2021/2 SGS Finansal Muhasebe Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturmuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun mantığını kavramak için Dönemsel Hesap ve Giderlerin Sınıflandırılması konusunu iyi bilmemiz gerekiyor.

Öncelikle senin verdiğin kayıtları (yazıyı) okuyalım:

• 770 Genel Yönetim Giderleri hesabına 3.000 TL borç yazılmış.
• 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabına 12.000 TL borç yazılmış.
• 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabına 15.000 TL alacak yazılmış (önceden bu hesapta izlenen tutar çözülüyor).

Bu kayıtların anlamı şudur: Şu anki dönemde (örneğin 2020 yılı) bir gider ödenmiş veya tahakkuk ettirilmiştir. Ancak bu ödenen tutarın tamamı bu yılın gideri değildir.

Neden Doğru Cevap E Şıkkıdır?

Doğru cevap E şıkkıdır: "2020 yılına ilişkin dönem gideri 3.000 ₺'dir."

Nedenini şöyle açıklayalım: Muhasebede bir gideri ödediğimizde, o giderin hangi döneme ait olduğunu belirleriz.

• 770 Genel Yönetim Giderleri hesabı, dönem gideri hesabıdır. Yani, bu yıl (2020) içinde tüketilen ve bu yılın kar-zarar hesabına yansıması gereken giderler buraya yazılır. Soruda bu hesabın borcuna 3.000 TL yazılmış. Demek ki, bu yılın (2020) gerçek gideri 3.000 TL'dir.
• 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabı, gelecek ay içinde tüketilecek olan kısmı gösterir. Bu 12.000 TL'lik tutar, şu anki yılın gideri değil, gelecek ayın gideridir.
• 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabı ise, gelecek yıl içinde tüketilecek olan kısmı gösterir. Bu 15.000 TL'lik tutar da şu anki yılın gideri değil, gelecek yılın gideridir.

Özetle: Ödenen toplam para 3.000 + 12.000 + 15.000 = 30.000 TL olsa da, sadece 770 hesabına yazılan 3.000 TL bu yılın (2020) dönem gideridir. Diğerleri gelecek dönemlere aittir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı (9.000 TL): Bu şık, 12.000 ve 15.000 TL'lik tutarların bir kısmını veya yanlış bir toplamını hesaplayarak uydurulmuş bir rakam. Mantığı yok.
• B Şıkkı (15.000 TL): Bu tutar 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabına yazılmış. Bu, gelecek yılın (2021 veya sonrası) gideridir, 2020 yılının gideri olamaz.
• C Şıkkı (9.000 TL): Bu şık da mantıksız bir toplam. Dönem gideri sadece 770 hesabındaki 3.000 TL'dir.
• D Şıkkı (12.000 TL): Bu tutar 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabına yazılmış. Bu, gelecek ayın gideridir, 2021 yılının gideri değildir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Dönemsel Hesap" ve "Giderlerin Sınıflandırılması" konusunu bilmelisin.

• Kural: Bir gider ödenirken, o giderin hangi dönemde tüketileceğine göre muhasebeleştirilmesi gerekir.
• Eğer bu yıl tüketilecekse -> Dönem Gideri (770 hesabı).
• Eğer gelecek ay tüketilecekse -> Gelecek Aylara Ait Giderler (180 hesabı).
• Eğer gelecek yıl tüketilecekse -> Gelecek Yıllara Ait Giderler (280 hesabı).

Öğrenci Notu: Sınavda "Dönem Gideri" sorulduğunda, sadece 770 hesabındaki tutarı almalısın. Diğer hesaplar (180 ve 280) gelecekteki dönemlere aittir ve şu anki yılın gideri olarak kabul edilmez.

Bu soru, Muhasebe ve Vergi Uygulamaları dersinin en temel ve en önemli konularından biri olan Duran Varlıklar ile ilgilidir. Soruyu bir öğrenci gibi düşünerek adım adım açıklayalım.

Neden Doğru Cevap "C) Amortisman"?

Soru kökünde geçen ifadeyi parçalara ayıralım:

• "Maddi duran varlıkların edinilmesi için katlanılan maliyet": Bir makine, bina veya araç gibi somut bir varlık satın alırken ödediğimiz para.
• "Faydalı ömürler boyunca": Bu varlığın işe yaradığı süre (örneğin bir arabanın 10 yıl kullanılması).
• "Sistematik olarak gidere dönüştürülmesi": Varlığın maliyetini, o 10 yıl boyunca eşit veya belirli bir düzende bölerek her yıl bir gider olarak kaydetmek.

Amortisman, tam olarak budur. Varlığın maliyetini, kullanıldığı yıllara yayarak her yıl bir kısmını "amortisman gideri" olarak kaydetmektir. Bu sayede o yılın karı, o varlığın yıpranma payı kadar düşürülür ve gerçek kar oranı bulunur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere bakalım ve neden bu sorunun cevabı olamadıklarını görelim:

• A) Karşılık: Bu, gelecekte oluşabilecek bir yükümlülüğü (örneğin işçi çıkarma tazminatı veya garanti gideri) şimdiden tahmin edip kaydetmektir. Varlığın yıpranmasıyla değil, gelecekteki bir ihtimalle ilgilidir.
• B) Reeskont: Bu, vadeli alacak ve borçların faizli bir şekilde bugünkü değerine indirgenmesidir. Finansman maliyetiyle ilgilidir, varlık yıpranmasıyla değil.
• D) Değer Düşüklüğü: Bir varlığın piyasa değerinin veya geri kazanılabilir tutarının, kayıtlı değerinin altına düşmesi durumunda yapılan düzeltmedir. Bu, varlığın normal kullanım süreci değil, beklenmedik bir değer kaybı durumudur.
• E) Özel Maliyet: Bu bir muhasebe işlemi değil, genel bir maliyet türüdür. Soruda tarif edilen "yıllara yayma" işleminin adı değildir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Duran Varlıkların Amortisman Hesaplaması" konusunu iyi bilmelisin.

Özetle şunu ezberlemelisin: > Amortisman = Maddi duran varlıkların maliyetinin, faydalı ömrü boyunca sistematik olarak giderleştirilmesidir.

Başarılar dilerim!

Bu soru, Muhasebe Bilimlerinin en temel ve en önemli kurallarından birini sorguluyor. Soruyu bir öğrenci gibi düşünerek adım adım açıklayalım.

🎯 Doğru Cevap Neden E (Dönemsellik)?

Soruda işletmenin "gelir ve giderlerini nakit esasına göre" muhasebeleştirdiği belirtilmiş. Bu ne demek?

• Nakit Esası: Sadece para elden çıkıp girdiğinde (para yatırıldığında veya çekildiğinde) işlemin kaydedilmesidir. Örneğin, 2023 yılında bir mal sattınız ama müşteriniz 2024 yılında ödedi. Nakit esasına göre bu geliri 2024'te kaydederiz.

Ancak muhasebede "Dönemsellik" ilkesi şunu der: "Bir işlemin, gerçekleştiği döneme ait olması gerekir."

