2019/3 SGS Finansal Muhasebe Soruları ve Çözümleri

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru, muhasebenin en temel ve en sık karıştırılan kavramlarından biri olan "Önemlilik" ilkesini sorguluyor.

Gelin adım adım inceleyelim:

Neden Doğru Cevap B?

B Şıkkı doğrudur çünkü "Önemlilik" ilkesi, muhasebede "küçük detayların büyük resmi bozmaması" mantığına dayanır.

• Basit Anlatımı: Bir işletme için 100 TL'lik bir kalem hatası, küçük bir market için çok önemli olabilir ve kararları değiştirebilir. Ancak dev bir holding için 100 TL'lik bir hata, finansal tabloların genel durumunu veya yatırımcının vereceği kararı hiçbir şekilde etkilemez.
• Kural: Muhasebe ilkesi şunu der: "Bir hata veya bir kalemin büyüklüğü, onu dikkate almayı gerektirecek kadar büyükse (önemliyse) muhasebe kayıtlarında yer almalı, yoksa göz ardı edilebilir." Yani, bir olayın göreli ağırlığı ve karar vericileri etkileme potansiyeli önemlidir. B şıkkı tam olarak bu tanımı yapar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden yanlış olduğunu bilmek, sınavda benzer sorularla karşılaştığında şaşırmamanı sağlar:

• A Şıkkı (Yanlış): Bu tanım "Dikkatli Davranma" ilkesine daha yakındır. Gelecekteki riskleri göz önüne almak, muhasebede ihtiyatlılık ilkesidir, önemlilik ilkesi değil.
• C Şıkkı (Yanlış): Finansal tabloların "yeterli, açık ve anlaşılır" olması "Açıklık" ilkesidir. Kullanıcıların doğru karar vermesini kolaylaştırmak, muhasebenin genel amacıdır ama bu özel olarak "önemlilik" tanımı değildir.
• D Şıkkı (Yanlış): İşletmenin sahibinden ayrı bir kişilik olması "Muhasebe Varlık Varlığı" (veya İşletme Varlık Varlığı) ilkesidir. Bu, işletmenin kendi başına bir varlık olduğu gerçeğini ifade eder.
• E Şıkkı (Yanlış): İşlemlerin "biçiminden çok özünün esas alınması" "Özün Biçimi Üstlemesi" ilkesidir. Örneğin, bir malın hukuki olarak elden çıkmamış olsa bile, ekonomik olarak satılmışsa muhasebe kaydı o öz (satış) üzerinden yapılır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe İlkeleri" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle Önemlilik İlkesi ile Dikkatli Davranma, Açıklık, Varlık Varlığı ve Özün Biçimi Üstlemesi gibi diğer temel ilkelerin tanımlarını birbirinden ayırt edebilmelisin.

Özetle: Sınavda "önemlilik" kelimesini gördüğünde aklına "karar vericiyi etkileyen büyüklük" gelmeli. Eğer bir hata veya kalemin büyüklüğü kararları değiştirmiyorsa, muhasebe açısından o kadar önemli değildir.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

🌟 Neden A Şıkkı Doğru?

Önce işlemin ne olduğunu hayal edelim: İşletmenin ticari mevduat hesabından (yani elindeki nakit/banka parasından) kredi hesabına 20.000 ₺ virman yapılmış.

Burada iki önemli kavram var:

• Virman: Para bir bankadan diğerine aktarılır. Burada para, işletmenin kendi 102 BANKALAR hesabından çıkıp, yine aynı bankadaki 300 BANKA KREDİLERİ hesabına gitmiş.
• Kredi Ödemesi: İşletme, bankaya olan borcunu (kredisini) kendi mevduat hesabındaki parayla ödüyor.

Muhasebe Mantığı:

• Borçlu Hesap: İşletmenin bankaya olan borcu azalıyor. Borç hesapları (300 BANKA KREDİLERİ) azalırken Borç kaydı yapılır.
• Alacaklı Hesap: İşletmenin elindeki banka parası (mevduat) azalıyor. Varlık hesapları (102 BANKALAR) azalırken Alacak kaydı yapılır.

Sonuç:

• 300 BANKA KREDİLERİ hesabına Borç 20.000 yazılır.
• 102 BANKALAR hesabına Alacak 20.000 yazılır.

Bu mantık A şıkkındaki kaydı tam olarak karşılar.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B Şıkkı: Bu şıkta işlemin yönü ters yazılmış. Kredi hesabını alacak, banka hesabını borç yazmış. Bu, borcu artırıp parayı artırmak gibi bir mantık olur ki bu işlemin (kredi ödemesi) mantığına uymaz.
• C Şıkkı: Burada 100 KASA hesabı kullanılmış. Soruda para kasadan değil, bankadan (ticari mevduat hesabından) çıkmıştır. Kasa hesabı sadece fiziksel nakit (kağıt para) için kullanılır, banka hesabı için değil.
• D Şıkkı: Bu şıkta aynı hesap (300 BANKA KREDİLERİ) hem borç hem de alacak tarafına yazılmış. Bu, bir hesabın kendi kendine kaydı yapmasıdır ve mantıksızdır. Muhasebede en az iki farklı hesap (bir borçlu, bir alacaklı) olmalıdır.
• E Şıkkı: Yine 100 KASA hesabı kullanılmış. Para kasadan çıkmamış, bankadan çıkmıştır. Bu yüzden bu şık da yanlıştır.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel konuya hakim olmalısın:

• Muhasebe Hesapları ve Sınıflandırma:
• 102 BANKALAR hesabının bir Varlık hesabı olduğunu ve azalırken Alacak yazıldığını bilmelisin.
• 300 BANKA KREDİLERİ hesabının bir Yükümlülük (Borç) hesabı olduğunu ve azalırken Borç yazıldığını bilmelisin.
• Virman İşlemleri:
• Bir bankadaki mevduat hesabından, aynı bankadaki kredi hesabına para aktarılmasının (virman) bir kredi ödemesi olduğunu ve bunun muhasebe kayıtlarının nasıl yapılacağını bilmelisin.

Özet Kural: Borcunu kendi banka hesabından ödersen; Borçlu Hesap (Kredi) azalır (Borç), Varlık Hesabı (Banka) azalır (Alacak).

