2015/1 YMM Gelir Üzerinden Alınan Vergiler Soruları ve Çözümleri

1-Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Bay (A)’nın faaliyeti, GVK’nun 65. maddesi uyarınca, sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye ve ihtisasa dayanmakta ve ticari mahiyette olmayıp, işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapıldığından serbest meslek faaliyeti sayılmakta olup, 67.maddeye göre bir hesap dönemi içinde serbest meslek faaliyeti karşılığında tahsil ettiği para ve ayınlar ve diğer suretlerle sağladığı ve para ile temsil edilebilen menfaatlerden bu faaliyeti dolayısıyla yaptığı giderler indirildikten sonra kalan fark serbest meslek kazancı olmaktadır. Bay (A)’nın faaliyeti ile ilgili olarak ödediği 6.000TL sosyal güvenlik (Bağ-Kur) primi 68/2 maddesi uyarınca hasılatından indirilmesi gerekmektedir. 2-GVK’nun 68/1. maddesine göre, ikametgahlarının bir kısmını işyeri olarak kullananlar, ikametgah için ödedikleri kiranın (24.000TL’nin) tamamı ile ısıtma ve aydınlatma gibi diğer giderlerin yarısını indirebilir. 24.000 + (4.000/2)= 26.000TL safi kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınacaktır. 3-GVK’nun 68/8. maddesi uyarınca, serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla mesleki teşekküllere ödenen aidatlar safi kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınmaktadır. Yasal zorunluluk nedeniyle üye olunan İstanbul SMM Odası aidatı 3.000TL gider olarak indirilirken, mesleki teşekkül niteliğinde olmayan SMM Eğitim ve Dayanışma Derneği’ne ödenen 1.000TL aidat gider olarak hasılattan indirilemez. 4-Mesleki faaliyeti dolayısıyla yıl içinde ödenen 20.000TL geçici vergi, GVK’nun mükerrer 120. maddesi ve 10.000TL gelir vergisi tevkifatı, 121. maddesi uyarınca hesaplanan yıllık gelir vergisinden indirilecektir. 6 5-GVK’nun 75/16-a bendi uyarınca, bireysel emeklilik sisteminden 10 yıldan az süreyle katkı payı ödeyerek ayrılanlara yapılan ödemeler GVK’nun 75/16-a. maddesi uyarınca menkul sermaye iradı olup, GVK’nun 94/16-a bendine göre tevkifata tabi olup, GVK’nun 86/1-a. maddesine göre bu gelir yıllık beyanname ile beyan edilmeyecektir. 6-GVK’nun 18. maddesine göre, Bay(A)’nın yazmış olduğu şiir kitabı ile ilgili olarak yayın kuruluşundan aldığı brüt 50.000TL, net 41.000TL telif kazancı olup, elde edilen tutar gelir vergisinden müstesna olup, bu gelir üzerinden 94/2. maddesine göre yapılan tevkifat nihai vergi olacaktır. 7- Mevduat faizleri, GVK’nun 75/7. maddesine göre menkul sermaye iradı olup, GVK’nun 86/1. maddesine göre bir takvim yılında elde edilen ve toplamı 2014 yılı için 1.400TL’yi aşmayan tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan menkul sermaye iratlarının beyannameye dahil edilmeyecektir. Hollanda’daki bankadan elde edilen ve üzerinden ilgili ülkede tevkifat yapılmamış (5.000Avro x 2.80TL=) 14.00TL faiz geliri, 2014 yılı için belirlenen 1.400TL’lık istisna haddini geçtiği için tamamı beyannameye dahil edilecektir. Türkiye’deki (G) Bankasındaki döviz tevdiat hesabından elde ettiği (10.000Avro x 2.80TL=) 28.000TL faiz geliri üzerinden, GVK’nun Geçici 67/4. maddesine göre tevkifat yapılacak, 67/7. gereğince yıllık gelir vergisi beyannamesine dahil edilmeyecektir. 8-Devlet tahvili 30.09.2005 tarihinde yani 01.01.2006 tarihinden önce ihraç edildiğinden, bu tahvillerden elde edilen gelirler GVK’nun geçici 67. maddesi hükmüne girmemekte aynı maddenin 9 numaralı fıkrası hükmü gereğince, bu gelirlerin vergilendirilmesinde 31.12.2005 tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınması gerekmekte olup, tam mükellef gerçek kişilerin elde ettikleri brüt faiz oranına mülga

• maddesinde yeralan indirim oranı uygulanmalıdır.

