2013/2 YMM Vergi Tekniği Soruları ve Çözümleri

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre finansal kiralama işlemlerinde değerleme: “(4842 sayılı Kanunun 25'inci maddesiyle eklenen geçici madde Yürürlük; 1.7.2003 tarihinden itibaren yapılacak kiralama işlemlerinde uygulanmak üzere 24.04.2003) 1. Finansal kiralama işlemlerinde, finansal kiralamaya konu olan iktisadî kıymet ile sözleşmeden doğan hak, borç ve alacakların değerlemesi aşağıdaki esaslara göre yapılır. Kiracı tarafından finansal kiralama işlemine konu iktisadî kıymeti kullanma hakkı ve sözleşmeden doğan borç, kiralama konusu iktisadî kıymetin rayiç bedeli veya sözleşmeye göre yapılacak kira ödemelerinin bugünkü değerinden düşük olanı ile değerlenir. Kiralayan tarafından sözleşmeden doğan alacak, kiralama süresi boyunca yapılacak kira ödemelerinin toplam tutarı, kiralama konusu iktisadî kıymet ise, bu iktisadî kıymetin net bilanço aktif değerinden kira ödemelerinin bugünkü değerinin düşülmesi sonucu bulunan tutar ile değerlenir. İktisadi kıymetin net bilanço aktif değerinden kira ödemelerinin bugünkü değerinin düşülmesi sonucu bulunan tutarın sıfır veya negatif olması halinde, iktisadî kıymet iz bedeliyle değerlenir ve aradaki fark iktisadî kıymetin elden çıkarılmasından elde edilen kazançlar gibi işleme tâbi tutulur. Kiralayan tarafından aktifleştirilen alacak tutarı ile kira ödemelerinin bugünkü değeri arasındaki fark, gelecek dönemlere ait faiz geliri olarak pasifleştirilmek suretiyle değerlenir. Kiralayanın finansal kiralamaya konu iktisadî kıymetin üretimini veya alım satımını yapması halinde, iktisadî kıymetin net bilanço aktif değeri olarak rayiç bedeli dikkate alınır. Rayiç bedel ile maliyet bedeli arasındaki fark, normal bir satış işleminden elde edilen kâr veya zarar olarak işleme tâbi tutulur.

• Kiracı tarafından aktifleştirilen finansal kiralamaya konu iktisadî kıymeti kullanma hakkı, bu Kanunun

mükerrer 298 inci maddesi ve üçüncü kitabının üçüncü kısmının birinci bölümünde kiralama konusu iktisadî kıymet için belirlenmiş esaslar çerçevesinde yeniden değerlemeye ve amortismana tâbi tutulur. Kiralayan tarafından, finansal kiralamaya konu iktisadî kıymetin bu maddenin (1) numaralı fıkrasının üçüncü paragrafına göre belirlenen değeri üzerinden amortisman ayrılmaya devam olunur. Bu madde kapsamında değerlenen borç ve alacak tutarları reeskonta tâbi tutulmaz. Kiracı tarafından finansal kiralama sözleşmesine göre yapılan kira ödemeleri, borç anapara ödemesi ve faiz gideri olarak ayrıştırılır. Ayrıştırma işlemi, her bir dönem sonunda kalan borç tutarına sabit bir dönemsel faiz oranı uygulanmasını sağlayacak şekilde yapılır. Kiralayan tarafından gelecek dönemlere ait faiz gelirleri, kiralanan iktisadî kıymetin finansal kiralama sözleşmesinin yapıldığı tarihteki rayiç bedelinden, her bir dönem sonunda anapara geri ödemelerinin düşülmesi sonucu kalan tutar üzerinden sabit bir dönemsel faiz oranı yaratacak şekilde hesaplanması suretiyle tahakkuk ettirilir.

• Bu maddenin uygulamasında aşağıda yer alan tanımlar dikkate alınır.

Finansal Kiralama: Kira süresi sonunda mülkiyet hakkının kiracıya devredilip devredilmediğine bakılmaksızın, bir iktisadî kıymetin mülkiyetine sahip olmaktan kaynaklanan tüm riskler ile yararların kiracıya bırakılması sonucunu doğuran kiralamalardır. Kiralama işleminde; iktisadî kıymetin mülkiyetinin kira süresi sonunda kiracıya devredilmesi, kiracıya kira süresi sonunda iktisadî kıymeti rayiç bedelinden düşük bir bedelle satın alma hakkı tanınması, kiralama süresinin iktisadî kıymetin ekonomik ömrünün % 80'inden daha büyük bir bölümünü kapsaması veya sözleşmeye göre yapılacak kira ödemelerinin bugünkü değerlerinin toplamının iktisadî kıymetin rayiç bedelinin % 90'ından daha büyük bir değeri oluşturması hallerinden herhangi birinin varlığı durumunda kiralama işlemi finansal kiralama kabul edilir. Doğal kaynakların araştırılması veya kullanılmasına yönelik kiralama sözleşmeleri ile sinema filmleri, video kayıtları, patentler, kopyalama hakları gibi kıymetlerle ilgili lisans sözleşmeleri bu madde kapsamında değerlendirilmez. Arazi, arsa ve binalarla ilgili kiralama sözleşmeleri, sadece, sözleşmede kira süresi sonunda mülkiyet hakkının kiracıya devri öngörülmüşse veya kiracıya kira süresi sonunda kiralama konusu gayrimenkulu düşük bir bedelle satın alma hakkı tanınmışsa bu madde kapsamında değerlendirilir. Kira Ödemeleri: Sözleşmeye göre, kira süresi boyunca yapılması gereken kira ödemeleridir. Kira süresi sonunda, kiralama konusu iktisadî kıymetin kalan değerine ilişkin bir taahhüt olması halinde bu değer de kira ödemesi kabul edilir. Kira süresi sonunda kiracıya düşük bir bedelle iktisadî kıymeti satın alma hakkı tanındığı ve sözleşme tarihinde bu hakkın kullanılma olasılığının yüksek olduğu durumda kira ödemeleri kira süresi boyunca yapılan kira ödemeleri ile satın alma hakkının kullanılması durumunda ödenmesi gereken bedelin toplamıdır. Kira Ödemelerinin Bugünkü Değeri: Kira ödemelerinin, sözleşme tarihinde, kiralamada kullanılan faiz oranının dikkate alınması suretiyle hesaplanan bugünkü değerlerinin toplamıdır. Kiralamada kullanılan faiz oranı tespit edilemiyorsa, kiracının kiralamaya konu iktisadî kıymeti satın almak için aynı vade ile alması gereken borç için katlanacağı faiz oranı kullanılır. Kiralamada Kullanılan Faiz Oranı: Kira ödemeleri ile garanti edilmemiş kalan değer toplamının bugünkü değerini, kiralamaya konu iktisadî kıymetin rayiç bedeline eşitleyen iskonto oranıdır.

