2011/1 YMM Gelir Üzerinden Alınan Vergiler Soruları ve Çözümleri

Tam mükellefiyet esasında gelir vergisine tabi olan Bay (A)’nın 2010 yılında elde ettiği kazanç ve iratlarının beyan durumu aşağıda açıklanmıştır.

• Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı maddesine göre, tam mükellef gerçek kişilerin tamamı tevkifata tabi

tutulmuş olan birden fazla işverenden ücret geliri elde etmesi ve birden sonraki işverenlerden alınan ücretlerin toplamının Kanunun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı (22.000-TL) aşması halinde, ücret gelirinin tamamının yıllık gelir vergisi beyannamesine dahil edilmesi gerekir. Buna göre, mükellefin 2010 yılında elde ettiği ücret gelirlerinin her ikisi de 22.000- liralık haddi aştığından, ücretin tamamı yıllık beyanname ile bildirilecektir. Diğer taraftan, 2010 yılı gelirlerine uygulanan tarifeye göre belli bir tutarın üzerindeki ücret gelirinin diğer gelirlere nazaran daha az vergi yükü taşıması öngörüldüğünden, ücretle birlikte diğer kazanç ve iratların da beyan edilmesi durumunda 50.000-TL’yi aşan tutarın ücret gelirine isabet eden kısmına daha düşük vergi oranı uygulanmasını teminen beyannameye dahil edilen tüm gelir unsurları toplamından oluşan vergiye tabi gelir (matrah) üzerinden, tarifenin ücret dışındaki gelirler için geçerli olan tutar ve oranları esas alınarak hesaplanan gelir vergisi tutarının belirlenmesi gerekir. Bunun için, beyannameye dahil edilen ücret gelirinin beyan edilen toplam gelir içindeki oranının bulunması ve bu oranın toplam matrahın 50.000-TL’yi aşan kısmına uygulanması sonucunda belirlenecek tutara (bu tutar 26.200-TL’yi aşamaz) %8 oranının uygulanması suretiyle, beyan edilen ücret geliri nedeniyle toplam vergiden indirilecek gelir vergisi tutarının hesaplanması gerekir. Mükellefin birinci işverenden aldığı ücret üzerinden tevkif edilen 7.000-TL gelir vergisi asgari geçim indirimi uygulanmadan önceki tutar olduğundan, hesaplanan gelir vergisinden bu tutarın tamamı ile ikinci işverenin tevkif ettiği 6.000-TL’nin mahsup edilmesi yeterli olup, mükerrer indirime neden olmamak için ayrıca asgari geçim indirimi uygulanmaması gerekir.

• Tam mükellef konumunda bulunan Bay (A)´nın yurtdışında kurulu bankadan elde ettiği mevduat faizi,

Türkiye´de vergi tevkifatına tabi tutulmadığından, GVK´nun 75/7´nci maddesi uyarınca menkul sermaye iradı olarak beyan edilecektir. Yabancı para cinsinden elde edilen faiz geliri T.C. Merkez Bankası´nca belirlenen döviz alış kuru dikkate alınarak Türk Lirasına çevrilecektir. Faiz gelirinin elde edildiği ülkede bu gelir nedeniyle ödenen vergiler ise GVK´nun 123´ncü maddesinde belirtilen esaslar çerçevesinde beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilecektir. Gelir Vergisi Kanunu´nun 123´ncü maddesi uyarınca tam mükelleflerin yurtdışı kaynaklı kazanç ve iratları üzerinden mahallinde ödedikleri benzeri vergiler, Türkiye´de tarh edilen Gelir Vergisinin yurtdışında elde edilen kazanca isabet eden kısmından indirilir. İndirilecek miktar gelir vergisinin yurtdışından elde edilen kazanca isabet eden kısmından fazla ise aradaki fark dikkate alınmaz. Gelir Vergisinin yurtdışında elde edilen kazanca isabet eden kısmı, bunların gelire olan nispeti üzerinden hesaplanır. Buna göre, Bay (A) yurtdışı bankadan elde ettiği 25.000.- Avro x 2 = 50.000.-TL. faiz gelirini 2010 yılı beyanına dahil edecektir. Bu tutar üzerinden yurtdışında ödediği vergiyi yurtdışı gelirin toplam gelir içindeki oranı ölçüsünde mahsup edecektir.

