2025/3 SGS Mali Tablolar Analizi Soruları ve Çözümleri

SMMM staj sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Gelir tablosu, bir işletmenin bir dönem içinde ne kadar kazandığını veya kaybettiğini gösteren en önemli tablodur. Soruda bizi "Faaliyet Kârı veya Zararı"na ulaştıran formül soruyor.

Gelin adım adım bakalım:

Neden Doğru Cevap E?

Gelir tablosu mantığına göre, bir işletme önce mal satışıyla Brüt Satış Kârı (veya Brüt Kâr) elde eder. Ancak bu kâr, işletmenin sadece mal alıp satma faaliyetinden kaynaklanır. İşletme bu kârı elde ettikten sonra, bu kârı yönetmek ve işletmeyi ayakta tutmak için harcamalar yapar. Bunlara Faaliyet Giderleri denir (örneğin; yöneticilerin maaşları, kira, elektrik, reklam, genel yönetim giderleri vb.).

Formül şudur: Brüt Satış Kârı - Faaliyet Giderleri = Faaliyet Kârı (veya Zararı)

E şıkkı tam olarak bu mantığı ifade eder. Brüt kârı bulduktan sonra, işletmenin genel giderlerini (faaliyet giderlerini) düşeriz ve geriye "Faaliyet Kârı" kalır. Bu, işletmenin ana faaliyetinden ne kadar kazandığını gösteren kritik bir adımdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere neden bu kadar yaklaştığını ve neden yanlış olduklarını inceleyelim:

• A) Net Satışlar - Satışların Maliyeti: Bu işlem Brüt Satış Kârını verir. Faaliyet Kârı değil. Bu aşamada henüz genel giderler düşülmemiştir.
• B) Brüt Satışlar - Satış İndirimleri: Bu işlem Net Satışları verir. Gelir tablosunun en üst satırına yakın bir işlemdir, kâr hesaplaması henüz başlamamıştır.
• C) Olağan Kâr - Finansman Giderleri: Bu işlem Dönem Kârı (Vergi öncesi kâr) aşamasına yakındır. Faaliyet Kârı'ndan sonra finansman giderleri düşülür. Yani bu, Faaliyet Kârı'ndan sonraki adımdır.
• D) Dönem Net Kârı + Kurumlar Vergisi: Bu işlem Dönem Kârı (Vergi öncesi kâr) hesaplamasıdır. Faaliyet Kârı'ndan çok daha ileri bir aşamadır ve vergi sonrası kârı geriye doğru bulmaya çalışır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Gelir Tablosu Yapısı ve Hesaplama Sırası" konusunu iyi bilmelisin.

Gelir tablosu bir piramit gibidir ve yukarıdan aşağıya doğru şu sırayla ilerler:

• Net Satışlar
• Brüt Satış Kârı (Net Satışlar - Satışların Maliyeti)
• Faaliyet Kârı (Brüt Satış Kârı - Faaliyet Giderleri) <-- Burada duruyoruz.
• Dönem Kârı (Faaliyet Kârı - Finansman Giderleri + Diğer Kâr/Zararlar)
• Dönem Net Kârı (Dönem Kârı - Vergi)

Özetle; Faaliyet Kârı, Brüt Kâr ile Faaliyet Giderleri arasındaki farktır. Bu formülü ezberlersen, benzer soruları rahatlıkla çözersin. Başarılar dilerim!

Bu soruda, işletmenin 2023'ten 2024'e geçen süreçte her bir kalemdeki artış oranını hesaplayarak hangisinin en yüksek oranda büyüdüğünü bulmamız gerekiyor; bu işlem için önce her kalemin artış miktarını (2024 değeri eksi 2023 değeri) bulup, bu miktarı 2023 yılındaki başlangıç değerine bölerek yüzde olarak ifade etmeliyiz.

Öncelikle Net Satışlar için hesaplama yaparsak: 600.000 - 500.000 = 100.000 TL artış var, bu da 100.000'in 500.000'e oranı olan %20'lik bir artışa denk gelir. Sonra Satışların Maliyetine bakalım: 380.000 - 300.000 = 80.000 TL artış var, bu da 80.000'in 300.000'e oranı olan yaklaşık %26,67'lik bir artışa işaret eder. En son Faaliyet Giderlerini kontrol edelim: 110.000 - 100.000 = 10.000 TL artış var, bu da 10.000'in 100.000'e oranı olan %10'luk bir artıştır.