• Eğer malı 2023'te sattıysanız, o gelirin 2023 yılına ait olması gerekir. Müşteri ne zaman öderse ödesin, işlemin gerçekleştiği tarih esas alınmalıdır.

İşletme, parayı alıp verdiğine bakarak kayıtları yaparsa, gelir ve giderleri yanlış yıllara (dönemlere) yansıtmış olur. Bu da Dönemsellik ilkesine doğrudan aykırıdır.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden bu sorunun cevabı olmadığını kısaca inceleyelim:

• A) Önemlilik: Bu ilke, küçük ve önemsiz hataların muhasebe kayıtlarını karmaşıklaştırmaması için göz ardı edilebileceğini söyler. Soruda parayı ne zaman kaydettiğimiz tartışılıyor, önemli mi önemsiz mi değil.
• B) Tutarlılık: Bu ilke, bir işletmenin bir yıl uyguladığı muhasebe yöntemini (örneğin stok değerleme yöntemi) sonraki yıllarda da aynı şekilde uygulamasını gerektirir. Soruda yöntem değişimi değil, zamanlama hatası var.
• C) İhtiyatlılık: Bu ilke, belirsizlik durumlarında karın abartılmamasını ve zararların erken görülmesini ister. Soru, parayı ne zaman kaydedeceğimizle ilgili, risk yönetimiyle değil.
• D) Özün önceliği: Bu ilke, işlemin hukuki formundan ziyade ekonomik gerçekliğine bakmamızı ister. Soruda ekonomik gerçeklik (malın satılması) ile hukuki form (paranın gelmesi) çelişiyor gibi dursa da, asıl sorun bu çelişkiyi hangi döneme yansıttığımızdır. Bu yüzden en temel ihlal Dönemsellik'tir.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe İlkeleri" konusunu, özellikle "Dönemsellik İlkesi" ile "Nakit Esası" arasındaki farkı iyi bilmen gerekir.

• Özetle: Muhasebe genellikle Dönemsellik esasına göre yapılır (Gelir elde edildiğinde, gider oluştuğunda). Nakit esasına geçmek ise bu ilkeyi ihlal eder ve finansal tabloların gerçek durumu yansıtmasını engeller.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D) Olağanüstü Yedekler'dir.

Neden D Şıkkı Doğru?

Öncelikle kâr dağıtımında kullanılan yedek hesaplarının mantığını anlamamız gerekiyor. Sermaye şirketlerinde (Anonim ve Limited şirketler), genel kurul kârın bir kısmını dağıtmayıp şirkette tutmaya karar verdiğinde, bu parayı "yedek" olarak ayırır. Ancak bu yedekler her zaman aynı değildir; kaynağına ve zorunluluk derecesine göre farklı isimler alır:

• Yasal Yedekler: Kanun tarafından zorunlu kılınır (Örn: 5.000.000 TL'ye ulaşana kadar kârın %5'i).
• Statü Yedekleri: Şirketin kendi tüzüğünde (statüsünde) yazan kurallara göre ayrılır.
• Olağanüstü Yedekler: İşte burası çok önemli! Genel kurul, kâr dağıtımı yaparken veya kâr dağıtımı yapmamaya karar verdiğinde, kârın bir kısmını şirketin gelecekteki ihtiyaçları, kriz anları veya özel amaçlar için ayırabilir. Bu, kanunla zorunlu değil, şirketin genel kurul kararıyla oluşturulan bir yedektir.

Soru kökünde "şirket genel kurul kararına göre" ifadesi geçiyor. Yasal yedekler kanunla oluşur, statü yedekleri tüzükle oluşur. Ancak genel kurulun oylamasıyla ve kararıyla oluşturulan, kârın bir kısmının ayrılmasıyla kurulan yedek, muhasebe kayıtlarında "Olağanüstü Yedekler" hesabında izlenir. Bu hesap, genel kurulun inisiyatifiyle oluşturulan en temel yedek türüdür.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Özel Fonlar: Bu hesaplar genellikle yedekler gibi kârdan ayrılmaz. Daha çok şirketin belirli bir amaca (örneğin çalışanlara prim ödemek veya bir yatırım yapmak) özel olarak ayırdığı, genellikle vergi avantajı olan veya özel mevzuata tabi olan kalemlerdir. Kâr dağıtımından doğrudan yedek olarak ayrılan bir hesap değildir.
• B) Yasal Yedekler: Bu yedekler genel kurul kararıyla değil, Ticaret Kanunu'na göre otomatik olarak oluşur. Genel kurulun "evet" demesine gerek kalmadan, kârın belirli bir yüzdesi kanunen buraya gider. Soruda "genel kurul kararına göre" dendiği için bu şık dışlanır.
• C) Statü Yedekleri: Bu yedekler, şirketin tüzüğünde (statüsünde) önceden yazılı kurallara dayanır. Genel kurulun o anki kararıyla değil, şirketin kuruluş belgesindeki kurallara göre oluşur.
• E) Diğer Kâr Yedekleri: Bu ifade genel bir tanımlamadır. Muhasebe mevzuatında (TMS/TFRS ve Türk Ticaret Kanunu) yedekler sınıflandırılırken "Olağanüstü Yedekler", "Yasal Yedekler" ve "Statü Yedekleri" ana başlıklardır. "Diğer Kâr Yedekleri" resmi bir hesap adı olarak genel kurul kararıyla oluşturulan yedek için kullanılmaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Sermaye Şirketlerinde Kâr Dağıtımı ve Yedekler" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları ayırt etmelisin:

• Yasal Yedek ne zaman oluşur? (Kanun gereği)
• Statü Yedek ne zaman oluşur? (Tüzük gereği)
• Olağanüstü Yedek ne zaman oluşur? (Genel Kurul Kararı ile)

Özetle; kârın bir kısmını genel kurulun "şimdi buraya ayıralım" demesiyle oluşan yedek, Olağanüstü Yedekler hesabına kaydedilir. Cevap D'dir.

Bu soruda, sürekli envanter yöntemi kullanan bir işletmenin iade işlemi sırasında hem satışın iptal edilmesini hem de stokların tekrar depoya girmesini aynı anda kaydetmesi gerektiğini bilmemiz gerekir. Doğru cevap olan B şıkkı, iade edilen malın maliyetinin (3.300 ₺) işletmenin "Satılan Ticari Mallar Maliyeti" hesabından çıkarılması gerektiğini, yani bu hesabın alacaklı (azaltılması) gösterilmesi gerektiğini doğru ifade eder; çünkü sürekli envanter sisteminde iade alındığında, daha önce maliyet hesabına yüklenen bu tutarın tersine çevrilmesi ve stokların (Ticari Mallar) tekrar borçlanması gerekir.

