2016/2 SGS Mali Tablolar Analizi Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi adım adım çözelim. Soruda bize biraz karmaşık görünen veriler vermiş ama aslında mantığı çok basit. Önce doğru cevabı bulalım, sonra diğer şıkların neden uymadığını görelim.

1. Doğru Cevap Neden D (25)?

Sorunun en kritik ipucu şudur: "Stokların devir hızını, satışların maliyet tutarını esas alarak hesaplayan bir işletmede..."

Bu cümle bize şunu söylüyor: Devir hızı ve stokta kalma süresi hesaplamalarında Satışların Maliyeti kullanılmıştır. Brüt kâr değil. Bu bilgiyi kullanarak şu yolu izleyelim:

Adım 1: Stok Devir Hızını Bulalım Stokta kalma süresi 60 gün ise, bir yılda (360 gün kabul edelim) stok kaç kez dönüyor?

• Formül: 360 gün / Stokta Kalma Süresi
• Hesap: 360 / 60 = 6 kez.
• Demek ki işletme stoklarını yılda 6 kez satıp yeniliyor.

Adım 2: Satışların Maliyetini Bulalım Stok devir hızı formülü şöyledir: Satışların Maliyeti / Ortalama Stok. Bize ortalama stok 25.000 TL ve devir hızı 6 verilmiş.

• 6 = Satışların Maliyeti / 25.000
• Satışların Maliyeti = 6 × 25.000 = 150.000 TL.

Adım 3: Brüt Satış Kârı Oranını Hesaplayalım Soruda bize Brüt Satış Kârının 50.000 TL olduğu verilmiş. Brüt Satış Kârı Oranı formülü şudur: (Brüt Satış Kârı / Net Satışlar) × 100.

Burada bir püf noktası var: Net Satışları bulmamız gerekiyor.

• Net Satışlar = Satışların Maliyeti + Brüt Satış Kârı
• Net Satışlar = 150.000 + 50.000 = 200.000 TL.

Şimdi oranı bulalım:

• (50.000 / 200.000) × 100 = 25%.

Sonuç %25'tir. Bu da D şıkkını işaretler.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A, B ve C Şıkları: Bu şıklar, muhtemelen öğrencinin "Satışların Maliyeti"ni bulmayı atlayıp, doğrudan 25.000 TL'lik ortalama stok ile 50.000 TL'lik kârı karşılaştırmasından veya formülleri karıştırmasından kaynaklanır. Örneğin, kârı ortalama stoka bölerse (50.000/25.000 = 200%) ya da stok devrini yanlış yorumlarsa bu sayılar çıkabilir. Ancak mantıksal akış bozulduğu için bu şıklar elenir.
• E Şıkkı (30): Bu şık, genellikle "Net Satışlar" yerine "Satışların Maliyeti"nin kâr oranına dahil edilmesi veya stok devir hızının 5 veya 7 gibi yanlış bir sayı ile hesaplanması durumunda çıkabilir.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Finansal Analiz konusundaki şu iki temel kavramı iyi bilmelisin:

• Stok Devir Hızı ve Stokta Kalma Süresi İlişkisi: Stokta kalma süresi 60 gün ise, devir hızının 6 olduğunu (360/60) bilmelisin.
• Brüt Satış Kârı Oranı Formülü: Bu oranı hesaplamak için payda Net Satışlar'dır. Net Satışları bulmak için ise Satışların Maliyeti + Brüt Kâr formülünü kullanman gerekir.

Özetle: Soruda "Satışların Maliyeti" üzerinden stok devri hesaplandığı için, önce maliyeti bulup, sonra onu kâr ile toplayarak Net Satışları bulman ve en son kâr oranını çıkarmandır.

Doğru cevap: D) 25

Doğru cevap A şıkkı: 5.000 TL zarar.

Soru, gelir tablosunu TMS/TFRS biçiminde düşünür: esas faaliyet kârı/zararı; brüt kârdan faaliyet giderleri düşülüp esas faaliyetlerden diğer gelir ve giderler eklenerek bulunur. Faiz gelirleri ve kambiyo zararları ise finansman gelir/giderleri olduğundan faaliyet sonucunun altında yer alır.

