2024/2 SGS Finansal Muhasebe Soruları ve Çözümleri

Bu soruda, işletmenin satın aldığı kırtasiye malzemesinin sadece kullanılan kısmının gider, kullanılmayan kısmının ise gelecek döneme ait bir varlık olarak kaydedilmesi gerektiğini bilmek gerekir. İşletme başlangıçta tüm malzemeyi (1.000 ₺) gider hesabına yazdığı için, yıl sonunda kullanılmayan %10'luk kısmın (1.000 ₺ x %10 = 100 ₺) giderden çıkarılıp "Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabına aktarılması gerekir; bu işlemde kullanılmayan gider miktarı olan 100 ₺ borçlu, kullanılan gider miktarı olan 900 ₺ ise alacaklı olarak kaydedilir. KDV oranı (%20) bu hesaplamada dikkate alınmaz çünkü soruda malzemenin "satın alma bedeli" 1.000 ₺ olarak verilmiş ve kullanılan kısım bu ana para üzerinden hesaplanmıştır, KDV sadece giderin maliyetine dahil edilmez (genellikle indirilebilir vergi olarak izlenir) veya sorunun mantığı sadece malzeme bedelinin dağılımına odaklanmıştır. Diğer şıkların yanlış olmasının nedeni; B şıkkında KDV'nin de dahil edilip 120 ₺ hesaplanması, C ve D şıklarında "Gelecek Aylara Ait Giderler" yerine "Genel Yönetim Giderleri" hesabının kullanılması ve E şıkkında kullanılan kısmın (900 ₺) yanlışlıkla gelecek aylara ait gösterilmesidir. Bu soruyu çözebilmek için "Dönem Sonu Düzenleme Kayıtları" ve özellikle "Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabının ne zaman ve nasıl kullanılması gerektiği konusunu iyi bilmek gerekir. Doğru cevap, kullanılmayan 100 ₺'nin borçlu olarak "Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabına yazılması gerektiğini gösteren A şıkkıdır.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi adım adım inceleyelim. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır. Gelir bu durumu neden böyle olduğunu, mantığını ve kuralları basit bir dille açıklayalım.

1. Neden Doğru Cevap B? (Adım Adım Çözüm)

Öncelikle sorudaki rakamları ve durumu netleştirelim:

• Toplam Ödenen Tutar: 26.400 ₺ (KDV Dahil)
• KDV Oranı: %20
• Kira Süresi: 5 yıl (60 ay)
• Kullanım Süresi: 2021'de yapıldı, 2024'te tahliye edildi. Yani işletme bu mağazayı 3 yıl (2021, 2022, 2023 tam yıl; 2024'te tahliye edildiği için 3 yıl kullanılmış sayılır) kullanmıştır.

Adım 1: KDV'yi Ayıralım İşletme 26.400 ₺ ödedi. Bunun içinde %20 KDV var.

• KDV Hariç Değer = 26.400 / 1,20 = 22.000 ₺
• KDV Mikdarı = 22.000 x %20 = 4.400 ₺

Muhasebede "Özel Maliyetler" hesabına sadece KDV hariç olan 22.000 ₺ yazılır. KDV'yi ayrı bir hesapta (İndirilecek KDV) tutarız.

Adım 2: Amortisman Hesaplayalım Bu 22.000 ₺'lik harcama, 5 yıl boyunca kullanılacak. Ancak işletme 3. yılın sonunda (tahliye anında) işten çıkıyor. Bu durumda, 3 yıl boyunca geçen süreye ait amortismanı hesaplamamız gerekir.

• Yıllık Amortisman = 22.000 ₺ / 5 yıl = 4.400 ₺ / yıl
• Geçen Süre = 3 yıl (2021, 2022, 2023)
• Birikmiş Amortisman = 4.400 ₺ x 3 = 13.200 ₺

Adım 3: Tahliye Anındaki Kayıt Mağazayı tahliye ettiğimizde, o hesaba yazdığımız "Özel Maliyetler" hesabını kapatmamız gerekir.

• Hesapta duran toplam tutar: 22.000 ₺ (Alacak tarafında bekliyor)
• Kullanılan kısmın amortismanı: 13.200 ₺ (Birikmiş Amortisman hesabında birikmiş)
• Kayıp/Gider olarak kalacak kısım: 22.000 - 13.200 = 8.800 ₺ (Bu kısım "Diğer Olağan Giderler"e gider).

Kaydın Mantığı: Bir varlığı veya maliyeti sildiğimizde, o varlığın değerini sıfırlamamız gerekir.

• Özel Maliyetler hesabını kapatmak için 22.000 ₺ Alacak yazarız.
• Bu maliyetin ne kadarının amortismana ayrıldığını göstermek için Birikmiş Amortismanlar hesabını 13.200 ₺ Borç yazarız.
• Geriye kalan 8.800 ₺'lik zararı gider hesabına yazarız.

Gördüğün gibi, B şıkkı olan "Birikmiş Amortismanlar hesabı 13.200 ₺ borçlu" ifadesi, bu işlemin mantıklı ve doğru bir parçasıdır.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Binalar hesabı 22.000 ₺ alacaklı: Yanlış. Çünkü bu bir kira sözleşmesiyle yapılan harcamadır. Mülk işletmenin değil, kiracının. Bu yüzden "Binalar" hesabına yazılmaz. "Özel Maliyetler" hesabına yazılır.
• C) Özel Maliyetler hesabı 22.000 ₺ borçlu: Yanlış. Tahliye anında bu hesabı kapatıyoruz. Kapatmak için hesabın Alacak tarafına yazılması gerekir, Borç tarafına değil. (Borç tarafına yazmak, hesabı baştan kurmak için yapılır).
• D) Diğer Olağan Gider ve Zararlar hesabı 4.400 ₺ borçlu: Yanlış. Bu hesapta yazılması gereken tutar, 3 yılın amortismanı değil, kalan zarardır. 22.000 - 13.200 = 8.800 ₺ olmalıydı.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Öncelikle sorunun anahtar kelimesine bakalım: "Özkaynaklarda bir artışa neden OLAMAZ?" Yani, hangisi şirketin kendi parasını (sermaye, kar, yedekler vb.) artırmaz?

Neden D Şıkkı Doğru?

D) Çıkarılan tahvillerin nominal değerinin üzerinde satılması

Burada en önemli ayrım şudur: Tahvil ile Hisse Senedi farklı şeylerdir.

