2013/2 YMM Gelir Üzerinden Alınan Vergiler Soruları ve Çözümleri

2012 yılının başında emekli olan Bay (X)’ in GVK’nin ikinci maddesinde sayılı kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratları var ise bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname ile beyan etmesi gerekecektir. Bay (X)’in 2012 yılında elde etmiş olduğu gelir ve giderlerine bakmak suretiyle beyanname verip vermeyeceğini tespit etmek gerekecektir. a)İlgilinin kanunla kurulmuş olan Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan almış olduğu emekli aylıkları GVK’nin 23. maddesinin 11. fıkrası uyarınca, almış olduğu emekli ikramiyesi ise GVK’nin 25. maddesinin 3. fıkrası uyarınca G.V.’den istisna edilmiştir. Bireysel emeklilik şirketinden emekli olması nedeniyle almış olduğu emekli aylıklarına gelince; 6327 sayılı kanunla GVK’nun 75.maddesine eklenen 16.fıkra uyarınca 29.8.2012 tarihinden geçerli olmak üzere bireysel emeklilik sisteminden emeklilik hakkı kazananlara yapılan ödemelerin içerdiği irat tutarı menkul sermaye iradı sayılmıştır. Aynı kanunla GVK’nın 94.maddesinin 1.fıkrasına (6327 sayılı Kanunun 9. maddesiyle, yürürlük 29.08.2012) eklenen 16.bent uyarınca bu kapsamda (75 inci maddenin ikinci fıkrasının 16 numaralı bendinin "c" alt bendinde yer alan menkul sermaye iratlarından) yapılacak ödemelere ait menkul sermaye iratları üzerinden %5 oranında tevkifat yapılacağı belirtilmiştir. GVK’nun 86/1-a maddesinde de bu iratların beyannameye dahil edilmeyeceği belirtilmiştir. b)Bay (X)’in 2 sefer ameliyata katılmasını, arızı nitelikte serbest meslek faaliyeti olarak değerlendirmek gerekir. Bu nedenle, GVK’nun 82.maddesinin 4.fıkrası uyarınca Bay (X)’in elde etmiş olduğu brüt(50.000 TL) tutar arızı serbest meslek kazancı olacaktır. (G.İ.B. İstanbul V.D.B.’nın 26/8/2010 tarihli ve B.07.1.GİB.4.34.16.01.GVK65-331 sayılı sirküsü; ilgilinin filarmoni orkestrasında yılda birkaç kez konser etkinliğinde görev alınması nedeniyle elde edeceği gelirin arızi serbest meslek kazancı olacağı hk.) Bu kapsamda GVK’nun 82’nci maddesinin ikinci bendinde hükme bağlandığı şekliyle bir takvim yılında ........... elde edilen kazançlar toplamın (2012 yılı için) 20.000 TL’yi aşmayan kısmı gelir vergisinden müstesnadır. Hal böyle olunca GVK’nun (2012 yılı için 20.000.- TL ) istisna tutarını aşan(50.000.-20.000=) 30.000.-TL arızi kazancın beyan edilmesi gerekecektir. Ancak ameliyata katılmış olduğu hastane, ilgiliye ödeme yaparken iken GVK’nun 94/2-b maddesi uyarınca %20 oranında (10.000.TL G.V.) tevkifatı yapmıştır. Bu tutar, ilgilinin beyannamesinde hesaplanan gelir vergisinden (istisna tutarına isabet eden kısım hariç) mahsup edilecektir. Formül: İstisnaya İsabet Eden Tutar=(istisna tutarı/toplam hasılat) x toplam tevkifat =(20.000/50.000)x10.000=4.000.TL 10.000.-4.000.-= 6.000.TL, hesaplanan GV’den mahsup edilebilecek azami tutar. (Not: Bu kazanç için serbest meslek kazancı veya ücrettir diyen cevaplara 1 puan verilmiştir.) c)Bay (X)’in yazmış olduğu makale karşılığında yurt dışında yayınlanan dergiden elde ettiği gelir GVK’nin 65.maddesi uyarınca serbest meslek kazancı olmakla birlikte ayni kanunun 82/ 1-4 maddesi kapsamında arızi nitelikte yapılan serbest meslek faaliyeti nedeniyle tahsil edilen tutarın arızi kazanç olması gerekmektedir. Ancak ilgilinin yazmış olduğu makalenin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükmüne göre eser olduğunu kabul etmek gerekir. Bu durumda da GVK’nin 18.maddesi uyarınca eserin yayınlanması karşılığında alınan bedel istisna edilecektir. Bu kazancın arızi olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmeyecektir. d)Bay (X)’in Özel üniversitede ders vermesi karşılığında elde etmiş olduğu gelir, GVK’nin 61. maddesi uyarınca ücret geliridir. Ancak GVK’nin 86/1-a maddesi uyarınca tek işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler beyannameye dahil edilmeyecektir. e)Bay (X) 15 Nisan 2009 tarihinde 90.000 TL maliyet bedeli karşılığında almış olduğu dairesini 17 Eylül 2012 tarihinde 150.000 TL bedelle satması nedeniyle elde edilen kazanç GVK’nin mükerrer 80.maddesi kapsamında edinme tarihinden itibaren 5 yıl geçmediği için değer artış kazancı olacaktır. Bu kazancın 2012 yılı için 8.800 TL’si istisnadır. GVK’nin mükerrer 81.maddesi uyarınca safi kazanç alınan paradan, satılan malın maliyeti ve satıcının uhdesinde kalan giderlerin düşülmesi suretiyle bulunacaktır. Ayrıca iktisap bedelinin mal ve hakların elden çıkarılan ay hariç TÜFE endeksindeki artış oranında arttırılması suretiyle (artış oranı %10’un üzerinde olması şartıyla) tespit edilecektir. Buna göre; Dairenin revize bedeli (2012 Ağustos TÜFE=203,65 /2009 Mart TÜFE=159.97) x 90.000 = 115.317.- TL olacaktır. Safi Kazanç = Satış Bedeli – Dairenin Revize Bedeli = 150.000-115.317 = 34.693.