• Maliye Bakanlığı, bu maddenin uygulamasına yönelik usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.” (Vergi Usul

Kanunu, Mük.Mad.290)

a) Vergi Dairesince Tecilin Kabul Edilmesi Nedeniyle Bu Halde Ödenecek Toplam Borç Tutarının Hesaplanması: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 47, 48 ve 51 inci maddeleri ile Seri: A, Sıra No:1, Seri: A, Sıra No:2 ve Seri:C, Sıra No:2 Tahsilat Genel Tebliğlerinde gerekli açıklamalar yapılmıştır. Kanuni süresinde ödenmeyen amme alacaklarına ilişkin gecikme zammı tam aylar için, aylık esasa göre, aşağıdaki formüle göre hesaplanacaktır. (Seri :A, Sıra No:1 Tahsilat Genel Tebliğ) Aylık esasa göre = Aylık gecikme x Ay x Gecikme zammı gecikme zammı oranı sayısı uygulanacak zammı tutarı tutar Günlük esasa göre gecikme zammının hesaplanmasında aşağıdaki formül kullanılacaktır. (Seri :A, Sıra No:1 Günlük esasa göre = Günlük gecikme x Gün sayısı x Gecikme zammı gecikme zammı zammı oranı uygulanacak tutarı tutar Borçluların tecil için yaptıkları müracaat tarihinden, taleplerinin sonuçlandırılmasına kadar belli bir süre geçebilmektedir. Bu süre içerisinde borçluların taleplerinde önerdikleri taksit tutarlarını düzenli olarak ödemeleri gerekmekte olup, tecil taleplerinin kabul edilmesi halinde önerilen taksit tutarlarından süresi geçen ve ödenmemiş kısmın derhal ödenmesi istenilecektir. Derhal ödenecek tutarlara, tecil müracaat tarihinden derhal ödenmesi gereken tutarın ödendiği tarihe kadar geçen süre için tecil faizi hesaplanacaktır. (Seri: A, Sıra No:1,2 Tahsilât Genel Tebliğ) Tecil ve taksitlendirilmiş borçların tecil şartlarına uygun ödenmemesi durumunda, tecil ihlal edilmiş sayılacaktır. Tecil şartlarını ihlal eden borçluların, tecilin geçerli sayılması için tecile yetkili makamlara yapacakları başvuru üzerine bu makamlarca gerekli değerlendirme yapıldıktan sonra tecilin geçerli sayılmasına karar verilebilecektir. (Seri: A, Sıra No:1,2 Tahsilât Genel Tebliğ) Daha evvel tecil edilen bir borca karşılık yapılan ödemelerin tecilli sayılması ve kalan tutarın da belirlenen bir plan dâhilinde ödenmesine izin verilmesi anlamına gelen “tecilin geçerli sayılması” uygulamasında, tecil faizi geçerli sayılan tecil için yapılmış ilk müracaat tarihi esas alınarak hesaplanacaktır. (Seri: A, Sıra No:1,2 Tahsilât Genel Tebliğ) Tecil ve taksitlendirme talebinde bulunan amme borçlusunun tecil edilen borçlarını taksit ödeme sürelerinden önce ödemesi mümkündür. Bu durumda, erken ödenen tutara, tecil müracaat tarihinden ödemenin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için tecil faizi hesaplanacaktır. (Seri: A, Sıra No:1,2 Tahsilât Genel Tebliğ) Tecil faizi; basit faiz usulü uygulanarak ve müracaat tarihinden ödeme tarihine (bu tarihler dâhil) kadar geçen günler için, ödenecek taksit tutarları üzerinden hesaplanacaktır. Amme borçlusunun, vade tarihinden önce ya da vade tarihinde yaptığı müracaatlar üzerine tecil edilen amme alacaklarına uygulanacak tecil faizinin hesaplanmasında ise, vade gününe faiz alınması söz konusu olamayacağından, vade gününü takip eden tarih esas alınacaktır. (Seri: A, Sıra No:1 Tahsilât Genel Tebliğ) Tecil faizinin hesaplanmasında kullanılacak basit faiz usulü formülü aşağıda gösterilmiştir. (Seri :A, Sıra No:1 Tecil Faizi = Taksit Tutarı X Yıllık Tecil Faizi Oranı X Gün Sayısı 36.000 Bu açıklamalar çerçevesinde; vergi dairesince tecili kabul edilen ve tecil edilen ve süresinde ödenmeyen borca tecil talep tarihine kadar (tecil talep tarihi hariç) geçen süre için gecikme zammı hesaplanacak ve tecili talep edilen toplam borç hesaplanacaktır. Vergi dairesince tecili kabul edilen ve tecil edilen Aralık 2011 vergilendirme dönemi Katma Değer Vergisinin vadesi 26.01.2012 ‘dir. Borcun vade tarihi 26.01.2012 ve tecil talep tarihi 15.04.2012 olduğundan;

• 27.01.2012 – 26.02.2012 tarihleri arasındaki 1 ay ve,
• 27.02.2012 – 26.03.2012 tarihleri arasındaki 1 ay toplam 2 ay için aylık esasa göre,
• 27.03.2012 – 14.04.2012 tarihleri arasındaki 19 günlük süre için günlük esasa göre,

Gecikme zammı hesaplanacaktır.

