2020/3 SGS Vergi Hukuku Soruları ve Çözümleri

SMMM staj sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi analiz etmelisin. Soru, Genç Girişimci İstisnasının şartlarını sorguluyor ve "hangisi değildir" diye sorduğu için dikkat etmemiz gereken en önemli nokta, doğru olanı değil, yanlış olanı bulmaktır.

Doğru cevap B şıkkıdır. Gelin bunu adım adım açıklayalım.

Neden B Şıkkı Doğru Cevap?

Soruda "şartlar arasında yer almaz" diye sorulduğu için, biz kanunda olmayan bir şartı bulmalıyız.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre genç girişimci istisnasının temel şartlarından biri, elde edilecek kazancın belirli bir tutarı aşmamasıdır. Ancak bu tutar 50.000 TL değil, 2024 yılı için 1.000.000 TL (ve her yıl enflasyon oranında artırılan tutar) olarak belirlenmiştir.

Eski yıllarda bu limit daha düşüktü, ancak kanun güncellenmiştir. Şu anki mevzuata göre, istisnadan yararlanabilmek için kazancın 1.000.000 TL'yi geçmemesi gerekir. Bu nedenle, "50.000 TL'yi aşmaması" şartı yanlıştır ve bu madde istisna şartları arasında yer almaz. Bu yüzden B şıkkı sorunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru Şartlar)?

Diğer şıklar (A, C, D ve E) kanunda belirtilen gerçek şartlardır, bu yüzden bunları "şartlar arasında yer almaz" diyerek işaretleyemeyiz:

• A Şıkkı (Doğru Şart): Eğer iş bir adi ortaklık şeklinde yapılıyorsa, tüm ortakların istisnadan yararlanma şartlarını taşıması gerekir. Sadece biri şartları taşısa yetmez. Bu kanunda vardır.
• C Şıkkı (Doğru Şart): Genç girişimci, işi bilfiil kendisi yapmalı veya işi kendisi yönetmelidir. Sadece para koyup işi başkasına yaptıramaz. Bu şart vardır.
• D Şıkkı (Doğru Şart): İşe başlama tarihi ve istisnadan yararlanma talebi, kanuni süre içinde (işe başlama tarihinden itibaren 1 ay içinde) vergi dairesine bildirilmelidir. Bu şart vardır.
• E Şıkkı (Doğru Şart): Genç girişimci, mevcut bir işletmeye sonradan ortak olamaz. Bu istisna, yeni bir iş kuranlara veya işe yeni başlayanlara aittir. Bu şart vardır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Gelir Vergisi Kanunu Madde 31'i ve Genç Girişimci İstisnasının şartlarını iyi bilmelisin. Özellikle:

• Kazanç üst limitinin güncel rakamını (şu an 1.000.000 TL) ezberlemelisin.
• Adi ortaklık durumunda tüm ortakların şartları taşıması gerektiğini bilmelisin.
• Bildirim süresi ve işin bilfiil yapılması gibi prosedürel şartları hatırlamalısın.

Özetle: Sınavda "şartlar arasında yer almaz" sorusunu gördüğünde, en çok bilinen veya en çok değişen limitlere (buradaki 50.000 TL gibi eski veya yanlış bir rakam) dikkat et. Kanundaki güncel limit 1.000.000 TL olduğu için 50.000 TL'lik ifade yanlıştır ve doğru cevaptır.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturmuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap "E" (Uluslararası Vergi Anlaşması)?

Vergi hukukunun kaynakları ikiye ayrılır: Kanunlar ve Yürütme Organından Doğan Kaynaklar.

• Yürütme Organı dediğimiz şey, devletin yönetimini elinde tutan Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu'dur. Bu organlar, kanunlarda verilen yetkiye dayanarak, vergi usulü ve uygulamalarını detaylandıran kuralları kendileri çıkarır.
• Uluslararası Vergi Anlaşması ise Türkiye ile başka bir ülke arasında yapılan bir sözleşmedir. Bu sözleşme, yürütme organının tek başına çıkardığı bir kural değil, TBMM'nin (Meclis) onayından geçmiş bir uluslararası antlaşmadır. Meclis onayından geçen uluslararası anlaşmalar, Türk hukuk sisteminde Kanun hükmündedir. Yani bu, "Yürütme Organından Doğan Kaynak" değil, "Kanun Kaynağı"dır. Bu yüzden E şıkkı sorunun cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi (A, B, C ve D), doğrudan Yürütme Organı (Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu) tarafından çıkarılır ve vergi uygulamalarını düzenler:

• A) Genel Tebliğ: Maliye Bakanlığı'nın çıkardığı, vergi usul kurallarını açıklayan belgelerdir. Yürütme organı kaynağıdır.
• B) Mukteza: Vergi dairesi veya bakanlık tarafından, kanunlarda açık olmayan bir konuda, benzer durumdaki olaylara uygulanmak üzere verilen yazılı görüşlerdir. Yürütme organı kaynağıdır.
• C) Sirküler: Maliye Bakanlığı'nın, vergi dairesi ve mükelleflere yönelik çıkardığı, uygulamayı açıklayan resmi yazılardır. Yürütme organı kaynağıdır.
• D) Yönetmelik: Kanunlarda verilen yetkiye dayanarak, Cumhurbaşkanı veya Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan genel ve soyut kurallardır. Yürütme organı kaynağıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Vergi Hukukunun Kaynakları" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şunları ayırt etmelisin:

• Kanun Kaynakları: Kanunlar ve Meclis onaylı uluslararası anlaşmalar.
• Yürütme Kaynakları: Yönetmelikler, Genel Tebliğler, Sirkülerler ve Muktezalar.

Özetle: Soru sana "Hangisi yürütme organının çıkardığı bir kural değildir?" diye soruyor. Uluslararası anlaşma Meclis onaylı olduğu için kanun kaynağıdır, yürütme kaynağı değildir. Bu yüzden doğru cevap E'dir.

SMMM staj sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru, Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu'nda "Teslim" sayılmayan halleri sorguluyor. Doğru cevap C şıkkıdır.

Gelin, nedenini adım adım ve basit bir dille açıklayalım.

Neden C Şıkkı Doğru? (Doğru Cevabın Mantığı)

Soruda 3065 sayılı KDV Kanunu'na göre hangisinin "teslim" sayılmadığı soruluyor. Yani hangisinde KDV doğmuyor?

C şıkkı: "Çiftçilerin şeker fabrikalarına teslim ettikleri şeker pancarı karşılığında fabrikanın pancar bedeli dışında çiftçiye ayrıca bedelsiz küspe vermesi."

Buradaki durum şudur: Çiftçi şeker pancarını fabrikaya satar. Fabrika da buna karşılık para öder. Ancak fabrika, bu işlemin bir parçası olarak çiftçiye ücretsiz (bedelsiz) küspe vermektedir.

KDV Kanunu'na göre bir işlemin "teslim" sayılabilmesi için genellikle bir karşılık (para veya para yerine geçen bir değer) olması gerekir. Burada fabrika, pancar bedeli dışında çiftçiye hiçbir şey almamış, sadece bedelsiz bir ürün vermiştir. Bu bir "bedelsiz teslim" değil, kanunun açıkça istisna ettiği bir durumdur.

Kanunun 11. maddesi (veya ilgili istisna hükümleri) gereği, çiftçilerin şeker fabrikalarına verdikleri şeker pancarı karşılığında fabrikaların onlara bedelsiz olarak verdikleri küspe, teslim sayılmaz. Yani bu işlemde KDV hesaplanmaz. Bu yüzden C şıkkı "teslim sayılmaz" ifadesine uyan tek şıktır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden "teslim" sayıldığını (yani KDV doğurduğunu) kısaca inceleyelim:

• A Şıkkı (Personel Hediye/İkramiye): İşletme sahibinin, ticaretini yaptığı malları personeline ücret, ikramiye veya hediye olarak vermesi teslim sayılır. Çünkü mal işletmeden çıkıp başka birine geçmiştir ve bu bir "bedelsiz teslim" türüdür. KDV Kanunu'na göre bedelsiz teslimler KDV'li işlemlerdir.
• B Şıkkı (Su, Elektrik vb.): Su, elektrik, gaz gibi dağıtım işlemleri KDV Kanunu'na göre açıkça teslim olarak tanımlanmıştır. Bu işlemler KDV'li işlemlerdir.
• D Şıkkı (Maliyetten Çekme): İşletme sahibinin ticaretini yaptığı malları kendi şahsi ihtiyacı için işletmeden çekmesi teslim sayılır. Malın işletme dışına çıkması ve şahsi kullanıma ayrılması, KDV açısından bir teslim işlemi olarak kabul edilir.
• E Şıkkı (Akaryakıtın Özel Kullanımı): Akaryakıt ticareti yapan birinin, sattığı akaryakıtın bir kısmını kendi özel aracıyla kullanması teslim sayılır. Bu da bir "bedelsiz teslim" durumudur ve KDV doğurur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 11. Maddesi'ni (Teslim Sayılan Haller) ve özellikle çiftçilerle şeker fabrikaları arasındaki ilişkiyi düzenleyen özel istisnaları bilmek gerekir.

Özetle şunu ezberlemelisin: > "Çiftçiye bedelsiz verilen küspe teslim sayılmaz."