• Hisse Senedi: Şirketin bir parçasını temsil eder. Satıldığında şirketin Özkaynağı (Sermaye + Karlar) artar.
• Tahvil: Şirketin bir Borcudur. Şirket, tahvili alan kişiye para borçlanır ve vade sonunda geri öder.

Şimdi senaryoya bakalım: Tahvilleri nominal değerinin üzerinde (örneğin 100 TL'lik tahvili 110 TL'ye) satarsanız, elinize 110 TL geçersiniz. Ancak muhasebe kaydı şöyle olur:

• Borç: Nakit 110 TL (Varlık artar).
• Alacak: Tahviller 100 TL (Borç artar).
• Alacak: Tahvillerin ihraç bedeli farkı 10 TL (Borç artar).

Gördüğünüz gibi, tahvillerin üzerinde satılmasıyla oluşan "fark", şirketin Borç hesabına (Tahvillerin İhraç Bedeli Farkı) yazılır. Bu bir Borç hesabıdır, Özkaynak hesabı değildir. Dolayısıyla bu işlem şirketin özkaynaklarını artırır değildir. Sadece borçlarını artırır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış? (Hızlı Kontrol)

Diğer şıkların hepsi şirketin Özkaynağını artırır, bu yüzden sorunun "artışa neden olamaz" sorusuna cevap olamazlar:

• A) Sermayeye ilişkin enflasyon düzeltmesi: Enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan olumlu fark, doğrudan Özkaynak hesabına (Sermaye Düzeltmesi Farkı) yazılır. Özkaynak artar.
• B) Duran varlıkların kârlı satılması: Varlığı kârlı satmak, Dönem Net Karını artırır. Net kar, yıl sonunda Özkaynak'a (Dağıtılmamış Karlar) eklenir. Özkaynak artar.
• C) Yeni hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde satılması: Bu bir Hisse satışıdır. Nominal değeri aşan kısım (ihraç fazlası), Özkaynak hesabına (İhraç Fazlası) yazılır. Özkaynak artar.
• E) Çıkarılan hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde satılması: C şıkkı ile aynı mantıktır. Hisse satışı olduğu için Özkaynak artar.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Özkaynaklar" ve "Borçlar" arasındaki temel farkı ve "Tahvil" ile "Hisse Senedi" arasındaki ayrımı iyi bilmelisiniz.

• Hisse Senedi Satışı → Özkaynak Artar.
• Tahvil Satışı → Borç Artar.

Özetle; tahvil bir borç senedidir, onu satmak şirketin borcunu artırır, özkaynağını değil. Bu yüzden doğru cevap D'dir.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Öncelikle olayı senin için bir hikaye gibi hayal edelim:

• İlk Durum (24.11.2023): İşletme, henüz makineyi almadan satıcıya 50.000 ₺ avans gönderdi. Bu aşamada makine henüz işletmenin malı değil, sadece bir "avans" ödenmiş. Bu yüzden o gün "Verilen Avanslar" hesabı Borçlanmıştır (Para dışarı çıktı).
• İkinci Durum (21.12.2023): Makine teslim alındı. Artık makine işletmenin malı oldu. Bu aşamada iki şey oluyor:
• Makine hesabı borçlanmalı (Makine geldi).
• Daha önce ödenen 50.000 ₺'lik avans artık bitmiş, o parayı geri alıp makine bedelinden düşmemiz gerekiyor.

Neden D Şıkkı Doğru?

21.12.2023 tarihinde makine teslim alındığında, daha önce ödediğimiz 50.000 ₺'lik avansın "kapanması" gerekir. Muhasebede bir hesabı kapatmak veya borcunu ödemek için o hesabın Alacak tarafına yazmamız gerekir.

• Daha önce 50.000 ₺'yi Borç vermiştik (Verilen Avanslar hesabı).
• Şimdi makineyi teslim aldığımız için, bu avansın karşılığını vermiş oluyoruz. Bu yüzden Verilen Avanslar hesabını 50.000 ₺ Alacak yazarak kapatıyoruz.

Bu yüzden D şıkkı ("Verilen Avanslar hesabı 50.000 ₺ alacaklandırılır") doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı: Bu şıktaki 600.000 ₺ tutarı, makinenin ana bedelidir (500.000 + 100.000 KDV). Ancak soru sadece avansın mahsubu (kapatılması) ile ilgili bir kayıt soruyor. Ayrıca KDV'yi doğrudan makine bedeline eklemek yerine, KDV hesabını ayrı yazmak gerekir. Bu şık, avansın kapatılma işlemini anlatmadığı için yanlıştır.
• B Şıkkı: "Verilen Sipariş Avansları" hesabı Alacaklanamaz. Çünkü bu hesap daha önce Borçlanmıştı. Bir hesabı kapatmak için Alacak yazılır, ancak burada hesap adı yanlış. Soruda "Verilen Avanslar" hesabı kullanılır, "Verilen Sipariş Avansları" değil. (Not: SMMM stajında genellikle "Verilen Avanslar" hesabı kullanılır, "Sipariş Avansları" farklı bir durum olabilir ama en belirgin hata burada hesap adının ve işlemin yönünün karıştırılmasıdır).
• C Şıkkı: Hesap Borçlanamaz. Çünkü biz avansı daha önce zaten ödedik (Borç vermiştik). Şimdi o parayı mahsup edip hesabı kapatmamız lazım, yani Alacak yazmalıyız. Borç yazmak parayı tekrar ödediğimiz anlamına gelir ki bu yanlıştır.
• E Şıkkı: Bu şıktaki hesap Borçlanmıştır. Yine aynı hatayı yapıyor. Avansın kapatılması için Alacak yazılmalı, Borç yazılmamalı.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Maliyet Hesapları" ve "Avans İşlemleri" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları akılda tutmalısın:

• Avans Verme: Para verildiğinde "Verilen Avanslar" hesabı Borçlanır.
• Avansın Mahsubu (Kapatılması): Mal teslim alındığında, daha önce ödenen avansın hesabını kapatmak için o hesabı Alacak yazılır.
• Makine Kaydı: Makine bedeli ve KDV ayrı ayrı kaydedilir.

Kısacası; "Avans verildiğinde Borç, avans mahsup edildiğinde Alacak" kuralını ezberlersen bu soruyu rahatça çözersin.