Diğer şıkları incelediğimizde ise: A şıkkı hatalıdır çünkü sürekli envanterde iade alındığında "Ticari Mallar" hesabı borçlu olmalı ancak tutar 3.300 ₺ olmalı, soruda verilen seçeneklerde bu mantıkla çelişen bir durum yok gibi görünse de asıl odak noktası maliyetin tersine çevrilmesidir; C ve E şıkları "Satıştan İadeler" hesabını kullanır ki bu hesap sadece satış tutarının (KDV hariç) iade edildiğini göstermek için kullanılır ve bu durumda borçlu olmalıydı ancak sorunun odaklandığı en kritik kayıt maliyetin tersine çevrilmesidir; D şıkkı ise doğrudan satış tutarını (3.300 ₺) borçlu göstererek iadeyi sadece satış hesabından düşmeyi ima eder ki bu sürekli envanter yönteminde eksik bir işlemdir. Bu soruyu çözebilmek için Sürekli Envanter Yöntemi altında iade işlemlerinin hem satış hem de maliyet tarafında nasıl tersine çevrildiğini (maliyetin alacaklı, stokların borçlu) ve Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabının işleyişini bilmek gerekmektedir.

Sonuç olarak, iade edilen malın maliyetinin işletmenin karlılığını etkilememesi için "Satılan Ticari Mallar Maliyeti" hesabının alacaklı gösterilmesi ve "Ticari Mallar" hesabının borçlu gösterilmesi gerektiğinden doğru seçenek B'dir.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca sana anlatıyor gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Neden D Şıkkı Doğru?

Gelir Tablosu, bir işletmenin bir dönem içinde ne kadar kazandığını ve ne kadar harcadığını gösteren tablodur. Bu tablo, Gelir Tablosu Hesapları (Gelir ve Gider hesapları) ile Bilanço Hesapları (Varlık ve Yükümlülük hesapları) arasında ayrım yapmak zorundadır.

"Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları" hesabı, işletmenin normal faaliyetleri dışında kalan veya durdurduğu bir kısmından kaynaklanan zararları gösterir. Bu bir gider niteliğindedir ve doğrudan Gelir Tablosu'na yansır. Yani, bu hesap bir dönem sonucunu (kar veya zarar) etkiler, bu yüzden Gelir Tablosu hesabıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi Bilanço hesabıdır. Gelir Tablosu'na değil, Bilanço'ya girerler. Gelir Tablosu'na girmemelerinin sebebi, bunların henüz gerçekleşmemiş bir durumu veya bir varlık/yükümlülük durumunu göstermesidir:

• A) Maliyet Giderleri Karşılığı: Bu bir Bilanço hesabıdır. Henüz ödenmemiş veya tahakkuk ettirilmemiş giderler için oluşturulan bir karşılıktır.
• B) Gelir Tahakkukları: Bu bir Bilanço hesabıdır. Henüz para girişi olmamış ama hak kazanılmış gelirleri gösterir.
• C) Gelecek Aylara Ait Giderler: Bu bir Bilanço hesabıdır. Ödenmiş ama henüz tüketilmemiş giderlerdir (Varlıktır).
• E) Verilen Sipariş Avansları: Bu da bir Bilanço hesabıdır. Bir mal veya hizmet için önceden ödenen parayı gösterir (Varlıktır).

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Gelir Tablosu Hesapları ile Bilanço Hesapları Arasındaki Fark" konusunu iyi bilmelisin.

• Gelir Tablosu Hesapları: Dönem sonucunu (Kar/Zarar) etkiler. (Örn: Satışlar, Personel Giderleri, Faiz Giderleri).
• Bilanço Hesapları: Dönem sonu durumu (Varlık, Yükümlülük, Özkaynak) gösterir. Tahakkuk, karşılık, avans ve peşin ödemeler genellikle bilanço hesabıdır.

Özetle: Soruda "Gelir Tablosu hesabı hangisidir?" diye sorulduğunda, diğer şıkların hepsi "Bilanço hesabı" olduğu için elenir ve geriye kalan tek gider hesabı olan D şıkkı doğru cevap olur.

Doğru cevap A şıkkıdır çünkü yenileme fonu, yeni alınan iktisadi kıymetin amortismanlarına mahsup edilir ve fon tükendikten sonraki amortisman gider hesabına yazılır. Azalan bakiyeler oranı normal oranın iki katı, yani yüzde 40'tır. Birinci yıl amortismanı 60.000 × 0,40 = 24.000 TL'dir ve tamamı 30.000 TL'lik fondan karşılanır, fonda 6.000 TL kalır. İkinci yıl eşit tutarlar yöntemine geçildiğinde kalan değer kalan ömre bölünür: (60.000 − 24.000) / 4 = 9.000 TL. Bu tutarın 6.000 TL'si Özel Fonlar hesabına borç yazılarak fondan karşılanır, kalan 3.000 TL ise makine üretimde kullanıldığı için Genel Üretim Giderleri hesabına borç yazılır; Birikmiş Amortismanlar hesabı 9.000 TL alacaklandırılır.

B şıkkı yanlıştır çünkü Birikmiş Amortismanlar hesabı 7.200 TL değil 9.000 TL alacaklandırılır.

C şıkkı yanlıştır çünkü ikinci yılda fonda yalnızca 6.000 TL kalmıştır, Özel Fonlar 30.000 TL borçlandırılamaz.

D şıkkı yanlıştır çünkü ikinci yıl amortismanı 12.000 TL değil 9.000 TL'dir.

E şıkkı yanlıştır çünkü fonun amortismana mahsup edilmesi Özel Fonlar hesabının azalmasıdır; hesap 6.000 TL alacaklandırılmaz, borçlandırılır.

Bilinmesi gereken kural: Yenileme fonu, yeni kıymetin amortismanı fondan karşılanarak (Özel Fonlar borç) eritilir ve fonu aşan amortisman ilgili gider hesabına yazılır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Neden B Şıkkı Doğru?

Bu soru aslında "Gelir Tablosu İlkeleri"nden hangisinin hangisi olduğunu ayırt etmeyi test ediyor. Gelir tablosu, bir şirketin bir dönem içinde ne kadar kazandığını ve ne kadar harcadığını gösterir.

B şıkkı şunu diyor: "Dönem sonunda maliyet ve giderleri gerçeğe uygun olarak gösterebilmek için stoklarda, alacaklarda ve borçlarda doğru hesap kesimi işlemleri yapılmalıdır."

Bu ifade Gelir Tablosu İlkeleri'nden "Dönemsel Hesap Kesimi" ilkesini anlatır.

• Mantığı şudur: Bir şirketin bir yıl içindeki kazancı veya zararı doğru hesaplanabilsin, o yıl içinde gerçekleşen tüm işlemler (satılan malların maliyeti, ödenen giderler, tahsil edilen alacaklar vb.) o yılın bitiminde kesin olarak hesaplanmalıdır.
• Eğer stok sayımı yanlış yapılırsa, satılan malların maliyeti yanlış çıkar ve kar/zarar hesabı bozulur.
• Eğer alacak ve borçlar dönemsel olarak düzeltilmezse (örneğin bir yılın sonuna ait kira bedeli bir sonraki yıla kaydırılırsa), o yılın kazancı yanlış gösterilir.