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi adım adım inceleyelim. Muhasebede en önemli kural, "Yazılan kayıttan işlemin ne olduğunu anlamak"tır.

Önce sorudaki kaydı parçalara ayıralım:

• 153 Ticari Mallar (Borç): Mallar işletmeye girdi. Demek ki mallar teslim alındı.
• 191 İndirilecek KDV (Borç): KDV'yi de ödedik ve mahsup ettik.
• 159 Verilen Sipariş Avansları (Alacak): Daha önce verdiğimiz avans kapatıldı (mahsup edildi).
• 320 Satıcılar (Alacak): Satıcıya olan borç doğdu.

Neden Doğru Cevap E? Bu kayıt, "Avans mahsubu yapıldıktan sonra malların teslim alınması" işlemini gösterir.

Haydi mantığını kuralım:

• Daha önce belki 5.000 TL avans vermiştik (o zaman 159 hesabı borç, 102/100 hesabı alacak yazılmıştı).
• Şimdi o avansın olduğu mallar geldi.
• Mallar geldiği için 153 Ticari Mallar hesabını Borç verdik.
• Daha önce verdiğimiz avans (159) artık bitmiş, onu Alacak verdik.
• Malların toplam bedeli 20.000 TL, avans 5.000 TL. Aradaki fark olan 15.000 TL'yi (KDV dahil 18.600 TL) satıcıya borçlandık, yani 320 Satıcılar hesabını Alacak verdik.

Kısacası: Avans vermiştik, şimdi mallar geldi ve avans üzerinden borç kapatıldı. Bu tam olarak E şıkkını tanımlar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı (Borcun ödenmesi): Eğer borç ödenmiş olsaydı, 320 Satıcılar hesabını Borç verirdik. Oysa burada Satıcılar hesabı Alacak. Yanlış.
• B Şıkkı (Müşteriden avans tahsili): Bu işlemde 159 Verilen Sipariş Avansları yerine 158 Alınan Sipariş Avansları kullanılır ve 102/100 hesabı Borç verilir. Burada ise avans "Verilen" ve Alacak tarafında. Yanlış.
• C Şıkkı (Avans ödenmesi): Sadece avans ödenmiş olsaydı, 153 Ticari Mallar hesabı yazılmazdı. Sadece 159 Borç, 100/102 Alacak yazılırdı. Burada mallar geldiği için 153 hesabı var. Yanlış.
• D Şıkkı (Avansın geri alınması): Avans geri alınmış olsaydı, 159 Verilen Sipariş Avansları hesabını Borç verirdik. Oysa burada 159 hesabı Alacak tarafında. Yanlış.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir? Bu soruyu çözmek için "Ticari Malların Alımı ve Avans İşlemleri" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle:

• 153 Ticari Mallar hesabının ne zaman Borç, ne zaman Alacak verileceğini.
• 159 Verilen Sipariş Avansları hesabının işleyişini (Avans verildiğinde Borç, avans mahsup edildiğinde Alacak).
• 320 Satıcılar hesabının borçlanma ve ödenme mantığını.

Özetle: Mallar geldi + Avans kapandı + Borç doğdu = E Şıkkı.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden A Şıkkı Doğru?

Öncelikle durumu hayal edelim: Şirket, 2019 yılının ilk geçici vergi dönemine ait 2.500 TL vergi ödemek zorunda. Bu vergiyi henüz ödememiş, sadece hesaplamış ve "ödemem gereken bir borç" haline getirmiş durumda. Muhasebede buna "tahakkuk" denir.

Bir vergi tahakkuk kaydında iki temel mantık vardır:

• Borçlu Durum: Vergi ödenene kadar şirketin devlete olan borcu artar. Bu borç hesabı 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR hesabıdır. Borç artışı Borç yazılır.
• Gider Olarak Kayıt: Bu vergi, şirketin bir gideridir. Ancak henüz para çıkış yapmadığımız için doğrudan "Kasa" veya "Banka" hesabına gitmez. Bunun yerine 193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR hesabına gider. Bu hesap, ödenmemiş vergilerin biriktirildiği geçici bir hesaptır. Gider artışı Borç yazılır.

Doğru Kayıt Mantığı:

• Borç: 193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR (Giderin oluştuğu ve ödenmemiş verginin kaydedildiği yer).
• Alacak: 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR (Devlete olan borcun oluştuğu yer).

Bu mantıkla A şıkkı tam olarak bu işlemin muhasebe kaydıdır:

• Borç: 193 Hesabı 2.500 TL
• Alacak: 360 Hesabı 2.500 TL

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B Şıkkı (780 Finansman Giderleri): Vergi bir "finansman gideri" değildir. Finansman giderleri genellikle banka faizleri veya kredi masrafları için kullanılır. Vergi, 193 veya 770 gibi vergi gideri hesaplarına gider. Bu şık hesap kodlarını yanlış kullanıyor.
• C ve D Şıkları: Bu şıklarda 100 KASA hesabı geçiyor. Soruda "ödenen tutar" değil, "hesaplanan tahakkuk"tan bahsediliyor. Yani para henüz kasa veya bankadan çıkmamış. Para çıkmadan Kasa hesabına alacak yazmak (para çıkışı gibi göstermek) yanlıştır. Ayrıca rakamlar (7.500, 10.000) soruda verilen 2.500 TL ile uyuşmuyor.
• E Şıkkı: Bu şıkta 102 BANKALAR hesabı Borç yazılmış. Banka hesabının borç yazılması, parayı bankaya yatırdığımız anlamına gelir. Oysa burada vergi ödenmemiş, sadece borç doğmuş. Ayrıca rakamlar yine uyuşmuyor.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Vergi Tahakkuk Kayıtları" konusunu iyi bilmelisin.

Özetle şunları hatırlamalısın:

• Vergi hesaplandığında ve henüz ödenmediğinde, 193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR hesabını Borç, 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR hesabını Alacak yazarsın.
• Para ödenirken ise (daha sonra) 360 hesabını Borç, 100 Kasa veya 102 Bankalar hesabını Alacak yazarsın.
• Soruda "tahakkuk" kelimesi geçiyorsa, para çıkışı (Kasa/Banka) yazılmaz, sadece borç ve gider kaydı yapılır.