Bu sorunun doğru cevabı D) Arama Giderleri şıkkıdır, çünkü gider hesapları (maliyet ve gider hesapları) dönem sonunda bakiye vererek bilançodaki "Kâr ve Zarar Hesabı"na aktarılır ve bu hesaplarda kalan bakiye her zaman borç tarafında (veren) olur; diğer seçeneklerdeki "Önceki Dönem Gelir ve Kârları", "Konu Kalmayan Karşılıklar" gibi hesaplar ise gelir veya pasif niteliğinde olup bakiye verirlerse alacak tarafında (veren) yer alırlar, ancak "Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları" ve "Reeskont Faiz Giderleri" gibi bazı özel durumlar veya tersine çevrilen hesaplar bu kuralın istisnaları olabilirken, "Arama Giderleri" standart bir gider hesabı olarak kesinlikle bakiye veren (borçlu) bir hesaptır.

Diğer şıkları incelediğimizde; A şıkkındaki "Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları" genellikle zarar niteliğinde olsa da muhasebe standartlarına göre özel bir sınıflandırma gerektirebilir ve her zaman basit bir gider hesabı gibi davranmaz; B şıkkındaki "Önceki Dönem Gelir ve Kârları" bir gelir veya kar hesabı olduğu için bakiyesi alacak tarafındadır; C şıkkındaki "Reeskont Faiz Giderleri" gider olsa da reeskont işlemlerinin doğası gereği bazen alacak tarafında da görülebilir veya özel durumlar içerir; E şıkkındaki "Konusu Kalmayan Karşılıklar" ise pasif bir karşılık hesabı olduğu için bakiyesi alacak tarafındadır. Bu soruyu çözebilmek için muhasebede gider hesaplarının (maliyet ve gider hesaplarının) dönem sonu bakiyelerinin her zaman borç tarafında kaldığını ve bu hesapların "bakiye veren" (borçlu) hesaplar olduğunu bilmek gerekir.

Özetle, gider niteliğindeki "Arama Giderleri" hesabı, dönem sonunda bakiye vererek bilançodaki kâr ve zarar hesabına aktarıldığı için doğru cevap D şıkkıdır.

Bu soruda, işletmenin bonoyu nominal değerinin altında (1.400.000 ₺) satması nedeniyle oluşan 600.000 ₺'lik farkın, vade süresi boyunca (6 ay) eşit olarak giderleştirilmesi gerektiğini ve 31.12.2023 tarihine kadar geçen 2 aylık (Kasım ve Aralık) kısmın muhasebeleştirilmesi istenmektedir.

İlk olarak, toplam iskonto farkı 600.000 ₺ olduğundan, aylık giderleşme tutarı 100.000 ₺ (600.000 / 6) olarak bulunur. 2 aylık (Kasım ve Aralık) dönem için toplam tahakkuk eden finansman gideri 200.000 ₺ (100.000 x 2) olur. Muhasebe kaydı yapılırken, bu giderin artması için Finansman Giderleri hesabı borçlandırılırken, borcun vade sonunda ödenmesi gereken nominal değere ulaşması için Menkul Kıymetler İhraç Farkı hesabı alacaklandırılır. Dolayısıyla, 31.12.2023 tarihinde yapılan kayıtta Menkul Kıymetler İhraç Farkı hesabı 200.000 ₺ alacaklandırılmalıdır.

Diğer şıkları incelediğimizde: A şıkkı yanlış çünkü bu işlem "Gider Tahakkukları" değil, "Menkul Kıymetler İhraç Farkı" ile ilgilidir; B şıkkı yanlış çünkü bononun nominal değeri (600.000 ₺) değil, iskonto farkı (200.000 ₺) alacaklanmalıdır; C şıkkı yanlış çünkü tahsilat anında değil, vade sonunda nominal değerden borçlandırma yapılır ve burada alacak tarafında yer almaz; D şıkkı yanlış çünkü Finansman Giderleri hesabı 600.000 ₺ değil, sadece geçen 2 aylık kısmın 200.000 ₺'si borçlandırılmalıdır.

Bu soruyu çözebilmek için Menkul Kıymet İhraç Farkı kavramını, iskonto ile ihraç edilen senetlerin vade süresince eşit taksitlerle giderleştirilmesi (amortisman) kuralını ve buna ilişkin muhasebe kayıtlarını bilmek gerekir.

Doğru cevap, işletmenin 2 aylık iskonto farkını giderleştirirken Menkul Kıymetler İhraç Farkı hesabını 200.000 ₺ alacaklandırması gerektiğini gösteren E şıkkıdır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Önce bu kaydı neden "Senet ciro ederek mal alışı" olarak yorumladığımızı açıklayalım:

1. Neden C Şıkkı Doğru? (Analiz)

Muhasebe kaydı şu şekilde:

• 153 Ticari Mallar (Borç): 50.000 TL
• 191 İndirilecek KDV (Borç): 10.000 TL
• 121 Alacak Senetleri (Alacak): 60.000 TL

Burada en önemli ipucu "121 Alacak Senetleri" hesabının Alacak tarafında yazmasıdır.

• Mal Alımı mı Satışı mı?
• 153 Ticari Mallar hesabı Borçlanmış. Bu, firmamızın mal aldığını gösterir. (Eğer mal satsaydık, bu hesap Alacak tarafına yazılırdı).
• 191 İndirilecek KDV hesabı da Borçlanmış. Bu da mal alırken ödenen KDV'yi gösterir.
• Sonuç: Bu bir Mal Alışı işlemidir. (Satış değil).

• Senet Keşide mi Ciro mı?
• 121 Alacak Senetleri hesabı Alacak tarafına yazılmış.
• Muhasebe mantığında: Bir senet keşide ederseniz (yani kendi adınıza bir senet düzenleyip karşı tarafa verirseniz), o senet sizin borcunuz olur ve 121 Alacak Senetleri hesabı Borç tarafına yazılır.
• Ancak burada hesap Alacak tarafında. Bu ne demek? Demek ki firmamız, başkasına ait bir senedi (örneğin müşteriden aldığımız bir senedi) ciro edip, mal alırken bu senedi karşı tarafa vermişiz.
• Senedi ciro edip verdiğimizde, elimizden çıkan senetler Alacak tarafında kaydedilir.

