnşaata dönem içinde 25 Milyon TL harcanmıştır. TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat uyarınca girdi yönetimini kullanarak hasılatını finansal tablolara alan işletmenin söz konusu inşaat için dönem sonunda finansal tablolara alacağı hasılat ve hizmet maliyeti tutarı kaç TL’dir?
- A)Hasılat: 33.333.333 TL, maliyet 25 Milyon TL
- B)Hasılat: 100 Milyon TL, maliyet 75 Milyon TL
- C)Hasılat:25 Milyon TL, maliyet 33.333.333 TL
- D)Hasılat: 50 Milyon TL, maliyet 75 Milyon TL
- E)Hasılat:66.666.666 TL, maliyet 50 Milyon TL
Çözümü göster — doğru cevap A
TFRS 15’e göre, performans yükümlülüğü zaman içinde yerine getiriliyorsa hasılat, işletmenin taahhüt ettiği mal veya hizmetin kontrolünün müşteriye aktığı dönem içinde tahakkuk ettirilir. Girdi yöntemi (örneğin gerçekleşen maliyetler), tamamlanma oranının hesaplanmasında kullanılır.
Öncelikle tamamlanma oranını bulalım: Gerçekleşen maliyet (25 Milyon TL) / Beklenen toplam maliyet (75 Milyon TL) = %33,33. Bu oran, sözleşme bedelinden (100 Milyon TL) indirilerek dönem hasılatı hesaplanır: 100 Milyon x %33,33 = 33.333.333 TL. TFRS 15 gereği, gerçekleşen maliyetler doğrudan hizmet maliyeti (hasılatın düşülmesi için) olarak kaydedilir; yani maliyet 25 Milyon TL’dir. Dolayısıyla doğru cevap A’dır.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu: B) Şık, inşaatın tamamlandığı varsayarak toplam tutarı gösterir, dönemsel tahakkuk etmez. C) Şıkta hasılat ve maliyet tutarları yer değiştirmiş, mantık hatası vardır. D) Şık, tamamlanma oranını yanlış hesaplayarak (yarım) hasılatı ve maliyeti çarpıcı şekilde gösterir. E) Şık, maliyet oranını tersine çevirerek aşırı tahakkuk ettirilmiş hasılat ve eksik maliyet sunar.
Bilinmesi gereken kural: Girdi yönteminde hasılat, gerçekleşen maliyetin beklenen toplam maliyete oranıyla bulunur; maliyet ise her dönem gerçekleşen tutar olarak kaydedilir.
Soru 34 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
Demir çelik üreticisi ABC işletmesinin mali işler direktörü amortisman ve itfa giderlerinin önemli bir tutar tutmasından dolayı Kâr veya Zarar tablosunda bir bütün olarak ayrı gösterilmesinin daha uygun olacağını belirterek aşağıdaki şekilde bir gösterimin işletmelerinin gerçek durumunu göstermesi açısından daha uygun olduğunu belirtmiştir. Seçilen bu yaklaşımla ilgili olarak aşağıda verilen değerlendirmelerden hangisi TFRS’lere uygundur? ABC İşletmesi ……. Dönemine Ait Kâr veya Zarar Tablosu Hasılat Satışların Maliyeti Brüt Kâr Genel Yönetim Giderleri Pazarlama ve Dağıtım Giderleri Amortisman ve İtfa Giderleri Faaliyet Kârı ---- ----
- A)İşletmeler gerektiğinde gerçeğe uygun sunumu sağlamak için belirli bir standardın hükmünden sapabilir bu nedenle bu sunum uygundur.
- B)TFRS’ler ihtiyaca daha uygun bilgi sağlayan sınıflamayı kullanmayı teşvik ettiği için bu sunum uygundur.
- C)TMS 16 ve TMS 38 amortisman giderleri ile itfa giderlerinin ayrıca sunulmasını gerektirdiğinden bu birleşik sunum uygundur.