• 2 aylık gecikme zammı : % 1,40 x 2 x 50.000,00= 1.400,00 TL,
• 19 günlük gecikme zammı : 1,40 / 100 / 30 x 19 x 50.000,00=

0,000467 x 19 x 50.000,00= 443,65 TL Toplam =1.843,65 TL Tecili talep edilen toplam borç ise (50.000,00+1.400,00+443,65=)51.843,65 TL’dir. Vergi Dairesince tecili kabul edilen ve tecil edilen toplam 51.843,65 TL borcun tecil faizleri hesaplanacaktır. Taksit tutarları; 51.843,65/10=5.184,36 TL’dır, ancak diğer taksitlerin hesaplama kolaylığı için ilk taksit 5.187,65 TL olarak verilmiştir. (Taksitlerin 5.184,36 TL olarak alınması da değerlendirilmiştir.) 1.Derhal ödenen 1.taksitin tecil faizi Borca uygulanan tecil faizini hesaplamak için, taksit tutarının ve faiz uygulanacak sürenin bulunması gereklidir. Bu sürenin belirlenmesinde, vadesinden sonra yapılan bir müracaat olduğundan tecil talep tarihi ile ödeme günü süreye dâhil edilecektir. (Seri :A, Sıra No:1 Tahsilat Genel Tebliğ) Mükellef 15.04.2012 tarihinde tecil için başvurmuş, ancak 01.06.2012 tarihinde cevap verilmiş olduğundan, önerilen taksit tutarından süresi geçen ve derhal ödenmesi gereken ve aynı gün yani 01.06.2012 tarihinde derhal ödenen Mayıs 2012 taksiti 5.187,65 TL’nin tecil faizi:

• 15.04.2012 – 01.06.2012 = (16+31+1=) 48 gün,

Tecil Faizi= 5.187,65 x 12 x 48 = 83,00 TL 36.000 Diğer taksitlerin tutarı (51.843,65 – 5.187,65 = 46.656 / 9 =) 5.184,00 TL’dir.

• Taksitin tecil faizi:
• 15.04.2012 – 15.06.2012 = (16+31+15=)62 gün,

Tecil Faizi= 5.184,00 x 12 x 62 = 107,13 TL 36.000

• Taksitin tecil faizi:
• 15.04.2012 – 15.07.2012 = (16+31+30+15=) 92 gün,

Tecil Faizi= 5.184,00 x 12 x 92 = 158,97 TL 36.000

• Taksitin tecil faizi :
• 15.04.2012 – 15.08.2012= (16+31+30+31+15=)123 gün,

Tecil Faizi= 5.184,00 x 12 x 123 = 212,54 TL 36.000 5.Taksit: 15.09.2012 tarihinde ödenmemiştir. Tecil ihlal edilmiştir.

• Mükellefin başvurusu üzerine tecil geçerli sayılmıştır. Vergi Dairesince Eylül 2012 taksitinin derhal

ödenmesi istenilmemiştir. (İhlal edilen tecilin geçerli sayılması halinde geçen taksitin derhal ödenmesi istenilmemektedir. Seri :A, Sıra No:1,2 Tahsilat Genel Tebliğ, Örnek:1) Ödenen borç (5.187,65 + 5.184,00 + 5.184,00 + 5.184,00=) 20.739,65 TL’dir. Kalan borç (51.843,65 – 20.739,65 =)31.104,00 TL’dir. Taksit tutarı (31.104,00/5=) 6.220,80 TL’dir. 1.Taksitin tecil faizi:

• 15.04.2012 – 15.10.2012 = (16+31+30+31+31+30+15=)184 gün,

Tecil Faizi= 6.220,80 x 12 x 184 = 381,54 TL 36.000 2.Taksitin tecil faizi :