Özetle: Mal aldık (Borç), bunu ödemek için elimizdeki bir senedi ciro edip verdik (Alacak). Bu da "Senet ciro ederek mal alışı" işlemini oluşturur.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Senet keşide ederek mal satışı: Yanlış. Çünkü mal satışı olsaydı 153 hesabı Alacak, senet keşide olsaydı 121 hesabı Borç yazılırdı. İkisi de tam tersi.
• B) Senet keşide ederek mal alışı: Yanlış. Mal alışı doğru (153 Borç), ama senet keşide edilseydi 121 hesabı Borç tarafına yazılırdı. Burada ise Alacak tarafında.
• D) Senet ciro ederek mal satışı: Yanlış. Senet ciro doğru (121 Alacak), ama mal satışı olsaydı 153 hesabı Alacak tarafına yazılırdı. Burada ise Borç tarafında.
• E) Senet alarak mal satışı: Yanlış. Senet alsaydık 121 hesabı Borç tarafına yazılırdı. Ayrıca mal satışı da yanlış.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel kuralı iyi bilmelisiniz:

• Borç ve Alacak Mantığı:
• Mal Alımı ise 153 Ticari Mallar hesabı Borç, 191 İndirilecek KDV hesabı Borç olur.
• Mal Satışı ise 153 Ticari Mallar hesabı Alacak olur.

• Senet İşlemleri (Keşide vs. Ciro):
• Keşide (Kendi senedini vermek): Sizin borcunuz artar. 121 Alacak Senetleri hesabı Borç tarafına yazılır.
• Ciro (Başkasının senedini vermek): Sizin elinizden senet çıkar. 121 Alacak Senetleri hesabı Alacak tarafına yazılır.

Kısa Hatırlatma:

• 153 Borçsa -> Mal Alındı.
• 121 Alacaksa -> Senet Ciro Edildi.

Bu iki durumu birleştirdiğimizde cevap C şıkkı çıkar.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek adım adım çözelim. Sorunun mantığını kavramak, muhasebe kayıtlarını yaparken hata yapmamanın en önemli yoludur.

Neden Doğru Cevap "A" (Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri)?

Öncelikle işletmenin yaptığı işe bakalım: Arsa üzerine üstü açık bir spor sahası yaptırmak.

Muhasebe kurallarına göre, bir varlık satın alırken veya yaptırırken hangi hesaba kaydedileceği, o varlığın niteliğine ve yapısına bağlıdır.

• Arsa ve Saha İlişkisi: İşletme, elindeki arsayı (Zemin) kullanmış ve üzerine bir spor sahası inşa etmiştir. Bu spor sahası, arsanın bir parçası haline gelmiştir. Üstü kapalı olmadığı için "Bina" sayılmaz.
• Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı: Bu hesap, arazinin üzerinde veya altında yapılan, binaya dahil olmayan ancak arazinin işlevini tamamlayan ve kalıcı olan düzenlemeleri kapsar. Örnekler: Spor sahaları, parklar, bahçe düzenlemeleri, yol yapımı, duvarlar ve çevre düzenlemeleridir.
• Sonuç: Spor sahası, arsanın bir parçası olan ve kalıcı bir düzenleme olduğu için "Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri" hesabına kaydedilir.

Kayıt Mantığı: İşletme para ödediği için "Bankalar" hesabını borç eder (para çıkışı), ancak yaptığı işin karşılığını alıp varlık olarak kaydetmek için "Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri" hesabını borçlandırır. Soru bizden borçlandırılacak hesabı sorduğu için cevap A şıkkıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B) Demirbaşlar: Bu hesap genellikle 5000 TL ve üzeri değerde olan, ömrü en az 1 yıl olan, taşınabilir veya sabit olmayan (örneğin; bilgisayar, masa, sandalye, araç) varlıkları kapsar. Spor sahası bir "demirbaş" değil, arazinin bir parçası olan bir "düzenleme"dir.
• C) Binalar: Bu hesap, üzerinde çatısı olan ve içinde iş yapılan veya oturma amaçlı yapıları kapsar. Soruda açıkça "üstü açık" spor sahası olduğu belirtilmiştir. Üstü kapalı olmadığı için "Bina" sayılmaz.
• D) Tesis, Makine ve Cihazlar: Bu hesap, üretim veya hizmet verme amacıyla kullanılan makineleri, üretim tesislerini ve teknolojik cihazları kapsar. Spor sahası bir üretim makinesi veya teknolojik cihaz değildir.
• E) Bankalar: Bu hesap, işletmenin nakit ve banka hesaplarını gösterir. İşletme para ödediği için Bankalar hesabını borç eder (para azalır). Ancak soru, "yapılan işin karşılığını kaydetmek için" borçlandırılacak hesabı sormaktadır. Yani para çıkışını değil, varlık artışını soruyor. Bu yüzden Bankalar hesabı bu sorunun cevabı olamaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Maliyet Unsurları" ve "Varlık Sınıflandırması" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları ayırt etmelisin:

• Bina ile Yeraltı/Yerüstü Düzenleri arasındaki fark nedir? (Üstü kapalı mı, kapalı değil mi?)
• Demirbaş ile Yatırım Amaçlı Gayrimenkul veya Arsa üzerindeki düzenlemeler arasındaki fark nedir?

Özetle: Üstü kapalı olmayan, arazi üzerinde yapılan kalıcı düzenlemeler (spor sahası, park, yol) her zaman "Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri" hesabına kaydedilir.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun mantığını kavradığında benzer soruları çözmek çok kolaylaşacak.

🎯 Doğru Cevap Neden C Şıkkı?

Öncelikle olayı senaryolaştıralım: İşletme bankadan 100.000 TL borç almış ve vade sonunda hem anaparayı hem de 10.000 TL faizi ödeyip kapatmış. Toplamda bankadan çıkan para 110.000 TL'dir.

Muhasebe kaydı yaparken şu mantığı izlemeliyiz: "Ne gidiyor, ne geliyor?"

• Borçlu Hesaplar (Ne Ödendi/Borç Kapatıldı?):
• İşletme bankadan aldığı 100.000 TL'lik kredi anaparasını kapatıyor. Bu borç bittiği için 300 BANKA KREDİLERİ hesabını Borç (Sol taraf) yazmalıyız.
• İşletme bankaya ödediği 10.000 TL'lik faiz bir giderdir. Giderler hesabı Borç (Sol taraf) yazılır. Bu da 780 FİNANSMAN GİDERLERİ hesabıdır.

• Alacaklı Hesap (Ne Çıktı?):
• Para işletmenin 102 BANKALAR hesabından çıkmıştır. Para çıkışı olduğu için 102 BANKALAR hesabını Alacak (Sağ taraf) yazmalıyız.
• Çıkan toplam para: 100.000 (Anapara) + 10.000 (Faiz) = 110.000 TL'dir.

Sonuç:

• Borç tarafına: 300 Banka Kredileri (100.000) ve 780 Finansman Giderleri (10.000) yazılır.
• Alacak tarafına: 102 Bankalar (110.000) yazılır.