Görüldüğü gibi, Net Satışlar %20, Faaliyet Giderleri %10 artarken Satışların Maliyeti %26,67 ile en yüksek oransal artışa sahip kalem olduğu için doğru cevap B şıkkıdır. Diğer şıkların neden yanlış olduğunu belirtmek gerekirse; A şıkkı (Net Satışlar) %20 ile ikinci sırada yer alırken, C şıkkı (Faaliyet Giderleri) %10 ile en düşük artışa sahiptir ve D ile E şıkları (Brüt Satış Kârı ve Faaliyet Kârı) soruda doğrudan verilmediği için önce bunların hesaplanması gerekir ancak soru doğrudan verilen üç kalem üzerinden en yüksek oransal artışı sorduğu için B şıkkı en net ve doğru cevaptır. Bu soruyu çözebilmek için yatay analiz (trend analizi) yönteminde artış oranlarının nasıl hesaplandığını ve bu oranların karşılaştırılmasını bilmek gerekir.

Doğru cevap, Satışların Maliyeti kaleminin diğerlerine göre daha yüksek bir yüzde artışı gösterdiğinden B şıkkıdır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı C) 90'dır.

Hadi gel, mantığını birlikte kuralım:

1. Neden C Şıkkı Doğru? (Adım Adım Çözüm)

Bu soruda bize iki temel bilgi verilmiş: Net Satışlar ve Brüt Satış Kârı Oranı. Ancak stok devir hızını bulmak için doğrudan "Satışlar"ı değil, "Satılan Malın Maliyeti"ni bilmemiz gerekir.

İşte yapmamız gereken işlemler:

• Adım 1: Satılan Malın Maliyetini Bulalım.

Soruda "Brüt Satış Kârı Oranı %20" denmiş. Bu ne demek? Demek ki satılan her 100 TL'lik malın 20 TL'si kâr, geri kalan 80 TL'si ise malın maliyetidir.

• Net Satışlar: 100.000 TL
• Brüt Kâr: 100.000 TL'nin %20'si = 20.000 TL
• Satılan Malın Maliyeti (SMM): Satışlar - Brüt Kâr = 100.000 - 20.000 = 80.000 TL

• Adım 2: Stok Devir Hızını Hesaplayalım.

Şimdi elimizde Satılan Malın Maliyeti (80.000 TL) ve Ortalama Stok (20.000 TL) var.

• Formül: Satılan Malın Maliyeti / Ortalama Stok
• Hesaplama: 80.000 / 20.000 = 4
• Bu sonuç, işletmenin stoklarını yılda 4 kez sattığını gösterir.

• Adım 3: Stokta Kalma Süresini (Gün) Bulalım.

Soru bizi "kaç gün" diye soruyor. Bir yılın 360 gün kabul edildiğini hatırlayalım (SMMM sınavlarında standart budur).

• Formül: 360 / Stok Devir Hızı
• Hesaplama: 360 / 4 = 90 Gün

Gördün mü? Sonuç 90 çıkıyor ve bu da C şıkkına denk geliyor.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların yanlış olmasının sebebi genellikle Satılan Malın Maliyeti yerine doğrudan Net Satışlar'ın kullanılması hatasıdır.

• Eğer öğrenci formülde "Net Satışlar"ı (100.000) kullanırsa: 100.000 / 20.000 = 5 devir.
• 360 / 5 = 72 gün yapar.

Doğru cevap: C

Doğru cevap A şıkkıdır çünkü brüt çalışma sermayesi dönen varlıklar toplamıdır; 2024 dönen varlıklarından 2023 dönen varlıklarına, aktif devir hızından da 2023 toplam aktife ulaşılır.

Adım 1: 2024 dönen varlıklar = cari oran × KVYK = 1,25 × 24.000 = 30.000 ₺.

Adım 2: Brüt çalışma sermayesi 10.000 ₺ arttığına göre 2023 dönen varlıklar = 30.000 − 10.000 = 20.000 ₺.

Adım 3: Aktif devir hızı = net satışlar / toplam aktif ise 2023 toplam aktif = 100.000 / 2 = 50.000 ₺.

Adım 4: 2023 duran varlıklar = 50.000 − 20.000 = 30.000 ₺; A şıkkıyla tutar.