• Mükellefin 2010 yılında elde ettiği mesken kira geliri istisna haddinin üzerinde olduğundan yıllık

beyannameye dahil edilmesi ve bu tutardan 2010 yılı için geçerli olan 2.600-TL istisna tutarı ile %25 götürü gider dikkate alınarak safi iradın belirlenmesi gerekir. (Gerçek gider usulünü dikkate alarak yapılan çözümler de doğru olarak kabul edilmiştir.)

• ivazsız olarak iktisap edilenler hariç, iktisap şekli ne olursa olsun GVK´nun 70´nci maddesinin birinci

fıkrasının 1,2,4,7 numaralı bentlerinde yazılı mal ve hakların, iktisap tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artış kazancıdır (GVK Mükerrer Md. 80/6). Değer artış kazancında vergilendirilecek tutar, safi değer artışıdır. Mal ve hakların elden çıkarılmasında iktisap bedeli, elden çıkarılan mal ve hakların elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere Devlet İstatistik Enstitüsünce belirlenen toptan eşya fiyat endeksindeki (01.01.2006´dan itibaren ÜFE) artış oranında artırılarak tespit edilir. Şu kadar ki, bu endekslemenin yapılabilmesi için artış oranının %10 veya üzerinde olması şarttır. (GVK Mükerrer Md. 81/7) Buna göre Bay (A)´nın satışını yaptığı gayrimenkulü iktisap ettiği 10.11.2009 tarihinden bir önceki ay ÜFE´si (Ekim 2009) 160 ve elden çıkardığı 10.12.2010 tarihinden önceki ay (Kasım 2010) ÜFE´si 180 olup endeksteki artış oranı %10´un üzerinde olduğundan safi irat, maliyet revizesi yapılarak tespit edilecektir. Bu durumda gayrimenkulün endekslenmiş maliyet bedeli 160.000.-TL x 180/160 = 180.000.-TL. olarak bulunacak ve bu işlem sonucu elde edilen değer artışı (260.000.-TL – 180.000.-TL) = 80.000.- TL. olarak hesaplanacak ve bu tutardan 2010 yılı için geçerli olan 7.700.-TL. istisna tutarı düşülecektir.

• GVK Geç. Md. 61 uyarınca yatırım indirimi istisnasından yararlanan kazançlar üzerinden dağıtım şartına