- TL olacaktır. İstisna Tutarı =8.800TL olduğundan , Beyan Edilecek Tutar = (34.693 -8.800)25.893.- TL dir. f) İlgilinin 1.1.2006 tarihinden sonra ihraç edilmiş olan devlet tahvillerini 25.Ocak.2011’de alım 28.Eylül.2012 tarihinde satması durumunda elde etmiş olduğu kazanç GVK’nin 81.maddesi uyarınca değer artış kazancıdır. Bu gelirler için ödeme yapan bankalarca GVK’nin geçici 67.maddesi gereğince tevkifat yapılmakta olup, anılan geçici maddenin 7.fıkrası uyarınca söz konusu gelirler için yıllık beyanname verilmeyecek, diğer gelirler nedeniyle yıllık beyanname verilmesi durumunda bu beyannameye dahil edilmeyecektir. (Bu işlemden elde edilen kazancın repo addedilerek GVK’nun 75/2-5. maddesi uyarınca menkul sermaye iradı olacağı şeklinde verilen cevaplar da doğru kabul edilmiştir.) g)Bay(X) in Londra'da bulunan dairesini kiraya vermek suretiyle elde etmiş olduğu gelir GVK’nun 70 nci maddesi uyarınca GMSİ’dır. İlgilinin payına düşen gelirin GVK’nun 21. Md belirlenen (2012 yılı için 3.000 TL) tutarı aşması halinde beyannameye dahil edilmesi gerekecektir. Bay (x)’in seçimi gereği %25 götürü gider düşebilecek ve yurt dışında(belgeli) ödenmiş vergiden hissesine düşen vergiyi de GVK’nun 123’üncü maddesi uyarınca beyannamesi üzerinde hesaplanan gelir vergisinden mahsup edebilecektir. Beyan edilecek GMSİ’nin hesaplanması: Londra’daki dairenin yıllık kira geliri, 1200x12 ay= 14.400 sterlin Bay (x) in payı; 14.400/2=7.200.- Sterlin TL Karşılığı; 7.200 sterlin X2,8= 20.160 TL, İstisna sonrası gelir; 20.160 TL- 3000 TL (istisna)= 17.160 TL Bay (X) %25 götürü gider esasını seçtiğinden; 17.160-(17.160x%25)= 17.160-4.290=12.870 Beyan edilmesi gereken (net) GMSİ ; 12.870 TL olacaktır. Beyanname üzerinde hesaplanacak GV’den, Bay (x) in hissesiyle orantılı indirebileceği yurt dışında ödemiş olduğu vergi tutarının hesaplanması: 1000 Sterlin X 2.8=2.800 TL /2= 1.400 TL (belgelenmesi koşuluyla) (Not: GVK nin 21/2 nci maddesi uyarınca ilgili, 2012 yılında elde etmiş olduğu serbest meslek kazancını beyan etmek zorunda olduğu için 3000.-TL istisnadan faydalanamayacaktır şeklinde yorum yapanların cevapları da doğru kabul edilmiştir. Ancak, bu konuya açıklık getiren Vergi İdaresinin bir görüşü bulunamamıştır. Komisyon üyesi olarak görüşümüz, Kanun koyucunun buradaki kastının serbest meslek faaliyetini sürekli bir şekilde icra edenler olduğu yönündedir.) h) GVK’nin 89/1 md uyarınca Bay(x), 2012 yılında, beyan edilen gelirin %10 unu ve asgari ücretin yıllık tutarını (10.962.-TL) aşmamak kaydıyla kendisi ve eşi için bireysel emeklilik sistemine ödemiş olduğu katkı paylarını indirebilecektir. i) GVK’nin 89/2 md uyarınca Bay(x), 2012 yılında, beyan edilen gelirin %10 unu aşmayacak şekilde, küçük çocuğu için Türkiye`deki eğitim kurumlarına ödemiş olduğu eğitim masrafını indirebilecektir. Bay (x) bu sebeple çocuğu için özel dershaneye ödediği tutarı indirim konusu yapabilecek ancak, çocuğunun okuduğu okulun, okul aile birliğine yapmış olduğu bağışı indirim konusu yapamayacaktır. SONUC: Yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca Bay (X)’in 2012 yılı Gelir Vergisi Beyannamesi; Gelir Bildirimi GMSI .....................................................................................................12.870.-TL Diğer Kazanç ve İratlar ...........................................................................55.893.-TL 1-Arızi Kazanç (Arızı Serbest Meslek K.) 30.000TL 2-Değer Artış Kazancı 25.893 TL Beyan Edilecek Gelirler Toplamı....................................................... ........68.763.-TL Diğer Bağış ve İndirimler ......................................................................(-) 8.750.-TL  GVK madde 89/1 (2012 yılı için) uyarınca beyan edilen gelirin %10’unu ve asgari ücretin yıllık tutarını (10.962 TL) aşmamak şartıyla mükellefin kendisine, eşine ait bireysel emeklilik sistemine ödediği katkı payları (2.250+3.000) TL ......................................... (-) 5.250 TL GVK’nun 89/2. Maddesi uyarınca beyan edilen gelirin %10’unu aşmaması kaydıyla (belgeyle teşvik edilmesi şartıyla mükellefin kendisine, eşine ve küçük çocuklarına ilişkin eğitim harcaması....................(-) 3.500 TL Vergiye Tabi Gelir ........................................................................................60.013.- TL Hesaplanan Gelir Vergisi (%20 GV Oranı) ....................................................12.003.- TL Yurt İçinde Kesinti Yoluyla Ödenen Vergiler.....................................................(-) 6.000 .-TL (İstisna tutara isabet eden kısım hariç) Yurt Dışında Ödenen vergiler............................................................................(-) 1.400.TL Ödenmesi Gereken Gelir Vergisi ................................................................4.603.-TL olacaktır.

