2024/1 YMM Dış Ticaret ve Kambiyo Mevzuatı Soruları ve Çözümleri

1-Eşyanın kayıt yoluyla rejime geçişi; Gümrük Yönetmeliği’nin 3/1-d maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre eşyanın kayıt yoluyla rejime geçişi; “Eşyanın rejime geçişine ilişkin gümrük işlemlerinin gümrük idaresi yerine yükümlünün kendi tesislerinde yerinde gümrükleme yoluyla gerçekleştirilmesi ve gümrük idaresince uygun bulunması halinde, beyanın beyanname verilmesi yerine ticari kayıtlara giriş yoluyla yapılmasını” ifade etmektedir. (2 Puan) 2-Ticaret politikası önlemleri; Gümrük Yönetmeliği’nin 3/1-n maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre ticaret politikası 1 önlemlerinin; “Gözetim, korunma önlemleri, miktar kısıtlamaları ve ithalat veya ihracat yasaklamaları gibi eşyanın ithal ve ihracı ile ilgili hükümlerle belirlenmiş tarife dışı önlemleri” ifade edeceği şeklinde belirlenmiştir. (2 puan) 3-Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası; Gümrük Yönetmeliği’nin 3/1-r maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikasının; “Kanunun 5/A maddesine uygun olarak, ilgili mevzuat uyarınca aranan koşulları sağlayan yükümlülere gümrük mevzuatının öngördüğü basitleştirilmiş uygulamalar ile Türkiye Gümrük Bölgesine eşya giriş ve çıkışı sırasında yapılan emniyet ve güvenlik kontrollerine ilişkin kolaylaştırmalardan yararlanmak üzere verilen belgeyi,” ifade edeceği şeklinde açıklanmıştır. (2 puan) 4-Tarife tavanı; Gümrük Yönetmeliği’nin 32/1-l maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre tarife tavanının; “Belirli bir dönem içinde, belli malların belirlenen değer ya da miktar için ithalatta ve ihracatta normal gümrük vergisi oranında bir indirime gidilmesi ve bunu aşan miktar için belirlenen dönemin sonuna kadar bu tarife indirimlerinin askıya alınabilmesi uygulamasını” ifade edeceği şeklinde düzenlenmiştir. (2 puan) b-4458 Sayılı Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği kapsamında, Almanya’dan imalata ilişkin çizimler, plan proje ve motor ve motor sistemi, şanzıman sistemi, fren sisteminin, Amerika Birleşik Devletleri’nden aracın beyni olarak adlandırılan yazılımı içeren çipin, Japonya’dan GPS cihazı ve araç ses sisteminin, Türkiye’den aracın iç dizaynı ve koltuk döşemelerine ilişkin tekstil ürünlerinin temin edilip, Meksika’da fabrikada üretimi yapılan ve üretilen (X) marka aracın Türkiye’ye ithalatında, menşe ülkenin ve ithalata konu eşyanın hangisinin olacağını/olması gerektiğini gerekli şartları da belirterek değerlendiriniz/açıklayınız. 4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 19 uncu maddesinde; “Üretimi birden fazla ülkede gerçekleştirilen eşyanın bir ülke menşeli sayılabilmesi için, o ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılması gerekir.” Şeklinde belirleme yapılmıştır. 4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 20 inci maddesinde; “Esas amacının, Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşya, 19 uncu maddeye dayanılarak o ülke menşeli sayılmaz.” Şeklinde açıklama yapılmıştır. Gümrük Yönetmeliğinin “Menşe ülkenin belirlenmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde; “Eşyanın başka bir ülkede değişiklik ve işlem görmesi veya üretimin birden fazla ülkede 2 gerçekleştirilmesi halinde bir ülke menşeli sayılabilmesi için, o ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılması gerekir.” Şeklinde hüküm altına alınmıştır. Gümrük Yönetmeliğinin 32 nci maddesinde, tekstil ürünlerinde menşeinin belirlenmesi açıklanmış, “Diğer ürünlerde menşein belirlenmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde ise tekstil ürünleri dışındaki diğer ürünlerde, menşeinin nasıl belirleneceği açıklanmıştır. Söz konusu madde de; “Türk Gümrük Tarife Cetvelinin XI inci bölümünde yer alan tekstil ürünleri haricindeki ürünlerin birden fazla ülkede menşeli olmayan girdiler kullanılmak suretiyle gördüğü işçilik ve işlem sonucunda elde edilen ve ek-6’da yer alan listedeki ürünlerin o ülke menşeli sayılabilmesi için listenin üçüncü sütununda belirtilen işlem ve işçiliği görmesi gerekir. Listede yer almayan ürünler için yorum kurallarının 5 no.lu notunda belirtildiği şekilde işlem yapılır.” Şeklinde açıklama yapılmıştır. Araç üretimine ilişkin girdiler ve araç üretimi yönetmeliğin eki olan Ek:5 ve 6 no.lu listelerde yer almadığından yapılan belirleme uyarınca Yönetmeliğin 4 no.lu eki olan “Menşeli Olmayan Girdilerle İmal Edilen Ürüne Menşe Statüsü Kazandıran Veya Kazandırmayan İşçilik Veya İşleme Faaliyetleri Listesine İlişkin Açıklayıcı Notlar”ın “Genel Yorumlama Kuralları” nın 5 no.lu yorumunda, “Ek 6’da belirtilmeyen diğer tüm ürünler (XI. Bölümde sınıflandırılan tekstil ürünleri hariç) için menşe tespiti, yapılan işlem ve işçiliğin, her bir olay bazında Gümrük Kanununun 19 uncu maddesinde belirtilen en son esaslı işçilik ve eylem kavramı çerçevesinde değerlendirilmesi suretiyle yapılır.” Şeklinde açıklama yapılmıştır. Dolayısıyla doğrudan Kanunun 19 uncu maddesine atıf yaparak, belirlemenin bu madde kapsamında yapılacağı açıklanmıştır. Buna göre; tekstil ürünleri dışında üretimi birden fazla ülkede gerçekleştirilen eşyanın bir ülke menşeli sayılabilmesi için;