B şıkkı yanlıştır çünkü 42.000 ₺, 2023 toplam aktifinden doğru dönen varlık tutarı düşüldüğünde çıkmaz.

C şıkkı yanlıştır çünkü 54.000 ₺ toplam aktif olan 50.000 ₺'yi bile aşar.

D şıkkı yanlıştır çünkü 66.000 ₺ de 50.000 ₺'lik toplam aktiften büyüktür.

E şıkkı yanlıştır çünkü 75.000 ₺ toplam aktifi aşar ve hesapla ilgisi yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Brüt çalışma sermayesi dönen varlıkların tamamı, net çalışma sermayesi ise dönen varlıklar eksi kısa vadeli yabancı kaynaklardır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım.

Öncelikle sorunun mantığını kuralım: Bir hisse senedinden ne kadar kazandık? diye sorduğumuzda, elimizdeki hissenin değerinin artıp artmadığını ve bize nakit olarak ne kadar para dağıtıldığını hesaplarız.

Neden Doğru Cevap D (Halka Arz Oranı)?

Bir yatırımcı olarak hisse senedi alıp sattığımızda veya elinde tuttuğumuzda, getiri (kâr/zarar) hesabı yaparken şu iki temel unsura bakarız:

• Fiyat Farkı: Hisseyi ucuza alıp pahalıya sattıysak aradaki fark kârımızdır. (A şıkkı)
• Nakit Dağılımı: Şirket bize temettü (kar payı) dağıttıysa bu da kârımızdır. (B şıkkı)

Peki ya Halka Arz Oranı (D şıkkı)? Bu, şirketin borsaya ilk kez çıkarken ne kadar hisse sattığını gösteren bir pazarlama ve finansman verisidir. Bir hisse senedini elinde tutan bir yatırımcı için, şirketin borsaya çıkarken ne kadar hisse sattığıyla doğrudan bir ilgisi yoktur. Bu oran, hissenin gelecekteki fiyatını veya eldeki hissenin değerini hesaplamamızı sağlamaz. Bu yüzden getiri hesabında dikkate alınmaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi, elindeki hissenin değerini doğrudan etkileyen unsurlardır:

• A) Pay senedinin fiyat değişimi: Hisse fiyatı artarsa kâr, düşerse zarar edersiniz. Getiri hesabının en temel parçasıdır.
• B) Temettü ödemeleri: Şirketin size dağıttığı nakit kâr, getiri hesabına eklenir.
• C) Bedelli sermaye artırımı: Eğer şirket sizden para istiyorsa ve siz bu parayı yatırırsanız, elinizdeki hisse sayısını ve maliyetinizi değiştirir. Bu durum getiri hesabını etkiler.
• E) Bedelsiz sermaye artırımı: Şirket size bedelsiz hisse verdiğinde, elinizdeki hisse sayısı artar. Bu durum hisse başına düşen fiyatı düşürür ve getiri hesabını etkiler.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Yatırım Getirisi Hesaplamaları" ve "Sermaye Artırımlarının Etkisi" konularını iyi bilmelisin.

Özetle; bir yatırımcının cebine giren para (temettü) ve elindeki malın değerindeki değişim (fiyat artışı) getiri hesabının ana maddeleridir. Halka arz oranı ise şirketin borsaya giriş stratejisiyle ilgilidir, yatırımcının kâr-zarar hesabına doğrudan girmez.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu çözmek için gelir tablosundaki dikey analiz mantığını ve işletmenin kârını nasıl bulacağımızı adım adım inceleyelim. Doğru cevap B şıkkı (12,5)'tir.

İşte adım adım çözüm ve mantığı:

1. Satışları (Net Satışlar) Bulalım Soruda bize "Faaliyet giderleri"nin 80.000 ₺ olduğu ve bunun dikey yüzdesinin %25 olduğu söylenmiş.

• Dikey Analiz Kuralı: Her kalemin değeri, Net Satışlar (Satışların Maliyeti + Faaliyet Giderleri + Diğer Giderler vb. toplamı değil, sadece Net Satışlar) üzerinden hesaplanır.
• Yani: Net Satışların %25'i = 80.000 ₺.

Buradan Net Satışları bulmak için basit bir oran kurabiliriz: $$Net Satışlar = \frac{80.000}{0,25} = 320.000 \text{ ₺}$$

• Kontrol: Net Satışlar 320.000 ₺ ise, bunun %25'i gerçekten 80.000 ₺ eder. Mantık doğru.