• 15.04.2012 – 15.11.2012 = (16+31+30+31+31+30+31+15=)215 gün,

Tecil Faizi= 6.220,80 x 12 x 215 = 445,82 TL 36.000 3-5 / Kalan taksitlerin tecil faizi : 3-5. taksitlerin tutarı yani kalan borç (6.220,80 x 3 =) 18.662,40 TL’dir. 15.04.2012 – 15.12.2012 = (16+31+30+31+31+30+31+30+15=)245 gün, Tecil Faizi= 18.662,40 x 12 x 245 = 1.524,09 TL 36.000 Ödenecek toplam borç: -Katma Değer Vergisi : 50.000,00 TL -Gecikme zammı : 1.843,65 TL -Tecil faizi : 2.913,09 TL (83,00+107,13+158,97+212,54+381,54+445,82+1.524,09=) -Toplam : 54.756,74 TL b) Tecilin Geçersizliği Nedeniyle Düzeltme Yapılması Halinde Ödenecek Toplam Borç Tutarının Hesaplanması: 6183 sayılı Kanun’un 48 inci maddesinin 6 ncı fıkrası ile tecil yetkisini kullanacak makamlara tecil edilecek amme alacaklarını tür ve tutar olarak belirleme yetkisi verilmiş olduğundan, 30.10.1994 tarih ve 1994/7, 28.04.2012 tarih ve 1995/2, 19.02.2003 tarih ve 2003/1, 2005/4, 11.05.2007 tarih ve 2007/3 seri no.lu Tahsilât İç Genelgeleri ile Katma Değer Vergisinin tecil edilemeyeceği belirlenmiştir. Katma Değer Vergisinin tecil edilememesi ve tecilin geçersiz olması nedeniyle mükellefin yaptığı tüm ödemeler rızaen ödeme sayılarak ödeme tarihleri itibariyle gecikme zammı hesaplanıp toplam borç bulunacak, ancak mahsup edilecek tutar alacak aslı ve fer’ilerinin tamamını karşılamadığından 6183 sayılı Kanunun 47 nci maddesi hükmüne göre orantılama yapılarak bulunacak tutarlar alacak aslı ve gecikme zammına mahsup edilecektir. Alacak aslı ve gecikme zammına yapılacak mahsup tutarı aşağıdaki formüle göre bulunacaktır. (Seri :A, Sıra No:1 Tahsilat Genel Tebliğ) Herbir alacak için Yapılacak mahsup tutarı = Herbir alacak tutarı x Yapılan ödeme Toplam alacak tutarı 6183 sayılı Kanunun 47 nci maddesi hükmüne göre, vadesi geçmiş alacaklar için rızaen yapılan ödemeler, öncelikle ödemenin yapıldığı takvim yılı sonunda zamanaşımına uğrayacak alacağa, bu takvim yılı sonunda zaman aşımına uğrayacak alacak birden fazla ise her birine orantılı olarak yapılacaktır. (Seri :A, Sıra No:1 Zamanaşımına uğrayacak alacağa yapılan mahsuptan sonra kalan tutar bulunması veya ödemenin yapıldığı takvim yılı sonunda zaman aşımına uğrayacak alacağın bulunmaması halinde yapılan ödeme, vadesi önce gelen ve teminatsız veya az teminatlı olan alacağa mahsup edilecektir. (Seri :A, Sıra No:1 Tahsilat Genel Tebliğ) Mahsup işleminde, her bir alacak aslının, fer’ileri ile birlikte tahsil edilmesi gerekmektedir. Ancak mahsup edilecek tutarın alacak aslı ve fer’ilerinin tamamını karşılamaması halinde mahsup, alacak aslı ve fer’ilerine orantılı olarak yapılacaktır. (Seri :A, Sıra No:1 Tahsilat Genel Tebliğ) Vergi dairesince KDV’nin tecilinin kabul edilmesi ve tecil edilmesi nedeniyle bu tecilin yukarıda yapılan açıklamalara göre, geçerli olmadığından, düzeltilmesi gerekmektedir. 1-27.01.2012-01.06.2012: 27.01.2012-26.05.2012=4 ay, 0,014x4x50.000,00= 2.800,00 50.000.00 27.05.2012-01.06.2012=6 gün, 0,000467x6x50.000,00= 140,10 2.940,10 2.940,10 52.940,10 50.0000,00x5.270,65=4.977,93 2.940,10x5.270,65=292,71 50.000,00-4.977,93=45.022,07 52.940,10 52.940,10 2-27.01.2012-15.06.2012: 27.01.2012-26.05.2012=4 ay, 0,014x4x45.022,07= 2.521,23 45.022,07 27.05.2012-15.06.2012=20 gün, 0,000467x20x45.022,07= 420,50 2.941,73 2.941,73 47.963,80 45.022,07x5.291,13=4.966,61 2.941,73x5.291,13=324,51 45.022,07-4.966,61=40.055,46 47.963,80 47.963,80 3-27.01.2012-15.07.2012: 27.01.2012-26.06.2012=5 ay, 0,014x5x40.055,46= 2.803,88 40.055,46 27.06.2012-15.07.2012=19 gün, 0,000467x19x40.055,46= 355,41 3.159,29 3.159,29 43.214,75 40.055,46x5.342,97=4.952,36 3.159,29x5.342,97=390,60 40.055,46-4.952,36=35.103,10 43.214,75 43.214,75 4-27.01.2012-15.08.2012: 27.01.2012-26.07.2012=6 ay, 0,014x6x35.103,10= 2.948,66 35.103,10 27.07.2012-15.08.2012=20 gün, 0,000467x20x35.103,10= 327,86 3.276,52 3.276,52 38.379,62 35.103,10x5.396,54=4.935,83 3.276,52x5.396,54=460,70 35.103,10-4.935,83=30.167,27 38.379,62 38.379,62 5-27.01.2012-15.10.2012: 27.01.2012-26.09.2012=8 ay, 0,014x8x30.167,27=3.378,73 30.167,27 27.09.2012-15.10.2012=19 gün, 0,000467x19x30.167,27= 267,67 3.646,40 3.646,40 33.813,67 30.167,27x6.602,34=5.890,35 3.646,40x6.602,34=711,98 30.167,27-5.890,35=24.276,92 33.813,67 33.813,67 6-27.01.2012-15.11.2012: 27.01.2012-26.10.2012=9 ay, 0,014x9x24.276,92=3.058,89 24.276,92 27.10.2012-15.11.2012=20 gün, 0,000467x20x24.276,92= 226,74 3.285,63 3.285,63 27.562,55 24.276,92x6.666,62=5.871,91 3.285,63x6.666,62=794,70 24.276,92-5.871,91=18.405,01 27.562,55 27.562,55 7- Mükellef kalan borç tutarının tamamını 15.12.2012 tarihinde ödediğinden, bu tarihte ödeyeceği tutar aşağıda gösterildiği şekilde hesaplanacaktır. 27.01.2012-15.12.2012: 27.01.2012-26.11.2012=10 ay, 0,014x10x18.405,01=2.576,70 18.405,01 27.11.2012-15.12.2012=19 gün, 0,000467x19x18.405,01= 163,30 2.740,00 2.740,00 21.145,01 20.186,49 958,52 18.405,01x20.186,49=17.570,69 2.740,00x20.186,49=2.615,79 18.405,01-17.570,69=834,32 21.145,01 27.01.2012-26.11.2012=10 ay, 0,014x10x834,32=116,80 834,32 27.11.2012-15.12.2012=19 gün, 0,000467x19x834,32= 7,40 124,20 124,20 958,52 Toplam borç: -Ödenen KDV borcu : 50.000,00 TL -Ödenen gecikme zammı tutarı : 5.715,19 TL -Toplam : 55.715,19 TL (Not: Sürelerin hesaplanmasında 1 günlük noksanlık veya fazlalıklar 1 puan eksiği ile değerlendirilmiştir. Vergi Dairesince yapılan tecilin kabul edilmesi ve/veya tecilin geçersizliği nedeniyle düzeltilmesi halinde ödenecek toplam borç tutarının hesaplanmasına ilişkin her hangi birinin cevaplandırılması tam puan üzerinden değerlendirilmiştir.)