Bu mantık C şıkkında tam olarak verilmiştir.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı: Sadece anaparayı kapatmış, faiz giderini hiç dikkate almamış. Faiz bir giderdir ve mutlaka kayda girmelidir.
• B Şıkkı: Burada 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR hesabı açılmış. Soruda faiz üzerinden kesinti yapıldığı veya vergi ödendiği belirtilmemiş. Faiz tamamen işletmenin kendi hesabından ödenmiştir, vergi kesintisi yok. Bu yüzden bu hesap gereksiz ve yanlıştır.
• D Şıkkı: Hesapların yerleri karıştırılmış. Para çıkışı olduğu için Bankalar hesabı Alacak olmalıydı, ancak burada Borç yazılmış. Bu, paranın bankaya girdiği anlamına gelir ki bu yanlış.
• E Şıkkı: Burada 303 UZUN VADELİ KREDİLERİN... hesabı kullanılmış. Bu hesap, kredinin taksitlerini öderken kullanılır. Ancak soruda kredi 3 ay vadeli (kısa vadeli) olduğu için doğrudan 300 BANKA KREDİLERİ hesabı kullanılmalıdır. Ayrıca faiz gideri bu hesapta gösterilmemiştir.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Finansman Giderleri ve Kredi Ödemeleri konusunu iyi bilmelisin.

Özetle şu kuralları hatırlamalısın:

• Kredi Anaparası Ödenirken: 300 Banka Kredileri hesabı Borçlanır.
• Faiz Ödenirken: Faiz bir gider olduğu için 780 Finansman Giderleri hesabı Borçlanır.
• Para Çıkışı: Para bankadan çıktığı için 102 Bankalar hesabı Alacaklanır.
• Vade Süresi: 1 yıldan kısa vadeli krediler 300 hesabında, 1 yıldan uzun vadeli olanlar 303 hesabında takip edilir.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci gibi düşünerek adım adım çözelim. SMMM staj sınavlarında en çok dikkat edilmesi gereken konu, özkaynakların nasıl hesaplandığı ve hangi kalemlerin bu hesaplamadan çıkarılması gerektiğidir.

Neden Doğru Cevap E (600.000 ₺) Şıkkıdır?

Özkaynakların toplam tutarını bulmak için, işletmenin gerçek ve net sermaye durumunu görmemiz gerekir. Bunu yaparken şu mantığı izleriz:

• Sermaye: İşletmenin kurucu sermayesi 600.000 ₺'dir. Bu, özkaynağın temelidir.
• Eksiye Dönüştüren Kalemler:
• Ödenmemiş Sermaye (100.000 ₺): Sermayenin bu kısmı henüz yatırımcıdan gelmemiştir. Bu yüzden özkaynaktan çıkarılır.
• Geçmiş Yıllar Zararları (100.000 ₺): İşletme geçmişte zarar etmiş, bu da özkaynağı azaltır. Çıkarılır.
• Dönem Net Zararı (50.000 ₺): Bu yıl da zarar edilmiş. Bu da özkaynaktan çıkarılır.

• Artıran Kalemler:
• Hisse Senedi İhraç Primleri (40.000 ₺): Sermayeden fazla para toplanmasıdır, özkaynağı ekler.
• Yasal Yedekler (60.000 ₺) + Statü Yedekleri (50.000 ₺) + Özel Fonlar (100.000 ₺): Bunlar kar dağıtılmadan biriktirilen paralar veya fonlardır, özkaynağı ekler.

Hesaplama Formülü: Sermaye (600.000) \- Ödenmemiş Sermaye (-100.000) \- Geçmiş Yıllar Zararları (-100.000) \- Dönem Net Zararı (-50.000) \+ İhraç Primleri (+40.000) \+ Yasal Yedekler (+60.000) \+ Statü Yedekleri (+50.000) \+ Özel Fonlar (+100.000)

Toplam: 600.000 - 100.000 - 100.000 - 50.000 + 40.000 + 60.000 + 50.000 + 100.000 = 600.000 ₺

Gördüğün gibi, zarar kalemleri ile yedekler ve primler birbirini dengeler ve net özkaynak 600.000 ₺ olarak kalır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A, B, C ve D Şıkları: Bu şıklar genellikle öğrencilerin zarar kalemlerini (ödenmemiş sermaye, geçmiş yıllar zararı ve dönem zararı) çıkarmayı unuttuğu durumlarda ortaya çıkar.
• Örneğin, sadece sermaye ve yedekleri toplayıp zararları çıkarmazsan, sonuç 700.000 veya 800.000 gibi büyük rakamlar çıkar.
• Sadece "Sermaye + İhraç Primleri + Yedekler + Fonlar" yaparsan (zararları görmezden gelirsen) sonuç 700.000 ₺ (C şıkkı) çıkar. Bu en yaygın hatadır.
• Eğer "Ödenmemiş Sermaye"yi de çıkarmayı unutursan, sonuç 700.000 yerine daha farklı bir hata yaparsın.

Özetle, diğer şıklar zararların özkaynaktan düşülmediği veya ödenmemiş sermayenin dikkate alınmadığı senaryolardan kaynaklanır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Özkaynak Hesaplaması" ve "Bilanço Hesaplarının Nitelikleri" konusunu iyi bilmelisin.

• Önemli Kural: Özkaynaklar; Sermaye, İhraç Primleri, Yedekler ve Fonlar artı olarak; Zararlar (Geçmiş ve Dönem) ve Ödenmemiş Sermaye ise eksi olarak hesaplanır.
• Sınavda "Net Özkaynak" sorulduğunda, tüm zarar kalemlerini mutlaka toplamdan düşmen gerekir.

Başarılar dilerim!

Bu soruda işletmenin, henüz faturası kesilmemiş olsa da tüketimin gerçekleştiği ve giderin bu yılın (2023) maliyetine ait olduğu bir durumu kaydettiğini görüyoruz; bu durumda tahakkuk esasına göre, giderin muhasebeleştirilmesi için "Gider Tahakkukları" hesabı borçlandırılırken, karşı hesabın Maliyet Giderleri Karşılığı hesabı olması gerekir. Doğru cevap A şıkkıdır çünkü işletme, elektrik giderini henüz ödememiş olsa da bu bedelin 2023 yılına ait bir maliyet olduğunu kabul edip, bu yükümlülüğü "Maliyet Giderleri Karşılığı" hesabı üzerinden alacaklandırmıştır. Diğer şıkların neden yanlış olduğunu incelediğimizde; B şıkkındaki "Gider Tahakkukları" hesabı borçlandırılmalı, alacaklandırılmamalıdır, C ve D şıklarındaki "Gelecek Yıllara/Aylara Ait Giderler" hesapları ise henüz ödenmemiş veya tüketilmemiş giderler için kullanılırken burada tüketim gerçekleştiği için bu hesaplar devreye girmez, E şıkkındaki "Genel Yönetim Giderleri" ise giderin kendisini ifade eden bir hesap olup, karşılık hesabı olarak alacaklandırılmaz. Bu soruyu çözebilmek için tahakkuk esasına göre giderlerin muhasebeleştirilmesi ve karşılık hesaplarının (özellikle Maliyet Giderleri Karşılığı) kullanım yerini bilmek gerekmektedir.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B) Dönemsellik ilkesidir.