bağlı olmaksızın %19,8 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılmaktadır. Kurumların söz konusu madde kapsamında yatırım indirimi istisnasından yararlanmış kazançlarının dağıtımı halinde bu kar paylarını elde eden gerçek kişiler, kar paylarının net tutarına elde edilen kar payının 1/9´unu ekledikten sonra, bulunan tutarın yarısını vergiye tabi gelir olarak dikkate alırlar. Bu gelirler ile ilgili olarak beyanname verilmesi halinde beyannameye intikal ettirilen tutarın 1/5´i beyanname üzerinden hesaplanan gelir verisinden mahsup edilir. Buna göre, Bay (A)´nın elde ettiği net 144.000.-TL. tutarındaki, yatırım indirimi istisnasına tabi tutulmuş kazanç kaynaklı kar payının brüt tutarı 144.000.-TL + 144.000/9 = 160.000.-TL. olarak bulunacak, bu tutarın yarısı olan 80.000.-TL. beyannameye dahil edilecek ve 80.000.-TL/5= 16.000.-TL. tutarında mahsup edilecek gelir vergisi gösterilecektir. Yukarıda yapılan açıklamalar dikkate alınarak, Bay (A)´nın yıllık gelir vergisi beyannamesine dahil edileceği kazanç ve iratları ile beyanname üzerinde yapacağı indirimler ve mahsup edeceği vergiler aşağıdaki gibi olacaktır. Ücret 70.000,-TL -birinci işverenden 40.000-TL -ikinci işverenden 30.000-TL GMSİ 13.050,-TL -Mesken Kirası 20.000.-TL İstisna (-) 2.600.-TL Götürü Gider (-) 4.350.-TL (17.400.-TLx%25) MSİ 130.000.-TL -Yatırım İndirimi Kaynaklı Kar Payı 80.000.-TL (144.000.-TL + 144.000/9=160.000.-TL x 1/2) -Yurtdışı Banka Mevduat Faizi (25.000-Avro x 2-TL ) 50.000.-TL Değer Artış Kazancı 72.300.-TL -Gayrimenkul Satış Kazancı 80.000.TL (260.000.-TL - 180.000.-TL) İstisna (-) 7.700.-TL TOPLAM 285.350.-TL Beyan Edilen Gelir Toplamı(matrah) 285.350.-TL Beyan edilen gelir üzerinden hesaplanan Gelir Vergisi 93.892.-TL Beyan edilen ücret nedeniyle eksik hesaplanacak gelir vergisi* 2.096-TL Hesaplanan Gelir Vergisi 91.796-TL Mahsup Edilecek Vergiler 44.000-TL -Ücrete ait tevkifat (7.000- + 6.000-) 13.000.-TL -Yatırım indirimi kaynaklı kar payı için hesaplanan vergi (80.000-TL x1/5) 16.000.TL -Yurtdışında Ödenen Vergiden Mahsup Edilebilecek Kısım 15.000.-TL TOPLAM 44.000.-TL Ödenecek Gelir Vergisi 47.796.-TL (*)Hesaplanan vergiden ücret geliri için yapılacak indirim; Bay (A)´nın beyan ettiği gelir toplamı 285.350.-TL olup, ücret gelirinin beyan edilen vergiye tabi gelir(matrah) içindeki payı 70.000.-TL/285.350.-TL= %24,53´dür. 50.000-TL’yi aşan matrahın beyan edilen ücret gelirine isabet eden kısmı (285.350-TL – 50.000-TL) X %24,53 = 57.731-TL’dir ( bu tutarın 26.200-TL’si dikkate alınır). Buna göre, ücret nedeniyle eksik hesaplanacak gelir vergisi 26.200-TL X %8 = 2.096,- TL olacaktır. () Yurtdışı kazanç üzerinden ödenen verginin Türkiye’de tarh edilecek gelir vergisinden mahsup edilebilecek kısmı; Gelir Vergisi Kanunu´nun 123´ncü maddesi uyarınca gelir vergisinin yurtdışında elde edilen kazanca isabet eden kısmı, bunların gelire olan nispeti üzerinden hesaplanır. Bay (A)´nın beyan ettiği gelir toplamı 285.350.-TL olup, yurtdışı kazancının payı 50.000.-TL/285.350.-TL= %17,52´dir. Buna göre, mahsup edilebilecek yurtdışı vergi, hesaplanan gelir vergisinin %17,52 ile sınırlı olacaktır (91.796.-TL x %17,52=16.082.-TL). Ancak bu tutar yurtdışında ödenen vergiyi geçemeyeceğinden, mahsup edilecek vergi 15.000-TL olacaktır.

Bay (A) 2009 yılı mesken kira gelirini anılan yıl içinde tahsil edememiştir. GVK’nın 72 nci maddesinde, gayrimenkul sermaye iratlarında gelirin elde edilmesi nakden veya aynen tahsil şartına bağlanmıştır. Bay A 2009 yılında nakden veya aynen bir tahsilat yapmadığı için anılan yıla ilişkin beyanname vermesine gerek yoktur. Mahkeme 10.06.2010 tarihinde lehine karar vermekle birlikte, konut sahibi bu tarihte henüz kirayı tahsil edememiştir. Kiracının 15.06.2010 tarihinde 44.000-TL tutarında senet düzenleyerek ev sahibine vermesi aşamasında da nakden veya aynen bir tahsilat söz konusu olmadığından irat elde edilmiş sayılmayacaktır. Ev sahibi teslim aldığı senedi borçlu olduğu Bay C’ye ciro ettiğinde, kendi borcundan kurtulmakta ve dolayısıyla kira geliri tasarrufuna geçmektedir. Kira olarak doğan alacağın başka bir kişiye temlik edilmesi veya kiraya verenin kiracısına olan bir borcu ile takas olunması, temlikin ivazlı olup olmadığına bakılmaksızın tahsilat hükmündedir. GVK’nın 72 nci maddesi uyarınca, gayrimenkul sermaye iratlarının tahsil edildikleri yılın geliri sayılması gerektiğinden, 2009 yılına ait olup 2010 yılı içinde tahsil edilen kira bedellerinin 2010 yılı geliri olarak beyan edilmesi gerekir. Mahkeme tarafından hükmedilen tutarın 8.000-TL’si faiz olduğundan ve bu tutar GVK’nın 86/1-d maddesinde yer alan 1.090-TL tutarındaki beyan eşiğini geçtiğinden, bunun da menkul sermaye iradı olarak beyana dahil edilmesi gerekecektir. Ev sahibinin ciro ettiği senedin hamili tarafından 2010 veya 2011 yılında tahsil edilmesinin ya da hiç tahsil edilememesinin GVK’nın 72 nci maddesi bağlamında gelirin elde edilmiş sayılması açısından herhangi bir önemi yoktur. Senedin ciro edilmesiyle birlikte, kira geliri ev sahibinin tasarrufuna geçmiş olmaktadır. Mükellef 2009 yılında herhangi bir beyanname vermediğinden 2009 yılına ait giderlerini de dikkate alamamıştır. Geçmiş yıllara ait kira bedelleri tahsil edildikleri yılın geliri sayıldığından ve 2009 yılı kira bedelleri 2010 yılı iradı sayılarak bu yılda beyan edileceğinden, 2009 yılında yapılan giderlerin de 2010 beyanında dikkate alınması gerekir. Diğer taraftan, mükellef aynı konutu 01.03.2010 tarihinde yıllığı 42.000-TL’den kiralayarak yıllık kiranın tamamını peşin olarak tahsil ettiğinden, kiranın 2010 yılına isabet eden 10 aylık kısmının da (42.000- x 10/12=35.000-TL) 2010 beyanına dahil edilmesi gerekir. Buna göre Bay A’nın 2010 yılı beyanı aşağıdaki gibi olacaktır; GMSİ -2009 yılı kirası 36.000-TL -2010 yılı kirası 35.000-TL Toplam Gayrisafi İrat 71.000-TL GMSİ istisnası( - ) 2.600-TL Kalan 68.400-TL İndirilebilecek Gider 21.195-TL -Giderler (10.000-TL + 12.000-TL) 22.000-TL -İstisnaya İsabet Eden Gider 805-TL (2.600-TL X 22.000-TL / 71.000-TL) Safi İrat 47.205-TL MSİ Faiz Geliri 8.000-TL