İndirim oranı: VUK’na göre o yıl tespit edilen yeniden değerleme oranının (2014 yılı için %10,11) aynı dönemde Devlet tahvili ve hazine bonosu ihalelerinde oluşan birleşik ortalama faiz oranına (2014 yılı için %9,74) bölünmesiyle tespit edilmektedir. Bu oranlar dikkate alındığında indirim oranı (10,11/9,74=)1,03 yani birden büyük çıkmaktadır. Bu kapsamda, 30.09.2005 tarihinde ihraç edilmiş olan Devlet tahvilinden 2014 yılında elde edilen 40.000TL tutarında faiz geliri indirim oranının birden büyük olması nedeniyle beyan edilmeyecektir. 9-GVK’nun 89. maddesinin birinci fıkrasının 6 no’lu bendi uyarınca, fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan derneğe yapılan yakacak (kömür) bağışının tamamı (3.000TL), yıllık beyannamenin bağış ve yardımlara ilişkin bölümüne yazılara, gelir vergisi matrahının tespitinde indirilir. 10-Gayrimenkullerde iktisap, Türk Medeni Kanunu’nun 705. maddesi uyarınca tapuya tescille olmaktadır. Kat karşılığında arsa tesliminde, alınan dairenin tapuya tescil edildiği 09.09.2009 tarihinde iktisap edildiği kabul edilmelidir. GVK’nun mükerrer 80/6. maddesine göre, iktisap şekli ne olursa olsun (ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70. maddenin birinci fıkrasının 1. bendine göre binaların, iktisap tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artış kazancı olup, değer artış kazançların 01.01.2014 tarihinden itibaren 9.700TL’sı gelir vergisinden istisnadır. GVK’nun mükerrer 81. maddesinin birinci ve sonuncu fıkralarına göre, değer artış kazancında safi kazanç, elden çıkarılma karşılığında alınan paradan (200.000TL’den), binanın endekslenmiş maliyet bedelinin ve elden çıkarma dolayısıyla yapılan ve satıcının uhdesinde kalan giderlerin ve ödenen vergi ve harçların indirilmesi suretiyle bulunur. Maliyet bedelinin endekslenmesi için artış oranının %10 veya üzerinde olması şarttır. Buna göre; Yılı ÜFE Endeksi 2009 Ağustos 159,40 2014 Mart 233,98 Endekslenmiş Maliyet Bedeli = 100.000 x (233,98 / 159,40) =146.788TL 200.000 – 146.788=53.212TL ve bu tutardan 9.700TL istisna tutarının düşülmesi sonrasında 53.210 – 9.700 = 43.512TL değer artış kazancı olarak beyan edilmesi gerekecektir. 11-GVK’nun 75/2. maddesi gereğince adi komandit şirketteki komanditer ortakların kar payları menkul sermaye iradı olup, aynı kanunun 86/1-d maddesi uyarınca tevkifata ve istisnaya konu olmadığından ve 2014 yılı için 1.400TL’yi geçtiğinden, 4.000TL’nin tamamı beyannameye dahil edilecektir. 12-GVK’nun 29/3. maddesine göre, spor yarışmalarına katılan amatör sporculara ödenen ödül ve ikramiyeler gelir vergisinden müstesnadır, 3.000TL’nin beyan edilmesine gerek bulunmamaktadır. 13-Fatih Belediyesi’ne bağlı tiyatro binasının modernizasyonu için bağışlanan 20.000TL’nın tamamı, GVK’nun 89/7-j bendi uyarınca beyanname üzerinde beyan edilen gelirden indirilebilecektir. Gelir Unsurları: 1-Serbest meslek kazancı: GVK’nun 68. maddesi kapsamında, serbest meslek faaliyetine ilişkin kazancın tespitinde dikkate alınacak giderler aşağıdaki gibi olmalıdır: Gider Türü Tutar Sosyal Güvenlik (Bağ-Kur) Primi 6.000 Kira 24.000 Isıtma-aydınlatma (4.000 /2=2.000) 2.000 İstanbul SMM Odası Aidat 3.000 Toplam 35.000 Serbest meslek kazancı: 400.000 – 35.000 = 365.000TL 