Bu yüzden, gelir tablosunun doğru oluşması için dönemsel hesap kesimi yapılması en temel gerekliliktir ve B şıkkı bunu en net ifade eden cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden doğru cevap olamadığını kısaca inceleyelim:

• A Şıkkı (Dönen Varlıklar): Bu ifade doğrudur, ancak bu bir Bilanço ilkesidir. Bilanço, şirketin bir tarih itibariyle ne kadar varlığı olduğunu gösterir. "Bir yıl içinde paraya dönüşecek varlıklar" ifadesi bilançonun sınıflandırma ilkesidir, gelir tablosu ilkesi değildir.
• C Şıkkı (Karşılık Ayrılması): Bu ifade de doğrudur, ancak bu Bilanço ilkesidir. Varlıklardaki değer düşüklüklerini dikkate alıp karşılık ayırmak, bilançodaki varlıkların gerçek değerini göstermek içindir. Gelir tablosu ilkesi değildir.
• D Şıkkı (Amortisman): Amortisman gideri gelir tablosunda yer alsa da, "birikmiş tutarların bilançoda gösterilmesi" ifadesi Bilanço ilkesidir. Soruda sorulan, gelir tablosu ilkeleri kapsamında olan şeydir.
• E Şıkkı (Geçmiş Yıllar Zararları): Bu ifade de doğrudur, ancak bu Bilanço ilkesidir. Geçmiş yıllar zararları öz kaynaklar grubunda gösterilir. Bu bir bilanço sınıflandırma kuralıdır.

Özetle: A, C, D ve E şıkları Bilanço ile ilgili kurallardır. Sadece B şıkkı, bir dönemin kazancını doğru hesaplamak için gerekli olan Gelir Tablosu ilkesidir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözebilmek için Muhasebe İlkeleri konusunu iyi bilmelisin. Özellikle:

• Gelir Tablosu İlkeleri nelerdir? (Dönemsel hesap kesimi, maliyetle kaydetme, eşleştirme ilkesi vb.)
• Bilanço İlkeleri nelerdir? (Dönen/Duran varlık ayrımı, karşılık ayrılması, sınıflandırma vb.)

Bu iki grubu birbirinden ayırt edebilmek, sorunun anahtarıdır. SMMM staj sınavlarında bu ayrım çok sık sorulan bir konudur.

Bu soruda, anonim şirketlerin yasal yedek akçeleri ayırma kurallarını ve sermayenin ne kadarının ödenmiş olduğunu bilmek gerekir. Öncelikle, şirketin sermayesinin tamamı (30.000 ₺) değil, sadece ortakların taahhütlerini yerine getirdiği kısım olan %80'i (24.000 ₺) esas alınarak yasal yedek akçesi hesaplanır. Yasal kurala göre, I. Tertip Yasal Yedek Akçe, ödenmiş sermayenin %5'i oranında, toplam yedek akçe tutarı sermayenin %20'sine ulaşana kadar her yıl kârdan ayrılır. Şirketin mevcut yedek akçesi 4.500 ₺ olduğuna göre, hedeflenen %20'lik sınır 24.000 ₺'nin %20'si olan 4.800 ₺'dir. Şirketin ayırması gereken tutar, bu hedef tutar ile mevcut tutar arasındaki farktır (4.800 - 4.500 = 300 ₺). Bu nedenle doğru cevap A) 300 seçeneğidir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğunu şu şekilde açıklayabiliriz: B şıkkı (1.000 ₺), kârın %5'i gibi yanlış bir hesaplama sonucu oluşmuş olabilir; C şıkkı (1.200 ₺), sermayenin tamamı üzerinden %5 hesaplanarak bulunmuş ancak hedef tutar kontrolü yapılmamıştır; D şıkkı (1.500 ₺), kârın %7,5'i gibi hatalı bir oranla hesaplanmış olabilir; E şıkkı (4.000 ₺) ise tamamen mantıksız bir büyüklüktedir ve yasal sınırları aşmaktadır. Bu soruyu çözebilmek için Anonim Şirketlerde Yasal Yedek Akçe Hesaplama Kuralı ve Ödenmiş Sermayenin Hesaplanması konularını iyi bilmek gerekir. Sonuç olarak, şirketin 2020 yılı sonunda ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 300 ₺'dir.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturmuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır ve bu şıkkın neden yanlış olduğunu, diğerlerinin neden doğru olduğunu inceleyelim.

Neden D Şıkkı Yanlış? (Doğru Cevap)

Bu şıkkın en kritik hatası, tüm gider hesaplarının aynı şekilde kapatıldığını söylemesidir. Muhasebe kurallarına göre gider hesapları dönem sonunda kapatılırken iki farklı senaryo vardır:

• Dönem Kârı varsa: Gider hesapları, Dönem Kârı veya Zararı hesabının ALACAK tarafına devredilerek kapatılır. (Çünkü kâr, gelirlerin giderlerden fazla olduğu durumdur).
• Dönem Zararı varsa: Gider hesapları, Dönem Kârı veya Zararı hesabının BORÇ tarafına devredilerek kapatılır.

D şıkkı, "Tüm gider hesapları... hesabın borcuna devredilerek kapatılır" diyerek tek bir senaryoyu (sadece zararı) genel kural gibi sunmaktadır. Oysa kâr durumunda giderler alacak tarafına devredilir. Bu yüzden bu ifade yanlıştır ve sorunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Doğru?

Şimdi diğer şıkların neden doğru olduğunu kısaca inceleyelim ki mantık otursun:

• A Şıkkı (Doğru): Gelir hesapları, dönem sonunda genel geçici mizanda alacak tarafında kalır. Çünkü gelirler, hesabın normal bakiyesi alacak tarafında olan hesaplar grubundadır.
• B Şıkkı (Doğru): Gider hesapları, dönem sonunda genel kesin mizanda kalan vermez. Çünkü gider hesapları dönem sonunda kapatılır (sıfırlanır) ve bir sonraki döneme bakiye taşımazlar.
• C Şıkkı (Doğru): Bu muhasebenin temel mantığıdır. Gelir hesapları alacaklanarak artar, gider hesapları borçlanarak artar. Bu ifade tamamen doğrudur.
• E Şıkkı (Doğru): Gelirler toplamı giderlerden büyükse, bu bir kâr demektir. Kâr durumunda Dönem Kârı veya Zararı hesabı alacak kalanı verir. Bu ifade de doğrudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Dönem Sonu İşlemleri" ve "Gelir ve Gider Hesaplarının Kapatılması" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Gelir ve gider hesaplarının normal bakiye tarafları (Gelir: Alacak, Gider: Borç).
• Dönem sonu kapanış işleminde bu hesapların nasıl kapatıldığı.
• Kâr ve Zarar durumuna göre Dönem Kârı veya Zararı hesabının borç/alacak tarafının nasıl değiştiği.

Özetle: Soru, "Giderler her zaman borca devredilir" diyerek seni kandırmaya çalışıyor. Oysa kâr varsa giderler alacağa devredilir. Bu farkı bildiğin sürece bu soruyu rahatça çözersin.