1. Net satışlar

• Yurtiçi satışlar: 120.000 TL
• Satış iskontoları: (10.000 TL)
• Net satışlar = 120.000 − 10.000 = 110.000 TL

2. Brüt satış kârı

• Satılan ticari mallar maliyeti: (90.000 TL)
• Brüt satış kârı = 110.000 − 90.000 = 20.000 TL

3. Faaliyet giderleri

• Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri: (20.000 TL)
• Genel yönetim giderleri: (15.000 TL)
• Ara sonuç = 20.000 − 35.000 = −15.000 TL

4. Esas faaliyetlerden diğer gelirler

• Diğer gelirler: +10.000 TL
• Faaliyet sonucu = −15.000 + 10.000 = −5.000 TL

Faaliyet sonucuna girmeyen kalemler

• Faiz gelirleri (20.000 TL) → finansman geliri
• Kambiyo zararları (5.000 TL) → finansman gideri

Bu iki kalem faaliyet zararından sonra, finansman gelir/giderleri bölümünde dikkate alınır.

Sonuç: işletmenin faaliyet zararı 5.000 TL'dir.

Doğru cevap: A

Doğru cevap A şıkkı: 350.000 TL.

1. Adım: Özsermayeyi bul

• Özsermaye Kârlılığı = Dönem Net Kârı / Özsermaye
• %20 = 100.000 / Özsermaye
• Özsermaye = 100.000 / 0,20 = 500.000 TL

2. Adım: Devamlı (sürekli) sermayeyi bul Devamlı sermaye, uzun süre işletmede kalan kaynakların toplamıdır:

• Devamlı Sermaye = Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar + Özsermaye
• Devamlı Sermaye = 150.000 + 500.000 = 650.000 TL

3. Adım: Net İşletme Sermayesini bul Bilanço eşitliğinden (Dönen V. + Duran V. = KVYK + UVYK + Özsermaye):

• Dönen Varlıklar − KVYK = (UVYK + Özsermaye) − Duran Varlıklar
• Yani Net İşletme Sermayesi = Devamlı Sermaye − Duran Varlıklar
• Net İşletme Sermayesi = 650.000 − 300.000 = 350.000 TL

Kısa vadeli borç ve dönen varlık tutarlarını ayrı ayrı bilmeye gerek yoktur; devamlı sermayenin duran varlıkları aşan kısmı, dönen varlıkları finanse eden uzun vadeli kaynaktır ve bu tutar net işletme sermayesine eşittir.

Diğer şıklar neden yanlış?

• B) 500.000: Özsermaye tutarıdır.
• D) 650.000: Devamlı sermayedir; duran varlıklar düşülmemiştir.

Doğru cevap: A

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi adım adım çözelim. Sorunun mantığını kavramak için önce Dikey Yüzdeler Yöntemi'ni hatırlayalım.

Bu yöntemde, gelir tablosundaki tüm kalemler (brüt kâr, faaliyet kârı, giderler vb.) Net Satışlar üzerinden ifade edilir. Yani, Net Satışlar her zaman %100 kabul edilir ve diğer kalemler bu %100'lük kısmın ne kadarını oluşturduğunu gösterir.

1. Neden Doğru Cevap E (1.800 TL) Şıkkıdır?

Soruda bize iki önemli bilgi verilmiş:

• Net Satışlar: 20.000 TL (Bu bizim %100'lük temelimiz).
• Brüt Satış Kârı Dikey Yüzdesi: %17.
• Faaliyet Kârı Dikey Yüzdesi: %8.

Burada akılda tutulması gereken en önemli kural şudur: > Faaliyet Kârı = Brüt Satış Kârı – Faaliyet Giderleri

Bu ilişkiyi dikey yüzdelerle de kurabiliriz. Eğer Brüt Satış Kârı %17 ise ve Faaliyet Kârı %8 ise, aradaki farkı oluşturan şey Faaliyet Giderleri'dir.