Kurumlar Vergisi Kanunun 1 inci maddesine göre kooperatif kazançlarının kurumlar vergisine tabi olduğu düzenlenmiş ancak, mezkûr Kanunun 4/k maddesi uyarınca (tüketim ve taşımacılık kooperatifleri hariç) ana sözleşmesinde; 1- Sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması, 2- Yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesi, 3- Yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması, 4- Sadece ortaklara iş görülmesine, ilişkin hükümler bulunan ve bu şartlara fiilen uyan kooperatiflerin kurumlar vergisinden muaf olacağı düzenlenmiştir. Aynı maddede ayrıca, yapı kooperatiflerinin kendilerine ait arsalarını kat karşılığı vererek her bir hisse için bir işyeri veya konut elde etmelerinin ortak dışı işlem sayılmayacağı belirtilmiştir. Bunlara ilaveten kuruluşundan inşaatın bitim tarihine kadar yönetim ve denetim kurullarında, söz konusu inşaat işlerini kısmen veya tamamen üstlenen gerçek kişilerle tüzel kişi temsilcilerine veya Kanunun 13 üncü maddesine göre bunlarla ilişkili olduğu kabul edilen kişilere veya yukarıda sayılanlarla işçi ve işveren ilişkisi içinde bulunanlara yer vermeyen ve yapı ruhsatı ile arsa tapusu kooperatif tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olan yapı kooperatiflerinin kurumlar vergisinden muaf olacağı hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, 1 numaralı KVK tebliğinde; yapı kooperatiflerinde ortak dışı işlemlere yönelik açıklamalar yapılmıştır. Yapı kooperatiflerinin her bir hisse için bir işyeri veya konut elde etmesi halinde, bu işlemin ortak dışı işlem sayılmayacağı, kooperatif tarafından inşa edilen konutlarda yaşayan insanların sosyal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla sosyal tesislerinde kat karşılığı inşa ettirilmesinin ortak dışı işlem sayılmayacağı belirtilmiştir. Ancak bu tesislerin yapımını müteakip, kooperatif tarafından işletilmesi halinde, işletilmeye başlandığı tarihte muafiyet şartı ihlal edilmiş sayılacaktır. Kooperatife ait taşınmazların, ortaklara veya ortak olmayanlara kiraya verilmesi veya kooperatifin inşa ettiği konut veya işyerlerinin ortaklara dağıtımından sonra elinde kalan işleri, konut veya arsaların satılması ortak dışı işlem sayılacaktır. ---Ayrıca muafiyetin devamı için kooperatiflerin kuruluşlarından, yapı inşaatlarının sona erdiği tarihe kadar yönetim ve denetim kurullarında, inşaat işini kısmen veya tamamen üslenen kişilere, bunlarla ilişkili kişiler veya işçi- işveren ilişkisi bulunan kişilere yer verilmemesi. ---Yapı ruhsatı ile arsa tapusunun kooperatif tüzel kişiliği adına olması gerekir. Bu düzenlemeler uyarınca (Y) kooperatifinin 2012 yılı faaliyet ve işlemlerine baktığımızda a)Kooperatifin kat karşılığı her bir üyesi için bir konut ve sosyal tesisleri (ruhsata kooperatife ait olmak suretiyle) inşa ettirmesi söz konusu olduğundan bu işlem ortak dışı sayılmayacaktır. Kooperatif muafiyetinin ihlali söz konusu değildir. b)Kooperatif üyesinin ayrılması, buna karşılık kooperatifin sözleşmesine uygun olarak ayrılan üyenin birikmiş olan aidatlarını faiz eklemek suretiyle ödemesinde Kooperatifler Kanunu açısından bir sorun yoktur. Ancak birikmiş aidatın %10 u tutarında ayrıca ödeme yapılmasının kooperatif üyesine sermaye üzerinden kazanç dağıtılması anlamına geleceğinden Yapı Kooperatifleri için Kurumlar Vergisi Kanununda yer alan özel düzenlemenin ihlali, bu suretle Kooperatifin muafiyetinin ortadan kalkması söz konusu olacaktır. c)Kooperatife ait bir konutun üye olmayan birisine satılması, kooperatif muafiyetini ihlal edecektir. d)Kooperatife ait taşınmazın, ortaklara veya ortak olmayanlara kiraya verilmesi de ortak dışı işlem sayılacak bu nedenle de kooperatif muafiyeti ortadan kalkmış olacaktır. e)Kooperatifin inşa ettirmiş olduğu konutları üyelerine teslim etmesi asli fonksiyon olup muafiyetini etkilemeyecektir. (Not: Şıklarda belirtilen bir durum için kooperatif muafiyetinin ortadan kalkması gerekeceği belirtildikten sonra, bu işlemden dönem sonuna kadarki faaliyetler için Kooperatifin KVK kapsamında beyanname vermesi gerekeceği, eğer ihlal takip eden yıldan önce ortadan kalkmış ise takip eden yıldan itibaren tekrar KV muafiyetinin başlayacağı yönünde açıklamalar için de cevap doğru kabul edilip genel puan verilmiştir.)