• O ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik

yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılması gerekmektedir. (2 puan) Dolayısıyla (X) marka aracın imalatı için gerekli parçalar ve malzemeler ağırlıklı olarak Almanya’dan ve diğer farklı ülkelerden temin edilmiş olsa da, üretim Meksika’da yapıldığı ve ortaya yeni bir ürün çıktığı için menşe ülke Meksika, ithalata konu eşya ise X marka araç olacaktır. Bu işlemin esas amacının, Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen bir eylem/işlem olduğuna yönelik belirleme de söz konusu olmadığından, menşe ülke Meksika dikkate alınarak vergilendirme ve ticaret politikası önlemleri buna göre belirlenecektir.(2 puan)

4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun verdiği yetki dahilinde yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinin 48 inci maddesinde “İndirgeme yöntemi”nin nasıl uygulanacağı açıklanmıştır. Buna göre; “(1) Bu yöntemde, kıymeti belirlenecek eşya ya da aynı veya benzer eşya, Türkiye’de ithal edildiği hal ve durumda satılmışsa, bu yönteme göre ithal eşyasının gümrük kıymetinin belirlenmesinde, bu eşyanın ya da aynı veya benzer ithal eşyasının yurt içindeki satıcıdan müstakil 3 alıcılara kıymeti belirlenecek eşyanın ithal tarihi ile aynı veya yakın bir tarihte yapılan en büyük miktardaki satışına ait birim fiyat esas alınır. (2) Yukarıda belirtilen birim fiyattan aşağıdaki indirimler yapılır: a) Türkiye’ye ithal edilen, ithal eşyası ile aynı sınıf veya cins eşyanın satışında mutat olarak ödenen veya ödenmesi kararlaştırılan komisyon veya kar ve söz konusu eşyanın pazarlanmasına ilişkin doğrudan ya da dolaylı giderler dahil olmak üzere genel giderler için yapılması mutat olan ilaveler. b) Türkiye sınırları içinde gerçekleşen mutat nakliye ve sigorta giderleri ile bunlarla ilgili diğer giderler. c) Eşyanın ithali veya satışı nedeniyle Türkiye’de ödenecek gümrük vergileri ile diğer dahili vergiler. (3) Kıymeti belirlenecek eşya ya da aynı veya benzer ithal eşyasının, kıymeti belirlenecek eşyanın ithal tarihi ile aynı veya yakın bir tarihte satışı yoksa, bu eşyanın ya da aynı veya benzer ithal eşyasının ithal tarihinden itibaren doksan gün içinde ithal edildiği hal ve durumda Türkiye’de yapılan ilk satışına ait birim fiyat esas alınır. (4) İthal edildiği hal ve durumda satılan kıymeti belirlenecek eşya ya da aynı veya benzer eşya yoksa; ithalatçının talebi üzerine ithal edildikten sonra işlenen veya değişikliğe tabi tutulan kıymeti belirlenecek eşyanın, yurtiçindeki satıcıdan müstakil alıcılara en büyük miktardaki satışına ait birim fiyat gümrük kıymetine esas alınır. Bu birim fiyatından eşyanın işlenmesi veya değişikliğe tabi tutulmasından doğan ilave kıymetin düşülmesi ve ikinci fıkrada belirtilen indirimlerin yapılması gerekir. (5) Bu maddenin uygulanmasında, eşyanın en büyük miktardaki satışına ait birim fiyat, ithal edildikten sonraki ilk ticari düzeyde satıcıdan müstakil alıcılara, farklı fiyatlarda yapılan satışlardan en yüksek sayıda birimin satıldığı fiyat anlamına gelir. (6) İthal eşyasının üretimi ve ihraç amaçlı satışı ile ilgili kullanılmak üzere, Kanunun 27 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen unsurları doğrudan veya dolaylı olarak bedelsiz veya düşük bedelle sağlayan bir kişiye Türkiye’de yapılan herhangi bir satış, bu madde kapsamında birim kıymetin tespitinde kullanılmaz. (7) Üçüncü fıkranın uygulamasında ilk satış, birim fiyatın belirlenmesini sağlamaya yetecek miktardaki kıymeti belirlenecek eşya ya da aynı veya benzer ithal eşya satışıdır.” şeklinde belirlenmiştir. Buna göre bu yöntemde;

• Kıymeti belirlenecek eşya ya da aynı veya benzer eşya, Türkiye’de ithal edildiği hal ve

durumda satılmışsa, bu yönteme göre ithal eşyasının gümrük kıymetinin belirlenmesinde, bu eşyanın ya da aynı veya benzer ithal eşyasının yurt içindeki satıcıdan müstakil alıcılara kıymeti belirlenecek eşyanın ithal tarihi ile aynı veya yakın bir tarihte yapılan en büyük miktardaki satışına ait birim fiyat esas alınır. (2 puan)