Başarılar dilerim!

Bu soruda, şirketin elde ettiği ticari kârın üzerinden yasal yükümlülük olan kurumlar vergisi düşülerek net kârın hesaplanması ve bu işlemin muhasebe kayıtlarına nasıl yansıtılacağı sorulmaktadır. Doğru cevap olan B şıkkı, şirketin 800.000 ₺ olan ticari kârından 160.000 ₺ vergi düşüldükten sonra kalan 640.000 ₺ net kârın, "Dönem Net Kârı veya Zararı" (692) hesabına borç kaydıyla aktarılması gerektiğini doğru ifade eder; çünkü vergi karşılığı ayrıldıktan sonra kalan net kâr, bilançoya aktarılacak tutardır ve bu tutarın hesaplanışı (800.000 - 160.000 = 640.000) ile doğru eşleşmektedir.

Diğer şıkları incelediğimizde, A şıkkı yanlış çünkü 690 hesabı dönem kârını gösterir ancak burada vergi düşülmemiş brüt kâr (800.000 ₺) alacaklı yazılmıştır ve işlem net kârın aktarımıyla ilgilidir; C şıkkı yanlış çünkü 370 hesabı vergi karşılığının borçlu tarafında (karşılığın oluşması için) değil, alacaklı tarafında (karşılığın ayrılması için) kullanılır ancak soru doğrudan bilançoya aktarım kaydını sormakta ve bu şık tek başına net kâr aktarımını tam olarak açıklamamaktadır; D şıkkı yanlış çünkü 590 hesabı "Dönem Net Kârı" değil, "Dönem Kârı veya Zararı" dağıtım hesabıdır ve net kârın aktarımı 692 hesabı üzerinden yapılır; E şıkkı ise yanlış çünkü 690 hesabı brüt kârı gösterir ve borçlu tarafında yazılması kârın azaldığını değil, kârın dağıtımını veya zararını ifade eder, bu durumda net kârın aktarımı için 692 hesabı kullanılmalıdır.

Bu soruyu çözebilmek için Dönem Kârı veya Zararı ile Dönem Net Kârı veya Zararı hesaplarının işleyişini, vergi karşılığının ayrılması ve net kârın bilançoya aktarılması süreçlerini bilmek gerekmektedir.

Sonuç olarak, vergi düşüldükten sonra kalan net kârın doğru hesap kodu ve tutarıyla bilançoya aktarılması işlemi, B şıkkında belirtildiği gibi 692 hesabının 640.000 ₺ borçlu kaydıyla gerçekleşir.

Doğru cevap D. Kira bedeli 40.000 ₺ brüt tutardır. GVK 94. madde uyarınca %20 stopaj kesilir: Stopaj = 40.000 × %20 = 8.000 ₺ (vergi dairesine ödenecek) Bina sahibine ödenen net tutar = 40.000 − 8.000 = 32.000 ₺ Kira, 01 Mart 2019'dan başlayan gelecek beş aya aittir; tamamı aynı hesap dönemi içinde ve 12 aydan kısa sürede gidere dönüşeceği için peşin ödenen tutar 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabında aktifleştirilir. Kayıt: Borç: 180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER 40.000 Alacak: 102 BANKALAR 32.000 Alacak: 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 8.000 A ve C gideri ödeme anında kısmen gider yazar, borç-alacak toplamları da dengesizdir. B'de stopaj 193 hesabına alınmıştır; stopaj kiracı için peşin vergi değil, ödenecek vergidir. E'de beş aylık kira yanlış biçimde gelecek yıllara bölünmüş ve stopaj göz ardı edilmiştir.

Doğru cevap D. 31.12.2018'de alacak dava konusu yapıldığından şüpheli alacağa aktarılmış ve %40 karşılık ayrılmıştır: Karşılık = 40.000 × %40 = 16.000 ₺ (654 / 129) 15.01.2019'da konkordato ile alacaktan vazgeçilmiştir; alacak kesinleşmiş biçimde tahsil edilemeyecektir. Şüpheli alacak hesabı kapatılır, ayrılan karşılık kadar kısım karşılıktan, karşılık ayrılmamış kısım (40.000 − 16.000 = 24.000 ₺) ise önceki döneme ait bir zarar olarak kaydedilir: Borç: 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI 16.000 Borç: 681 ÖNCEKİ DÖNEM GİDER VE ZARARLARI 24.000 Alacak: 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR 40.000 Karşılık hesabı 16.000 ₺ borçlandırılır, alacaklandırılmaz (A ve B yanlış). Alacak zaten 128'e aktarıldığından 120 Alıcılar hesabı kullanılmaz (C); 128 borçlandırılmaz, alacaklandırılır (E).

Doğru cevap E. Depozitolu kaplar işletmenin malıdır ve 256 Diğer Maddi Duran Varlıklar hesabında izlenir; kaplar için alınan 1.000 ₺ depozito 326 Alınan Depozito ve Teminatlar hesabındadır. Müşteri kapların %20'sini iade etmiş, bunlar için 1.000 × %20 = 200 ₺ depozito geri ödenmiştir. İade edilmeyen %80'lik kısım için alınan 800 ₺ depozito, kapların bedeli yerine geçer; kaplar müşteriye satılmış sayılır ve hem depozito hem kap değeri kayıtlardan çıkarılır (amortisman ihmal edildiğinden kâr/zarar oluşmaz). Kayıt: Borç: 326 ALINAN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR 1.000 Alacak: 100 KASA 200 Alacak: 256 DİĞER MADDİ DURAN VARLIKLAR 800 Buna göre Diğer Maddi Duran Varlıklar hesabı 800 ₺ alacaklandırılır. 326 hesabı 1.000 ₺ borçlandırılır (A ve C yanlış), gider/zarar oluşmaz (B), kapların yalnız iade edilmeyen kısmı çıkarılır (D).

