e-BEAS Katılım Esaslı Genel Konular Soruları ve Çözümleri — 5. bölüm

Sağlanan metinde, kumarın haram kılınmasının temel gerekçelerinin (illletinin) ahlaki değerlere zarar vermesi ve toplum hayatına olumsuz etkiler yaratması olarak açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle boşluk, cemiyet hayatına zarar vermesi ifadesiyle tamamlanmalıdır.

Kumarın haram olmasının illeti ahlaka ve cemiyet hayatına zarar vermesi oluşturmaktadır.

İlgili hükümde ticaret ahlakının temel prensiplerinden biri olarak kanaatkâr olmanın ve hırs ile tamahkârlıktan kaçınmanın gerektiği açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle, her şartta kar hırsı taşımak ticaret ahlak ilkeleriyle bağdaşmaz ve bu ilkelerin ihlalidir.

Müslüman esnaf ve tacirler, kanaat sahibi olmalı, hırs ve tamahkârlıktan kaçınmalıdır.

İlgili hüküm ticari hayatın temel ilkesinin doğruluk olduğunu belirtmektedir. Satıcının, müşterinin bilmediği durumlarda ürünün kalitesi, fiyatı ve varsa kusurları hakkında doğru bilgi vermesi gerektiği açıkça ifade edilmiştir. Bu durum, hizmet alıcılarına karşı doğru ve güvenilir olma ilkesini destekler.

Doğruluk, ticari hayatın can damarıdır. Satıcı, malının kalitesini, cinsini, miktarını, vasfını, markasını, şayet müşteri bilmiyorsa piyasa fiyatını, varsa malının kusur ve ayıbını doğru olarak müşteriye söylemeli

Müşteriye ürünün kusurlu içeriğinin tam anlatılmaması, ticaret ahlakında ürünün ayıp ve kusurlarını gizlememek ilkesine aykırıdır. İslami ticaret ahlakına göre satıcı, malın gizli veya açık kusurlarını müşteriye bildirmekle yükümlüdür. Bu bilgiyi saklamak hile ve aldatma sayılır.

Müslüman, hiçbir zaman malının açıktan görülsün ya da görülmesin müşteriler tarafından bilinmeyen ve alım satım sırasında bilinmesi mümkün olmayan kusur ve ayıbını örtmemeli, onu mutlaka karşı tarafa bildirmelidir.

İlgili hükümde İslam ticaret ahlakına göre müşteriyi olumsuz yönde etkileyecek şekilde malın aşırı övülmesinin doğru olmadığı ve bulunmayan özelliklerle reklam yapılmasının caiz olmadığı belirtilmektedir. Bu nedenle poliçeyi satmak için ürünü aşırı övmek ticaret ahlak ilkeleri arasında yer almaz.

Ürün ve hizmette bulunmayan özelliklerle reklamı yapılması asla caiz görülmemiştir.

Sağlanan metinde, tekâfül modelinin temel özellikleri arasında sigorta sözleşmesinin hibe esaslı olması ve sermayedar fonu ile katılımcı risk fonlarının ayrı yönetilmesi gerektiği açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle boşluk bırakılan yere 'Tekâfül modeli' gelmelidir.

Tekâfül modelinde sigorta sözleşmesi hibe esaslı olması ve sermayedar fonu ile katılımcı risk fonları ayrı yönetilmesi gerekmektedir.

İlgili hükümde geçmiş dönemlerdeki yardımlaşma ve dayanışma ihtiyacının ahi birlikleri, lonca teşkilatları ve vakıf müessesesi gibi kurumlarla karşılandığı açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle bu üç seçenek de geçmişteki yardımlaşma müesseseleri arasında yer almaktadır.

Sigortanın ihtiva ettiği risk paylaşımı, yardımlaşma ve dayanışma ihtiyacı; kefalet sistemi, zekât ve sadaka müessesesi, ahi birlikleri, lonca teşkilatları, vakıf müessesesi ve yardım sandıkları ile karşılanabilmekteydi.

Katılım esaslı şirketler, mevzuata göre primlerini yalnızca İslami esaslara uygun yatırım araçlarında değerlendirmekle yükümlüdür; bu nedenle her çeşit yüksek getiri sağlayan araçlara yatırım yapmaları söz konusu değildir.

Katılım esaslı şirketler, tahsil ettikleri primleri, İslami esaslara uygun hesaplarda ve yatırım araçlarında değerlendirirler.