A) Kurumlar Vergisi Kanununun 12 nci maddesinde kurumların, ortaklarından veya ortaklarla ilişkili olan kişilerden doğrudan veya dolaylı olarak temin edilerek işletmede kullandıkları borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun öz sermayesinin 3 katını aşan kısmının, ilgili hesap dönemi için örtülü sermaye sayılacağı belirtilmiştir. Bu çerçevede (Z) Şirketinin, dönem içinde ortakları veya bunlarla ilişkili kişilerden yapacağı borçlanma tutarı öz sermayesinin (200.000 TL) 3 katını (600.000.TL) geçtiğinde aşan kısmının örtülü sermaye addedilmesi gerekecektir. Aynı maddede, ortakla ilişkili kişinin ise, ortağın doğrudan veya dolaylı olarak en az %10 oranında… ortağı bulunduğu gerçek kişi veya kurum olduğu hükme bağlanmıştır. Şu kadar ki, Kanunun aynı maddesine göre ( 6/a fıkrası) kurumların ortaklarının veya ortaklarla ilişkili kişilerin sağladığı gayri nakdi teminatlar karşılığı üçüncü kişilerden yapılan borçlanmalar örtülü sermaye sayılmayacaktır. Aynı maddenin 2 nci fıkrasına göre de ana faaliyet konusuna uygun olarak faaliyette bulunan ve ortak veya ortakla ilişkili kişi sayılan banka veya benzeri kredi kurumlarından yapılan borçlanmaların % 50 oranında dikkate alınması gerekecektir. Yukarıda açıklanan hükümler uyarınca (Z) şirketinin, ortağı (B)’nin sağladığı gayri nakdi teminat karşılığı (F) Bankasından alınan (200.000.- TL) kredinin, örtülü sermayenin hesaplanmasında dikkate alınmaması gerekecektir. Ayrıca, Şirket ortağı (C )’nin %5, (D)’nin de % 8 hissesine (C ve D’nin toplamda %13 hissesine) sahip oldukları yurt dışındaki (G) bankasından temin edilen kredi tutarının da, örtülü sermayenin hesaplanmasında yarısının (150.000.- Euro/2= 75.000. Euro)dikkate alınması gerekecektir. Kıyaslamada Dikkate Alınacak Borçlanmalar