a. Asgari ücretli bekar bir işçiye yapılan ücret ödemesinin işverene maliyeti;

• Asgari ücretin brüt tutarı 800-TL
• SSK primi işçi payı(%14) (-) 112-TL
• İşsizlik sigortası işçi payı(%1) (-) 8-TL
• Gelir vergisi tevkifat matrahı 680-TL

(1-(2+3))

• Hesaplanan gelir vergisi 102-TL

(680-TL X %15) 6.Asgari geçim indirimi (-) 60-TL (800-TL x 0.50 x %15)

• Ödenecek gelir vergisi 42-TL

(5 – 6)

• Net ücret 638-TL

(4 – 7)

• SSK primi işveren payı (%20) 160-TL

(1 X %20)

• İşsizlik sigortası işveren payı (%2) 16-TL
• Asgari ücretin işverene maliyeti 976-TL

(1+10+11)

• Toplam prim tutarı 296-TL
• Toplam vergi tutarı 42-TL
• Toplam maliyet içindeki prim payı %30,3

(12/11)

• Toplam maliyet içindeki vergi payı %4,3

(13/11) b. Özel hizmetlerde çalışan hizmetçilere yapılan ücret ödemesi Gelir Vergisi Kanununun 23/6 maddesi uyarınca vergiden istisna olduğundan, özel hizmetlerde çalışan bahçıvana yapılacak ücret ödemeleri üzerinden gelir vergisi hesaplanmayacaktır. Bu kişilere yapılan ödemeler gelir vergisinden istisna edildiğinden, asgari geçim indirimi uygulanması da söz konusu olmayacaktır. Süreklilik arz edecek şekilde ücretle çalıştırılan ev hizmetçilerinin, 5510 sayılı Kanun uyarınca, bunları işe alan ev sahibi tarafından işe giriş bildirgesi doldurularak SGK’ya bildirilmesi ve her aya ait ssk primlerinin ödenmesi gerekir. Özel hizmetlerde çalıştırılan bu kişiler İş Kanunu kapsamında bulunmamakla birlikte, 4447 sayılı Kanun gereğince “işsizlik sigortası” kapsamındadırlar. Bu nedenle söz konusu kişilere yapılan ödemeler üzerinden ayrıca işsizlik sigortası prim kesintisinin de yapılması gerekir. Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, özel hizmetlerde çalıştırılan hizmetçilere yapılan ücret ödemeleri üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmaması, hizmetçinin eline geçen net ücret tutarını değiştirecek olup, işverene maliyeti etkilemeyecektir.