Neden Doğru Cevap "Dönemsellik" (B)?

Öncelikle durumu hayal edelim: İşletme, 18 ay boyunca kullanacağı bir yeri kiralıyor ve tüm kira ücretini şimdiden (peşin) ödüyor.

Muhasebede en temel kural şudur: Bir gider, sadece o giderin ait olduğu döneme (dönemsel olarak) kaydedilmelidir.

• Olay: 18 aylık kira ödemesi yapıldı.
• Doğru İşlem: Bu 18 aylık kira bedeli, ödenen günün tek bir ayına ait olmamalıdır. Bu para, 18 ay boyunca kullanılacak. Bu yüzden bu tutar önce bir "Varlık" hesabına (örneğin "Ön Ödenen Giderler") kaydedilmeli ve her ayın sonunda, o ayın kirası kadarı "770 Genel Yönetim Giderleri" hesabına aktarılmalıdır.
• Yanlış İşlem: Soruda işletme, tüm 18 aylık parayı hemen tek seferde "770 Genel Yönetim Giderleri" hesabına yazmış. Bu, parayı sadece bir ayın gideri gibi göstermek demektir. Oysa bu para 18 ay boyunca harcanacak.

İşletme, Dönemsellik ilkesini ihlal etmiştir. Çünkü gideri, ait olduğu döneme (18 ay) yaymak yerine, sadece ödenen döneme (şu anki ay) sığdırmıştır. Bu durum, o ayın karını yapay olarak düşürür ve diğer ayların karını yapay olarak artırır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer seçenekler bu olayla doğrudan çelişmez, sadece bu hatanın temel nedeni değildir:

• A) Özün önceliği: Bu ilke, işlemin hukuki şekline değil, ekonomik gerçekliğine bakmamızı ister. Burada işletme parayı ödediği için ekonomik gerçeklik 18 aylık kullanım hakkıdır. Ancak hatanın temel nedeni, bu hakkın dönemlere bölünmemesidir, yani asıl sorun "Dönemsellik"tir.
• C) Maliyet esası: Bu ilke, varlıkların ve giderlerin satın alma bedeli (gerçekleşen maliyet) üzerinden kaydedilmesini söyler. İşletme 18 aylık parayı ödediği için maliyet esasına aykırı bir durum yok, sadece bu maliyetin dağıtımı yanlış yapılmış.
• D) Parayla ölçülme: Bu ilke, tüm işlemlerin para birimiyle ifade edilmesini gerektirir. İşletme parayı ödediği için bu ilkeye uymuştur.
• E) İşletmenin sürekliliği: Bu ilke, işletmenin gelecekte de var olacağını varsayar. Eğer işletme sürekli olmasaydı, 18 aylık kiranın dağıtılmasına gerek kalmadan tümünü gider yazabilirdi. Ancak işletme sürekli olduğu için bu kiranın dağıtılması gerekir. Yine de hatanın doğrudan nedeni "dönemlere bölünmemesi" yani Dönemsellik ilkesidir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe Temel Kavramları" konusundaki "Dönemsellik" ilkesini ve "Ön Ödenen Giderler" hesabının kullanım mantığını iyi bilmelisin.

Özetle Kural: Bir gider, ödenen tarihe değil, o giderin fayda sağladığı döneme ait olmalıdır. 18 aylık kira, 18 ay boyunca dağıtılmalıdır.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek adım adım çözelim. Sorunun özünde "Poliçe" işleminin muhasebe kaydı ve kimin muhasebe kaydı yaptığı var.

Önce soruyu basitleştirelim: ABC İşletmesi, KLM İşletmesinden olan 1.200 ₺'lik alacağını tahsil etmek için XYZ İşletmesinden bir poliçe almış. Ancak burada dikkat etmemiz gereken en kritik nokta şudur: Poliçeyi teslim eden kim?

Soruda şöyle bir senaryo var:

• ABC İşletmesi, KLM'den olan alacağını tahsil etmek için bir poliçe istemiş.
• Bu poliçeyi XYZ İşletmesi keşide etmiş (yani poliçeyi düzenlemiş).
• Poliçenin muhatapı (yani poliçeyi ödeyecek olan) XYZ İşletmesi'dir.
• Soru bize "poliçenin muhatabının poliçeyi teslim ettiğinde" yapacağı kaydı soruyor.

Burada bir kafa karışıklığı olabilir, gelim durumu netleştirelim:

• Muhatab: Poliçeyi ödeyecek olan kişi/şirket. (Burada XYZ İşletmesi).
• Teslim Eden: Muhatab (XYZ), poliçeyi alacaklıya (ABC'ye) teslim ettiğinde.

Aslında soru biraz kafa karıştırıcı bir ifadeyle yazılmış gibi duruyor ama muhasebe mantığına baktığımızda şunu anlamalıyız: XYZ İşletmesi, poliçeyi düzenleyip ABC'ye verdiğinde, kendi defterlerinde ne yazar?

XYZ İşletmesi, poliçeyi düzenleyerek bir borç yükümlülüğü altına girmiştir. Yani XYZ, ABC'ye bir poliçe vererek borcunu (veya bir alacak senedini) ödemeyi taahhüt etmiştir.

Doğru Cevap Neden E Şıkkıdır?