Bu soruda, bir anonim şirketin ortak tarafından yerine getirilmeyen sermaye taahhüdünü iptal edip hisse senetlerini daha yüksek bir fiyata satması durumunda muhasebe kaydının nasıl yapılması gerektiği sorulmaktadır. Doğru cevap olan A şıkkının doğru olmasının temel nedeni, şirketin iptal edilen hisse senetlerini 180.000 TL nakit olarak alması ve bu işlemin 150.000 TL'lik ödenmemiş sermaye borcunu kapatması ile 30.000 TL'lik bir kâr elde etmesidir; çünkü iptal edilen hissenin nominal değeri (200.000 TL'nin %75'i) 150.000 TL'dir ve şirket bu hisseyi 180.000 TL'ye sattığı için aradaki 30.000 TL fark "Hisse Senetleri İptal Kârları" hesabına yazılır. Diğer şıkların yanlış olmasının sebebi ise ya nakit girişinin yanlış tutarlanması (B, C, D, E şıklarında 200.000 TL yazılması), ya da iptal edilen hissenin nominal değeri olan 150.000 TL yerine 200.000 TL'nin bütünü dikkate alınması veya kârın yanlış hesaplanmasıdır. Bu soruyu çözebilmek için anonim şirketlerde sermaye taahhüdünün yerine getirilmemesi durumunda hisse senetlerinin iptali, iptal edilen hissenin nominal değeri ile satış fiyatı arasındaki farkın kâr veya zarar olarak kaydedilmesi ve ilgili hesap kodlarının (102 Bankalar, 501 Ödenmemiş Sermaye, 521 Hisse Senetleri İptal Kârları) doğru kullanılması konularını bilmek gerekir. Sonuç olarak, şirketin eline geçen 180.000 TL nakit, 150.000 TL'lik sermaye borcunu kapatıp 30.000 TL kâr bırakacağı için A şıkkındaki kayıt tek doğru işlemdir.

Bu soruyu bir öğrenciye anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun mantığını kavramak için muhasebenin en temel kuralına, yani Bilanço Eşitliğine bakmamız gerekiyor.

1. Doğru Cevap Neden B (1.000 ₺ Zarar)?

Öncelikle temel denklemi hatırlayalım: Varlıklar = Borçlar + Özkaynaklar

Buradan yola çıkarak Özkaynak formülünü çıkarabiliriz: Özkaynak = Varlıklar - Borçlar

Özkaynak, işletmenin aslında kâr veya zarar sonucu olarak ortaklara ait olan kısmıdır. Dönem başında ve sonunda bu farka bakarak kâr/zararı bulabiliriz.

Adım 1: Dönem Başındaki Durumu Hesapla Soru diyor ki: "Dönem başında varlıklar, borçlardan 6.000 ₺ fazladır."

• Bu demek oluyor ki: Dönem Başındaki Özkaynak = 6.000 ₺.

Adım 2: Dönem Sonundaki Durumu Hesapla Soru diyor ki: "Dönem sonunda varlıklar 15.000 ₺, borçlar 10.000 ₺."

• Dönem Sonu Özkaynak = Varlıklar (15.000) - Borçlar (10.000) = 5.000 ₺.

Adım 3: Kâr veya Zararı Bul Şimdi başlangıçtaki özkaynak ile bitişteki özkaynak arasındaki farka bakalım:

• Başlangıçta ortakların hakkı: 6.000 ₺
• Sona kalan ortakların hakkı: 5.000 ₺

Ortakların hakkı 6.000'den 5.000'e düşmüş. Aradaki fark 1.000 ₺'dir. Para azaldığına göre bu bir Zarardır.

(Not: Soruda geçen "ortaklardan 2.000 ₺ borç alıp 500 ₺ geri ödeme" bilgisi, borçların ve nakit varlığın değişimini gösterir ancak biz zaten dönem sonu varlık ve borç rakamlarını biliyoruz. Bu bilgiler, dönem sonu varlık/borç hesabını yaparken zaten dikkate alınmış durumdadır. Yani bu bilgiler bizi saptırmak için verilmiştir, hesaplamayı doğrudan yapabiliriz.)

Sonuç: 1.000 ₺ Zarar (Doğru Cevap: B)

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı (500 ₺ Kâr): Bu şık, soruda verilen "500 ₺ geri ödeme" rakamına takılıp kalmış bir hatadır. Geri ödeme yapmak kâr getirmez, sadece borç ve nakit varlığı azaltır.
• C, D ve E Şıkları: Bu şıklar, dönemin başındaki 6.000 ₺ farkı görmezden gelerek veya borç alım/geri ödeme işlemlerini yanlış hesaplayarak (örneğin 2.000 - 500 = 1.500 gibi) elde edilen yanlış farklardan kaynaklanır. Temel mantık olan "Başlangıç Özkaynak - Bitiş Özkaynak" formülünü uygulamadıkları için hatalıdır.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel konuyu iyi bilmelisin:

• Bilanço Eşitliği (Varlıklar = Borçlar + Özkaynak): Varlıklar ile borçlar arasındaki farkın ne olduğunu (Özkaynak) ve bunun kâr/zarar hesabındaki yerini bilmek.
• Kâr ve Zararın Tespiti: Dönem başı özkaynak ile dönem sonu özkaynak arasındaki farkın, işletmenin o dönemdeki kâr veya zararını gösterdiğini bilmek.

Özetle: Soruda karmaşık işlemler (borç alma, ödeme) verilse de, asıl işimiz sadece "Başlangıçtaki Net Varlık" ile "Bitişteki Net Varlık" arasındaki farkı bulmaktır. Fark eksi ise zarar, artı ise kâr demektir.

Bu soruda, bir işletmenin bir patent satın alırken yaptığı harcamaların muhasebeleştirilmesi ve bu harcamaların "Haklar" hesabına nasıl yansıtılması gerektiği sorulmaktadır. Doğru cevap C şıkkıdır çünkü 30.08.2021 tarihinde yapılan kayıtta, işletmenin patentin tamamını (hem peşin ödenen hem de sonradan ödenen kısımları) ve bu hakka doğrudan bağlı olan alış giderlerini tek bir bütünlükte değerleme yapması gerekir.

Öncelikle, 12.08.2021 tarihinde yapılan ön ödemeyi hesaplayalım: Patentin toplam bedeli 60.000 ₺ olduğuna göre, %20'si olan 12.000 ₺ tutarındaki ödeme "Verilen Sipariş Avansları" hesabına borçlu yazılmıştı. Ancak 30.08.2021 tarihinde yasal süreç tamamlanıp mülkiyet hakkı elde edildiğinde, bu avans tutarı "Haklar" hesabına devredilmelidir. İkinci olarak, 30.08.2021 tarihinde ödenen kalan patent bedeli (60.000 ₺ - 12.000 ₺ = 48.000 ₺) ve bu hakka doğrudan katılan 5.000 ₺'lik alış gideri, "Haklar" hesabına borçlu yazılmalıdır. KDV (6.500 ₺) ise bir gider değil, işletmenin alacağı bir vergi alacağı olduğu için "İndirilecek KDV" hesabına yazılır ve "Haklar" hesabının tutarına dahil edilmez. Dolayısıyla, "Haklar" hesabına toplam borç yazılması gereken tutar; 12.000 ₺ (önceden ödenen) + 48.000 ₺ (kalan bedel) + 5.000 ₺ (alış gideri) = 65.000 ₺'dir. Bu nedenle 30.08.2021 tarihli kayıttaki ana giriş, 65.000 ₺ tutarında "Haklar" hesabının borçlu olmasıdır.