Diğer tüm şıklarda (hediye, şahsi kullanım, dağıtım) malın işletmeden çıkması ve bir karşılık (para veya para değeri) söz konusu olduğu için bunlar teslim sayılır ve KDV doğurur.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturmuşsun da sana konuyu anlatıyormuş gibi açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Hadi gel, nedenini adım adım inceleyelim.

Neden Doğru Cevap B?

Soruda "vergiden istisna değildir" yani "vergisi vardır" diyen şıkkı bulmamız isteniyor.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre, bir şirketin başka bir şirkete iştirak etmesi (hisse sahibi olması) durumunda elde ettiği kazançlar genellikle vergiden istisnadır. Ancak bu istisnaların çok özel şartları vardır.

B şıkkı şunu diyor: "Kurumun yurt dışında bulunan ve ödenmiş sermayesinin %5'ine sahip olunan kurumdan elde ettiği iştirak kazancı."

Buradaki kritik nokta "yurt dışında bulunan" ifadesidir. Kanunumuz, iştirak kazancının vergiden istisna olabilmesi için iştirak edilen kurumun Türkiye'de kurulmuş olması gerektiğini şart koşar. Eğer iştirak edilen kurum yurt dışındaysa, Türkiye'deki ana şirketin buradan elde ettiği kâr, vergiden istisna değildir ve vergiye tabidir.

Dolayısıyla, yurt dışı iştirak kazancı vergiye tabi olduğu için "istisna değildir" ifadesine uyar. Bu yüzden B şıkkı doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar (A, C, D ve E) neden "istisna" yani vergiden muaf durumdadır? Çünkü hepsi Kanun'un belirlediği şartları taşıyor:

• A Şıkkı: Girişim sermayesi yatırım ortaklıklarının kâr payları, Kanun'un özel bir maddesiyle (Madde 5/1-b) vergiden istisna edilmiştir.
• C Şıkkı: Tam mükellef bir kuruma iştirak etmesi ve temsilciler vasıtasıyla kâr payı alması, iştirak kazancının istisna şartlarını (tam mükellefiyet ve temsilcilik) tam olarak karşılar. Bu vergiden istisnadır.
• D Şıkkı: Burada iki şart var: 1 yıl sürenin dolması ve %5 oranında iştirak. Kanun, iştirak kazancının istisna olabilmesi için en az 1 yıl süreyle sermayeye katılınmasını şart koşar. Bu şart sağlandığı için vergiden istisnadır.
• E Şıkkı: Burada da %5 oranında iştirak şartı var. Yurt içi bir kurum olduğu ve %5 oranı sağlandığı için bu da vergiden istisnadır.

Özetle; A, C, D ve E şıklarındaki durumlar vergiden istisnadır, yani vergi ödenmez. Sadece B şıkkındaki durum (yurt dışı iştirak) vergiye tabidir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu Madde 5'i (İştirak Kazançları ve Kâr Payları İstisnası) iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Yurt İçi / Yurt Dışı Ayrımı: İştirak kazancının istisna olabilmesi için iştirak edilen kurumun Türkiye'de olması gerekir. Yurt dışı iştirakler vergiye tabidir.
• Süre ve Oran Şartları: İştirak kazancının istisna olabilmesi için en az %5 oranında iştirak edilmesi ve bu iştirakin en az 1 yıl sürmesi gerekir.

Başarılar dilerim, bu konu staj sınavlarında sıkça karşına çıkacak!

SMMM staj sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi analiz etmelisin. Soru, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK)'nun Amortisman maddesine (Madde 313) dayanıyor.

Hadi gel, soruyu adım adım çözelim ve neden C şıkkının doğru cevap (yani yanlış olan ifade) olduğunu öğrenelim.

1. Neden C Şıkkı Doğru Cevap (Yanlış İfade)?

C Şıkkı: "Her yılın amortismanı o yıla veya diğer herhangi bir yıla ait değerlemede nazara alınabilir."

Bu ifade yanlıştır ve bu yüzden sorunun doğru cevabıdır.

Neden? VUK Madde 313'e göre amortisman, sadece o yılın kâr ve zarar hesabında dikkate alınabilir. Amortisman, bir yılın gideri olarak o yılın vergi matrahından düşülür. Daha önceki yıllarda veya gelecekteki yıllarda kullanılamaz.

• Örnek: Eğer 2023 yılında amortisman yapmadıysanız, bunu 2024 yılında geriye dönük olarak "geçmiş yılın gideri" olarak gösteremezsiniz. Amortisman, sadece o yılın vergi matrahını düşürür. "Diğer herhangi bir yıla ait değerlemede nazara alınabilir" kısmı tamamen yanlıştır.