• Faaliyet Giderlerinin Yüzdesi = Brüt Satış Kârı Yüzdesi – Faaliyet Kârı Yüzdesi
• Faaliyet Giderlerinin Yüzdesi = %17 – %8 = %9

Şimdi bu %9'luk kısmın para birimi karşılığını bulalım. Net satışlar 20.000 TL olduğuna göre:

• Faaliyet Giderleri = 20.000 TL × %9
• Faaliyet Giderleri = 20.000 × 0,09 = 1.800 TL

Sonuç olarak, faaliyet giderleri 1.800 TL'dir. Bu da E şıkkını işaretlememizi sağlar.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar genellikle hesaplamada yapılan küçük hatalardan veya mantık hatıklarından kaynaklanır:

• A) 800: Bu cevap, Faaliyet Kârı'nın (20.000 × %8) TL karşılığını bulmaktan kaynaklanır. Soru "Faaliyet Kârı"nı değil, "Faaliyet Giderleri"ni sormaktadır.
• B) 900: Bu cevap, %9'luk oranı bulduktan sonra 20.000 yerine 10.000 ile çarpmak gibi bir hesaplama hatası veya %9'u yanlış hesaplamadan kaynaklanır.
• C) 1.500: Bu, Brüt Satış Kârı ile Faaliyet Kârı arasındaki farkın (900 TL) yanlış hesaplanması veya %7.5 gibi yanlış bir oran kullanılması sonucu oluşabilir.
• D) 1.700: Bu, Brüt Satış Kârı'nın (20.000 × %17 = 3.400 TL) Faaliyet Kârı'nın (1.600 TL) TL karşılığını bulup, aradaki farkı yanlış çıkarmaktan kaynaklanan bir hatadır.

Özetle, diğer şıklar ya sorulan kalemi (Faaliyet Kârı) bulmaya çalışmaktan ya da yüzdeler arası çıkarma işlemini yanlış yapmaktan kaynaklanır.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel konuyu iyi bilmelisiniz:

• Dikey Yüzdeler Yöntemi (Yatay Analiz): Gelir tablosunda tüm kalemlerin Net Satışlar üzerinden nasıl ifade edildiğini ve Net Satışların %100 kabul edildiğini bilmek.
• Gelir Tablosu İlişkisi: Brüt Satış Kârı, Faaliyet Giderleri ve Faaliyet Kârı arasındaki matematiksel ilişkiyi (Faaliyet Kârı = Brüt Satış Kârı - Faaliyet Giderleri) kurabilmek.

Başarılar dilerim!

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Sorunun doğru cevabı C) Yatay Analiz'tir.

Gelin bu kavramı birbiriyle ilişkilendirerek, sanki bir ders çalışıyormuşuz gibi adım adım inceleyelim.

Neden Cevap "Yatay Analiz"?

Yatay Analiz (Horizontal Analysis), finansal tabloların farklı dönemler (örneğin 2023 ve 2024 yılları) arasındaki değişimi incelememize yarar. Bu analizde iki temel şeyi aynı anda yapmamız gerekir:

• Tutar Farkı: İki dönem arasındaki rakam farkını bulmak (Örn: Satışlar 100.000 TL'den 120.000 TL'ye çıktıysa, fark +20.000 TL'dir).
• Yüzde Değişim: Bu farkın, baz alınan döneme göre ne kadarlık bir yüzdelik değişim yarattığını hesaplamak (Örn: +20.000 TL'nin 100.000 TL'ye oranı %20'dir).

Soru tam olarak bunu soruyor: "Hem tutar hem de yüzde olarak hesaplamak gerekir." Yatay analiz, bir satırın (örneğin "Satış Gelirleri") yukarıdan aşağıya değil, yataydan (soldan sağa, yani bir yıldan diğerine) nasıl değiştiğini gösterir. Bu yüzden hem rakam farkını hem de yüzdeyi bulmak zorunludur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere bakalım ve neden onları eliyoruz:

• A) Dış Analiz: Bu bir finansal analiz tekniği değil, daha çok şirketin dış çevresiyle (ekonomi, rakipler vb.) ilgili yapılan genel değerlendirmelerdir. Hesap tutarlarının yüzde ve tutar hesabı ile doğrudan bir ilgisi yoktur.
• B) Trend Analizi: Bu teknik de farklı dönemleri inceler ancak genellikle sadece yüzde değişime odaklanır. Bir baz yıl seçilir ve diğer yılların bu baz yıla göre ne kadarlık bir "trend" (eğilim) gösterdiği incelenir. Soruda vurgulanan "hem tutar hem yüzde" ikilisinden ziyade, buradaki odak noktası uzun vadeli eğilimdir.
• D) Dikey Analiz: Bu analiz aynı bir dönemde (örneğin sadece 2024 yılı) yapılır. Tüm kalemlerin, o dönemin toplam birimine (örneğin Toplam Varlıklar veya Toplam Satışlar) oranını bulur. Yani burada "farklı tarihler" arası karşılaştırma yoktur, tek bir tarihin iç yapısı incelenir. Bu yüzden sorunun şartını karşılamaz.
• E) Kredi Analizi: Bu bir analiz tekniği değil, bir amaçtır. Bankaların veya kredi verenlerin borçluyu değerlendirirken kullandığı genel süreçtir. İçinde yatay ve dikey analiz gibi teknikler barındırabilir ama tek başına bir analiz yöntemi değildir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Finansal Tablo Analiz Teknikleri" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şu iki kavram arasındaki farkı ezberlemen gerekir:

• Yatay Analiz: Farklı yıllar arası karşılaştırma yapar. Hem tutar farkı hem de yüzde değişim hesaplar.
• Dikey Analiz: Aynı yıl içindeki kalemlerin birbirine oranını (yüzde) hesaplar.

Özetle: Soruda "farklı tarihler" ve "hem tutar hem yüzde" kelimelerini gördüğün an, aklına hemen Yatay Analiz gelmelidir.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu çözmek için öncelikle finansal oranların temel formüllerini hatırlamanız gerekir; cari oran, kısa vadeli varlıkların kısa vadeli yükümlülüklere oranıdır ve 2 olarak verilmiştir. Devamlı sermaye (özkaynaklar + uzun vadeli yabancı kaynaklar) ile kısa vadeli yabancı kaynakların oranı 2,5'tir. Bu iki bilgiyi birleştirerek, işletmenin toplam varlıklarının (duran varlıklar + kısa vadeli varlıklar) devamlı sermayeye oranını bulabiliriz. Cari oran 2 ise, kısa vadeli varlıklar kısa vadeli yükümlülüklere göre 2 katıdır; devamlı sermaye/kısa vadeli yabancı kaynak oranı 2,5 ise, devamlı sermaye kısa vadeli yabancı kaynakların 2,5 katıdır. Bu durumda, duran varlıkların devamlı sermayeye oranını hesaplamak için önce toplam varlıkların devamlı sermayeye oranını bulup, buradan kısa vadeli varlıkların devamlı sermayeye oranını çıkarmanız gerekir. Hesaplamalar sonucunda duran varlıkların devamlı sermayeye oranı 0,60 olarak bulunur, bu da doğru cevabın A şıkkı olduğunu gösterir. Diğer şıklar (B, C, D, E) ise bu oranlama mantığına uymayan veya hesaplamada hata yapılarak elde edilen yanlış sonuçlardır. Bu soruyu çözebilmek için finansal tablo analizinde kullanılan temel oran formüllerini ve bu oranlar arasındaki ilişkiyi bilmek gerekmektedir.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı C) % 20 artış'tir.

İşte mantığı:

1. Hangi Hesaplar "Hazır Değerler" Grubuna Girer? Öncelikle soruda verilen hesapların hangilerinin bilançoda "Hazır Değerler" (yani nakit ve nakde çevrilebilir en likit varlıklar) içinde yer aldığını belirlememiz gerekir. Muhasebe kurallarına göre:

• Alınan Çekler: Evet, bunlar nakit sayılır. (Bankaya yatırılıp tahsil edilebilir).
• Hisse Senetleri: Hayır, bunlar "Menkul Kıymetler" grubundadır. Hazır değer değildir.
• Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri: Hayır, bunlar Pasif (borç) hesabıdır. Varlık değil, borçtur. Hesaplamaya dahil edilmez.
• Alacak Senetleri: Hayır, bunlar "Alacak Senetleri" grubundadır. Hazır değer değildir.
• Bankalar: Evet, bunlar en temel Hazır Değer hesabıdır.

Özetle: Sadece "Alınan Çekler" ve "Bankalar" hesaplarını toplamamız gerekiyor.