Diğer şıkları neden yanlış olduğunu kısaca inceleyelim: A şıkkı yanlıştır çünkü "Verilen Sipariş Avansları" hesabı, 30.08.2021 tarihinde hak elde edildiği için kapatılmalı ve alacaklı yazılmalıdır, ancak bu şıktaki 12.000 ₺ tutarı tek başına doğru kaydı oluşturmaz; asıl önemli olan "Haklar" hesabının borçlu olmasıdır. B şıkkı yanlıştır çünkü nakden ödenen tutar 53.500 ₺'dir (48.000 + 5.000), 59.500 ₺ tutarı hatalı bir hesaplamadır ve ayrıca "Kasa" hesabı bu durumda alacaklı yazılır. D şıkkı yanlıştır çünkü patent gibi uzun vadeli varlıkların edinilmesi için yapılan "alış giderleri" doğrudan gider hesabına (Genel Üretim Giderleri) yazılmaz, bu giderler varlığın maliyetine eklenerek "Haklar" hesabına borçlu yazılır. E şıkkı yanlıştır çünkü 53.000 ₺ tutarı, hem avansı hem de alış giderini tam olarak yansıtmayan eksik bir hesaplamadır.

Bu soruyu çözebilmek için Ticari İşletme Muhasebesi dersindeki Maddi Olmayan Duran Varlıkların (Haklar) ilk kaydı, maliyet unsurları (satın alma bedeli, vergiler hariç diğer doğrudan maliyetler) ve KDV'nin muhasebeleştirilmesi konularını bilmek gerekmektedir. Sonuç olarak, patentin toplam maliyetini doğru hesaplayıp "Haklar" hesabına 65.000 ₺ borçlu yazmak, sorunun doğru cevabını oluşturur.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Neden C Şıkkı Doğru?

Düşün ki bir işletmenin yıl sonu muhasebe süreci bir film senaryosu gibidir. Bu senaryoda olaylar belirli bir sırayla gerçekleşir:

• Günlük İşlemler: Önce günlük işlemler günlük deftere (yevmiye) kaydedilir.
• Genel Müze: Bu kayıtlar genel deftere (mizan) aktarılır.
• Kapanış Kayıtları: Dönem sonu geldiğinde, gelir ve gider hesapları (sonuç hesapları) kapatılır. Yani bu hesapların bakiyeleri sıfırlanır ve kar/zarar hesabına aktarılır.
• Genel Kesin Mizan: İşte kapanış kayıtları yapıldıktan sonra hemen yapılması gereken ilk iş, tüm hesapların (aktif, pasif ve kapatılmış olan sonuç hesaplarının) yeni bakiyelerini gösteren Genel Kesin Mizan'ı hazırlamaktır.

Neden? Çünkü kapanış kayıtları yapıldıktan sonra, muhasebe defterlerindeki tüm hesapların durumu değişmiştir. Bu yeni durumu görmek ve bir sonraki yılın işlemlerine başlarken bir "başlangıç noktası" oluşturmak için kesin mizan çıkarılır. Bu mizan, bir sonraki yılın ilk işlemlerinin kaydedilmesi için temel oluşturur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Kapanış kayıtlarının yapılması: Bu şık, soruda zaten "kapanış kayıtlarından sonra" denildiği için mantıken imkansızdır. Kapanış kayıtları henüz yapılmamış olsaydı bu doğru olabilirdi, ama biz zaten kayıtların bittiği bir aşamadayız.
• B) Finansal tabloların düzenlenmesi: Finansal tablolar (Bilanço, Gelir Tablosu vb.) hazırlanır, ancak bunları hazırlamak için önce Genel Kesin Mizan'ın çıkması gerekir. Mizan olmadan doğru bilanço çizilemez. Bu yüzden mizandan sonra gelir.
• D) Günlük işlemlerin madde şeklinde kaydedilmesi: Bu, yeni bir dönemin (örneğin bir sonraki yılın) ilk işlemleridir. Kapanıştan hemen sonra değil, bir sonraki dönemin başında yapılır.
• E) Günlük işlemlerin hesaplarda sınıflandırılması: Bu, muhasebe sürecinin en başında, günlük işlemler yapılırken yapılan işlemdir. Dönem sonu kapanışından sonra değil, önce yapılır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe Döngüsü" ve "Dönem Sonu İşlemleri" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şu sıralamayı ezberlemelisin:

• Günlük işlemler (Yevmiye)
• Genel deftere geçiş (Mizan)
• Dönem sonu düzenlemeleri (Amortisman, karşılık vb.)
• Kapanış Kayıtları
• Genel Kesin Mizan (Doğru cevap burası!)
• Finansal Tabloların Hazırlanması
• Yeni dönemin işlemleri

Kısacası; kapanıştan sonra defterler "temizlenir", yeni durumu gösteren Genel Kesin Mizan çıkarılır ve bu mizanla yeni yılın işlemlerine başlanır.

Doğru cevap A şıkkıdır çünkü soruda istenen "yanlış olan kaydı" bulmaktır ve A şıkkındaki işlem muhasebe mantığına aykırıdır.

Durumu adım adım inceleyelim: İşletme, kapların %60'ını iade alan müşterisine, aldığı 2.000 ₺ depozitonun %60'ı olan 1.200 ₺'yi geri ödüyor. Bu nedenle Bankalar hesabı 1.200 ₺ alacaklandırılır (E şıkkı doğrudur). Öte yandan, işletme başta 2.000 ₺ depozito almıştı; bu tutarın tamamı artık bir yükümlülük olmaktan çıkıp ya geri ödeniyor ya da gelir/zarar olarak sonuçlanıyor. Bu yüzden Alınan Depozito ve Teminatlar hesabı 2.000 ₺ borçlandırılarak kapatılır (B şıkkı doğrudur).

İade edilmeyen %40'lık kısım için ise kapların maliyeti üzerinden gider kaydı yapılır. Kapların kayıtlı değeri 3.000 ₺, birikmiş amortismanı 2.000 ₺ olduğuna göre, net değeri 1.000 ₺'dir (3.000 - 2.000). İade edilmeyen kısmın oranı %40'tır. Dolayısıyla gider olarak kaydedilecek tutar, net değerin %40'ı olan 400 ₺'dir (1.000 x %40). Bu işlemde Diğer Olağan Gider ve Zararlar hesabı 400 ₺ borçlandırılmalı, Birikmiş Amortismanlar hesabı 800 ₺ (2.000 x %40) ve Diğer Maddi Duran Varlıklar hesabı 1.200 ₺ (3.000 x %40) alacaklandırılmalıdır.