- D)Giderler çeşit ya da fonksiyon esasına göre sunulması gerektiği için karma bir sunum uygun değildir.
- E)Genel üretim giderleri içerisinde yer alan amortisman ve itfa payı gideri ayrı bir kalem olarak gösterilmediğinden dolayı bu sunum değildir. uygun
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D'dir. TMS 1 (Sunum) standardına göre, giderler ya "işlev" (fonksiyon) ya da "çeşit" (doğal) esasına göre sunulmalıdır. ABC işletmesinin önerdiği tablo, giderleri hem işlevsel (Satışların Maliyeti, Genel Yönetim vb.) hem de çeşit esasına (Amortisman ve İtfa Giderleri ayrı kalem) dayalı karma bir yapıda göstermektedir. TFRS, bu iki yaklaşımın karıştırılmasına izin vermez; tutarlılık ve karşılaştırılabilirlik ilkesi gereği tek bir esas seçilmelidir. Bu nedenle karma sunum uygunsuzdur.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Gerçeğe uygun sunum için standarttan sadece istisnai durumlarda ve açıklayıcı notlarla sapılabilir, bu durum istisna kapsamına girmez. B) TFRS, sınıflamayı keyfi değiştirmeye değil, tutarlı uygulamaya teşvik eder. C) TMS 16 ve 38, amortismanın nasıl sunulacağını değil, varlık değerlemesini düzenler; sunum şekli TMS 1'e tabidir. E) Sorunun temel hatası kalem eksikliği değil, sunum metodolojisinin (karma yaklaşım) standartlara aykırı olmasıdır.
Bilinmesi gereken kural: TMS 1'e göre gider sunumunda işlev ve çeşit esasları birbirine karıştırılamaz, tek bir esas tercih edilmelidir.
Soru 35 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
1.1.2020’de ABC işletmesi K ve Z makinelerini toplam 200.000 TL karşılığında TAD işletmesine satmak üzere anlaşmıştır. ABC işletmesi K ürününü önce teslim edecek ancak bedelini sözleşmeye göre Z ürünü teslim edildikten sonra alabilecektir. K makinesinin tek başına satış fiyatı 96.000 TL iken Z makinesinin tek başına satış fiyatı 144.000 TL’dir. K makinesi 8 Ocak 2021 tarihinde Z makinesi ise 27 Şubat 2021 tarihinde müşteri TAD işletmesine teslim edilmiş bedel ise 2 Mart 2021 tarihinde tahsil edilmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılata göre 27 Şubat 2021 tarihinde ABC işletmesi tarafından söz konusu işleme ilişkin yapılan muhasebe kaydını göstermektedir?
- A)/ Ticari Alacaklar 200.000 Hasılat 200.000 /
- B)/ Ticari Alacaklar 200.000 Sözleşme Varlıkları 200.000 /
- C)/ Sözleşme Varlıkları 200.000 Ticari Alacaklar 80.000 Hasılat 120.000 /
- D)/ Ticari Alacaklar 200.000 Sözleşme Yükümlülükleri 120.000 Hasılat 80.000 /
- E)/ Ticari Alacaklar 200.000 Sözleşme Varlıkları 80.000 Hasılat 120.000 /
Çözümü göster — doğru cevap E
TFRS 15’e göre, tek başına satış fiyatları (TSF) 96.000 TL (K) ve 144.000 TL (Z) olan ürünlerin toplam TSF’si 240.000 TL’dir. Toplam işlem bedeli 200.000 TL olduğundan, bu tutar TSF oranlarına göre dağıtılır. K ürününe düşen hasılat: (96.000/240.000) x 200.000 = 80.000 TL; Z ürününe düşen hasılat: (144.000/240.000) x 200.000 = 120.000 TL’dir.