• Ancak belirlenen bu birim fiyattan aşağıdaki indirimler yapılır:

-Türkiye’ye ithal edilen, ithal eşyası ile aynı sınıf veya cins eşyanın satışında mutat olarak ödenen veya ödenmesi kararlaştırılan komisyon veya kar ve söz konusu eşyanın pazarlanmasına ilişkin doğrudan ya da dolaylı giderler dahil olmak üzere genel giderler için yapılması mutat olan ilaveler. (2 puan) -Türkiye sınırları içinde gerçekleşen mutat nakliye ve sigorta giderleri ile bunlarla ilgili diğer giderler. (2 puan) -Eşyanın ithali veya satışı nedeniyle Türkiye’de ödenecek gümrük vergileri ile diğer dahili vergiler. (2 puan)

• Kıymeti belirlenecek eşya ya da aynı veya benzer ithal eşyasının, kıymeti belirlenecek

eşyanın ithal tarihi ile aynı veya yakın bir tarihte satışı yoksa, bu eşyanın ya da aynı veya benzer ithal eşyasının ithal tarihinden itibaren doksan gün içinde ithal edildiği hal ve durumda Türkiye’de yapılan ilk satışına ait birim fiyat esas alınacaktır. (2 puan)

• İthal edildiği hal ve durumda satılan kıymeti belirlenecek eşya ya da aynı veya benzer

eşya yoksa; ithalatçının talebi üzerine ithal edildikten sonra işlenen veya değişikliğe tabi tutulan kıymeti belirlenecek eşyanın, yurtiçindeki satıcıdan müstakil alıcılara en büyük miktardaki satışına ait birim fiyat gümrük kıymetine esas alınacaktır. Bu birim fiyatından eşyanın işlenmesi veya değişikliğe tabi tutulmasından doğan ilave kıymetin düşülmesi ve yukarıda belirtilen indirimlerin yapılması gerekmektedir. (2 puan)

• Yukarıda belirtilen eşyanın en büyük miktardaki satışına ait birim fiyat ifadesi, ithal

edildikten sonraki ilk ticari düzeyde satıcıdan müstakil alıcılara, farklı fiyatlarda yapılan satışlardan en yüksek sayıda birimin satıldığı fiyat anlamına gelmektedir. (2 puan)

• İthal eşyasının üretimi ve ihraç amaçlı satışı ile ilgili kullanılmak üzere, Kanunun 27

nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen alıcının satıcıya temin ettiği mal eşyayı ve hizmeti doğrudan veya dolaylı olarak bedelsiz veya düşük bedelle sağlayan bir kişiye Türkiye’de yapılan herhangi bir satış, birim kıymetin tespitinde kullanılamayacaktır. (2 puan)

• Yukarıda belirtilen Türkiye’de yapılan ilk satış ifadesi, birim fiyatın belirlenmesini

sağlamaya yetecek miktardaki kıymeti belirlenecek eşya ya da aynı veya benzer ithal eşya satışı anlamına gelmektedir. (2 puan)

Buna göre; a-Dahilde işleme, gümrük kontrolü altında işleme ve hariçte işleme rejimlerine ilişkin ekonomik koşulların yerine getirilmiş addedildiği hükümler saklı kalmak kaydıyla, bu ekonomik etkili gümrük rejimlerinin kullanım izinleri için incelenen ve aranan genel ekonomik koşulların neler olduğunun belirtilmesi istenmiştir. Gümrük Yönetmeliğinin “Ekonomik Etkili Gümrük Rejimleri” ana başlığı altında “Ekonomik koşullar” başlıklı 312 inci maddesinde; “(1) Dahilde işleme, gümrük kontrolü altında işleme ve hariçte işleme rejimlerine ait ekonomik koşulların yerine getirilmiş addedildiği hükümler saklı kalmak kaydıyla, ekonomik etkili gümrük rejimleri kullanım izinleri ekonomik koşullar incelenmeksizin verilmez. (2) Dahilde işleme rejiminde, ekonomik koşulların incelenmesi sonucunda ülke kaynaklarının kullanımının ekonomik açıdan mümkün olmadığının, ayrıntıları ek-57’de belirtilen aşağıdaki özel kriterler esas alınarak belirlenmesi gerekir. a) Yapılacak işleme faaliyeti için ithal edilecek eşya ile aynı kalite ve teknik özelliklere sahip eşyanın ülke içi üretiminin olmayışı, b) İthal edilecek eşya ile ülke içinde üretilen eşya arasındaki fiyat farklılıkları, c) Sözleşmeden doğan yükümlülükler. (3) Gümrük kontrolü altında işleme rejiminde, ekonomik koşulların incelenmesi sonucunda ülke dışı kaynakların kullanımının ülke içinde bir işleme faaliyeti yaratacağının veya işleme faaliyetinin devamlılığının sağlanacağının belirlenmesi gerekir. (4) Hariçte işleme rejiminde, ekonomik koşulların incelenmesi sonucunda; 5 a) İşleme faaliyetinin ülke dışında yapılmasının, ülke içinde işleme faaliyeti yapanlar için ciddi bir zarara yol açmayacağının, b) İşleme faaliyetinin ülke içinde yapılmasının ekonomik olmadığının veya teknik nedenlerle ya da sözleşmeden doğan yükümlülükler nedeniyle uygun olmadığının, belirlenmesi gerekir.” Şeklinde belirleme yapılmıştır. Buna göre;