Geleneksel İşlem Yöntemleri -Karşılaştırılabilir Fiyat Yöntemi -Maliyet Artı Yöntemi -Yeniden Satış Fiyatı Yönteminden oluşur. Geleneksel İşlem Yöntemleri ve Kullanılabileceği Durumlar Karşılaştırılabilir fiyat yöntemi, bir mükellefin uygulayacağı emsallere uygun satış fiyatının, karşılaştırılabilir mal veya hizmet alım ya da satımında bulunan ve aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilerin birbirleriyle yaptıkları işlemlerde uygulayacağı piyasa fiyatı ile karşılaştırılarak tespit edilmesini ifade etmektedir. Bu yöntem, işleme konu mal veya hizmet ile işlemin koşullarının gerek ilişkili kişiler arasındaki işlemlerde, gerekse aralarında ilişki bulunmayan kişilerin arasındaki işlemlerde benzer nitelikte olması şartıyla kullanılabilecektir. Maliyet artı yöntemi, emsallere uygun fiyatın, ilgili mal veya hizmet maliyetlerinin makul bir brüt kâr oranı kadar artırılması suretiyle hesaplanmasını ifade eder. Makul brüt kâr oranı, işlemi yapan mükellefin bu mal veya hizmetlere ilişkin olarak ilişkisiz kişilerle yaptığı işlemlerde uyguladığı brüt kâr oranı olacaktır. Böyle bir brüt kâr oranı mevcut değilse ya da karşılaştırma için gerekli işlem sayısı yetersizse, karşılaştırılabilir işlemler arasında belirlenen fiyat ya da bedeli etkileyen bir farklılık bulunmaması veya var olan farklılıkların düzeltilebilir nitelikte olması şartıyla ilişkisiz kişilerin karşılaştırılabilir işlemlerine ait brüt kâr oranları da bu yöntemin uygulamasında kullanılabilecektir. Brüt kar oranı aşağıdaki gibi hesaplanır; Brüt Kar Oranı = (Satışlar – Maliyet) / Maliyet Bu yöntem özellikle hammadde ve yarı mamuller ile imal edilen mallara ilişkin işlemlerde, fason imalatlarda ve hizmet tedarikinde uygulanabilecektir. Yeniden satış fiyatı yöntemi, emsallere uygun fiyatın, işlem konusu mal veya hizmetlerin aralarında herhangi bir ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilere yeniden satılması halinde uygulanacak fiyattan, makul bir brüt satış kârı düşülerek hesaplanmasını ifade etmektedir. Söz konusu hesaplama aşağıdaki formül kullanılarak yapılacaktır; Emsallere uygun fiyat veya bedel = (yeniden satış fiyatı) / (1+ brüt satış kar oranı) Bu yöntem, özellikle pazarlama ve dağıtım faaliyetleri gibi ilişkili şirketin satın aldığı mal veya hizmeti ilişkisiz kişilere sattığı işlemlerde kullanılabilecektir. Diğer taraftan, bu yöntemin uygulandığı olaylarda genellikle yeniden satışı yapan kişi ya da kuruluş, satmak üzere aldığı mallara herhangi bir şekilde değer artırıcı bir katkıda bulunmamakta, fiziksel olarak ürünün yapısını değiştirmemekte ve söz konusu ürünü aldığı biçimde satmaktadır. Bu çerçevede paketleme, etiketleme ve küçük çaplı montajlar değer artırıcı katkı ya da fiziksel değişim olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, yeniden satıştan önce ürüne çok fazla değer katılması veya bir başka ürünle birleştirilmesi nedeniyle ürünün ilk özelliğini yitirmesi hallerinde emsallere uygun bedel bulmak zorlaşacağından, bu yöntemin kullanılması mümkün olmayacaktır.

a. Türkiye’de Yerleşme Aşağıda yazılı kimseler Türkiye'de yerleşmiş sayılır:

• İkametgahı Türkiye'de bulunanlar,
• Bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar (Geçici ayrılmalar

Türkiye'de oturma süresini kesmez.) Yerleşme Sayılmayan Haller Aşağıda yazılı yabancılar memlekette altı aydan fazla kalsalar dahi, Türkiye'de yerleşmiş sayılmazlar:

• Belli ve geçici görev veya iş için Türkiye'ye gelen iş, ilim ve fen adamları, uzmanlar, memurlar, basın ve

yayın muhabirleri ve durumları bunlara benzeyen diğer kimselerle tahsil veya tedavi veya istirahat veya seyahat maksadıyla gelenler;

• Tutukluluk, hükümlülük veya hastalık gibi elde olmayan sebeplerle Türkiye'de alıkonulmuş veya kalmış

olanlar. b) Daimi temsilci; Daimi temsilci, bir hizmet veya vekalet akdi ile temsil edilene bağlı olup, onun nam ve hesabına muayyen veya gayrimuayyen bir müddetle veya müteaddit ticari muameleler ifasına yetkili bulunan kimsedir. Daimi temsilci sayılanlar Aşağıda yazılı kimseler, başkaca şartlar aranmaksızın temsil edilenin daimi temsilcisi sayılırlar.