E Şıkkı: 320 SATICILAR 1.200 / 321 BORÇ SENETLERİ 1.200

• Neden Doğru?
• 320 SATICILAR (Alacak): XYZ İşletmesi, poliçeyi düzenleyerek bir borç yükümlülüğü altına girmiştir. Bu borç, genellikle bir mal veya hizmet alımına bağlı olarak doğar. Yani XYZ, ABC'ye poliçe vererek bir borcunu (Saticılar hesabını) kapatmaya çalışıyor veya yeni bir borç yükümlülüğü doğuruyor. Bu durumda Saticılar hesabı Alacaklanır.
• 321 BORÇ SENETLERİ (Borç): XYZ, poliçeyi düzenlediği için, poliçenin vadesi geldiğinde ödemek zorunda olduğu bir borç yükümlülüğü altına girmiştir. Muhasebe kurallarına göre, poliçeyi düzenleyen (muhatab) taraf, poliçeyi verdiğinde Borç Senetleri hesabını Borçlar.
• Özetle: XYZ (Muhatab), poliçeyi verdiğinde kendi borcunu (Saticılar) kapatır ve yerine poliçe borcunu (Borç Senetleri) yazar. Bu kaydı E şıkkı tam olarak karşılar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı (120 ALICILAR / 321 BORÇ SENETLERİ): Bu kayıt, poliçeyi alan tarafın (ABC İşletmesi) kaydıdır. ABC, poliçeyi aldığında "Borç Senetleri"ni borçlar, "Alıcılar"ı alacaklar. Soru ise muhatabın (XYZ'nin) kaydını sorduğu için bu şık yanlıştır.
• B Şıkkı (120 ALICILAR / 320 SATICILAR): Bu kayıt, poliçesiz bir mal alım-satımını veya alacağın tahsilini ifade eder. Poliçe işleminin muhasebe kaydı değildir.
• C Şıkkı (121 ALACAK SENETLERİ / 120 ALICILAR): Bu da poliçeyi alan tarafın (ABC), poliçeyi tahsil ettiğinde veya vadesi geldiğinde yapacağı kayıttır. Soru poliçeyi verenin kaydını istiyor.
• D Şıkkı (101 ALINAN ÇEKLER / 121 ALACAK SENETLERİ): Bu kayıt, Çek işlemleri içindir. Soru açıkça Poliçe işlemini sormaktadır. Poliçe ve çek farklı senet türleridir ve hesap kodları farklıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Senetli Ticari Alacak ve Borçlar"

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Öncelikle sorunun anahtar kavramını anlamamız gerekiyor: "Aktifleştirilen Gider". Bunu şöyle düşün: Bir gideri "aktifleştirmek", o parayı hemen gider yazıp karı düşürmek yerine, onu bir varlık (hazine) gibi kaydetmektir. Yani, o harcanan para gelecekte bir fayda sağlayacaksa veya bir malın değerine dahil edilecekse, o gideri "aktifleştiririz".

Neden C Şıkkı Doğru?

C) Satın alınan malların işletmeye getirilmesi için satın alan işletme tarafından üstlenilen nakliye gideri.

Buradaki mantık şudur: Bir işletme bir mal (örneğin 100 adet bilgisayar) satın alır. Bu bilgisayarların değeri sadece fatura tutarı değildir; onları işyerine getirmek için ödediğiniz nakliye ücreti de o bilgisayarların maliyetine dahildir.

• Kural: Bir varlığı (stokları) elde etmek için yapılan ve o varlığın işyerine ulaşmasını sağlayan doğrudan maliyetler (nakliye, sigorta, gümrük vb.) o varlığın maliyetine eklenir.
• Sonuç: Nakliye gideri gider yazılmaz, "Stoklar" hesabına eklenir (aktifleştirilir). Gelecekte bu mallar satıldığında, bu nakliye ücreti de o satılan malın maliyetine dahil edilir. Bu yüzden C şıkkı doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer şıkların neden "aktifleştirilemeyen gider" olduğunu inceleyelim:

• A) Büro personelinin aydınlatılması için elektrik gideri: Bu, işletmenin normal işleyişi için harcanan bir dönem gideridir. Elektrik faturasını ödediğiniz an, o parayı hemen gider yazarsınız. Gelecekte size özel bir varlık kazandırmaz.
• B) 1 yıllık kira bedelinin peşin tahsil edilmesi: Burada bir hata var. Soruda "işletmeye ait gayrimenkule ilişkin 1 yıllık kira bedelinin peşin tahsil edilmesi" denilmiş. Kira bedeli ödenen para olmalıdır, tahsil edilen para ise gelir olur. Eğer "ödenen" olsaydı bile, bu bir dönem gideri (veya peşin ödenen gider) olurdu. Ancak sorudaki "tahsil edilmesi" ifadesiyle bu şık mantıksal olarak da hatalıdır. Kira ödemeleri genellikle bir varlık değil, gider veya peşin ödenen gider hesabına kaydedilir.
• D) Makine satan bir işletmenin sattığı makineye ilişkin nakliye gideri: Bu çok önemli bir ayrım! Bir işletme satın aldığı malların nakliyesini aktifleştirir (C şıkkı gibi). Ancak bir işletme sattığı malların nakliyesini yaparsa, bu bir satış gideridir. Satış gideri, o an kar hesabına gider yazılır, varlık hesabına aktifleştirilmez.
• E) Şirket aracı ile yolculuk yapan çalışanın yakıt ücreti: Bu da normal bir dönem gideridir. Pazarlama veya yönetim gideri olarak kaydedilir. Gelecekte size bir varlık kazandırmaz, sadece o ayın gideridir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Stokların Maliyetine Dahil Edilen Giderler" konusunu iyi bilmelisin.

Özet Kural: Bir malı (hazır değerleri veya ticari malları) işletmeye getirmek için yapılan doğrudan maliyetler (nakliye, sigorta, gümrük vergisi vb.) o malın maliyetine eklenir ve aktifleştirilir. Ancak malı sattıktan sonra yapılan nakliye veya işletmenin genel giderleri (elektrik, kira, yakıt) ise dönem gideridir ve hemen kar hesabına yazılır.

Başarılar dilerim!

Bu soruda doğru cevap E şıkkıdır çünkü işletme, eski makineyi satarken elde ettiği 25.000 ₺'lik kârı, yeni makineyi almak için bir "özel fon" oluşturmak amacıyla kullanmış ve bu fonun oluşumu muhasebe kayıtlarında Özel Fonlar hesabının borç tarafına (yani fonun artmasına) yazılır; ayrıca yeni makine 100.000 ₺ değerinde ve 5 yıl ömürlü olduğu için yıllık amortisman tutarı 20.000 ₺ (100.000 / 5) olarak hesaplanır ve bu tutarın amortisman gideri olarak ayrılması, ilgili fon hesabının borçlanmasını gerektirir.