• Dahilde işleme rejiminde, ekonomik koşulların incelenmesi sonucunda ülke

kaynaklarının kullanımının ekonomik açıdan mümkün olmadığının, aşağıdaki özel kriterler esas alınarak belirlenmesi gerekir. (1 puan) -Yapılacak işleme faaliyeti için ithal edilecek eşya ile aynı kalite ve teknik özelliklere sahip eşyanın ülke içi üretiminin olmayışı/yetersiz oluşu veya zamanında temin edilememesi nedeniyle, (1 puan) -İthal edilecek eşya ile ülke içinde üretilen eşya arasındaki fiyat farklılıkları nedeniyle ülke içindeki eşyanın işleme faaliyetinde kullanılmasının ekonomik olarak imkansız olması/uygun olmaması nedeniyle, (1 puan) -Sözleşmeden doğan yükümlülükler nedeniyle, Türkiye’de üretilen eşya için işlem görmüş ürünlerin alıcının şart ve koşullarını taşımamasından dolayı ithal girdi kullanılması, (1 puan) Özel kriterlere ilişkin ayrıntılar Yönetmeliğin 57 nci ekinde açıklanmıştır.

• Gümrük kontrolü altında işleme rejiminde, ekonomik koşulların incelenmesi

sonucunda, ülke dışı kaynakların kullanımının ülke içinde bir işleme faaliyeti yaratacağının veya işleme faaliyetinin devamlılığının sağlanacağının belirlenmesi gerekmektedir.(2 puan)

• Hariçte işleme rejiminde, ekonomik koşulların incelenmesi sonucunda;

-İşleme faaliyetinin ülke dışında yapılmasının, ülke içinde işleme faaliyeti yapanlar için ciddi bir zarara yol açmayacağının, (1 puan) -İşleme faaliyetinin ülke içinde yapılmasının ekonomik olmadığının veya teknik nedenlerle ya da sözleşmeden doğan yükümlülükler nedeniyle uygun olmadığının, (1 Puan) belirlenmesi gerekmektedir. b-“Ticaret politikası önlemlerinin uygulanması”nın açıklanması istenmiştir. Gümrük Yönetmeliğinin “Ekonomik Etkili Gümrük Rejimleri” ana başlığı altında “Ticaret politikası önlemlerinin uygulanması” başlıklı 319 uncu maddesinde; “(1)Eşyanın serbest dolaşıma girişi sırasında ticaret politikası önlemlerinin uygulanması öngörülüyorsa söz konusu önlemler eşyanın bir ekonomik etkili gümrük rejimine girişinde ya da bu rejime tabi oldukları süre zarfında uygulanmaz. (2) Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine girişinde ticaret politikası önlemlerinin uygulanması öngörülüyorsa söz konusu önlemler eşyanın ekonomik etkili gümrük rejimlerine tabi tutulmaları durumunda da uygulanır. (3) Gümrük kontrolü altında işleme sonucunda elde edilen işlenmiş ürünlerin serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması halinde işlem görmüş ürüne ilişkin ticaret politikası önlemleri uygulanır. (4) Serbest dolaşıma giriş rejiminde uygulanan ticaret politikası önlemleri, a) Kanunun 18 inci ve 19 uncu maddeleri uyarınca Türk menşeini koruyan, 6 b) Standart değişim sistemi de dahil olmak üzere tamir gören, c) Kanunun 116 ncı maddesine uygun olarak daha ileri düzeyde bir işleme faaliyetine tabi tutulan, eşyaya, hariçte işlemeyi müteakip serbest dolaşıma girişi veya yeniden ithali halinde uygulanmaz. (5) Ticaret politikası önlemlerinin, eşyanın ihracatında uygulanması öngörülmüş ise, bu önlemler, gümrük antrepo rejimine tabi tutulmuş serbest dolaşımda bulunan eşyanın buralardan Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkarılması sırasında da uygulanır.” Şeklinde belirleme yapılmıştır. Buna göre ekonomik etkili gümrük rejimlerinde;

• Eşyanın serbest dolaşıma girişi sırasında ticaret politikası önlemlerinin uygulanması

öngörülüyorsa söz konusu önlemler eşyanın bir ekonomik etkili gümrük rejimine girişinde ya da bu rejime tabi oldukları süre zarfında uygulanmaz,(2 puan)

• Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine girişinde ticaret politikası önlemlerinin

uygulanması öngörülüyorsa söz konusu önlemler eşyanın ekonomik etkili gümrük rejimlerine tabi tutulmaları durumunda da uygulanır, (2 puan)

• Gümrük kontrolü altında işleme sonucunda elde edilen işlenmiş ürünlerin serbest

dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması halinde işlem görmüş ürüne ilişkin ticaret politikası önlemleri uygulanır, (2 puan)

• Serbest dolaşıma giriş rejiminde uygulanan ticaret politikası önlemleri,

-Kanunun 18 inci maddesine göre tümüyle Türkiye’de üretildiği kabul edilen, Kanunun 19 uncu maddesi uyarınca birden fazla ülkede üretilmiş olsa da Türkiye’de yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve en son işçilik ve üretim faaliyetinin Türkiye’deki işletmelerde yapılması ve buna göre de Türk menşeini koruyan, (1 puan) -Standart değişim sistemi de dahil olmak üzere tamir gören, (1 puan) -Kanunun 116 ncı maddesine uygun olarak daha ileri düzeyde bir işleme faaliyetine tabi tutulan, (1 puan) eşyaya, hariçte işlemeyi müteakip serbest dolaşıma girişi veya yeniden ithali halinde ticaret politikası önlemleri uygulanmaz. (1 puan)