• A gerçek kişi ortaktan 1 Mayıs 2011 tarihinde ..........................................150.000.-TL,

2)Ortaklar C ve D’ nin ilişkili kişisi olan (G) bankasından 1 Mart 2012 tarihinde alınan 150.000.- Euro’nun yarısı 75.000.- Euro.X2.20=........................................................................................165.000.-TL,

• Şirketin ortağı D firmasından 1 Mayıs 2012 tarihinde

Kullanılan 200.000.- Euro X 2.25 =...................................................................450.000.-TL, Şirketin 1 Mayıs 2012 tarihine kadar yapmış olduğu (kıyaslamada dikkate alınacak tutarları) borçlanmalar toplama (150.000.-+165.000.-=)318.000.- TL şirket öz sermayesinin üç katını (600.000.-TL) geçmemiştir. Bu tarihte yeni alınan borçla birlikte, şirketin (öz sermaye kıyaslamasında dikkate alınacak) borçları (150.000.- +165.000.-+450.000.-TL=)765.000.-TL şirket öz sermayesinin 3 katını geçmiştir. Aşan tutarın örtülü sermeye olarak dikkate alınması ve bu tutara ilişkin giderleştirilen faiz ve kur farklarının Kurumlar Vergisinin hesabında gider olarak kabul edilmemesi gerekmektedir. Borç Veren Kıyaslama Dikkate 1.5.2012 den itibaren yıl sonuna kadar Toplam Ortak/Kişi Alınacak Tutarı Kıyaslamada TL karşılığı Kur Fark. Faiz Gideri Gideri Ortak A 150.000.-TL 150.000.- 0 4.000x8ay=32.000.- 32.000.-TL TL G Bank 150.000/2=75.000 165.000.- *7.500.- 2.500x8ay=20.000.- 27.500.-TL Euro TL TL Ortak D 200.000 Euro 450.000.- *20.000.- 6000x8ay=48.000.- 62.000.-TL TL TL Toplam -------- 765.000.TL 100.000.- 127.500.- 27.500.TL TL TL 1.5.2012 de Euro kuru=2,25 TL dir. 31.12.2012 de Euro kuru=2,35 TL dir. *176.250(75.000x2,35)-168.750.(75.000x2,25)=7.500.-TL Aylık faiz giderinin yarısı (5.000.-/2= 2.500 TL) hesaba katılmıştır. *470.000 (200.000.-x2,35)-450.000(200.000x2,25)=20.000.-TL 1 Mayıs 2012 tarihi itibarıyla firmanın borçlanmış olduğu örtülü sermaye (Ö.S.) tutarı (765.000- 600.000.=)165.000.- TL’dir. Hesaplamada dikkate alınan (Ö.S.)’nin lişkili ortaklar açısından dağılımı aşağıdaki gibi olacaktır. Ortak A ya ait Ö.S.......................... [(150.000/765.000)x165.000]= 32.353 TL dir. İlişkili Kurum G Bankasına ait Ö.S.[(165.000/765.000)x165.000]= 35.588 TL dir. Ortak D ye isabet eden Ö.S. ..........[(450.000/765.000)x165.000 =97.059.-TL olacaktır. Toplam............................................................................................165.000.- Mükellef (Z) A.Ş. nin 1 Mayıs 2012 -31 Aralık 2012 tarihleri arasında kullanmış olduğu 165.000.-TL örtülü sermaye nedeniyle KKEG sayılacak kur farkı ve faiz gideri toplamı: Kur Farkı (KKE) Gideri: (165.000/765.000)x27.500TL= 5.931.-TL Faiz (KKE) Gideri........: (165.000/765.000)x100.000TL=21.569.-TL Toplam ....................................................................... 27.500.- TL dir. B)İndirimli Kurumlar Vergisi (İKV) hükümleri, KVK nun 32/A maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddede belirtilen şartları taşıyan ve Hazine Müsteşarlığınca/Ekonomi Bakanlığınca teşvik belgesi verilen yatırımlardan elde edilen kazançlar, yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan hesap döneminden itibaren, yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar indirimli oranlar üzerinden kurumlar vergisine tabi tutulacağı belirtilmiştir. Anılan maddede, Yatırıma katkı tutarının, yatırımın Devletçe karşılanacak tutarı olduğu belirtilmiştir. Yatırıma katkı tutarının yapılan toplam yatırım tutarına bölünmesi suretiyle bulunacak oranın ise yatırıma katkı oranı olacağı hükme bağlanmıştır. Bu veri ve hükümler uyarınca (Z) şirketinin bu yatırım nedeniyle faydalanabileceği azami yatırıma katkı tutarı 1.500.000.-TL x %40= 600.000.-TL olacaktır. Ancak firmanın 20012 yılında yatırımının %80 ini (1.200.000.-) tamamladığını dikkate aldığımızda, madde hükmü uyarınca hesaplamayı yapılan yatırım tutarı üzerinden yapmak gerekecektir. Firmanın 2012 yılında faydalanabileceği; Yatırıma Katkı Tutarı= Yatırıma Katkı Oranı(%40) X Yapılan Toplam Yatırım(1.200.000.) = 480.000.- TL olacaktır. Bu tutar, Devletin mükellefin hak talep ettiği vergileme dönemi ile takip eden yıllar için alması gereken Kurumlar Vergisinin belli bir kısmından vazgeçmek suretiyle mükellefe ödenmiş olacaktır. İndirimli Kurumlar Vergisi (İKV) oranı; Normal Kurumlar Vergisi( %20) den indirim oranı uygulanmak suretiyle hesaplanacaktır. İndirimli Kurumlar vergisi oranı; [%20-(%20X%80)]=%20-%16= %4 dür. (X) firmasının 2012 yılında elde etmiş olduğu vergiye tabi 100.000.-TL üzerinden hesaplanan (Ödenmesi Gereken) Kurumlar Vergisi= 100.000X %4=4.000.- TL olacaktır. Devletin (İKV) nedeniyle vazgeçtiği kurumlar vergisi tutarı: 100.000.x(%20-%4)=16.000.-TL`dir. (X) firmasının yatırım tutarı(oranı) bu miktarda kaldığı surece, takip eden yıllarda, indirimli vergi oranı uygulanmak suretiyle Devletçe karşılanacak yatırıma katkı tutarı (480.000-16.000)=464.000.-TL olacaktır.