Vergi harcaması, Devletin vergi sistemi yoluyla almaktan vazgeçtiği gelirdir. Bu harcamalar vergi sisteminde muafiyet, istisna, indirim, mahsup, indirimli vergi oranı, vergi ertelemesi ve benzeri şekillerde ortaya çıkıp vergi kaybına yol açan uygulamalardır. Bu istisna ve indirimlerden, şartları gerçekleşmeyen (yurt dışı iştirak kazancı 30.04.2013 tarihinde Türkiye’ye transfer edilmiştir), beyannamede gösterilmemiş olan (yurt dışı kurumlara verilen hizmetlerden elde edilen kazanç) ve hesaplama yapılması gereken (girişim sermayesi fonu, -birlikte aranan ve hesaplama yapılması gereken iki şarttan- öz sermaye koşulu gerçekleşmiştir) parentez içi açıklamalar ile gösterilmiştir. Bu nedenle, istisna ve indirimlerin diğer şartları gerçekleşmiştir. A-İstisnalar: 1-İştirak kazancı : Kurumların, tam mükellefiyete tabi başka bir kurumun sermayesine katılımlarından elde ettikleri kazançlar, Kurumlar Vergisinden müstesnadır. (KVK. Md.5/1-a-1) Madde gerekçesine göre aynı kazancın iki ayrı kurumda vergilendirilmesini önlemek, mükerrer vergilemeye yol açmamak amacıyla getirilmiş bir istisnadır. 2-Yurt dışı iştirak kazancı : Kanunî ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan anonim ve limited şirket niteliğindeki şirketlerin sermayesine iştirak eden kurumların, bu iştiraklerinden elde ettikleri Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-b maddesindeki şartları taşıyan iştirak kazançları Kurumlar Vergisinden müstesnadır. (KVK. Md.5/1-b) Mükerrer vergilemeyi önlemek için getirilmiş bir istisnadır. Zira, KVK.nun 5/1-b-3 maddesine göre istisnanın koşullarından birisi de söz konusu iştirak kazançlarının, doğduğu ülke kanunları uyarınca en az % 15 oranında gelir ve kurumlar vergisi benzeri bir vergi yükü taşıması gerekmektedir. İştirak kazancının, elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye'ye transfer edilmesi gerekmektedir. (KVK. Md.5/1-b-4) İştirak kazancı, Kurumlar Vergisi beyannamesinin verildiği (KVK. Md.14/3) 25.04.2013 tarihinden sonra (30.04.2013 tarihinde) Türkiye’ye transfer edilmiş olduğundan istisnadan yararlanılamaz. 3-Yurt dışı şube kazancı : Kurumların yurt dışında bulunan iş yerleri veya daimî temsilcileri aracılığıyla elde ettikleri Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-g maddesindeki şartları taşıyan kurum kazançları Kurumlar Vergisinden müstesnadır. (KVK. Md.5/1-g) Mükerrer vergilemeyi önlemek için getirilmiş bir istisnadır. Zira, madde gerekçesine ve 1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genl Tebliğine göre, yurt dışında bulunan iş yerleri veya daimi temsilcileri aracığıyla elde edilen kazançların, doğduğu ülke kanunları uyarınca ticari bilanço kârı üzerinden en az % 15 oranında gelir ve kurumlar vergisi benzeri bir vergiye tabi olması gerekmektedir. 4-Teknoloji geliştirme bölgesi zararı : Yönetici şirketlerin 4691 sayılı Kanun uygulaması kapsamında elde ettikleri kazançlar ile teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, münhasıran bu bölgedeki yazılım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları 31/12/2023 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır. (4691 sayılı Kanun, 5035 sayılı Kanunla eklenen Geç.Mad.2) Teşvik amaçlı bir istisnadır. Zira, madde gerekçesine göre, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununda yer alan vergi teşviklerinin kapsamı ve süresi genişletilmektedir. Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nun gerekçesi ise, bilgi ve teknoloji yoğun üretim ve girişimciliği desteklemek, yenilikçi hizmet ve mal üretimini artırmak, çeşitlendirmek ve yaygınlaştırmak, böylece rekabet gücünü artırmak, bilgi ve teknoloji yoğun mekânlarda yeni sanayilerin kurulmasını teşvik etmektir. 4691 sayılı Kanun uygulaması kapsamında istisna olan faaliyetlerin zararla sonuçlanması halinde, bu zararların istisna kapsamında olmayan diğer faaliyetlere ilişkin kazançlardan indirilmesi mümkün değildir. (1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğ) Diğer taraftan, istisna kapsamındaki faaliyetlerin zararla sonuçlanması halinde, zarar tutarı “kanunen kabul edilmeyen gider” olarak dikkate alınacaktır. (1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğ) B-Mahsuplar: 1-Geçmiş yıl zararı : Kurumlar vergisi matrahının tespitinde, kurumlar vergisi beyannamesinde her yıla ilişkin tutarlar ayrı ayrı gösterilmek ve beş yıldan fazla nakledilmemek şartıyla geçmiş yılların beyannamelerinde yer alan zararlar indirim konusu yapılır. (KVK. Md.9/1-a) Zarar mahsubu, ekonomik faaliyetin bir yıl ile sınırlandırılmaması, zarar mahsup devrelerinin (5 yılın) iktisadi faaliyetler için bir bütün olarak kabul edilmesi ve bu suretle ilk sermayenin korunması, bünyesinde zarar oluşan firmaların ekonomiye tekrar kazandırılması ve işletmelerin devamlılığı için getirilmiştir. Zarar mahsubu belirli bir süre içinde gerçekleştirilemediği takdirde, oluşan zarar işletme zararı