2. Diğer Şıklar Neden Doğru İfadelerdir?

Diğer şıklar VUK kurallarına uygundur, bu yüzden onları "yanlış" olarak işaretleyemeyiz:

• A Şıkkı (Doğru İfade): Bir iktisadi kıymeti sattığınızda, elden çıkarma bedeli ile defter değeri arasındaki fark, kâr veya zarar olarak o yılın hesabına işlenir. Bu, VUK'un temel mantığıdır.
• B Şıkkı (Doğru İfade): Amortisman süresi, kıymetlerin aktife girdiği yılın başından itibaren başlar. (Örneğin, 15 Mart'ta alınan makine için amortisman 1 Ocak'tan itibaren hesaplanır).
• D Şıkkı (Doğru İfade): Eğer mükellef, kanunda belirtilen orandan daha düşük bir oranla amortisman yaparsa, bu durum amortisman süresini uzatmaz. Süre, kanunda belirtilen süredir.
• E Şıkkı (Doğru İfade): Bu, amortisman oranını bulma formülüdür. Yıl sayısını (1) mükellefçe uygulanan nisbete (yüzdeye) bölersiniz. Örneğin, %20 oran uyguluyorsanız: 1 / 0,20 = 5 yıl süredir. Bu formül doğrudur.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Vergi Usul Kanunu Madde 313 (Amortisman) konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şu iki kuralı ezberlemelisin:

• Amortisman Süresi: Kıymetin aktife girdiği yılın başından başlar.
• Amortismanın Dikkate Alınma Yılı: Amortisman sadece o yılın kâr ve zarar hesabında dikkate alınır; geriye veya ileriye dönük kullanılamaz.

Özetle: Sınavda "amortismanın başka bir yıla ait değerlemede nazara alınabilir" gibi bir ifade gördüğünde, hemen şüpheye düş ve bu ifadenin yanlış olduğunu kabul et. Çünkü amortisman sadece o yıla aittir.

Başarılar dilerim!

SMMM staj sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi analiz etmelisin. Soru, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) Kanunu'na dayanıyor ve "hangisi yanlıştır?" diye soruyor. Doğru cevap C şıkkıdır.

Gelin, neden C şıkkının yanlış olduğunu ve diğerlerinin neden doğru olduğunu adım adım inceleyelim.

1. Neden C Şıkkı Yanlış? (Doğru Cevap)

C şıkkında şunlar yazıyor: "Malın konsinyasyon suretiyle satışında vergiyi doğuran olay, imalatçı tarafından bu malların konsinyi işletmelere verildiği anda doğar."

Bu ifade yanlıştır. Çünkü ÖTV Kanunu'na göre konsinyasyon (konsinye) usulü satışlarda vergiyi doğuran olay, malın imalatçıdan konsinye işletmeye verilmesi değil, malın konsinye işletmesi tarafından üçüncü bir kişiye satılması anında gerçekleşir.

• Mantık: İmalatçı malı konsinye deposuna gönderdiğinde, mal henüz satılmamıştır. Sadece bir "gönderme" işlemi olmuştur. Vergi, malın nihai olarak tüketiciye veya son alıcıya geçtiği (konsinye işletmesi tarafından satıldığı) anda doğar. Eğer mal satılmazsa, konsinye deposunda durduğu sürece vergi doğmamış olur.

2. Diğer Şıklar Neden Doğru?

Diğer şıklar kanun maddelerine tam olarak uygun olduğu için "yanlış" olamazlar:

• A Şıkkı (Doğru): Teslim kavramı, mal üzerindeki tasarruf hakkının alıcıya devredilmesidir. Bu, kanundaki temel teslim tanımıdır.
• B Şıkkı (Doğru): ÖTV'nin vergiyi doğuran olayı, malın teslimi veya malın ilk defa iktisap edilmesidir. Bu, kanunun temel ilkesidir.
• D Şıkkı (Doğru): ÖTV, Kanun'a ekli listelerde belirtilen mallar için, o malların karşısında yazılı olan tutar veya oran üzerinden hesaplanır. Bu, vergi türünün doğasını anlatır.
• E Şıkkı (Doğru): ÖTV, mükelleflerin (vergisi olanların) düzenledikleri beyannameler üzerine tarh edilir. Yani vergi, beyanname ile belirlenir.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "ÖTV'de Vergiyi Doğuran Olay" konusunu çok iyi bilmelisin. Özellikle:

• Teslimin ne zaman gerçekleştiği,
• Konsinyasyon usulü satışlarda vergi zamanının ne zaman doğduğu (Satış anı mı, yoksa malın gönderildiği an mı?) gibi kritik tarihler.

Özetle: Sınavda "konsinyasyon" kelimesini gördüğünde aklına hemen "mal satılmadığı sürece vergi doğmaz" kuralı gelmelidir. Malın deposa gönderilmesi vergiyi doğurmaz, o malın konsinye deposundan satılması vergiyi doğurur. Bu kuralı ezberlersen, benzer soruları rahatlıkla çözersin.

Başarılar dilerim!