2-Menkul sermaye iradı: -Hollanda’dan faiz geliri: 14.000TL 8 -Komanditer ortak kar payı: + 4.000TL Toplam: 18.000TL 3-Diğer Kazanç ve İratlar (Değer artış kazancı): -Binanın elden çıkarılması: 43.512TL GVK’nun 89. maddesine göre, gelir vergisinin matrahının tespitinde, gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerin dikkate alınması sonucunda Bay (A)’nın beyannamesi aşağıdaki gibi olmalıdır: Serbest Meslek Kazancı 365.000 Menkul Sermaye İradı 18.000 Diğer Kazanç ve İratlar (Değer Artış Kazancı) 43.512 Toplam Kar 426.512 Gıda Bankacılığı Kapsamındaki Bağış ve Yardımlar (GVK m.89/6) 3.000 Kültür ve Turizm Amaçlı Bağış ve Yardımlar (GVK m.89/7) 20.000 Vergiye Tabi Gelir (Matrah) 403.512 Hesaplanan Gelir Vergisi 133.989 Kesinti Yoluyla Ödenen Vergiler 10.000 Geçici Vergiler 20.000 Ödenmesi Gereken Gelir Vergisi 103.989

1-Tekstil makineleri imalatı ve ticareti faaliyeti ile iştigal eden kanuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunan ABC Tekstil Makineleri San. Ve Tic. A.Ş., tam mükellef kurum olup, KVK’nun 5/1-a maddesi uyarınca, tam mükellef XYZ Endüstriyel Makine İmalatı San. ve Tic. A.Ş.’nin sermayesine %5 oranında katılması nedeniyle elde ettiği 150.000TL tutarındaki kar payı, KVK’nun 5/1-a maddesine göre iştirak kazançları istisnasından yararlanacaktır. 2-Bu faaliyeti, KVK’nun 5/1-b maddesinde belirtilen yurtdışı iştirak kazançları istisnası kapsamında değerlendirilmelidir. Yurtdışı iştirak kazançlarının istisna olmasını sağlayan şartların; -Yurtdışı iştirakin anonim şirket niteliğinde olması şartı sağlanmıştır, -Mükellef kurumun, yurtdışı iştirakin ödenmiş sermayesinin en az %10’nuna sahip olması şartı sağlanmıştır, mükellef kurum, iştirakin ödenmiş sermayesinin %30’una sahiptir, -Kazancın elde edildiği tarih itibariyle iştirak payının kesintisiz olarak en az bir yıl süreyle elde tutulması şartı sağlanmıştır. -İştirak kazancının elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmesi şartı sağlanmıştır, 12.12.2013 tarihinde dağıtıma karar verilmiş olup, Türkiye’deki banka hesaplarına 20.02.2014 tarihinde aktarılmıştır. -Yurtdışı iştirak kazancının kar payı dağıtımına kaynak olan kazançlar üzerinden ödenen vergiler dahil iştirak edilen kurumun faaliyette bulunduğu ülke vergi kanunları uyarınca en az %15 oranında gelir ve kurumlar vergisi benzeri toplam vergi yükü taşıması şartı sağlanmamıştır, şöyleki; 9 Hollanda vergi mevzuatına göre, kazancın yarısı istisna, vergi oranı da %15 olduğuna göre, iştirakin ödemiş olduğu vergi, (300.000 – 150.000= 150.000 x %15= 22.500 avro ve bu verginin toplam kazanca oranı %7,5’tir. Mükellef kurum elde ettiği kar payı üzerinden %5’lik tevkifatın eklenmesiyle dahi vergi yükü şartı olan %15 oranının altında kalmaktadır. Bu nedenle, elde edilen yurtdışı iştirak kazancı, istisna olarak düşülemeyecektir. Yurtdışı iştirakin ödediği vergiden mükellef kurumun payına düşen 22.500 x %30 =6.750Avro x 2.80=18.900TL ve kar payı kesintisi, 90.000 x %5= 4.500Avro x 2.80= 12.600TL olmak üzere toplam 18.900 + 12.600=31.500TL, yurt dışında ödenen vergi, KVK’nun 33. maddeye göre yurtiçinde hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilecektir. 