olarak değerlendirilmemekte ve sermayede meydana gelen zarar olarak dikkate alınmaktadır. Zararın, işletme zararından çıkıp sermayede kesin eksilme sayılması için beş yıllık bir süre öngörülmüştür. Mükelleflerce bir hesap dönemi içerisinde oluşan zarar beş hesap dönemi boyunca oluşacak kârlarla mahsup edilemiyorsa, o zarar artık sermayede meydana gelen bir eksilme olarak değerlendirilmekte ve mahsup imkânı ortadan kaldırılmaktadır. C-İndirimler: 1-AR-GE indirimi : Mükelleflerin, işletmeleri bünyesinde gerçekleştirdikleri münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme harcamaları tutarının % 100'ü oranında hesaplanacak "Ar-Ge indirimi", Kurumlar Vergisi matrahının tespitinde, Kurumlar Vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla, kurum kazancından indirilir. (KVK. Md.10/1-a) Teşvik amaçlı bir indirimdir. Zira, madde gerekçesine göre, ülkemizin kalkınmasında ve uluslararası rekabet gücümüzün artırılmasında, araştırma ve geliştirme harcaması yapan özel sektör kurumlarının bu alandaki çabalarının desteklenmesi için getirilmiştir ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununda yer alan teşvik edici düzenlemenin bir tamamlayıcısı niteliğindedir. 2-Amatör spor klubü için sponsorluk harcaması : 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 17/6/1992 tarihli ve 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının sözü edilen kanunlar uyarınca tespit edilen amatör spor dalları için tamamı, profesyonel spor dalları için % 50'si, Kurumlar Vergisi matrahının tespitinde, Kurumlar Vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla, kurum kazancından indirilir. (KVK. Md.10/1-b) Teşvik amaçlı bir indirimdir. Zira, madde gerekçesine göre, ülkemizdeki sportif faaliyetleri teşvik etmek amacıyla getirilmiş bir teşvik indirimidir. Kurumlar tarafından yapılan sponsorluk harcamaları ile bağış ve yardımlar, harcamanın veya bağış ve yardımın yapıldığı tarihte kayıtlarda gider olarak dikkate alındığından, söz konusu harcamalar ile bağış ve yardımların kurum kazancının tespitinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınması ve kurum kazancının yeterli olması halinde, beyanname üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla kurumlar vergisi matrahından indirilmesi gerekmektedir. (1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğ) 3-Kızılay’a yapılan nakdi bağış : İktisadi işletmeleri hariç, Türkiye Kızılay Derneğine ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış veya yardımların tamamı, Kurumlar Vergisi matrahının tespitinde, Kurumlar Vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla, kurum kazancından indirilir. (KVK. Md.10/1-f) Sosyal amaçlı bir indirimdir. Zira, Türkiye Kızılay Derneği Tüzüğünün 6 ncı maddesine göre, Derneğin amacı, korunmasız insanlara yardım etmek, insan hayatını ve sağlığını koruyarak onun kişiliğine saygı gösterilmesini sağlamak ve insanlar arasındaki karşılıklı anlayışı, dostluğu, saygıyı, işbirliğini ve sürekli barışı geliştirmeye destek olarak insan onurunu korumaktır. Kurumlar tarafından yapılan sponsorluk harcamaları ile bağış ve yardımlar, harcamanın veya bağış ve yardımın yapıldığı tarihte kayıtlarda gider olarak dikkate alındığından, söz konusu harcamalar ile bağış ve yardımların kurum kazancının tespitinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınması ve kurum kazancının yeterli olması halinde, beyanname üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla kurumlar vergisi matrahından indirilmesi gerekmektedir. (1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğ) 4-Yurt dışı kurumlara verilen hizmetlerden elde edilen kazanç Türkiye'de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara Türkiye'de verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi ve veri saklama hizmeti alanlarında faaliyette bulunan hizmet işletmeleri ile ilgili bakanlığın izni ve denetimine tabi olarak eğitim ve sağlık alanında faaliyet gösteren ve Türkiye'de yerleşmiş olmayan kişilere hizmet veren işletmelerin münhasıran bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazancın %50'si, Kurumlar Vergisi matrahının tespitinde, kurum kazancından indirilir. (KVK. Md.10/1-ğ) Teşvik amaçlı bir indirimdir. Zira, madde gerekçesine göre, madde ile bazı kazançların beyannamede bildirilen gelirlerden indirilmesine imkan tanınması suretiyle, uluslararası ekonomik rekabet aıçıçından büyük önem taşıyan yurtdışı hizmet ihracatı teşvik edilmektedir. İndirim kapsamında kabul edilen faaliyetlerden elde edilen hâsılattan bu faaliyetler nedeniyle yüklenilen gider ve maliyet unsurlarının düşülmesi sonucu bulunacak kazancın %50'si, kurumlar vergisi beyannamesinin "Kazancın Bulunması Halinde İndirilecek İstisna ve İndirimler" bölümünde gösterilmek suretiyle indirim konusu yapılabilecektir. Diğer indirim ve istisnalar ile geçmiş yıl zararları nedeniyle indirim konusu yapılamayan tutar izleyen dönemlere devredilemeyecektir. Faaliyet sonucunun zararlı olması halinde ise indirim söz konusu olmayacaktır. (1,7 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğ) Kurumlar Vergisi beyannamesinde ("Kazancın Bulunması Halinde İndirilecek İstisna ve İndirimler" bölümünde) gösterilmemiş olduğu için kurum kazancından indirilmemiş ve istisnadan yararlanılmamıştır. 