• Ticaret politikası önlemlerinin, eşyanın ihracatında uygulanması öngörülmüş ise, bu

önlemler, gümrük antrepo rejimine tabi tutulmuş serbest dolaşımda bulunan eşyanın buralardan Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkarılması sırasında da uygulanır. (2 puan) c-Ekonomik etkili gümrük rejimine tabi olan bir eşyanın “Nakil ve devir”ine ilişkin uygulama usul ve esaslarının belirtilmesi istenmiştir. Gümrük Yönetmeliğinin “Ekonomik Etkili Gümrük Rejimleri” ana başlığı altında “Nakil ve devir” başlıklı 320 nci maddesinde; “(1) İzinde, geçici ithalat rejimi dışında, kayıtları tutulmak şartıyla, ekonomik etkili bir şartlı muafiyet düzenlemesine tabi eşyanın bulunduğu yerden farklı bir yere naklinin veya diğer bir izin hak sahibinin tesisine rejim kapatılmadan gönderilmesinin mümkün olup olmayacağı veya hangi şartlarda mümkün olabileceği belirtilir. (2) Eşyanın çıkış veya varış yerinin B tipi antrepo olması halinde nakil mümkün değildir. (3) Eşyanın, aynı izinde belirtilmiş farklı yerler arasında nakli, herhangi bir gümrük işlemi gerekmeksizin yapılır. (4) Eşyanın, rejime giriş gümrük idaresinden izin hak sahibinin veya işleme faaliyetini yapan kişinin tesislerine veya kullanım yerine nakli, rejime giriş beyanı kapsamında yapılır. (5) Yeniden ihracat amacıyla eşyanın çıkış gümrük idaresine nakli, rejim kapsamında yapılabilir. Bu durumda, yeniden ihracı için beyan edilen eşya Türkiye Gümrük Bölgesini terk etmediği 7 sürece rejim kapatılamaz. (6) Ekonomik etkili gümrük rejimlerine tabi eşyanın, bir hak sahibinden diğerine devri yalnızca eşyanın devredildiği hak sahibinin kayıt yoluyla beyan izni kapsamında devrolunan eşyayı ilgili rejime tabi tutmasıyla mümkündür. 149 uncu maddede de belirtildiği şekilde eşyanın kayıtlara girişi ve gümrük idarelerine bildirim, eşyanın devralan kişinin tesislerine ulaşması üzerine yapılır. Tamamlayıcı beyan verilmesine gerek yoktur. (7) Geçici ithalat rejiminde eşyanın bir izin hak sahibinden diğerine devri, devralan kişinin normal usulde yazılı bir gümrük beyanı ile eşyayı rejime tabi tutmasıyla da mümkün olur. (8) Yapılması gereken işlemler ek-58’de belirtilmiştir. Devralan kişi eşyayı teslim almakla, söz konusu eşyayı rejime tabi tutma yükümlülüğü altına girmiş olur. (9) Transit rejimi kapsamında Müsteşarlıkça yüksek risk içerdiği belirlenen eşyanın, ekonomik etkili gümrük rejimleri kapsamındaki nakil işlemlerinde transit rejimindeki teminat hükümleri uygulanır.” Şeklinde hüküm tesis edilmiştir. Buna göre;

• Geçici ithalat rejimi dışında, ilgili rejime ilişkin izinde kayıtları tutulmak şartıyla,

ekonomik etkili bir şartlı muafiyet düzenlemesine tabi eşyanın bulunduğu yerden farklı bir yere naklinin veya diğer bir izin hak sahibinin tesisine rejim kapatılmadan gönderilmesinin mümkün olup olmayacağı veya hangi şartlarda mümkün olabileceği belirtilir. (2 puan)

• Eşyanın çıkış veya varış yerinin antrepo işleticisinin sorumluluğunun sınırlı olduğu B

tipi genel antrepo olması halinde nakil mümkün değildir. (1 puan)

• Eşyanın, rejime ilişkin aynı izinde belirtilmiş farklı yerler arasında nakli, herhangi bir

gümrük işlemi gerekmeksizin yapılır. (1 puan)

• Eşyanın, rejime giriş gümrük idaresinden izin hak sahibinin veya işleme faaliyetini

yapan kişinin tesislerine veya kullanım yerine nakli, rejime giriş beyanı kapsamında yapılır. (1 puan)

• Yeniden ihracat amacıyla eşyanın çıkış gümrük idaresine nakli, rejim kapsamında

yapılabilir. Bu durumda, yeniden ihracı için beyan edilen eşya Türkiye Gümrük Bölgesini terk etmediği sürece rejim kapatılamaz. (2 puan)

• Ekonomik etkili gümrük rejimlerine tabi eşyanın, bir hak sahibinden diğerine devri

yalnızca eşyanın devredildiği hak sahibinin kayıt yoluyla beyan izni kapsamında, devrolunan eşyayı ilgili rejime tabi tutmasıyla mümkündür. Eşyanın kayıtlara girişi ve gümrük idarelerine bildirim, eşyanın devralan kişinin tesislerine ulaşması üzerine yapılır. Bu durumda tamamlayıcı beyan verilmesine gerek bulunmamaktadır. (2 puan)