3-Bu işlem, KVK’nun 5/1-e maddesinde düzenlenen taşınmaz ve iştirak satış kazancı istisnası kapsamında değerlendirilmelidir. Satılan hisse senetlerinin birim alış bedeli: 150.000/ (10.000 + 5.000) =10TL Satış Karı= 350.000 – (13.000 x 10)=220.000TL Sermaye artırımı nedeniyle bedelsiz olarak elde edilen hisse senetleri bakımından elde edilme tarihi, ilk hisselerin elde edildiği tarih olan 02.02.2011 tarihidir. Bu nedenle satışa konu edilen hisse senetlerinin tamamı iki yıldan fazla süre ile elde tutulmuş olup, satıştan elde edilen 220.000TL kazancın %75’i olan (220.000 x %75=) 165.000TL KVK’nun 5/1-e maddesine göre iştirak hissesi satış kazancı olarak kurum kazancında düşülebilecektir. 4- a)KVK 12. maddesine göre, kurumların kullandıkları borçların örtülü sermaye olarak kabul edilmesi için; -doğrudan veya dolaylı olarak ortak veya ortaklarla ilişkili kişiden temin edilmesi, -işletmede kullanılması, -borcun hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun dönembaşı özsermayesinin üç katını aşması, gerekmektedir. Örtülü sermaye uygulamasında ortağın gerçek veya tüzel kişi olmasının ve ortaklık payının oranının bir önemi yoktur. Örneğimizde şirket %8 hisseli ortağından aldığı 1.000.000$ borcun örtülü sermaye kapsamında hesaplama yapılması için dönembaşı özsermayesinin verilmesi gerekmektedir, bu veri olmadığından hesaplama yapılamaz. b) (Z) Bankasından alınan kredi, KVK’nun 12/6-a maddesi kapsamında, ortağın sağladığı gayrinakdi (bina) teminat karşılığında sağlandığı için örtülü sermaye olarak değerlendirilemez. 5-KVK’nun 5/1-ç maddesine göre, sermaye artırımı sırasında çıkarılan hisse senetlerinin itibari değeri üzerinde satılmasından elde edilen kazançlar, emisyon primi olup istisnadır. Emisyon primi: 450.000 – 300.000= 150.000TL, kurum kazancından düşülmelidir. Kurumlar vergisi uygulamasında, emisyon primi kurum kazancının bir parçası olup, ticari bilanço karına eklenmesi gerekmektedir, doğrudan istisna olarak düşülmesi matrahın eksik hesaplanmasına yol açacaktır. Bu nedenle, emisyon primi bir taraftan ticari bilanço karına eklenmek suretiyle mali kara eklenirken diğer taraftan istisnalar arasında gösterilerek matrahtan düşülmelidir. 6-KVK’nun 5/1-h maddesi uyarınca, yurtdışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleri ile teknik hizmetlerden sağlanarak Türkiye’de genel sonuç hesaplarına aktarılan kazançlar, başka bir koşula bağlanmaksızın kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. İstisna için işin yurtdışında yapılmış olması ve inşaat 10 onarım, montaj işleri ile teknik hizmetler niteliğinde olması gerekmektedir. Bu nedenle; 50.000 x 2.10=105.000TL istisna olarak matrahtan indirilecektir. 7-KVK’nun 10/1-b maddesinde yeralan düzenleme ile 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü’nün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının profesyonel spor dalları için %50’si, kurum kazancından indirilebilmektedir. Sponsorluk faaliyetinin yanında reklam ve tanıtım amacını da içeren işlemler nedeniyle yapılan harcamalar, sözleşmede belirtilmek ve emsallerine uygun olmak şartıyla reklam ve sponsorluk harcamaları olarak ayrıştırılmalıdır. Bonservis bedelini karşılayarak kulübe transfer edilen futbolcuyu aynı zamanda mükellef kurumun reklamlarda kullanması halinde, reklam faaliyetine