Şimdi şıkları bu doğrultuda değerlendirelim:

• C ve D şıkları: Soru kökünde "iade edilmeyen kapların kayıtlı değeri 3.000 ₺, birikmiş amortismanı 2.000 ₺'dir" denilerek, bu tutarların tamamının iade edilmeyen kısma ait olduğu veya sorunun bu tutarlar üzerinden hesaplanmasını istediği varsayılabilir. Ancak standart muhasebe mantığında, iade edilmeyen kısmın maliyeti gider yazılır. Eğer soru, iade edilmeyen kısmın tamamı için değil de, verilen 3.000 ve 2.000 tutarlarının iade edilmeyen kısmın değerleri olduğunu varsayarsak (ki bu durumda %40 oranı sadece depozito iadesi için geçerli olurdu, ama kapların değeri için ayrı bir bilgi verilseydi daha net olurdu), C ve D şıklarındaki tutarlar (2.000 ve 3.000) iade edilmeyen kısmın net değerini oluşturur. Ancak en kritik hata A şıkkındadır.
• A şıkkı: A şıkkında Diğer Olağan Gider ve Zararlar hesabı 1.000 ₺ borçlandırılmaktadır. Oysa ki iade edilmeyen kapların net değeri (3.000 - 2.000 = 1.000 ₺) tamamı için değil, sadece iade edilmeyen %40'lık kısmı için gider yazılmalıdır. Yani gider tutarı 400 ₺ olmalıdır. 1.000 ₺'lik tutar, kapların tamamının kayıp olduğu anlamına gelir ki bu durum, %60'ının iade edildiği bilgisiyle çelişir. Bu nedenle A şıkkındaki kayıt yanlıştır.

Sonuç olarak, iade edilmeyen kısmın maliyeti doğru oranda hesaplanmadığı için A şıkkı yanlış kaydı temsil eder ve sorunun aradığı cevaptır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap E?

Öncelikle sorunun en kritik detayına bakalım: "Faizi ve anaparası vade sonunda ödenmek üzere" ve "tüm ödemeler vade sonunda bankadaki hesaptan aktarılmıştır."

Burada iki önemli durum var:

• Kredi Çekildiği An: İşletme 01.12.2018'de parayı almış. O gün borç doğmuş. Bu borç için "Banka Kredileri" hesabı kullanılır. Bu hesap, borcun başlangıçta kaydedildiği yerdir.
• Kredi Bitiş Anı (Vade Sonu): 2 yıl sonra (01.12.2020) hem anapara hem de biriken faizler tek seferde ödeniyor.

Önemli Kural: Soru bize "Kredi ödemesine ilişkin yapılacak kayıtta" hangisinin kullanılmayacağını soruyor. Yani, borcu ödediğimiz an (vade sonu) hangi hesaplara girer?

• Bankalar (A): Parayı bankadan çekip ödediğimiz için bu hesap kullanılır (Alacak).
• Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri ve Faizleri (B): 2 yıl sonra ödenen anapara ve faiz borcunu kapatmak için bu hesap kullanılır (Alacak).
• Finansman Giderleri (C): Eğer 2 yıl içinde her yıl faiz tahakkuk etmişse ve henüz ödenmemişse, son ödeme anında bu gider hesabı kapatılır. Ancak soruda "vade sonunda ödenmek üzere" denmiş. Eğer faizler her yıl tahakkuk edip "Gider Tahakkukları"na yazılmışsa, ödeme anında bu gider hesabı da kullanılır (Alacak).
• Gider Tahakkukları (D): Faizler her yıl hesaplanmış ama ödenmemişse, bu tahakkuklar borç olarak kaydedilir. Ödeme anında bu tahakkuklar kapatılır. Bu hesap kullanılır (Alacak).

Peki E şıkkı neden kullanılmaz? "Banka Kredileri" hesabı, kredinin başlangıçta (01.12.2018) çekildiği gün kullanılır.

• Çekildiği gün: Bankalar (Alacak) / Banka Kredileri (Borç).
• Ödenen gün: Banka Kredileri hesabı kullanılmaz. Çünkü 2 yıl önce borç bu hesaba yazılmıştı. Şimdi borcu öderken, borcun kendisini değil, borcun taksitlerini ve faizlerini (Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri ve Faizleri) kapatıyoruz.

Yani, borcu öderken "Banka Kredileri" hesabına girmez, "Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri ve Faizleri" hesabına gireriz. Bu yüzden ödeme kaydında E şıkkı kullanılmaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Bankalar: Parayı ödediğimiz için bankadaki bakiye azalır. Bu hesap mutlaka kullanılır.
• B) Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri ve Faizleri: 2 yıl sonra ödenen borcun ana kısmı ve faizleri bu hesaptan düşülür. Bu hesap kullanılır.
• C) Finansman Giderleri: Eğer faizler her yıl gider olarak kaydedilmişse, ödeme anında bu gider hesabı kapatılır. Kullanılır.
• D) Gider Tahakkukları: Faizler her yıl tahakkuk edip borç olarak kaydedildiyse, ödeme anında bu tahakkuklar silinir. Kullanılır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Kredi Çekilmesi ve Kredi Ödenmesi Kayıtları" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şu ayrımı yapmalısın:

• Kredi Çekilirken: Borç "Banka Kredileri" hesabına yazılır.
• Kredi Ödenirken: Borç "Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri ve Faizleri" hesabından düşülür.

Kısa Özet: Soru "borcu öderken" hangi hesabın kullanılmayacağını sorduğu için, borcun başlangıçta kaydedildiği "Banka Kredileri" hesabı ödeme kaydında yer almaz.

Doğru cevap: E

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturmuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Neden D Şıkkı Doğru?

Bu sorunun anahtarı, "Hem Bilanço hem de Gelir Tablosu'nda yer alan" ifadesidir. Bunu anlamak için muhasebedeki "Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları" hesabının işleyişine bakmamız gerekir.

• Gelir Tablosundaki Yeri: Şirketin yıl sonu kârını bulurken, vergi ve yasal yükümlülükleri (örneğin kurumlar vergisi) tahmin edip bir gider olarak kaydetmemiz gerekir. Bu gider, Gelir Tablosu'nda "Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları" hesabına yazılır. Böylece kârdan düşülür.
• Bilançodaki Yeri: Ancak bu vergi henüz devlete ödenmemiştir. Şirketin devlete olan borcu, Bilanço'nun "Kısa Vadeli Yükümlülükler" kısmında "Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları" hesabı altında bir borç olarak görünür.