• Geçici ithalat rejiminde eşyanın bir izin hak sahibinden diğerine devri, devralan kişinin

normal usulde yazılı bir gümrük beyanı ile eşyayı rejime tabi tutmasıyla da mümkün olmaktadır.(1 puan)

• Rejim hak sahibi devir yapan ile devralanın nakil ve devire ilişkin yapması gereken

işlemler yönetmeliğin 58 no’lu ekinde belirtilmiştir. Devralan kişi eşyayı teslim almakla, söz konusu eşyayı rejime tabi tutma yükümlülüğü altına girmiş olmaktadır. (1 puan)

• Transit rejimi kapsamında Bakanlıkça yüksek risk içerdiği belirlenen eşyanın,

ekonomik etkili gümrük rejimleri kapsamındaki nakil işlemlerinde transit rejimindeki teminat hükümleri uygulanmaktadır. (1 puan)

8 a-“Serbest Bölgeler” in neyi ifade ettiğinin belirtilmesi/tanımlanması sorulmuştur. 4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun “Serbest Bölgeler” ana başlığı altında “A-Genel Hükümler” alt başlıklı 152 nci maddesinde: “Serbest bölgeler, Türkiye Gümrük Bölgesinin parçaları olmakla beraber; a) Serbest dolaşımda olmayan eşyanın herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ve serbest dolaşıma sokulmaksızın, gümrük mevzuatında öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydıyla konulduğu, ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin uygulanması bakımından, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen; b) Serbest dolaşımdaki eşyanın, bir serbest bölgeye konulması nedeniyle normal olarak eşyanın ihracına bağlı olanaklardan yararlandığı; yerlerdir.” Şeklinde düzenleme yapılmıştır. Bu kapsamda serbest bölgeler;

• Türkiye Gümrük Bölgesi içinde yer alan/parçaları olan yerler olmakla birlikte, serbest

dolaşımda olmayan eşyanın herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ve serbest dolaşıma sokulmaksızın, gümrük mevzuatında öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydıyla konulduğu, ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin uygulanması bakımından, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen yerlerdir. (4 puan)

• Ayrıca serbest dolaşımdaki eşyanın, bir serbest bölgeye konulması nedeniyle normal

olarak eşyanın ihracına bağlı olanaklardan yararlandığı yerlerdir. (2 puan) b-“Serbest Bölgelere Eşya Konulması”na ilişkin usul ve esasların açıklanması/anlatılması istenmiştir. 4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun “Serbest Bölgeler” ana başlığı altında “B. Serbest Bölgelere Eşya Konulması” alt başlıklı 154 ve 155 nci maddelerinde: “Madde 154–Serbest dolaşımda olan veya olmayan her türlü eşya serbest bölgelere konulabilir. Ancak, parlayıcı ve patlayıcı veya bir arada bulundukları eşya için tehlikeli olan veya korunmaları özel düzenek veya yapılara gerek gösteren eşya serbest bölgelerdeki bu niteliklere uygun yerlere konulur. Madde 155 – 1. 153 üncü maddenin 3 üncü fıkrası hükmü saklı kalmak üzere, serbest bölgeye giren eşyanın gümrük idarelerine sunulmasına ve beyanname verilmesine gerek yoktur.

• a) Serbest bölgeye girişiyle sona erecek olan bir gümrük rejimine tabi tutulan,

b) Bir serbest bölgeye ithalat vergilerinin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin bir karardan sonra konulan, c) Bir serbest bölgeye ihracat kaydıyla konulan, d) Bir serbest bölgeye doğrudan Türkiye Gümrük Bölgesi dışından gelen, Eşyanın gümrük idarelerine sunulması ve gerekli gümrük işlemine tabi tutulması şarttır. Ancak, (a) bendinde belirtilen gümrük rejimi hükümlerinin böyle bir zorunluluğu aramadığı hallerde, eşyanın gümrüğe sunulması gerekmez.

• İhracat vergilerine veya ihracatla ilgili diğer hükümlere tabi olan eşyanın gümrük

idarelerine bildirilmesi gerekir.

• İlgilinin talebi üzerine, gümrük idareleri serbest bölgeye konulmuş eşyanın gümrük statüsünü

onaylayan bir belge verebilirler.” Şeklinde belirleme yapılmıştır. Buna göre serbest bölgelere eşya konulmasında; 9

• Serbest dolaşımda olan veya olmayan her türlü eşya serbest bölgelere konulabilir.

Ancak, parlayıcı ve patlayıcı veya bir arada bulundukları eşya için tehlikeli olan veya korunmaları özel düzenek veya yapılara gerek gösteren eşya serbest bölgelerdeki bu niteliklere uygun yerlere konulabilir. (2 puan)

• 4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 153 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen

eşyanın muayene edilmesi ve bu amaçla eşyanın gümrük idaresine sunulmasına ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, genel prensip olarak serbest bölgeye giren eşyanın gümrük idarelerine sunulmasına ve beyanname verilmesine gerek bulunmamaktadır. (2 puan) Ancak;

• Serbest bölgeye girişiyle sona erecek olan bir gümrük rejimine tabi tutulan, (1 puan)
• Bir serbest bölgeye ithalat vergilerinin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin bir

karardan sonra konulan, (1 puan)