Doğru cevap D. Geçici yatırım amacıyla alınan hisse senetlerinin (110) kârlı satışında satış kârı 645 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabına, yani bir gelir tablosu hesabına kaydedilir: Borç: 100 KASA / 102 BANKALAR Alacak: 110 HİSSE SENETLERİ Alacak: 645 MENKUL KIYMET SATIŞ KÂRLARI Bu kayıtta doğrudan bir özkaynak (5 grubu) hesabı kullanılmaz; kâr, dönem sonunda gelir tablosu aracılığıyla özkaynağa yansır. Diğer işlemlerde özkaynak hesabı doğrudan kullanılır: A) Nominal değer üzerinde ihraç: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri B) Zararın yedeklerden karşılanması: 541/542 yedek hesapları ve 591 C) Sermaye artırımı: 500 Sermaye / 501 Ödenmemiş Sermaye E) Geçmiş yıl kârlarının dağıtılması: 570 Geçmiş Yıllar Kârları Bu nedenle özkaynak hesabı kullanılmayan işlem D'dir.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Neden D Şıkkı Doğru?

Öncelikle durumu hayal edelim: İşletme, elindeki "Emisyon Primleri"ni (hisse senetlerini satarken elde edilen ekstra parayı) kullanarak sermayeyi artırıyor. Yani, bu para artık sermayenin bir parçası haline geliyor.

Muhasebede bu işlemin mantığı şöyledir:

• Ne oluyor? İşletme, daha önce "Hisse Senetleri İhraç Primleri" hesabında beklettiği bu parayı, artık sermaye hesabına aktarıyor.
• Hesapların Durumu:
• Hisse Senetleri İhraç Primleri: Bu hesap bir "Gelir/Kâr" hesabıdır ve normalde Alacak bakiyesi vardır. Bu parayı sermayeye eklemek için bu hesabı kapatmamız (sıfırlamamız) gerekir. Hesapları kapatmak için Borç yazmamız gerekir.
• Menkul Kıymetler İhraç Farkları: Sermaye artırımında kullanılan bu hesap, aslında sermaye hesabının bir alt kalemidir. Sermaye arttığında bu hesap Alacak bakiyesi kazanır.

Özetle: Eski hesabı (İhraç Primleri) kapatmak için Borç, yeni hesabı (Menkul Kıymetler İhraç Farkları) oluşturmak için Alacak yazarız. Bu da D şıkkındaki kaydı tam olarak karşılar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer şıklara neden bakmamamız gerektiğini kısaca görelim:

• A, B ve E Şıkları: Bu şıklarda "Ödenmemiş Sermaye" hesabı Alacak yazılmış. Bu bir hatadır. Sermaye artırımlarında "Ödenmemiş Sermaye" hesabı genellikle Borç tarafında yer alır (çünkü ödenmemiş olan sermaye azalır veya kapatılır). Ayrıca, "Menkul Kıymet Satış Kârları" veya "Hisse Senedi İptal Kârları" gibi hesaplar bu işlemin doğrudan muhasebe kaydı değildir.
• C Şıkkı: "Hisse Senedi İptal Kârları" hesabı, şirketin hisse senetlerini iptal etmesi durumunda kullanılır. Soruda ise "sermaye artırımı" ve "emmisyon primlerinin ilavesi" söz konusu. Yani iptal işlemi yok, artırma işlemi var. Bu yüzden bu hesap kullanılmaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Sermaye Artırımları" ve "Özel Sermaye Hesapları" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları hatırlaman gerekir:

• Hisse Senetleri İhraç Primleri hesabının yapısı (Normalde Alacaklıdır).
• Sermaye artırımı yapılırken bu primlerin nasıl Borç tarafına yazılarak kapatıldığını.
• Sermaye artırımı sırasında kullanılan "Menkul Kıymetler İhraç Farkları" hesabının yapısını (Normalde Borçludur, artırma ile Alacaklı olur).

Kısacası; "İhraç primlerini sermayeye eklerken, eski prim hesabını borç, yeni sermaye hesabını alacak yazılır" kuralını ezberlersen bu soruyu rahatça çözersin.

Bu soruyu çözerken "dönemsellik" ilkesinin ne anlama geldiğini ve faiz giderlerinin nasıl kaydedilmesi gerektiğini adım adım inceleyelim.

Öncelikle soruda verilen tarihlere bakalım: Kredi 01.10.2018 tarihinde çekilmiş ve 31.12.2018 tarihinde dönem sonu raporlaması yapılmak isteniyor. Bu tarihler arasında geçen süre 3 aydır (Ekim, Kasım, Aralık). Kredi vade sonunda faiz ve anapara ödeneceği için, bu 3 aylık süre boyunca işletme faiz borcu doğurmuş ancak henüz bu parayı ödememiştir. Muhasebede "dönemsellik" ilkesi gereği, bir döneme ait giderler o dönemde tahakkuk ettirilmeli (borçlandırılmalı) ve ödenmemişse bir yükümlülük (alacaklı) olarak kaydedilmelidir.

Bu durumda işletme, 3 aylık faiz için 780 Finansman Giderleri hesabını borçlandıracaktır. Peki, bu borcu hangi hesaba alacaklı yazacağız? Burada dikkat etmemiz gereken en önemli kural, borcun vadesinin bir yıldan az mı yoksa çok mu olduğudur. Kredi 2 yıl vadeli olduğu için, 31.12.2018 tarihinde henüz ödenmesi gereken bu faiz borcu, bilançoda Uzun Vadeli Yükümlülükler grubunda yer alacaktır. Çünkü bu borcun tamamı (veya bu dönem için tahakkuk eden kısmı) 12 aydan daha uzun bir süre sonra ödenecektir. Muhasebe kodlamasında uzun vadeli tahakkuk eden giderler için 481 Gider Tahakkukları hesabı kullanılırken, kısa vadeli olanlar için 381 hesabı kullanılır. Dolayısıyla, 3 aylık faiz borcu 780 hesabına borç, 481 hesabına alacak yazılarak kaydedilir.