A)GVKnin 4/2 md uyarınca bir takvim yılı içinde, Türkiyede devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar (Geçici ayrılmalar Türkiyede oturma süresini kesmeyecektir.) Türkiyede yerleşmiş sayılacaklardır. GVK’nin 5.md ise, belli ve geçici görev veya iş için Türkiyeye gelen iş, ilim ve fen adamları, uzmanlar, memurlar, basın ve yayın muhabirleri (vb) Türkiyede altı aydan fazla kalsalar da Türkiyede yerleşmiş sayılmayacaklarını belirtilmektedir. Merkezi Almanyada bulunan firmanın gönderdiği mühendis, 2012 yılında, Türkiyede geçici ayrılmaları dahil 6 aydan fazla kalmış olduğundan, GVK acısından Türkiyede yerleşik kişi olacaktır. (bu kişi, GVK’nin 5. Md sayılan kişiler kapsamında da değildir.) GVK’nin 7.md, ücretin, Türkiyede elde edilmiş veya edilmekte olması veya Türkiyede değerlendirildiği durumlarda, Türkiyede elde edilmiş olacağını belirtmektedir. Değerlendirmeden maksat ise .....ödeme yabancı memlekette yapılmış ise paranın, nam ve hesabına ödeme yapılanın hesaplarına intikal ettirilmesi olarak belirtilmiştir. GVK’nin ücretlerde istisnayı düzenleyen 23/14 maddesinde, kanuni veya iş merkezi Türkiyede bulunmayan dar mükellefiyete tabi işverenlerin yanında çalışan hizmet erbabına, işverenin Türkiye dışından elde ettiği kazançlar üzerinden döviz olarak ödediği ücretlerin GV’ den istisna olduğu belirtilmektedir. GVK (veya KVK) açısından Almanya merkezli şirket, (Türkiyeye yapmış olduğu satışlar nedeniyle) dar mükellef işveren sayılsa (Mühendisine döviz üzerinden ödeme yapsa) bile, firmanın kazancının içerisinde Türkiyeden elde ettiği kazanç da bulunmaktadır. Zaten mühendis bu kazanca ilişkin faaliyetinin gereği olarak Türkiyeye gönderilmiştir. Bu nedenle ilgili Türkiyede yerleşik tam mükellef sayılacak ve elde etmiş olduğu ücret geliri de GV’ne tabi olacaktır. GVK’nin 24 uncu maddesi uyarınca, Almanyadaki işverenin, çalıştırdığı mühendisin yapmış olduğu seyahatler nedeniyle maruz kaldığı yol, yeme ve yatma giderleri karşılığı yapmış olduğu ödemeler istisnadır. İlgiliye bunlar dışında gündelik ödenmiş ise Harcırah Kanunu uyarınca yapılan gündelik ödemesinin üzerindeki tutar ücret geliri olarak kabul edilecektir. Bu suretle, mühendis, aylık ücretleri ile varsa (Harcırah Kanununa göre ödenen gündeliğin üzerindeki) ödemelerinin yıllık tutarını, GVK’nin 95 inci maddesi uyarınca, yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan edecektir. B) KVKnin 3/2 md. uyarınca, kanuni ve iş merkezlerinden her ikisi de Türkiye dışında bulunan yabancı kurumlar, dar mükellef kurumlar olup, bunların sadece Türkiyede elde ettikleri kazançlar kurumlar vergisine tabi olacaktır. Ayrıca bunların Türkiyede ticari kazanç elde etmiş sayılmaları için Türkiyede Vergi Usul Kanunu (VUK)a göre bir işyerinin olması ve kazançlarını da bu işyerlerinden sağlamaları gerekmektedir. İşyerinin tanımı da VUK (md 156) da yer almıştır. Buna göre.....inşaat şantiyeleri ...işyeri olarak sayılmıştır. (G.İ.B.’nın 9/7/2007 tarihli ve B.07.1.GİB.0.40/4034-60756 sayılı sirküsü, dar mükellef taahhüt firmasının Türkiye'de büro vs niteliğinde herhangi işyeri yok ise inşaat şantiyesinin işyeri sayılması gerektiğini belirtmektedir.) Ayrıca uluslararası çifte vergilemeyi önleme anlaşmalarında, 12 aydan fazla kurulu kalan inşaat şantiyeleri ile yapım, montaj veya kurma projelerinin işyeri olarak değerlendirileceği belirlenmektedir. Bu düzenleme ve hükümler uyarınca, Pekin merkezli firmanın, Türkiye de (taşeron firmalar eliyle olsa bile) 12 aydan fazla süreyle yürüttüğü üretim hattı inşaat şantiyesi, işyeri olarak kabul edilecektir. Dar mükellef kurum olarak firmanın, Türkiye`deki projeyi tamamlamak suretiyle elde edilmiş olduğu ticari kazancını, tıpkı tam bir mükellef kurum gibi yıllık kurumlar vergisi beyannamesiyle beyan etmesi gerekecektir.