• Bir serbest bölgeye ihracat kaydıyla konulan, (1 puan)
• Bir serbest bölgeye doğrudan Türkiye Gümrük Bölgesi dışından gelen, (1 puan)

Eşyanın, gümrük idarelerine sunulması ve gerekli gümrük işlemine tabi tutulması şarttır. Bununda istisnası olarak ise serbest bölgeye girişiyle sona erecek olan bir gümrük rejimine tabi tutulan eşya için söz konusu gümrük rejimi bunu aramadığı takdirde, eşyanın gümrüğe sunulma zorunluluğu bulunmamaktadır. (2 puan)

• Her halükarda ihracat vergilerine veya ihracatla ilgili diğer hükümlere tabi olan eşyanın

gümrük idarelerine bildirilmesi gerekmektedir. (1 puan)

• İlgilinin talebi üzerine, gümrük idareleri serbest bölgeye konulmuş eşyanın gümrük

statüsünü onaylayan bir belge verebilirler. (1 puan)

İhracat Sayılan Satış Ve Teslimler Hakkında Tebliğ (İhracat: 2005/2)’in “İhracat Sayılan Satış ve Teslimler” başlıklı 5 inci maddesinde; İhracat sayılan satış ve teslimler şunlardır: “a)Yatırım programında yer alan kamu yatırımlarından uluslararası ihaleye çıkarılanların (Yerli ve yabancı firmaların ayrı ayrı veya birlikte iştirakine açık olmak üzere) ihalesini kazanan veya yabancı para ile finanse edilenlerin yapımını üstlenen firmaların, 1- Yerli firma olması halinde, uluslararası ihalelerde tamamı üzerinden, yabancı para ile finanse edilenlerde ise yabancı paraya isabet eden oranda imalatçı firmalar tarafından üretilerek bu firmalara yapılan satış ve teslimleri, 2- Yabancı firma olması halinde, yabancı firmanın bu işte kullanacağı malları üreten imalatçı firmaların yapacakları satış ve teslimleri, 10 3- Yerli ve yabancı firmaların ortaklığı şeklinde olması halinde, yerli firmaya kendi faaliyeti oranında, yabancı firmaya ise bu bendin (2) numaralı alt bendi çerçevesinde imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri, 4- Yukarıda belirtilen bentler çerçevesinde proje sahibi kamu kurumları ile bu projeleri üstlenen firmalara yapılacak teknik müşavirlik, mühendislik vb. hizmet satışları, b) 1- Savunma Sanayi Müsteşarlığınca onaylanan savunma sanayi projelerini üstlenmiş imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri, 2- Savunma Sanayi Müsteşarlığınca savunma sanayi açısından önem arz ettiği belirtilen savunma araç ve gereçlerini üreten imalatçı firmaların, ülkenin savunması ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına üreterek yapacakları satış ve teslimleri, 3- Bu bendin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen firmalara, imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri, c) İmalatçı firmalar tarafından üretilerek gümrük hattı dışı eşya satış mağazalarına yapılacak satış ve teslimler (bu mağazalarda yapılan satışlar hariç), d) 1-Yatırım teşvik belgesi kapsamında yer alan yatırım mallarını üreterek yatırım teşvik belgesi sahibi yatırımcılara teslim eden imalatçı firmaların yapacakları satış ve teslimleri, 2- İmalatçı firmaların, bu Tebliğ eki yatırım malları listesinde (ek-5) belirtilen malları üreterek yapacakları satış ve teslimleri, 3- İmalatçı firmaların, Yatırımlarda Devlet Yardımları Mevzuatı çerçevesinde CKD ithal edebilecek firmalara ithal edebilecekleri bu aksam ve parçaları üreterek yapacakları satış ve teslimleri, e) Kamu kurum ve kuruluşlarınca uluslararası ihaleye çıkarılan yatırım malı ve sınai mamullerinin ihalesini kazanan imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri, f) Ambalaj malzemesi imalatçısı firmaların, belge süresi içinde teslim edilmek ve teslim tarihinden itibaren 6 ay içerisinde ihracatçının ihraç ürünü ile birlikte ambalaj olarak ihraç edilmek şartıyla, üreterek yapacakları satış ve teslimleri, g) Uluslararası ikili veya çok taraflı anlaşma hükümlerine göre yurt içinde bulunan yabancı kuruluşların yurt dışından getirme imkanına sahip bulundukları sınai mamulleri teslim eden imalatçı firmalar ile uluslararası kuruluşlar, yabancı ülke temsilcilikleri ve kuruluşlarına ait tesislerin yapımını ve onarımını üstlenen müteahhit firmaların faaliyet ve teslimleri, h) Uluslararası ikili veya çok taraflı anlaşma hükümleri çerçevesindeki tesislerin yapımını ve onarımını üstlenen müteahhit firmaların faaliyet ve teslimleri (25/1/1988 tarihli ve 19705 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2 sayılı T.C. ile A.B.D. Hükümetleri Arasındaki İkili Anlaşmalar Kapsamına Giren İnşaat Faaliyetlerine Ait Esas ve Usuller Tebliği kapsamında belirtilenlerin dışında kalan tesisler), i) İmalatçı firmaların, yabancı uyruklulara (diplomatik temsilcilikler ve mensupları dahil), turistlere veya yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarına yapacakları ve yıllık 100.000 ABD Dolarını aşan satış ve teslimler (gümrük hattı dışı eşya satış mağazalarında yapılan satışlar dahil), j) İmalatçı firmaların, dahilde işleme izin belgesi sahibi firmalara üreterek yapacakları kütük ve blum satış ve teslimleri.” Şeklinde belirleme yapılmıştır. Buna göre dahilde işleme rejimi kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesi içinde (serbest bölgeler hariç) satışı ve teslimi yapılmasına rağmen ihracat 11 sayılan ve ihracat taahhüdünün kapatılmasında kullanılan satış ve teslimler aşağıdaki gibi olmaktadır.