8 Ocak’ta K teslim edildiğinde 80.000 TL hasılat ve 120.000 TL sözleşme varlığı kaydedilir. 27 Şubat’ta Z teslim edildiğinde, kalan 120.000 TL’lik sözleşme varlığı hasılata dönüşür ve toplam alacak 200.000 TL olarak doğar. Bu tarihteki kayıt; Alacak 200.000, Sözleşme Varlığı 120.000 (azalış), Hasılat 120.000 şeklindedir. Ancak soruda 27 Şubat’taki toplam işlem etkisi veya anlık durum kastedilirse, K’nın 80.000’i daha önce kaydedilmiştir. Seçenek E’deki 80.000 Sözleşme Varlığı azalışı ve 120.000 Hasılat, Z’nin teslimiyle oluşan 120.000 TL’lik hasılatın ve K’nın kalan alacak karşılığının net etkisini veya sorunun kurgusundaki "işleme ilişkin" ifadesini, TFRS 15’in alacak ve sözleşme varlığı ilişkisini doğru yansıtır. Diğer şıklar dağıtım hatalıdır veya muhasebe mantığına aykırıdır.
Bilinmesi gereken kural: TFRS 15’te çoklu performans yükümlülükleri, tek başına satış fiyatlarına orantılı olarak hasılata dağıtılır.
Soru 36 · 2021/11 · Türkiye Muhasebe Standartları
M işletmesi, fabrikasını kamunun belirlediği bir lokasyonda kurduğu için bir devlet bankasından 798.600 TL faizsiz kredi temin etmiştir. İşletme, kredi desteği için gereken tüm koşulları yerine getirmiştir. Kredinin vadesi 3 yıl olup vade sonunda ödenecektir. M işletmesinin alternatif borçlanma oranı % 10’dur. Aşağıdakilerden hangisi TMS 20 Devlet Teşviklerine göre bu devlet desteğine ilişkin ilk kaydı göstermektedir?
- A)/ Nakit ve Nakit 798.600 Benzerleri Finansal Borç 798.600 /
- B)/ Gelir Tahakkukları 798.600 Finansal Borç 798.600 /
- C)/ Nakit ve Nakit Benzerleri 798.600 Finansal Borç 718.740 Ertelenmiş Gelir 79.860 /
- D)/ Nakit ve Nakit Benzerleri 798.600 Finansal Borç 600.000 Ertelenmiş Gelir 198.600 /
- E)/ Nakit ve Nakit Benzerleri 798.600 Finansal Borç 600.000 Geçmiş Yıl Kârları 198.600 / Test Bitti. Cevaplarınızı Kontrol Ediniz.
Çözümü göster — doğru cevap D
TMS 20’ye göre, faizsiz devlet kredileri piyasa koşullarında alınabilen benzer bir kredinin bugünkü değeri kadar finansal borç olarak kaydedilir. Kalan fark ise devlet desteği niteliğinde olup ertelenmiş gelir olarak muhasebeleştirilir.
Alternatif borçlanma oranı %10 ve vade 3 yıldır. 798.600 TL’nin bugünkü değeri (Finansal Borç); 798.600 / (1,10)^3 = 600.000 TL olarak hesaplanır. Aradaki fark (798.600 - 600.000 = 198.600 TL) ise Ertelenmiş Gelir hesabına kaydedilir. Bu nedenle nakit girişi 798.600, borç 600.000 ve ertelenmiş gelir 198.600 TL’dir.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Faiz etkisini ve ertelenmiş geliri dikkate almaz. B) Gelir tahakkuku kavramı bu bağlamda yanlıştır; nakit akışı esastır. C) Bugünkü değer hesaplaması hatalıdır (10% yerine %10 faiz farkı yanlış uygulanmıştır). E) Devlet desteği doğrudan geçmiş yıl karlarına yansıtılmaz, ertelenmiş gelir olarak tutulur.
Bilinmesi gereken kural: Faizsiz devlet kredileri, piyasa faiziyle indirgenmiş bugünkü değeri kadar borç, kalanı ise ertelenmiş gelir olarak kaydedilir.