Şimdi diğer şıkları neden yanlış olduğunu kısaca açıklayalım:

• A Şıkkı: 303 hesabı "Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Borç Taksit ve Faizleri"ni ifade eder ancak bu hesap genellikle anapara taksitleri veya vade sonuna kadar ödenen faizler için kullanılır; tahakkuk eden ve henüz ödenmemiş faiz için doğrudan 481 daha doğru bir sınıflandırmadır.
• B Şıkkı: 400 Banka Kredileri hesabı, kredinin anapara kısmının çekildiği veya ödenildiği an kullanılır, tahakkuk eden faiz için kullanılmaz.
• C Şıkkı: 381 hesabı "Kısa Vadeli Gider Tahakkukları"dır. Sorudaki kredi 2 yıl vadeli olduğu için, bu dönem için doğan faiz borcu da uzun vadeli yükümlülük olarak sınıflandırılmalıdır, kısa vadeli olamaz.
• E Şıkkı: Bu kayıt kredinin çekildiği an (anapara) için geçerli bir kayıttır, dönem sonu faiz tahakkuku ile ilgili değildir.

Bu soruyu çözebilmek için Dönemsellik İlkesi, Tahakkuk Esası ve Uzun Vadeli Yükümlülüklerin Sınıflandırılması (481 Hesabı) konularını iyi bilmek gerekmektedir.

Doğru cevap, 3 aylık faiz giderinin tahakkuk ettirilip uzun vadeli tahakkuk hesabına yazıldığı D seçeneğidir.

Bu soruyu bir öğrenci gibi düşünerek, sanki sınıfta anlatıyormuşuz gibi adım adım çözelim. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Öncelikle sorunun anahtar kelimesine bakalım: "Gider hesabının alacak tarafına kayıt yapılması". Muhasebede bir gider hesabının alacak tarafına yazılması, o giderin azalması, geri alınması veya düzeltilemesi anlamına gelir. Yani, daha önce gider olarak kaydedilen bir şeyin geri geldiği veya iptal edildiği durumlarda bu işlem yapılır.

Neden Doğru Cevap B?

B) Sürekli envanter yöntemini kullanan işletmede satılan ticari malların iadesi

Bunu şöyle hayal et: İşletme daha önce bir malı sattığında, o malın maliyetini "Satılan Ticari Malların Maliyeti" (bir gider hesabı) hesabına borç olarak yazmıştı. Bu, giderin artmasıydı.

Şimdi, müşteri bu malı iade etti. Demek ki o mal artık satılmadı, geri geldi. Bu durumda, daha önce kaydedilen o gideri geri almalıyız.

• Gider hesabını geri almak için Alacak tarafına yazmamız gerekir.
• Karşılığında da "Ticari Mallar" hesabını Borç yazarız (çünkü stoklarımız arttı).

Yani, iade işlemi sırasında gider hesabının alacak tarafına kayıt yapılması doğru bir işlemdir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere hızlıca bakalım ve neden "gider hesabının alacağına" yazılmadığını görelim:

• A) Şüpheli alacağın tahsil edilmesi: Daha önce "Şüpheli Alacaklar" hesabına gider yazmıştık. Şimdi parayı tahsil ettik. Bu durumda gideri düzeltmek için "Şüpheli Alacaklar" hesabını Borç, "Banka" hesabını Alacak yazarız. Gider hesabı borç tarafına yazılır, alacak tarafına değil.
• C) Menkul kıymet ihraç farkının itfası: İhraç farkı, menkul kıymetlerin değerinden fazla satılmasıdır. Yıl sonunda bunu giderleştiririz. İtfa (dağıtma) işlemi, bu farkı gider hesabına Borç olarak yazar. Alacak tarafına yazılmaz.
• D) Ortaklık hisse senetlerinin iptali: Bu işlem genellikle "Ortaklar" hesabını Borç, "Sermaye" hesabını Alacak şeklinde işlenir. Gider hesabı ile doğrudan bir alacak ilişkisi yoktur.
• E) Alacak senetlerine ayrılan reeskontun iptali: Reeskont, vadesi gelmemiş senetler için ayrılan bir giderdir. Vade geldiğinde veya iptal edildiğinde bu gider düzeltilemez, aksine reeskont gideri hesabını Borç, ilgili hesabı Alacak yazarız. Yani gider hesabı borç tarafına yazılır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Satılan Ticari Malların Maliyeti" hesabının yapısını ve "İade İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi" konusunu iyi bilmelisin.

Özetle kural şudur: > Eğer bir Gider hesabını Alacak tarafına yazacaksan, o giderin geri alındığını, iptal edildiğini veya düzeltildiğini anlamalısın. Sadece iade işlemleri bu kurala en net uyan durumdur.

Başarılar dilerim!

Bu soruda, işletmenin amortisman yöntemi değiştirdiğinde üçüncü yıl için hesaplanan giderin nasıl etkilendiğini bulmamız gerekiyor. Öncelikle, işletme ilk iki yılda azalan bakiyeler yöntemini kullandığı için, her yılın başındaki kalan değer üzerinden %40 (1/5 yıl) oranında amortisman ayırmıştır: İlk yıl 100.000 ₺ üzerinden 40.000 ₺, ikinci yıl ise kalan 60.000 ₺ üzerinden 24.000 ₺ amortisman gideri hesaplanmış ve bu iki yılın sonunda aracın defter değeri 36.000 ₺'ye düşmüştür. İşletme üçüncü yıldan itibaren eşit tutarlar yöntemine geçtiğinde, kalan 36.000 ₺'lik değeri, kalan 3 yıl (toplam 5 yıldan 2 yıl geçtiği için) boyunca eşit olarak dağıtacaktır; bu durumda üçüncü yıl için hesaplanacak yeni amortisman tutarı 12.000 ₺ (36.000 / 3) olur. Eğer işletme yöntemi değiştirmeyip azalan bakiyeler yöntemine devam etseydi, üçüncü yılın amortismanı kalan 36.000 ₺ üzerinden yine %40 oranında yani 14.400 ₺ olacaktı. Bu iki durumu karşılaştırdığımızda, yeni yöntemle hesaplanan 12.000 ₺, eski yöntemle hesaplanacak olan 14.400 ₺'den 2.400 ₺ daha azdır, yani amortisman gideri 2.400 ₺ azalır.