Diğer şıkları neden yanlış olduğunu şu şekilde açıklayabiliriz: A ve C şıkları hatalıdır çünkü soruda "Birikmiş Amortismanlar" hesabının borçlu veya alacaklı olması istenmemiş, aksine amortisman ayrılırken kullanılan fonun (Özel Fonlar) borçlanması söz konusudur; B şıkkı yanlışdır çünkü 25.000 ₺ kâr tutarı, yeni makinenin amortisman tutarı olan 20.000 ₺ ile eşleşmemektedir; D şıkkı ise yanlıştır çünkü "Genel Üretim Giderleri" hesabı amortisman ayrılırken alacaklı yazılmaz, bu hesap borçlu yazılır ve ayrıca soruda özel fon ayrımı söz konusu olduğu için bu hesap kullanılmaz.

Bu soruyu çözebilmek için amortisman ayrılması, özel fon oluşturulması ve satış kârının fonlara aktarılması konularını bilmek gerekir.

Sonuç olarak, yeni makine için ilk yıl sonunda 20.000 ₺ tutarında amortisman ayrılırken, bu tutarın Özel Fonlar hesabına borç yazılması gerekir.

Doğru cevap D. Sermaye taahhüdünü yerine getirmeyen ortağın payları iptal edilip yeni bir ortağa satıldığında sermaye tutarı değişmez; yeni ortağın ödemesiyle 501 Ödenmemiş Sermaye hesabındaki 50.000 ₺ kapanır. Taahhüt tutarını aşan 10.000 ₺, iptal edilen hisse senetlerinin daha yüksek bedelle satılmasından doğan kazançtır ve 521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabında izlenir. Bedel banka hesabına aktarıldığı için 102 Bankalar borçlandırılır: Borç: 102 Bankalar 60.000 Alacak: 501 Ödenmemiş Sermaye 50.000 Alacak: 521 Hisse Senedi İptal Kârları 10.000 A ve E şıklarında 100 Kasa kullanılmıştır; ödeme bankaya yapıldığı için yanlıştır. B şıkkındaki 520 Hisse Senedi İhraç Primleri yeni hisse ihracında nominal değer üstü satışlar içindir. C şıkkındaki 408 ise işletmenin ihraç ettiği tahvil gibi borçlanma araçlarına ilişkindir.

Doğru cevap C. Sermaye artırımı kararı alındığında önce taahhüt kaydı yapılır: Borç: 501 Ödenmemiş Sermaye Alacak: 500 Sermaye Ortakların işletmeden alacakları (331 Ortaklara Borçlar hesabında izlenen tutarlar) varsa, bu alacaklar ortakların sermaye borcuna mahsup edilerek sermayeye eklenebilir. Bu durumda işletmenin ortaklara olan borcu azalır (331 borç), ortakların ödenmemiş sermaye borcu kapanır (501 alacak). Sorudaki kayıt tam olarak bu mahsubu gösterir. D şıkkı taahhüt aşamasını anlatır; o aşamada 501 borçlu, 500 alacaklı olur. A şıkkında sermaye azaltımında ortaklara borçlanma 500 borç / 331 alacak şeklinde yapılır. B şıkkındaki nakit ödeme 331 borç / 100 veya 102 alacak kaydıdır. E şıkkında da 501 hesabı kullanılmaz.

Doğru cevap E. TFRS 16 paragraf 23’e göre kiracı, kiralamanın fiilen başladığı tarihte kullanım hakkı varlığını maliyeti üzerinden ölçer. Paragraf 24’e göre bu maliyet şunlardan oluşur: Kira yükümlülüğünün ilk ölçüm tutarı (ödenmemiş kira ödemelerinin bugünkü değeri) Fiilen başlama tarihinde veya öncesinde yapılan kira ödemelerinden alınan kiralama teşviklerinin düşülmüş hali Kiracının katlandığı başlangıçtaki doğrudan maliyetler Varlığın sökülmesi, restorasyonu gibi yükümlülüklere ilişkin tahmini maliyetler Kira yükümlülüğü ise ödenmemiş kira ödemelerinin bugünkü değeri ile ölçülür. Geri kazanılabilir tutar ve kullanım değeri TMS 36 değer düşüklüğü testine ilişkin kavramlardır. Gerçeğe uygun değer ilk ölçüm esası değildir; cari değer ise standardın bu hüküm için öngördüğü bir ölçüm esası değildir.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek adım adım çözelim. Sorunun tanımı biraz teknik görünebilir ama aslında mantığı çok basittir.

Neden Doğru Cevap D (Hasılat)?

Soruda verilen tanımın anahtar kelimelerine odaklanalım:

• "Olağan faaliyetlerden elde edilen": İşletmenin ana işi olan satış veya hizmet bedellerini kastediyor.
• "Brüt ekonomik fayda": Buradaki en önemli kelime "brüt"tür. Brüt, henüz hiçbir gider düşülmemiş, toplam tutar demektir.
• "Sermaye katkıları dışında": Ortakların para yatırmasıyla değil, iş yapmasıyla elde edilen para.

Hasılat, işletmenin olağan faaliyetleri (örneğin bir marketin ürün satışı) sonucunda elde ettiği toplam (brüt) para miktarıdır. Hiçbir gider (kira, maaş, vergi vb.) düşülmemiştir. Sorudaki "brüt ekonomik fayda" ifadesi tam olarak hasılatı tanımlar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçenekleri neden elendiğini kısaca inceleyelim:

• A) Gelir: Muhasebede "Gelir", hasılat ile benzerdir ancak genellikle daha geniş bir kavramdır ve bazen "brüt" vurgusu kadar net değildir. Ancak en belirleyici fark şudur: Gelir, genellikle kâr kavramıyla ilişkilendirilir ve giderler düşüldükten sonraki net durumu ifade etme eğilimindedir. Soruda açıkça "brüt" dendiği için "Hasılat" daha teknik ve doğru tanımdır.
• B) Kazanç: Kazanç, hasılat eksi giderler sonucunda ortaya çıkan net durumdur. Soruda "brüt" dendiği için, giderler düşülmemiş bir kavram olan "kazanç" olamaz.
• C) Kâr: Kâr da net bir kavramdır. Gelirlerden tüm giderler düşüldükten sonra geriye kalan artıdır. Soru "brüt" dediği için kâr olamaz.
• E) Kâr payı: Bu, işletmenin kârını ortaklarına dağıtmasıdır. İşletmenin kendi faaliyetinden elde ettiği brüt para değil, dağıtılan net kârın bir kısmıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Muhasebe Kavramları ve Gelir Tablosu konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şu ayrımı ezberlemelisin:

• Hasılat: Brüt (Giderler düşülmemiş) toplam satış/hizmet bedeli.
• Kâr/Kazanç: Net (Giderler düşülmüş) sonuç.

Özetle: Soru "brüt" dediği için cevap Hasılat'tır.