• Yatırım programında yer alan kamu yatırımlarından uluslararası ihaleye çıkarılanların

(Yerli ve yabancı firmaların ayrı ayrı veya birlikte iştirakine açık olmak üzere) ihalesini kazanan veya yabancı para ile finanse edilenlerin yapımını üstlenen firmaların; (1 puan) -Yerli firma olması halinde, uluslararası ihalelerde tamamı üzerinden, yabancı para ile finanse edilenlerde ise yabancı paraya isabet eden oranda imalatçı firmalar tarafından üretilerek bu firmalara yapılan satış ve teslimleri, (1 puan) -Yabancı firma olması halinde, yabancı firmanın bu işte kullanacağı malları üreten imalatçı firmaların yapacakları satış ve teslimleri, (1 puan) -Yerli ve yabancı firmaların ortaklığı şeklinde olması halinde, yerli firmaya kendi faaliyeti oranında, yabancı firmaya ise yabancı firmanın bu işte kullanacağı malları üreten imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri, (1 puan) -Yukarıda belirtilen bentler çerçevesinde proje sahibi kamu kurumları ile bu projeleri üstlenen firmalara yapılacak teknik müşavirlik, mühendislik vb. hizmet satışları, (1 puan)

• Savunma Sanayi Müsteşarlığınca onaylanan savunma sanayi projelerini üstlenmiş

imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri, (1 puan)

• Savunma Sanayi Müsteşarlığınca savunma sanayi açısından önem arz ettiği belirtilen

savunma araç ve gereçlerini üreten imalatçı firmaların, ülkenin savunması ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına üreterek yapacakları satış ve teslimleri, (1 puan)

• Bu kapsamda savunma sanayi projelerini üstlenmiş olan ve savunma sanayi araç ve

gereçlerini üreten söz konusu firmalara, imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri, (1 puan)

• İmalatçı firmalar tarafından üretilerek gümrük hattı dışı eşya satış mağazalarına yapılacak

satış ve teslimler (bu mağazalarda yapılan satışlar hariç) (1 puan)

• Yatırım teşvik belgesi kapsamında yer alan yatırım mallarını üreterek yatırım teşvik

belgesi sahibi yatırımcılara teslim eden imalatçı firmaların yapacakları satış ve teslimleri, (1 puan)

• İmalatçı firmaların, İhracat Sayılan Satış Ve Teslimler Hakkında Tebliğ (İhracat:

2005/2)’in 5 no’lu eki olan yatırım malları listesinde belirtilen malları üreterek yapacakları satış ve teslimleri, (1 puan)

• İmalatçı firmaların, Yatırımlarda Devlet Yardımları Mevzuatı çerçevesinde CKD

(demonte vaziyette ithalat-basit montaj ile mamul eşya yapılabilecek parçalar) ithal edebilecek firmalara ithal edebilecekleri bu aksam ve parçaları üreterek yapacakları satış ve teslimleri, (1 puan)

• Kamu kurum ve kuruluşlarınca uluslararası ihaleye çıkarılan yatırım malı ve sınai

mamullerinin ihalesini kazanan imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri, (1 puan)

• Ambalaj malzemesi imalatçısı firmaların, belge süresi içinde teslim edilmek ve teslim

tarihinden itibaren 6 ay içerisinde ihracatçının ihraç ürünü ile birlikte ambalaj olarak ihraç edilmek şartıyla, üreterek yapacakları satış ve teslimleri, (1 puan)

• Uluslararası ikili veya çok taraflı anlaşma hükümlerine göre yurt içinde bulunan yabancı 12

kuruluşların yurt dışından getirme imkanına sahip bulundukları sınai mamulleri teslim eden imalatçı firmalar ile uluslararası kuruluşlar, yabancı ülke temsilcilikleri ve kuruluşlarına ait tesislerin yapımını ve onarımını üstlenen müteahhit firmaların faaliyet ve teslimleri, (2 puan)

• Uluslararası ikili veya çok taraflı anlaşma hükümleri çerçevesindeki tesislerin yapımını

ve onarımını üstlenen müteahhit firmaların faaliyet ve teslimleri (25/1/1988 tarihli ve 19705 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2 sayılı T.C. ile A.B.D. Hükümetleri Arasındaki İkili Anlaşmalar Kapsamına Giren İnşaat Faaliyetlerine Ait Esas ve Usuller Tebliği kapsamında belirtilenlerin dışında kalan tesisler), (2 puan)

• İmalatçı firmaların, yabancı uyruklulara (diplomatik temsilcilikler ve mensupları dahil),

turistlere veya yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarına yapacakları ve yıllık 100.000 ABD Dolarını aşan satış ve teslimler (gümrük hattı dışı eşya satış mağazalarında yapılan satışlar dahil), (1 puan)

• İmalatçı firmaların, dahilde işleme izin belgesi sahibi firmalara üreterek yapacakları

kütük ve blum satış ve teslimleri. (1 puan)