2. Faaliyet Kârını Hesaplayalım Gelir tablosu mantığı şöyledir: Net Satışlar - Satışların Maliyeti - Faaliyet Giderleri = Faaliyet Kârı

Elimizdeki veriler:

• Net Satışlar: 320.000 ₺
• Satışların Maliyeti: 200.000 ₺ (Soruda verilmiş)
• Faaliyet Giderleri: 80.000 ₺ (Soruda verilmiş)

Hesap: $$320.000 - 200.000 - 80.000 = 40.000 \text{ ₺ (Faaliyet Kârı)}$$

3. Faaliyet Kârının Dikey Yüzdesini Bulalım Şimdi bulduğumuz Faaliyet Kârı'nı (40.000 ₺), yine Net Satışlar (320.000 ₺) üzerinden yüzde olarak ifade edelim:

$$\text{Dikey Yüzde} = \left( \frac{40.000}{320.000} \right) \times 100$$ $$\text{Dikey Yüzde} = 0,125 \times 100 = \mathbf{12,5\%}$$

Cevap B şıkkıdır.

Neden Diğer Şıklar Yanlış?

• A) 10: Bu şık, muhtemelen Faaliyet Kârı'nı (40.000) yanlışlıkla Satışların Maliyeti'ne (200.000) bölerek bulunmuştur (40.000 / 200.000 = 0,20 değil, ama mantık hatası buradan kaynaklanabilir). Ya da 40.000'i 400.000'e bölüp yanlış yuvarlama yapılmıştır.
• C) 17,5: Bu şık, Faaliyet Kârı ile Faaliyet Giderlerinin toplamının (40.000 + 80.000 = 120.000) Net Satışlara bölünmesiyle (120.000 / 320.000 = 0,375) karıştırılmış olabilir veya hesap hatasıdır.
• D) 20: Bu şık, Faaliyet Kârı'nın (40.000) Satışların Maliyeti'ne (200.000) bölünmesiyle bulunmuştur (40.000 / 200.000 = 0,20). HATA: Dikey analizde payda her zaman Net Satışlar olmalıdır, Satışların Maliyeti değil.
• E) 37,5: Bu şık, Faaliyet Kârı (40.000) ile Faaliyet Giderleri (80.000) toplanıp Net Satışlara bölünmesiyle (120.000 / 320.000 = 0,375) bulunmuştur. Bu, kârı değil, giderler ve kârın toplamını gösterir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel konuyu iyi bilmelisiniz:

• Dikey Analiz (Yatay Analiz Değil): Gelir tablosunda tüm kalemlerin (Giderler, Kâr vb.) Net Satışlar üzerinden yüzde olarak ifade edildiğini bilmek. (Payda her zaman Net Satışlardır).

Bu soruda doğru cevap B şıkkıdır çünkü işletmenin 2023 ve 2024 yıllarındaki brüt kâr marjı hesaplandığında her iki yıl için de aynı oran olan %30 bulunur; bu da brüt kâr marjının sabit kaldığını gösterir. Hesaplamayı şöyle yapabiliriz: 2023 yılında brüt kâr marjı (Brüt Satış Kârı / Net Satışlar) 120.000 / 400.000 = %30 iken, 2024 yılında da bu oran 132.000 / 440.000 = %30 olarak değişmeden kalmıştır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğunu inceleyelim: A şıkkı yanlıştır çünkü faaliyet kârı (Brüt kâr - Faaliyet giderleri) 2023'te 40.000, 2024'te 40.000 olup artış olmamıştır; C şıkkı yanlıştır çünkü faaliyet kâr marjı da her iki yılda %10 olarak sabit kalmıştır; D şıkkı yanlıştır çünkü net satışlar ve faaliyet giderleri her ikisi de %10 oranında artmıştır, biri diğerinden fazla değildir; E şıkkı ise yanlıştır çünkü satışların maliyeti (Net Satışlar - Brüt Kâr) 2023'te 280.000 iken 2024'te 308.000'e yükselerek artmıştır.

Bu soruyu çözebilmek için brüt kâr marjı, faaliyet kârı ve kâr marjı oranlarının nasıl hesaplandığını ve bu oranların yıllar arasındaki değişimi analiz etmeyi bilmek gerekir.