Özetle: Bu hesap, Gelir Tablosu'nda bir gider (kârı azaltan) olarak, Bilanço'da ise bir borç (ödenmemiş yükümlülük) olarak aynı anda yer alır. Bu yüzden doğru cevap D'dir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere neden bu kadar "uygun" olmadığını kısaca inceleyelim:

• A) Dönem Net Kârı: Bu hesap sadece Gelir Tablosu'nda yer alır. Yıl sonu kârı, Bilanço'ya "Özkaynaklar" kısmına "Dönem Net Kârı" olarak aktarılır, ancak Gelir Tablosu'nda "Net Kâr" satırı olarak kalır. Bilanço'da doğrudan bir hesap adı olarak değil, özkaynaklar grubu içinde yer alır.
• B) Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar: Bu bir varlıktır (Alacaklı durumundadır). Sadece Bilanço'da "Dönen Varlıklar" altında yer alır. Gelir Tablosu'nda bir gider veya kâr hesabı olarak yer almaz.
• C) Dönem Net Kârı veya Zararı: Bu ifade, Gelir Tablosu'nun en alt satırını ifade eder. Bilanço'ya geçişte "Özkaynaklar" kısmına eklenir. Ancak D şıkkındaki gibi hem gider hem borç olarak iki tabloda da aktif bir hesap kalemi olarak yer almaz.
• E) Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri: Bu bir varlıktır (Amortismana tabi). Sadece Bilanço'da "Duran Varlıklar" altında yer alır. Gelir Tablosu'na gider olarak yansıtılmadan önce Bilanço'da bekler.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları" hesabının işleyişini ve "Gelir Tablosu ile Bilanço arasındaki ilişkiyi" iyi bilmelisin.

Özellikle şunu akılda tutmalısın: Borçlanan vergi ve yükümlülükler, Gelir Tablosu'nda gider olarak kârı düşürür, Bilanço'da ise ödenmemiş bir borç olarak görünür. Bu iki tabloyu birbirine bağlayan en önemli köprü budur.

Başarılar dilerim!

Bu soru, SMMM stajı ve Muhasebe diploması sınavlarında sıkça karşımıza çıkan "Raporlama Döneminden Sonraki Olaylar" (TMS 10) konusundaki en kritik kurallardan birini test ediyor. Soruyu senin için adım adım, sanki bir ders çalışıyormuşuz gibi açıklayalım.

1. Neden Doğru Cevap A Şıkkıdır?

Öncelikle olayın kronolojisine bakalım:

• Dönem Sonu (31.12.2020): Şirket, sandalyelerin değerinin düştüğünü ve net gerçekleşebilir değerinin 90.000 ₺ olduğunu görmüş. Bu yüzden 10.000 ₺'lik bir "Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı" ayırmış. Bu, finansal tabloların bir parçasıdır.
• Dönem Sonraki Olay (Onaylanmadan önce): Sandalyeler ertesi dönemde (örneğin 10 Ocak'ta) 93.000 ₺'ye satılmış.

Buradaki en önemli kural şudur: Eğer bir olay, bilanço tarihi ile finansal tabloların onay tarihi arasında gerçekleşmişse ve bu olay, bilanço tarihindeki durumu net bir şekilde ortaya koyuyorsa, bu bir "Düzeltme Gerektiren Olay"dır.

Sandalyeler 93.000 ₺'ye satıldığında, 31.12.2020 tarihinde sandalyelerin gerçek değeri 90.000 ₺ değil, 93.000 ₺ idi. Yani 31.12.2020'de ayırdığımız 10.000 ₺'lik karşılık, aslında gereksiz yere fazla ayrılmış.

Doğru cevap: A

Bu soruyu TMS 37 (Karşılıklar, Koşullu Borçlar ve Koşullu Varlıklar) standardının temel mantığını anlamakla çözeceğiz. Doğru cevap B şıkkıdır.

Gelin maddeleri tek tek inceleyelim ve neden B şıkkının doğru olduğunu adım adım görelim:

1. Neden Doğru Cevap B (I ve IV)?

Bu şıkkı doğru yapan iki ifade şunlardır:

• I. Madde (Doğru): "Karşılıklar, güvenilir bir şekilde tahmin edilebildikleri sürece yükümlülük olarak muhasebeleştirilirler."
• Açıklama: TMS 37'e göre bir karşılık kaydetmek için üç şart vardır:
• Geçmiş bir olaydan kaynaklanan bir yükümlülük olmalı.
• Yükümlülüğün ödenmesi için ekonomik fayda çıkma ihtimali olmalı.
• Tutarın güvenilir bir şekilde tahmin edilebilmesi gerekir.
• Eğer tutarı tahmin edemiyorsanız, bunu bilançoda "karşılık" olarak gösteremezsiniz. Bu ifade standartla tam uyumludur.

• IV. Madde (Doğru): "Bir yükümlülüğün kayda alınabilmesi için yükümlü olunan tarafın kimliğinin bilinmesi gerekli değildir."
• Açıklama: Bu, öğrencilerin en çok karıştırdığı noktadır. Muhasebede bir borcu (karşılığı) kaydetmek için, borcun kime ödeneceğinin kesin olarak bilinmesi gerekmez.
• Örnek: Bir fabrikada iş kazası olmuş ve tazminat ödenmesi bekleniyor. Şu an dava açılmamış veya kimin davacı olacağı netleşmemiş olabilir. Ancak geçmiş olay (kazanın olması) ve tahmin edilebilir tutar varsa, şirket bunu bir "karşılık" olarak kaydetmelidir. Borcun kime ödeneceği belirsiz olsa bile, yükümlülüğün varlığı ve tutarı belliyse muhasebeleştirilir.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• II. Madde (Yanlış): "Koşullu borçlar, tutarları güvenilir bir şekilde tahmin edilebildikleri sürece yükümlülük olarak muhasebeleştirilirler."
• Neden Hatalı? Koşullu borçlar (Contingent Liabilities), hiçbir zaman bilançoda "yükümlülük" olarak kaydedilmez. Sadece dipnotlarda açıklanır.
• Kural: Karşılık (Provision) bilançoda görünür, Koşullu Borç ise sadece dipnotlarda (bilgi notunda) yer alır. Tutarı tahmin edilebilse bile, koşullu borçlar bilançoya girmez.

• III. Madde (Yanlış): "Koşullu varlıklar hiçbir zaman dipnotlarda ya da varlıklar arasında raporlanmazlar."
• Neden Hatalı? Koşullu varlıklar (Contingent Assets) hiçbir zaman bilançoda "varlık" olarak kaydedilmez. Ancak, ekonomik fayda çıkma ihtimali "yeterli derecede yüksek" ise dipnotlarda mutlaka açıklanmalıdır. "Hiçbir zaman dipnotlarda raporlanmaz" ifadesi yanlıştır.

Özet ve Çalışma Tavsiyesi

Bu soruyu çözmek için TMS 37 standardını iyi bilmelisin. Özellikle şu ayrımı ezberlemelisin:

• Karşılık (Provision): Bilançoda Yükümlülük olarak görünür. (Tutar tahmin edilebilir olmalı).
• Koşullu Borç: Bilançoda görünmez, sadece Dipnotta açıklanır.
• Koşullu Varlık: Bilançoda görünmez, ancak ihtimal yüksekse Dipnotta açıklanır.
• Kimlik Sorunu: Borcun kime ödeneceği bilinmese bile, yükümlülük varsa karşılık kaydedilir.

Sonuç: I. ve IV. maddeler TMS 37 kurallarına uygundur. Bu yüzden doğru cevap B seçeneğidir.