• Ticari mümessiller, tüccar vekilleri ve memurları ile Ticaret Kanunu'nun hükümlerine göre acenta

durumunda bulunanlar;

• Temsil edilene ait reklam giderleri hariç olmak üzere, giderleri devamlı olarak kısmen veya tamamen

temsil edilen tarafından ödenenler;

• Mağaza veya depolarında temsil edilen hesabına konsinyasyon suretiyle satmak üzere devamlı olarak mal

bulunduranlar. Bir kimsenin birkaç kişiyi aynı zamanda temsil etmesi, daimi temsilcilik vasfını değiştirmez. c. Ücret Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez. Ücret Sayılan Ödemeler Gelir Vergisi Kanunu uygulanmasında, aşağıda yazılı ödemeler de ücret sayılır:

• 23'üncü maddenin 11 numaralı bendine göre istisna dışında kalan emeklilik, malüliyet, dul ve yetim

aylıkları;

• Evvelce yapılmış veya gelecekte yapılacak hizmetler karşılığında verilen para ve ayınlarla sağlanan diğer

menfaatler;

• Türkiye Büyük Millet Meclisi, il genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri ile özel kanunlarına veya idari

kararlara göre kurulan daimi veya geçici bütün komisyonların üyelerine ve yukarıda sayılanlara benzeyen diğer kimselere bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler;

• Yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyeleriyle tasfiye memurlarına bu sıfatları dolayısıyla ödenen

veya sağlanan para, ayın ve menfaatler;

• Bilirkişilere, resmî arabuluculara, eksperlere, spor hakemlerine ve her türlü yarışma jürisi üyelerine

ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler;

• Sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yapılan ödemeler ve sağlanan menfaatler.

d. Serbest meslek erbabı Serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenler, serbest meslek erbabıdır. Serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılması bu vasfı değiştirmez. Serbest meslek erbabı Sayılanlar Gelir Vergisi Kanunu uygulanmasında:

• Gümrük komisyoncuları, bilumum borsa ajan ve acentaları, noterler, noterlik görevini ifa ile mükellef

olanlar;

• Bizzat serbest meslek erbabı tarifine girmemekle beraber serbest meslek erbabını bir araya getirerek

teşkilat kurmak veya bunlara sermaye temin etmek suretiyle veya sair suretlerle serbest meslek kazancından hisse alanlar;

• Serbest meslek faaliyetinde bulunan kollektif ve adi şirketlerde ortaklar, adi komandit şirketlerde

komanditeler;

• Dava vekilleri, müşavirler, kurumlar ve tüccarlarla serbest meslek erbabının ticarî ve meslekî işlerini takip

edenler ve konser veren müzik sanatçıları;

• Vergi Usul Kanunu'nun 155' inci maddesinde belirtilen şartlardan en az ikisini taşıyan ebe, sünnetçi, sağlık

memuru, arzuhalci, rehber gibi mesleki faaliyette bulunanlar (şartlardan en az ikisini taşımayanlar ile köylerde veya son nüfus sayımına göre belediye içi nüfusu 5.000'i aşmayan yerlerde faaliyette bulunanların bu faaliyetlerine ilişkin kazançları gelir vergisinden muaftır.) Bu işler dolayısıyla serbest meslek erbabı sayılırlar e. Örtülü sermaye Kurumların, ortaklarından veya ortaklarla ilişkili olan kişilerden doğrudan veya dolaylı olarak temin ederek işletmede kullandıkları borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun öz sermayesinin üç katını aşan kısmı, ilgili hesap dönemi için örtülü sermaye sayılır. Öz sermaye Öz sermaye aktif toplamı ile borçlar arasındaki fark olup, müteşebbisin işletmeye mevzu varlığını ifade eder. Öz sermaye pasif tablosuna kaydolunur ve bu suretle aktif ve pasif tablolarının toplamları denkleşir. İhtiyatlar ve kar ayrı gösterilseler dahi öz sermayenin cüzileri sayılırlar.