Diğer şıkları inceleyecek olursak, B şıkkındaki artış durumu matematiksel olarak mümkün değildir çünkü kalan değer üzerinden eşit dağıtım, azalan bakiyelerin o yılki yüksek oranından daha düşük bir tutar verir. C ve D şıklarındaki 7.200 ₺ farkı, muhtemelen kalan ömür veya oran hesaplamasında yapılan bir hata sonucu oluşmuş yanlış değerlerdir. E şıkkı ise yöntem değişikliğinin maliyet dağılımını değiştirmeyeceği yanılgısına dayanır ki bu da yanlıştır. Bu soruyu çözebilmek için amortisman yöntemleri (azalan bakiyeler ve eşit tutarlar) arasındaki hesaplama farklarını ve muhasebe politikası değişikliklerinin dönemsel giderlere etkisini bilmek gerekir.

Doğru cevap, üçüncü yıl amortisman giderinin 2.400 ₺ azalacağını gösteren A şıkkıdır.

Bu soruyu bir öğrenci gibi düşünerek, sanki sınıf tahtası başında anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Öncelikle sorunun anahtar kelimesine bakalım: "Aktifi düzenleyici hesap". Muhasebede bu, bir varlığın (aktifin) değerini düşüren veya azaltan hesaplardır. Örneğin, "Amortisman", "Reeskont" veya "İndirim" gibi hesaplar, ilgili varlığın defter değerini düşürür.

Bir aktifi düzenleyici hesap (örneğin "Alacak Senetleri Reeskontu") normalde Alacak tarafında bakiye verir. Çünkü bu hesap, alacak senetleri gibi bir varlığın değerini azaltır.

Şimdi şıkkı şıkkı inceleyelim:

Neden D Şıkkı Doğru? D) Alacak senetlerine ayrılan reeskontun iptal edilmesi

• Mantık: Daha önce "Alacak Senetleri Reeskontu" hesabına Alacak kaydı yapmıştık (yani bu hesabın bakiyesi Alacak'taydı). Şimdi bu reeskontu iptal ediyorsak, yani o hesabı sıfırlıyorsak, bu hesabın bakiyesini kapatmamız gerekir.
• İşlem: Bir hesabın bakiyesini kapatmak için ters yönde kayıt yaparız. Alacak bakiyesi olan bir hesabı kapatmak için Borç kaydı yaparız.
• Sonuç: Alacak Senetleri Reeskontu (aktifi düzenleyici hesap) Borç tarafına yazılarak iptal edilir. Bu yüzden doğru cevap D'dir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Alacak senetlerine reeskont ayrılması:
• Reeskont ayrılırken (oluşturulurken) aktifi düzenleyici hesabın bakiyesi artar. Bu hesap normalde Alacak tarafında bakiye verir. Bu yüzden bu işlemede Alacak kaydı yapılır, Borç değil.

• B) Borç senetlerine reeskont ayrılması:
• Burada dikkat etmen gereken nokta şudur: "Borç Senetleri" bir Yükümlülüktür (Pasif), Aktif değildir. Soru "aktifi düzenleyici hesap"tan bahsettiği için bu şık zaten sorunun mantığına uymaz. Ayrıca reeskont ayrılırken de Borç kaydı yapılır (Borç Senetleri Reeskontu bir yükümlülüğü düzenleyici hesap olduğu için bakiyesi Borç'tadır).

• C) Borç senetlerine ayrılan reeskontun iptal edilmesi:
• Borç Senetleri Reeskontu hesabının normal bakiyesi Borç'tadır. Bu hesabı iptal etmek (sıfırlamak) için Alacak kaydı yapmamız gerekir. Soruda "Borç kaydı" istendiği için bu şık yanlıştır.

• E) Duran varlıklara amortisman ayrılması:
• Amortisman ayrılırken, "Amortisman" hesabına Alacak kaydı yapılır. Bu, varlığın değerini düşüren bir işlemdir. İptal edilmese bile, bu işlemede Borç kaydı yapılmaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel kuralı iyi bilmelisin:

• Aktifi Düzenleyici Hesapların Doğal Bakiyesi: Aktifi düzenleyici hesaplar (Amortisman, Reeskont, İndirim vb.) normalde Alacak tarafında bakiye verir.
• İptal İşlemi: Bir hesabın bakiyesini iptal etmek (sıfırlamak) için, o hesabın doğal bakiyesinin tersi yönde kayıt yapılmalıdır.
• Eğer hesabın bakiyesi Alacak'ta ise, iptal ederken Borç kaydı yapılır.
• Eğer hesabın bakiyesi Borç'ta ise, iptal ederken Alacak kaydı yapılır.

Özetle: Alacak Senetleri Reeskontu bir aktifi düzenleyici hesap olduğu için bakiyesi Alacak'tadır. Bu hesabı iptal etmek istediğimizde, bakiyesini kapatmak için Borç kaydı yaparız. Cevap D'dir.

Bu soru, SMMM stajında en sık karşılaşılan ve vergi mevzuatının temel taşlarından biri olan "Gider Pusulası" konusunu ölçüyor. Doğru cevap E şıkkıdır.

Gelin bu durumu bir öğrenci gibi adım adım inceleyelim:

Neden Doğru Cevap E?

Bir işletme, vergiden muaf esnaftan (örneğin; küçük bakkal, berber, nakliyeciler veya belirli şartları taşıyan çiftçiler) mal veya hizmet alırsa, esnaf fatura düzenleyemez. Çünkü fatura, vergi mükellefi olanlar tarafından düzenlenir.

Bu durumda ne olur?

• Esnafın Durumu: Esnaf vergi mükellefi olmadığı için fatura veya müstahsil makbuzu düzenleme yetkisine sahip değildir.
• İşletmenin Yükümlülüğü: Malı veya hizmeti alan işletme, bu harcamayı gider göstermek ve vergi matrahından düşebilmek için kendisi bir belge düzenlemek zorundadır.
• Belgenin Adı: Bu belgeye Gider Pusulası denir.