5-Girişim sermayesi fonu : 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 325/A maddesine göre girişim sermayesi fonu olarak ayrılan tutarların beyan edilen gelirin %10'unu aşmayan kısmı, Kurumlar Vergisi matrahının tespitinde, Kurumlar Vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla, kurum kazancından indirilir. (KVK. Md.10/1-g) Teşvik amaçlı bir indirimdir. Zira, madde gerekçesine göre, girişim sermayesi fonu, girişimciliğin teşvik edilmesi amacıyla; Türkiye'de kurulmuş veya kurulacak olan, gelişme potansiyeli taşıyan ve kaynak ihtiyacı içerisinde olan girişimci şirketlere kaynak tahsis eden girişim sermayesi yatırım fon veya ortaklıklarına sermaye koyan işletmeler için getirilmiş yeni bir teşviktir. Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-a-3 ve 5/1-d-3 maddesine göre girişim sermayesi yatırım fonu katılma payları ile girişim sermayesi yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinden elde ettikleri kâr payları ve girişim sermayesi atırım fonları veya ortaklıklarının kazançları Kurumlar Vergisinden müstesna olduğundan mükerrer vergilemeyi önleme amaçlı bir istisna veya vergi ertelemesi değildir. Girişim sermayesi fonunun indirim konusu yapılabilmesi için ilgili yılda ayrılan fon tutarının beyan edilen gelirin %10' unu, toplam fon tutarının ise öz sermayenin %20'sini aşmaması ve iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. (1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğ) İndirim tutarının tespitinde beyan edilen gelir olarak ticari bilanço kâr veya zararına kanunen kabul edilmeyen giderler eklenmek ve geçmiş yıl zararları ile varsa tüm indirim ve istisnalar düşülmek suretiyle bulunan tutar [Ticari bilanço kârı (zararı) + kanunen kabul edilmeyen giderler - geçmiş yıl zararları - tüm indirim ve istisnalar] dikkate alınacaktır. (1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğ) Girişim sermayesi fonunun indirim konusu yapılabilmesi için ilgili yılda ayrılan fon tutarının beyan edilen gelirin %10' unu ve toplam fon tutarının ise öz sermayenin %20'sini aşmaması şartının birlikte gerçekleşmesi gerektiğinden, öz sermaye koşulunun gerçekleştiği belirtilmiş olup, beyan edilen gelirin % 10 ‘unu aşıp aşmadığının hesaplanması gerekmektedir. Mükellef yukarıda belirtilen verilere göre Kurumlar Vergisi beyannamesini vermiş olduğundan, Kurumlar Vergisi beyanının ve bu beyana göre girişim sermayesi fonunun beyan edilen gelirin % 10 ‘ununu aşıp aşmadığının aşağıdaki şekilde hesaplanması gerekmektedir. -Ticari bilanço kârı : 1.500.000,00 TL -Kanunen kabul edilmeyen giderler : 175.000,00 TL 1-Teknoloji geliştirme bölgesi zararı : 25.000,00 TL 2-Amatör spor kulübü için sponsorluk harcaması:100.000,00 TL 3-Kızılay’a yapılan nakdi bağış : 50.000,00 TL Kâr ve ilaveler toplamı : 1.675.000,00 TL Zarar olsa dahi indirilecek istisna ve indirimler 1-İştirak kazancı : 300.000,00 TL 2-Yurt dışı şube kazancı : 150.000,00 TL Cari yıla ait zarar, istisnalar ve indirimler toplamı : 450.000,00 TL Kâr : 1.225.000,00 TL -Geçmiş yıl zararı (2011 yılı) : 25.000,00 TL İndirime esas tutar : 1.200.000,00 TL Kazancın bulunması halinde indirilecek istisna ve indirimler : 1-AR-GE indirimi : 50.000,00 TL 2-Amatör spor kulübü için sponsorluk harcaması : 100.000,00 TL 3-Kızılay’a yapılan nakdi bağış : 50.000,00 TL Toplam : 200.000,00 TL Beyan edilen gelir : 1.000.000,00 TL 100.000,00 TL girişim sermayesi fonu, beyan edilen gelirin % 10 unu (1.000.000x% 10=100.000,00 TL) aşmadığından indirim konusu yapılır. Girişim sermayesi fonu : 100.000,00 TL Kurumlar Vergisi matrahı : 900.000,00 TL Mükellef yurt dışı iştirak kazancı (400.000,00 TL) ile yurt dışı kurumlara verilen hizmetten elde edilen kazanç istisnasından (20.000,00x% 50=10.000,00 TL) yararlanmamıştır. Mükellefin yararlandığı bu istisna ve indirimlerden, sadece teşvik ve sosyal amaçlı indirimler vergi harcamasına konu olur. a) Teşvik ve sosyal amaçlı indirimler nedeniyle tahsil edilmeyen Kurumlar Vergisi (vergi harcaması): 1-AR-GE indirimi : 50.000,00 TL 2-Sponsorluk indirimi : 100.000,00 TL 3-Bağış indirimi : 50.000,00 TL 4-Girişim S.Fonu indirimi : 100.000,00 TL Toplam : 300.000,00 x % 20 = 60.000,00 TL b) Mükerrerliği önleyen istisnalar nedeniyle tahsil edilmeyen Kurumlar Vergisi: 1-İştirak kazancı istisnası : 300.000,00 TL 2-Yurt dışı şube kazancı istisnası : 150.000,00 TL Toplam : 450.000,00 x % 20= 90.000,00 TL c)Mahsuplar nedeniyle tahsil edilmeyen Kurumlar Vergisi: 1-Geçmiş yıl zararı mahsubu : 25.000,00 x % 20= 5.000,00 TL