A)Kurumlar Vergisi Kanununun 15 inci maddesinin 1inci fıkrasında belirtilen (mükellef) kurum ve kişiler, kurumlara avanslar da dahil olmak üzere nakden veya hesaben yaptıkları aşağıda gösterilen ödemeler üzerinden (istihkak sahiplerinin kurumlar vergisine mahsuben) vergi kesintisi yapmaları gerekmektedir. 1-) Gelir Vergisi Kanununda belirtilen esaslara göre birden fazla takvim yılına yaygın inşaat ve onarım işleri ile uğraşan kurumlara bu işleri ile ilgili olarak yapılan hakediş ödemeleri, 2-) Kooperatiflere ait taşınmazların kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemeleri, 3-) Her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi, varlık kiralama şirketleri ile Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetler ile varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen kira sertifikalarından sağlanan gelirler (.....menkul kıymetlerin itfası sırasında oluşan değer artışları kesintiye tâbi tutulmaz.) 4-) Mevduat faizleri, 5-) Katılım bankaları tarafından katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları, 6-) Kâr ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kâr payları, 7-) Birinci fıkranın (c) bendinde yer alan menkul kıymetlerin geri alım veya satım taahhüdü ile elde edilmesi veya elden çıkarılmasından sağlanan gelirler, 8-)Başbayiler hariç olmak üzere 5602 sayılı Kanunda tanımlanan şans oyunlarına ilişkin bilet, kupon ve benzerlerini satanlara, düzenlenen her türlü bahis ve şans oyunlarının oynatılmasına aracılık edenlere, diğer kişilerce çıkartılan bu nitelikteki biletleri satanlara yapılan komisyon, prim ve benzeri ödemelerden. Not: Her ne kadar yukarıda belirtilen bazı ödeme unsurları için KVK nun geçici 67 nci maddesi uyarınca tevkifat yapılması gerekiyorsa da maddede yer aldığı şekilde cevaplayanlara tam puan verilmiştir. Ayrıca yukarıda belirtilen ödemeler dışında, kurumlar tarafından diğer kurumlara ödeme yapılması aşamasında kesinti yapılması gereken, örneğin dar mükellef kurumlara yapılan serbest meslek ödemesi, kar payı dağıtımı gibi ödeme unsurları için de puan verilmiştir. Her bir doğru ödeme unsuru için 0,5 puan verilmiştir. B) Kurumlar Vergisi Kanununa 6322 sayılı Kanunla eklenen 5/A maddesi ile 15.6.2012 tarihinden itibaren yabancı fonlar ve bu fonların portföy yöneticiliğini yapan şirketlere çeşitli vergisel kolaylıklar sağlanmıştır. Bu düzenlemeye göre; Yabancı fonların (Sermaye Piyasası Kurulunca verilen portföy yöneticiliği yetki belgesine sahip tam mükellef şirketler aracılığıyla), organize bir borsada işlem görsün veya görmesin; 1- her türlü menkul kıymet ve sermaye piyasası aracı, 2- vadeli işlem ve opsiyon sözleşmesi, 3- varant, döviz, 4- emtiaya dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmesi, 5- kredi ve benzeri finansal varlıklar ve 6- kıymetli maden borsalarında yapılan emtia işlemlerinden elde ettikleri kazançları nedeniyle, aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi halinde portföy yöneticiliği yapanlar; söz konusu fonlar için daimi temsilci, bunların işyerleri de bu fonların işyeri veya iş merkezi sayılmaz. Bu kazançlar için beyanname verilmez, diğer kazançlar nedeniyle beyanname verilmesi halinde bu kazançlar beyannameye dahil edilmez. a) Fon adına tesis edilen işlemlerin portföy yöneticiliği yapan şirketin mutat faaliyetleri arasında yer alan işlemlerden olması. b) Portföy yöneticiliği yapan şirketin ticari, hukuki ve finansal özellikleri dikkate alındığında, yabancı fon ile arasındaki ilişkinin, emsale uygun koşullarda birbirlerinden bağımsız olarak faaliyet gösteren kişilerdeki gibi olması. c) Portföy yöneticiliği yapan şirket tarafından, verilen hizmet mukabilinde emsallere uygun bedel alınması ve transfer fiyatlandırması raporunun kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresi içerisinde Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığına verilmesi. ç) Portföy yöneticiliği yapan şirketin ve ilişkili olduğu kişilerin yabancı fonun kazançları üzerinde, sağladığı hizmet mukabilinde her ne ad altında olursa olsun hesaplanan bedeller düşüldükten sonra, doğrudan veya dolaylı olarak %20'den fazla hak sahibi olmaması.