Yani kural şudur: Vergi mükellefi olmayan esnaftan mal/hizmet alan işletme, gideri göstermek için Gider Pusulası düzenler. Bu yüzden "İşletme tarafından gider pusulası düzenlenir" ifadesi doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) İşletme tarafından fatura düzenlenir: Fatura, malı veya hizmeti satan taraf (esnaf) tarafından düzenlenir. Alıcı olan işletme fatura düzenlemez. Ayrıca esnaf vergi mükellefi olmadığı için fatura kesemez.
• B) Esnaf tarafından gider pusulası düzenlenir: Gider pusulası, alan taraf (işletme) tarafından düzenlenir. Esnaf, vergi mükellefi olmadığı için bu belgeyi kendisi kesemez.
• C) Esnaf tarafından müstahsil makbuzu düzenlenir: Müstahsil makbuzu, tarım ürünlerini (sebze, meyve, hayvan vb.) üreten (müstahsil) kişilerin sattığı durumlarda düzenlenir. Soruda genel bir "mal veya hizmet" ifadesi geçiyor ve esnafın vergiden muaf olduğu belirtilmiş. Eğer esnaf bir çiftçi değilse ve genel bir hizmet alımıysa bu belge kullanılmaz. Ayrıca müstahsil makbuzu da esnaf tarafından düzenlenir ama bu sorunun genel kuralına (fatura yerine geçen belge) en uygun olan Gider Pusulası'dır.
• D) İşletme tarafından müstahsil makbuzu düzenlenir: Müstahsil makbuzu, esnafın (üretici) düzenlediği bir belgedir. İşletme (alan taraf) bunu düzenlemez.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Gider Pusulası" ve "Müstahsil Makbuzu" arasındaki farkı ve bunların kim tarafından, hangi durumda düzenlendiğini bilmelisin.

• Gider Pusulası: Vergi mükellefi olmayan esnaftan mal/hizmet alan işletme tarafından düzenlenir.
• Müstahsil Makbuzu: Tarım ürünlerini üreten esnaf tarafından düzenlenir.

Özetle: Esfava fatura kesemezse, alan taraf (işletme) gider pusulası keser. Bu kuralı ezberlersen bu tür soruları rahatça çözersin.

Bu soruda anahtar ayrıntı vade sonu ile dönem sonunun farklı tarihler olması.

Bono 01.11.2018'de 150.000 ₺'ye alınıyor, nominal 180.000 ₺, vade 3 ay → toplam faiz geliri 30.000 ₺, yani ayda 10.000 ₺. Vade 01.02.2019'da doluyor.

31.12.2018 dönem sonunda işlemiş 2 aylık faiz tahakkuk ettirilir: Borç 181 Gelir Tahakkukları 20.000 / Alacak 642 Faiz Gelirleri 20.000.

Vade sonunda (01.02.2019) geriye yalnız Ocak ayının faizi kalır: Borç 100 Kasa 180.000 / Alacak 111 Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları 150.000 · Alacak 181 Gelir Tahakkukları 20.000 · Alacak 642 Faiz Gelirleri 10.000.

Bu yüzden doğru cevap B) Faiz Gelirleri hesabı alacaklı 10.000 ₺'dir.

Diğer şıklar:

• C) 30.000 ₺ — 30.000 toplam faizdir; 20.000'i 2018'de zaten gelir yazıldığı için vade

sonunda bir daha yazılamaz. Dönem sonu tahakkuku atlanırsa bu şık cazip görünür, tuzak budur.

• A ve D — bono hesabı vade sonunda alacaklı çalışır (kapanır), borçlu değil; ayrıca

kayıtlı değeri 150.000 ₺'dir, 170.000 ₺ diye bir tutar yoktur.

• E) Menkul Kıymet Satış Kârları, menkul kıymet satıldığında kullanılır. Burada satış

değil, vadesinde tahsil vardır; gelir faiz geliridir.

Bilinmesi gereken: Menkul kıymetlerde iskontolu alımda faiz geliri zamana yayılarak tahakkuk eder; dönem sonu ile vade sonu arasında kalan kısım vade sonunda gelir yazılır.

Bu soruyu çözerken en önemli kural, işletmenin satışlarını %10 kâr marjı ile yaptığını hatırlamak ve satılan malların maliyetini (satılan malların maliyeti) bu kâr oranından yola çıkarak hesaplamaktır. Soruda verilen 44.000 ₺'lik satış tutarı ve 7.700 ₺'lik iade tutarı, işletmenin ciro (satış) tutarını gösterir; ancak stoktan çıkan malın maliyeti bu rakamların altında olmalıdır. %10 kâr marjı, satış fiyatının maliyetin %10'u kadar fazla olduğu anlamına gelir (yani satış fiyatı maliyetin %110'udur). Bu durumda, net satış tutarını (44.000 - 7.700 = 36.300 ₺) maliyete çevirmek için bu rakamı 1,10'a böleriz ve satılan malların maliyeti 33.000 ₺ çıkar. Şimdi ise basit bir stok formülünü uygulayalım: Başlangıçta 78.000 ₺ olan malımız var, 33.000 ₺'lik mal aldık (toplam 111.000 ₺), satılan malların maliyeti olan 33.000 ₺'yi bu toplamdan düşersek, elinizde kalan mal mevcudu tam olarak 78.000 ₺ olarak kalır. Bu nedenle doğru cevap E) 78.000 şıkkıdır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğunu kısaca inceleyelim: A, B, C ve D şıkları, satılan malların maliyetini hesaplarken satış tutarını doğrudan maliyet olarak kabul eden veya kâr marjı hesaplamasını yanlış uygulayan öğrencilerin ulaşabileceği hatalı sonuçlardır; örneğin satış tutarından kârı çıkarmayı unutanlar veya iadeyi yanlış işleyenler bu şıklara ulaşabilir. Bu soruyu çözebilmek için Satılan Malların Maliyeti Hesabı, Kâr Marjı Kavramı ve Stok Devamlılığı konularını iyi bilmek gerekmektedir. Sonuç olarak, satılan malların maliyeti yapılan alış miktarına eşit olduğu için dönem sonu stok tutarı başlangıç tutarıyla aynı kalmıştır.