5 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinde aşağıdaki açıklamalar yapılmıştır. Faiz swapı, gösterge bir anapara üzerinden farklı faiz oranı esaslarına göre hesaplanacak faizlerin iki taraf arasında anlaşılan vadelerde değişimini öngören bir sözleşme çeşidi olup, aynı para biriminden olan borçların sadece faiz ödemelerinin yapısı değişmekte, anapara tutarı değişimi gerçekleşmemektedir. Faiz swapı işleminde elde etme, sözleşmede yer alan faiz oranları dikkate alınarak hesaplanan faiz değişimlerinin yapıldığı dönemler itibarıyla gerçekleştiğinden, bu dönemlerin sonuna kadar ilgili dönem içinde yapılan değerlemelerin (reeskont işlemlerinin) kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim veya ilave kalem olarak düzeltilmesi gerekecektir. Dolayısıyla, faiz swapı sözleşmesine istinaden sözleşmenin taraflarınca ödenen veya tahsil edilen faizler, sözleşmenin vadesi beklenmeksizin faiz tahakkukunun yapıldığı dönemler itibarıyla taraflarca kurum kazançlarının tespitinde gelir veya gider olarak dikkate alınacaktır. Faiz swapında faiz değişimlerinin çakışması durumunda, söz konusu faiz değişim tarihlerinde elde edilen faiz geliri ile ödenen faiz giderlerinin karşılaştırılması sonucunda oluşacak net kâr veya zararın bu tarihler itibarıyla kurum kazancının tespitinde dikkate alınması gerekecektir. Faiz swapında faiz değişimlerinin bir kısmının çakışmaması halinde ise çakışmayan faiz değişim tarihlerinde elde edilen faiz geliri veya ödenen faiz giderlerinin, değişim tarihi itibarıyla yapılacak faiz gideri reeskontu veya faiz geliri reeskontu ile karşılaştırılması sonucunda oluşacak net kâr veya zararın bu tarihler itibarıyla kurum kazancının tespitinde dikkate alınması gerekecektir. Çakışmayan faiz değişim tarihlerinde yapılan faiz gideri reeskontu veya faiz geliri reeskontunun da izleyen dönem başından itibaren ters kayıtla kapatılması gerekecektir. İşlem tarihindeki kur, işleme taraf olan banka tarafından kullanılan işlem anındaki kuru, böyle bir kurun bulunmaması halinde ise Merkez Bankası döviz alış kurunu ifade etmektedir. a) (G) Bankası tarafından (D) Bankasına ödenen faiz tutarları: 31.01.2011: Faiz= A x n x t = 5.000.000 x 6 x 4 = 100.000 USD/2x1,62=81.000,00 TL 29.07.2011: Faiz= A x n x t = 5.000.000 x 6 x 4 = 100.000 USD/2x1,67=83.500,00 TL 31.01.2012: Faiz= A x n x t = 5.000.000 x 6 x 4 = 100.000 USD/2x1,61=80.500,00 TL 31.07.2012: Faiz= A x n x t = 5.000.000 x 6 x 4 = 100.000 USD/2x1,71=85.500,00 TL 1200 1200 400.000 USD/2= 330.500,00 TL 200.00 USD b) (G) Bankası tarafından dönemlerin sonuna kadar ilgili dönem içinde yapılacak değerleme yani hesaplanacak reeskont tutarları: 28.10.2010:Reeskont Tutarı= A x n x t = 5.000.000 x 90 x 0,04=50.000 USDx1,60=80.000,00 TL 360 360 29.04.2011:Reeskont Tutarı= A x n x t=5.000.000 x 90 x 0,04 =50.000 USDx1,64=82.000,00 TL 360 360 28.10.2011:Reeskont Tutarı= A x n x t =5.000.000x 90x0,04 =50.000 USDx1,66=83.000,00 TL 360 360 30.04.2012:Reeskont Tutarı= A x n x t =5.000.000x90x0,0 4=50.000 USDx1,67=83.500,00 TL 360 360 200.000,00 USD 328.500,00 TL c) (D) Bankası tarafından (G) Bankasına ödenen faizler: 28.10.2010:Faiz= A x n x t = 5.000.000 x 3x5,1 = 63.750 USDx1,60=102.000,00 TL 31.01.2011:Faiz= A x n x t = 5.000.000 x3x 4,5= 56.250 USDx1,62=91.125,00 TL 29.04.2011:Faiz= A x n x t = 5.000.000 x 3x2,6= 32.500 USDx1,64=53.300,00 TL 29.07.2011:Faiz= A x n x t = 5.000.000 x3x 3,8 = 47.500 USDx1,67=79.325,00 TL 28.10.2011:Faiz= A x n x t = 5.000.000 x3x 4,0 = 50.000 USDx1,66=83.000,00 TL 31.01.2012:Faiz= A x n x t = 5.000.000 x3x 4,1 = 51.250 USDx1,61=82.512,50 TL 30.04.2012:Faiz= A x n x t = 5.000.000 x 3x3,9 = 48.750 USDx1,67=81.412,50 TL 31.07.2012:Faiz= A x n x t = 5.000.000 x3x 4,0 = 50.000 USDx1,71=85.500,00 TL 1200 1200 400.000 USD 658.175,00 TL G Bankasının G Bankasının Ödeme G Bankasının G Bankasının Dikkate Alacağı Kurum Kazancının Yıl Tarihleri Aldığı Faiz Tutarı Ödediği Faiz Tutarı Reeskont Tutarı Tes. Dik.Al.Tutar 2010 28.10.2010 102.000,00 - 80.000,00 22.000,00 Toplam 102.000,00 - 80.000,00 22.000,00 2011 31.01.2011 91.125,00 81.000,00 - 10.125,00 29.04.2011 53.300,00 - 82.000,00 -28.700,00 29.07.2011 79.325,00 83.500,00 - -4.175,00 28.10.2011 83.000,00 - 83.000,00 - Toplam 306.750,00 164.500,00 165.000,00 -22.750,00 2012 31.01.2012 82.512,50 80.500,00 - 2.012,50 30.04.2012 81.412,50 - 83.500,00 -2.087,50 31.07.2012 85.500,00 85.500,00 - - Toplam 249.425,00 166.000,00 83.500,00 -75,00 G.Toplam 658.175,00 330.500,00 328.500,00 -825,00