2. Hesaplama Adımları

Adım 1: 2014 Yılı Hazır Değerlerini Bulalım

• Alınan Çekler: 10.000
• Bankalar: 30.000
• Toplam (2014): 10.000 + 30.000 = 40.000

Adım 2: 2015 Yılı Hazır Değerlerini Bulalım

• Alınan Çekler: 12.000
• Bankalar: 40.000
• Toplam (2015): 12.000 + 40.000 = 52.000

Adım 3: Artış veya Azalış Miktarını Hesaplayalım

• 2015 Toplamı - 2014 Toplamı = 52.000 - 40.000 = 12.000 (Bu bir artıştır).

Adım 4: Yüzdeyi Hesaplayalım Formül şudur: (Değişim Miktarı / Eski Yıl Miktarı) x 100

• (12.000 / 40.000) x 100
• 0,30 x 100 = %30

Doğru cevap: C

Bu soruyu çözmek için finansal tablo analizindeki en temel oranlardan biri olan "Aktif Devir Hızı" formülünü kullanacağız. Soruyu adım adım, sanki bir sınıfta ders anlatıyormuş gibi açıklayalım.

1. Doğru Cevap Neden A Şıkkıdır?

Öncelikle formülün mantığını kuralım. Aktif Devir Hızı, bir işletmenin toplam varlıklarını (aktiflerini) ne kadar verimli kullandığını gösterir. Formül şöyledir:

> Aktif Devir Hızı = Net Satışlar / Toplam Aktifler

Soruda bize şu bilgileri vermiş:

• Net Satışlar: 100.000 TL
• Aktif Devir Hızı: 5
• Duran Varlıklar: 12.000 TL

Bizden Dönen Varlıklar toplamını bulmamız isteniyor. Bunu yapmak için önce Toplam Aktifler'i bulmalıyız.

Adım 1: Toplam Aktifleri Bulalım Formülü düzenleyelim:

• Toplam Aktifler = Net Satışlar / Aktif Devir Hızı
• Toplam Aktifler = 100.000 / 5
• Toplam Aktifler = 20.000 TL

Adım 2: Dönen Varlıkları Bulalım Biliyoruz ki bir işletmenin toplam varlıkları, duran varlıklar ile dönen varlıkların toplamından oluşur.

• Toplam Aktifler = Duran Varlıklar + Dönen Varlıklar
• 20.000 = 12.000 + Dönen Varlıklar
• Dönen Varlıklar = 20.000 - 12.000
• Dönen Varlıklar = 8.000 TL

Sonuç olarak doğru cevap A) 8.000'dir.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların yanlış olmasının temel nedeni, formülün mantığını yanlış kurmak veya işlem hatası yapmaktır:

• B) 20.000: Bu cevap, Toplam Aktifler'in kendisidir. Öğrenci formülü bulduktan sonra duran varlıkları çıkarmayı unutursa bu hatayı yapar.
• C) 52.000: Bu cevap, muhtemelen satışları duran varlıklara bölüp (100.000 / 12.000) bir şeyler yapmaya çalışmak veya formülde yer değiştirmeler yaparak çıkan saçma bir sonuçtur. Mantığı yoktur.
• D) 60.000: Bu cevap, duran varlıkları (12.000) aktif devir hızı ile çarparak (12.000 x 5 = 60.000) bulunmuş olabilir. Bu işlem formül ile hiçbir ilgisi olmayan bir işlemdir.
• E) 88.000: Bu cevap, duran varlıkları (12.000) toplam aktiflerden (20.000) çıkarmak yerine, duran varlıkları satıştan çıkarmaya çalışmak gibi hatalı bir mantıkla bulunmuş olabilir.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Finansal Tablo Analizi konusundaki "Aktif Devir Hızı" (veya Toplam Varlık Devir Hızı) oranını iyi bilmelisin.

Özetle ezberlemen gereken formül:

• Aktif Devir Hızı = Net Satışlar / Toplam Aktifler
• Toplam Aktifler = Duran Varlıklar + Dönen Varlıklar

Bu iki formülü birleştirerek sorudaki bilinmeyen parçayı (Dönen Varlıklar) kolayca bulabilirsin. SMM staj sınavlarında bu tür "formülün tersini çevirme" ve "varlık yapısını ayırma" soruları sıkça gelir.