Bu soruda doğru cevap B şıkkıdır çünkü işletmelerin satın aldığı makine gibi uzun vadeli varlıklar, maliyetine dahil edilen KDV hariç tutularak (veresiye alımlarda KDV borcu ayrı bir hesapta izlenir) Tesis, Makine ve Cihazlar hesabına borç kaydedilir; bu durumda makinenin vergisiz alış fiyatı olan 120.000 ₺, ilgili varlık hesabının borcuna yazılması gereken tutardır. Diğer şıkları incelediğimizde, A şıkkı hatalıdır çünkü veresiye alımda borçlu taraf "Satıcılar" değil, "Satıcılar" hesabı alacaklı olmalıydı ancak burada borçlu gösterilmiştir; C şıkkı yanlıştır çünkü 110.000 ₺ tutarı soruda belirtilen 10.000 ₺'lik yenileme fonu ile karıştırılmıştır ve bu fonun makine maliyetinden düşülmesi söz konusu değildir; D ve E şıkları ise yanlıştır çünkü yenileme fonu (Özel Fonlar), makine alımı sırasında doğrudan borçlanılan veya alacaklanan bir hesap değil, daha önce ayrılmış bir kaynaktır ve bu işlemde doğrudan bir kayıt oluşmaz. Bu soruyu çözebilmek için ticari işletmelerde sabit kıymet alımlarında KDV'nin muhasebeleştirilmesi, veresiye alımlarda ilgili hesapların borç/alacak yönü ve yenileme fonlarının varlık maliyetine etkisi olmaması konularını bilmek gerekir. Sonuç olarak, makine alımında sadece vergisiz tutarın varlık hesabına borç yazılması kuralı gereği doğru kayıt B seçeneğinde verilmiştir.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Neden C Şıkkı (Fon Akım Tablosu) Doğru Cevap?

Türkiye Muhasebe Standartları'na (TMS) göre, bir şirketin finansal durumunu en net şekilde gösteren "Tam Finansal Tablolar Seti" belirli bir sıralamaya ve içeriğe sahiptir. Bu setin temel amacı, şirketin geçmişte nasıl bir performans gösterdiğini ve gelecekteki nakit akışını tahmin etmesini sağlamaktır.

Standartlara göre tam finansal tablo seti şu 5 ana unsurdan oluşur:

• Finansal Durum Tablosu (Bilanço)
• Kapsamlı Gelir Tablosu (Gelir Tablosu)
• Özkaynak Değişim Tablosu
• Nakit Akış Tablosu (Cash Flow Statement)
• Dipnotlar ve Açıklayıcı Notlar

Burada dikkat etmen gereken en kritik nokta şudur: Standartlarda "Fon Akım Tablosu" diye bir tablo yoktur. Bu, eski usul veya farklı bir kavramdır. TMS'de nakit giriş ve çıkışlarını gösteren tablonun adı "Nakit Akış Tablosu"dur. "Fon Akım Tablosu" ifadesi, finansal tablo setinin resmi bir parçası değildir ve bu nedenle listede yer almaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden doğru cevap olamayacağını kısaca inceleyelim:

• A) Finansal Durum Tablosu: Bu, halk arasında bilinen Bilanço'dur. Şirketin bir tarih itibariyle varlıkları, borçları ve özkaynaklarını gösterir. TMS'ye göre tam setin birinci ve en temel parçasıdır.
• B) Kapsamlı Gelir Tablosu: Şirketin bir dönem içindeki kar veya zararını ve diğer kapsamlı gelirleri gösterir. Bu da tam setin ikinci zorunlu parçasıdır.
• D) Özkaynak Değişim Tablosu: Şirketin özkaynaklarının (sermaye, yedekler, dağıtılan karlar vb.) bir dönem içinde nasıl değiştiğini gösterir. Bu da tam setin üçüncü zorunlu parçasıdır.
• E) Dipnotlar ve Açıklayıcı Notlar: Tabloların kendisi tek başına yeterli değildir; tabloların arkasındaki detayları, muhasebe politikalarını ve açıklamaları içeren dipnotlar, finansal tablo setinin beşinci ve ayrılmaz bir parçasıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Finansal Tablo Seti" konusunu ve TMS 1 (Finansal Tabloların Sunuluşu) standardını iyi bilmelisin.

Özetle; TMS'ye göre finansal tablo seti Bilanço, Gelir Tablosu, Nakit Akış Tablosu, Özkaynak Değişim Tablosu ve Dipnotlar'dan oluşur. "Fon Akım Tablosu" ifadesi bu setin bir parçası değildir, doğru ifade "Nakit Akış Tablosu"dur. Bu farkı bilmek soruyu çözmeni sağlar.

Bu soruda TMS 2 (Stoklar) standardının temel kuralı olan "maliyet ile net gerçekleşebilir değerden hangisi düşükse o ölçülür" ilkesini uygulamamız gerekiyor. Öncelikle stokların maliyetini hesaplayalım: Şirket 14 Ocak'ta 10.000 dolarlık malı 1 dolar = 5 TL kurundan almış, yani maliyeti 50.000 TL'dir. Ancak bilanço tarihi olan 31 Aralık'ta kur 1 dolar = 4 TL'ye düşmüş ve şirketin bu malları satacağı tahmini fiyat 11.000 dolar olarak belirlenmiştir. TMS 2'ye göre, stokların bilançoda gösterilecek değeri, maliyet ile net gerçekleşebilir değerden (satış fiyatı eksi satış giderleri) hangisi düşükse o olmalıdır. Burada net gerçekleşebilir değer, 11.000 dolarlık satış tahmini ile 4 TL kurunun çarpımı olan 44.000 TL'dir. Maliyetimiz 50.000 TL iken, net gerçekleşebilir değerimiz 44.000 TL olduğundan, daha düşük olan 44.000 TL üzerinden değerleme yapılması gerekir. Bu nedenle doğru cevap C) 44.000 seçeneğidir.

Diğer şıkları incelediğimizde; A şıkkı (4.000) ve B şıkkı (5.000) kur farkı veya yanlış birim hesaplaması sonucu oluşmuş hatalı rakamlardır. D şıkkı (48.000), 12.000 dolarlık bir satış tahmini ile 4 TL kurunun çarpımı gibi görünse de soruda satış fiyatı 11.000 dolar olarak verilmiştir. E şıkkı (50.000) ise maliyet değeridir ve net gerçekleşebilir değerden yüksek olduğu için TMS 2 kuralına göre kullanılamaz. Bu soruyu çözebilmek için TMS 2 Stoklar standardındaki "Maliyet ile Net Gerçekleşebilir Değerden Düşük Olan Ölçülür" kuralını ve kur değişimlerinin stok değerlemesine etkisini bilmek gerekmektedir.