• Portföy yöneticiliği yapan şirketin, yukarıda belirtilen şartları sağlamak kaydıyla yabancı fondaki pay

sahipliğinden doğan kazançları kurumlar vergisinden müstesnadır. Fon kazancından portföy yöneticiliği yapan şirkete düşen kısmın hesabında, bu şirkete yönetim ücreti, teşvik, prim, performans ücreti gibi her ne nam adı altında olursa olsun ödenen ücretler dikkate alınmaz.

• Portföy yöneticiliği yapan şirketin yabancı fondaki pay sahipliğinden doğan kazançları hariç olmak üzere;

fonun katılımcı ve kurucuları arasında doğrudan veya dolaylı olarak tam mükellef gerçek kişi veya kurumların kazanç payının %5'i geçmesi durumunda, tam mükellef gerçek kişi veya kurum kurucu veya katılımcılarının tamamı portföy yöneticiliği yapan şirket tarafından Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilir.

• Türkiye'de bulunan taşınmazlar, aktif büyüklüğünün %51'inden fazlası taşınmazlardan oluşan şirketlere ait

hisse senetleri veya ortaklık payları veya bunlara ilişkin vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri, nakdi uzlaşmayla sonuçlananlar dışında emtiaya dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri, sigorta sözleşmeleri ve bunlara ilişkin vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinden elde edilen kazançlar bu madde kapsamına girmez.

• Bu maddede düzenlenen kazanç istisnasının, söz konusu fonların Türkiye kaynaklı gelirleri üzerinden

yapılacak vergi kesintilerine şümulü yoktur.