ilişkin harcamalar bonservis bedelinden sözleşmede belirtilmek ve emsallerine uygun olmak şartıyla ayrıştırılacak ve reklam gideri olarak dikkate alınacaktır. Buna göre, emsal bedeli 200.000TL olan reklam harcaması, 1.000.000TL olan sponsorluk harcamasından düşülerek, ticari kazancın elde edilmesi ile doğrudan ilişkili olduğundan doğrudan gider yazılmıştır. Geriye kalan, 1.000.000 – 200.000 = 800.000TL profesyonel futbol kulübüne yapılmış sponsor harcaması sayılacak olup, bu tutarın tamamı öncelikle beyannamede KKEG’ler içinde gösterilmesi sonra da %50’si olan 800.000 x %50= 400.000TL’nin kurum kazancından indirilmesi gerekecektir. 8-KVK’nun 10/1-f maddesi uyarınca, Türkiye Yeşilay Cemiyeti’ne makbuz karşılığı yapılan nakdi bağışın(50.000TL) tamamı, ayni bağışın ise, (KVK’nun 10/1-c maddesi maddesi uyarınca, kamu yararına çalışan derneklere makbuz karşılığı yapılan bağışın) kurum kazancının %5’ne kadar olan kısmı kurum kazancından indirilecektir. %5 oranının uygulanacağı kurum kazancı, ticari bilanço karından iştirak kazançları istisnası ve geçmiş yıl zararlarının indirildikten sonra indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kısmı dikkate alınacaktır. Örneğimizde kurum kazancının %5’i, ayni bağışın(70.000TL) tamamını aştığı için ayni bağışın tamamı indirim konusu yapılacaktır. Cemiyetin iktisadi işletmesine yapılan bağış ise indirim konusu yapılamayacaktır. Öncelikle bağışların tamamı (50.000+70.000+40.000=)160.000TL gider yazıldığı için beyannamede KKEG’lere intikal ettirilecek, nakdi bağışın tamamı, aynı bağışın ise kurum kazancının %5’ne isabet eden kısmı (50.000+70.000=)120.000TL kurum kazancından beyanname üzerinde indirim konusu yapılacaktır. 9-Serbest Bölgeler Kanununun geçici 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, 06.02.2004 tarihine kadar (bu tarih dahil) serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere faaliyet ruhsatı almış mükelleflerin ruhsatlarında belirtilen süre ile sınırlı olmak üzere bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetler dolayısıyla elde ettikleri kazançlar gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır. Serbest bölgedeki faaliyetler sonucunda elde edilen kurum kazancı, 3218 sayılı serbest bölgeler kanunu uyarınca kurumlar vergisinden müstesna olup, buradaki faaliyetlerinden doğan zararların KVK’nun 5/3. maddesine göre kurum kazancından indirilmesi mümkün değildir. 10-Şirket tarafından, tekstil makinesinin kalite ve performansını yükseltici teknolojilerin araştırılması amacıyla oluşturulan ve gerekli onayları ve prosedürleri de yerine getirildiği “Yeni Teknoloji Projesi” kapsamında aşağıdaki harcamalar, KVK’nun 10/1-a maddesine göre, Ar-Ge harcamaları kapsamında değerlendirilmelidir. Harcama Türü Tutar Ar-Ge Kapsamında (TL) İndirilecek Tutar Proje kapsamında çalışan personele (mühendislere) ödenen 50.000 50.000 ücretler 11 Projede fiilen kullanılan bina için ödenen kira tutarı 10.000 10.000 Japonya’daki yabancı firmadan alınan teknik destek (50.000$, 100.000 100.000 1$=2,00TL) ATİK alımı (faydalı ömür 5 yıl) 75.000/5=15.000 75.000 15.000 İlk madde ve malzeme alımı (dönemsonu stokta kalan kısmı 60.000 50.000 10.000TL) 60.000-10.000=50.000TL Toplam: 225.000 Toplam 225.000TL Ar-Ge harcaması olarak beyanname üzerinde kurum kazancından indirilmelidir. Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde ABC Tekstil Makineleri San. Ve Tic. A.Ş.’nin 2014 hesap dönemine ilişkin Kurular Vergisi beyannamesi aşağıdaki şekilde olmalıdır. Ticari Bilanço Karı 10.000.000 K.K.E.G. 1.110.000 -KVK m. 5/1-ç Emisyon Primi 150.000 -KVK m.10/1-b Sponsorluk Harcaması 800.000 -Bağış (50.000+70.000+40.000) 160.000 Zarar Dahi Olsa İndirilecek İstisna ve İndirimler 570.000 -İştirak Kazancı m.5/1-a 150.000 -Emisyon Primi m.5/1-ç 150.000 -İştirak Satış Kaz. m.5/1-e 165.000 -Yurtdışı Montaj m.5/1-h 105.000 İndirime Esas Tutar 10.540.000 Kazancın Bulunması Halinde İnd. İstisna ve İndirimler 745.000 -Ar-Ge(5746 s. Kanun m.3) 225.000 -Sponsorluk Harc. m.10/1-b 400.000 -Yeşilay Cemiyeti Bağış m.10/1-f 120.000 Kurumlar Vergisi Matrahı 9.795.000 Hesaplanan Kurumlar Vergisi (%20) 1.959.000 Mahsup Edilecek Vergiler 101.500 -Yabancı Ülkelerde Ödenen Vergilerden Mahsup Edilecek Kısım 31.500 -Yıl İçinde Kesinti Yoluyla Ödenen Vergiler 0 -Geçici Vergi 70.000 Ödenmesi Gereken Kurumlar Vergisi 1.857.500

Uluslararası kara, hava ve deniz ulaştırma işi ile iştigal eden İtalyan şirketi Genoa Transportatin S.R.L. şirketi, KVK’nun 23. maddesi çerçevesinde yabancı ulaştırma kurumu olarak kabul dilecek olup, 2014 yılı faaliyetleri sözkonusu madde kapsamında yabancı ulaştırma kurumlarında kurum kazancının tespiti yönünden değerlendirilecektir. Sözkonusu madde kapsamında yabancı ulaştırma kurumlarının vergiye matrah olacak kurum kazancı, hasılata ortalama emsal oranlarının uygulanması suretiyle hesaplanır. Ortalama emsal oranları, Türkiye'de daimî veya arızî olarak çalışan bütün kurumlar için; 12 a) Kara taşımacılığında % 12, b) Deniz taşımacılığında % 15, c) Hava taşımacılığında % 5, olarak uygulanır. 1-Deniz taşımacılığında hasılatın Türkiye’de elde edilmiş sayılması yüklemenin, kalkışın Türkiye limanlarından yapılması gerekli ve yeterli olduğundan, ücretin Türkiye içinden veya dışından alınmasının önemi yoktur. Yabancı ulaştırma kurumlarınca yabancı ülkelerdeki yükleme ve kalkış limanlarından Türkiye’deki varış limanlarına kadar yapılan deniz ulaştırmalarında alınan yolcu, yük ve bagaj taşıma ücretleri ise bu bendin kapsamına girmemektedir. Bu nedenle, Mersin Limanından Trieste Limanına yapılan taşımacılıkla ilgili olarak alınan 250.000Avro ve gider karşılığı olarak alınan 200.000Avro Türkiye’de elde edilmiş hasılat sayılacaktır. Ancak, İskenderiye Limanından Mersin Limanına yapılan taşımacılık için alınan bedeller Türkiye’de elde edilmiş sayılmayacaktır. 2-İstanbul’dan Bulgaristan’a yıllık toplam 5.000 yolcu taşımacılığı karşılığında bilet bedeli olarak alınan 200.000 Avronun tamamı satış hasılatı sayılmalıdır, bilet bedelinin yarısının yurtdışında elde edilmesinin önemi bulunmamakta olup, sözkonusu tutarın Türkiye’de alınması şart değildir. Bu nedenle 200.000Avro satış hasılatı Türkiye’de elde edilmiş sayılmalıdır. 3-Hava taşımacılığında hasılatın Türkiye’de elde edilmiş sayılması kalkışın Türkiye’den yapılmasına bağlıdır. İstanbul’dan Roma’ya kalkan bir uçak için tahsil edilen bilet bedeli nerede tahsil edilirse edilsin Türkiye’de elde edilmiş hasılata dahildir. Yabancı ulaştırma kurumlarınca yabancı ülkelerdeki kalkış limanlarından Türkiye’deki varış limanlarına kadar yapılan hava ulaştırmalarında alınan yolcu, yük ve bagaj taşıma ücretleri ise bu bendin kapsamına girmemektedir. İstanbul-Roma uçak bilet satış bedeli olan 200.000Avro Türkiye’de elde edilmiş sayılacaktır. Roma’dan kalkan İstanbul uçağı için Roma’da tahsil edilen bilet bedelleri(150.000Avro) Türkiye’de elde edilen hasılata dahil değildir. 4-Şirket, Paris(Fransa)-Tahran(İran) demiryolu taşımacılığı faaliyetine ilişkin bilet bedelleri Paris’te tahsil edilmiş olsa da, bu bilet bedellerinin Türkiye sınırları içinde geçen yolculuğa isabet eden kısmı Türkiye’de elde edilmiş hasılat sayılacaktır. Biletler yemek bedeli dahil tutar üzerinden satıldığından elde edilen hasılat 100.000Avro olup, bu tutarın Türkiye sınırları içine isabet eden kısmı 100.000 x %20=20.000Avro Türkiye’de elde edilmiş hasılat sayılacaktır. 5-KVK’nun 23/3-c maddesine göre navlun sözleşmesinin Türkiye’de yapılması durumunda navlun sözleşmeleri karşılığında alınan komisyon veya ücretin yani hasılatın Türkiye’de elde edilmiş sayılacaktır. Dolayısıyla navlun sözleşmesinin Türkiye dışında yapılması halinde hasılat Türkiye’de elde edilmiş sayılmayacaktır. Bu nedenle, İstanbul’da yapılan navlun sözleşmesi karşılığında alınan 50.000Avro komisyon Türkiye’de elde edilmiş sayılırken, Londra’da yapılan navlun sözleşmesine aracılıktan alınan 60.000Avro komisyon ise Türkiye’de elde edilmiş sayılmayacaktır. 1-Deniz taşımacılığından elde edilen hasılat ve safi kazanç: a) 450.000 Avro x 2.80= 1.260.000TL b)Navlun sözleşmelerine aracılıktan alınan komisyon: 50.000Avro x 2.80=140.000TL Deniz taşımacılığı hasılatı : 1.260.000+140.000=1.400.000TL Toplam Safi Kazanç: 1.400.000 x %15=210.000TL 2-Kara taşımacılığından elde edilen hasılat ve safi kazanç: 13 a)İstanbul-Bulgaristan yolcu taşımacılığı: 200.000Avro x 2.80= 560.000TL b)Paris-Tahran demiryolu taşımacılığı: 20.000Avro x 2.80=56.000 Kara taşımacılığı hasılatı:560.000 + 56.000=616.000TL Safi Kazanç: 616.000 x %12=73.920TL 3-Hava taşımacılığından elde edilen hasılat ve safi kazanç: Hava taşımacılığı hasılatı:200.000Avro x 2.80=560.000TL Safi Kazanç:560.000TL x %5= 28.000TL -Kurumlar Vergisi Matrahı (safi kurum kazancı) 311.920TL (210.000 + 73.920 + 28.000) -Ödenmesi Gereken Kurumlar Vergisi(%20) 62.384TL Genoa Transportatin S.R.L. şirketinin İstanbul’da 213 Vergi Usul Kanunu’na uygun işyeri(büro) bulunduğundan ve kazançların bu büro vasıtasıyla elde edildiğinden elde ettiği kazançlar ticari kazanç olup, hesap dönemi takvim yılı olarak kabul edildiğinde, kurumlar vergisi beyannamesini 1-25 Nisan tarihleri arasında işyerinin(bürosunun) bulunduğu yer vergi dairesine verecektir. Dar mükellef kurum sözkonusu kazancı ana merkeze (İtalya) aktarılan kısım üzerinden KVK’nun 30/6. maddesine göre, vergi kesintisi yapılmalıdır. Buna göre; -Kurum kazancı(matrah) 311.920 -Hesaplanan kurumlar vergisi 62.384 -Menkul sermaye iradı 249.536 -Kurumlar vergisi kesintisi(%15) 37.430 37.430TL kurumlar vergisi kesintisi, ödemenin yapıldığı ayı takipeden ayın, ocak ayının 23. günü akşamına işyerinin bağlı olduğu vergi dairesine muhtasar beyanname ile beyan edilir, aynı ayın 26.günü akşamına kadar ödenir.

A) Devir halinde vergilendirme ve beyan: Kurumlar Vergisi Kanununun 19 uncu maddesine uygun olarak yapılacak devirlerde, münfesih kurumun sadece devir tarihine kadar elde ettiği kazançlar vergilendirilecek, birleşmeden doğan kârlar ise hesaplanmayacak ve vergilendirilmeyecektir. Devir tarihi, şirket yetkili kurulunun devre ilişkin kararının Ticaret Sicilinde tescil edildiği tarihtir. Devre ilişkin kurumlar vergisi beyannamesi, birleşmenin Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edildiği tarihten itibaren otuz gün içinde münfesih kurumun bağlı bulunduğu vergi dairesine verilecektir. Beyanname, münfesih kurum ile birleşilen kurum tarafından devir tarihi itibarıyla hazırlanacak ve müştereken imzalanacaktır. Devir tarihine kadar olan kazancın vergilendirilebilmesi için devir tarihi itibarıyla hesaplanan kazancın bu beyannameye dahil edilerek vergilendirilmesi gerekmektedir. Bu tarihten sonraki işlemlerden doğan kazanç, devralan kuruma ait olacaktır. Devir işleminin hesap döneminin kapandığı aydan kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ayın sonuna kadar geçen süre içerisinde yapılması halinde, münfesih kurumun önceki hesap dönemine ilişkin olarak hazırlanacak kurumlar vergisi beyannamesi de devre ilişkin kurumlar beyannamesi ile birlikte verilecektir. Söz konusu beyannamelerin de münfesih kurum ve birleşen kurum tarafından müştereken imzalanarak münfesih kurumun bağlı bulunduğu vergi dairesine verilmesi gerekmektedir. Birleşilen kurum, münfesih kurumun tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarını ödeyeceğini ve diğer ödevlerini yerine getireceğini münfesih kurumun birleşme sebebiyle verilecek olan kurumlar vergisi beyannamesinin ekinde vereceği bir taahhütname ile taahhüt edecektir. Verilecek beyannamelerin ekine söz konusu taahhütname ile devre ilişkin bilançonun ve gelir tablosunun bağlanması gerekmektedir. Öte yandan, geçici vergi beyannamesinin verilme süresinden önce aynı döneme ilişkin olarak devir işlemleri nedeniyle kurumlar vergisi beyannamesi verilmesi halinde, bu dönem için ayrıca geçici vergi beyannamesi verilmeyecektir. Devir nedeniyle münfesih hale gelen kurumun, devir tarihine kadar ödediği geçici vergiler, devir dolayısıyla vergilenecek devir öncesi kazanç üzerinden hesaplanacak kurumlar vergisinden mahsup edilebilecektir. Mahsup edilemeyen tutarın kalması halinde, bu tutar birleşilen kurumun kurumlar vergisinden mahsup edilecektir. B) Sınai mülkiyet haklarında istisna: KVK’nun 5/B maddesine göre aşağıdaki şekilde belirtilmiştir: (1) Türkiye’de gerçekleştirilen araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetleri ile yazılım faaliyetleri neticesinde ortaya çıkan buluşların; a) Kiralanması neticesinde elde edilen kazanç ve iratların, b) Devri veya satışı neticesinde elde edilen kazançların, c) Türkiye’de seri üretime tabi tutularak pazarlanmaları hâlinde elde edilen kazançların, ç) Türkiye’de gerçekleştirilen üretim sürecinde kullanılması sonucu üretilen ürünlerin satışından elde edilen kazançların patentli veya faydalı model belgeli buluşa atfedilen kısmının, % 50’si kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu istisna, buluşa yönelik hakların ihlal edilmesi neticesinde elde edilen gelirler ile buluş nedeniyle alınan sigorta veya diğer tazminatlar için de uygulanır. (2) İstisnanın uygulanabilmesi için; a) İstisna uygulamasına konu buluşun, 24/6/1995 tarihli ve 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamında patent veya faydalı model belgesi verilerek koruma altına alınan buluşlar arasında yer alması ve buluşa ilişkin incelemeli sistem ile patent veya araştırma raporu sonucunda faydalı model belgesi alınması, b) İstisna uygulamasından yararlanabilecek kişilerin, 551 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2nci maddesinde belirtilen nitelikleri taşıması ve bu kişilerin patentli veya faydalı model belgeli buluşu geliştirme yetkisini haiz bulunması şartıyla, patent veya faydalı model belgesinin sahibi ya da patent veya faydalı model belgesi üzerinde tekel niteliğinde özel bir ruhsata sahip olması, c) İstisnadan yararlanılacak ilk yıl, buluşun oluşturacağı katma değer dikkate alınarak devir veya satış hâlindeki değerinin tespitine yönelik Maliye Bakanlığı tarafından değerleme raporu düzenlenmesi gerekmektedir. (3) İstisna uygulamasına patent veya faydalı model belgesinin verildiği tarihten itibaren başlanır ve ilgili patent veya faydalı model belgesi için sağlanan koruma süresi aşılmamak kaydıyla bu istisnadan yararlanılabilir. (4) Bu madde gelir vergisi mükellefleri hakkında da uygulanır. (5) İstisna uygulamasının kesinti suretiyle alınan vergilere şümulü yoktur. Ancak, bu madde kapsamında istisnadan yararlanılan serbest meslek kazançları ile gayrimenkul sermaye iratları üzerinden yapılacak vergi kesintisi % 50 oranında indirimli uygulanır. (6) Bu madde kapsamında istisna uygulamasından yararlanan mükellefler, 26/6/2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında yer alan istisna uygulamasından ayrıca yararlanamaz.