2016/2 SGS Ticaret Hukuku Soruları ve Çözümleri

Bu soru, SMMM stajına hazırlanan bir öğrenci için Ticari İşletme kavramının temelini anlamak açısından çok önemlidir. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Gelin, bu cevabı neden doğru bulduğunu ve diğer şıkların neden elendiğini adım adım inceleyelim.

Neden C Şıkkı Doğru? (Doğru Cevap)

Soruda "ticari işletmenin unsurlarından biri değildir" diye soruluyor. Yani, bir işin ticari işletme sayılabilmesi için mutlaka tapu siciline tescilli olması gerekmez.

Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) göre bir işin ticari işletme olabilmesi için maddi ve manevi unsurların bir arada bulunması gerekir. Ancak tapu kaydı sadece bir şekil şartıdır (örneğin bir şirketin kuruluşu için gerekli olabilir), ticari işletmenin varlık şartı değildir.

• Örnek: Bir bakkal dükkanı açtınız. Dükkanın tapusu size ait olabilir veya kiralamış olabilirsiniz. Dükkanın tapu siciline "ticari işletme" olarak özel bir tescili yapılmaz. İşletmenin ticari niteliği, o işin süreklilik arz etmesi, bağımsız olması ve kâr amacı taşımasından gelir. Dolayısıyla "Tapu siciline tescilli olması" bir ticari işletme unsuru değildir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış? (Neden Elendi?)

Diğer şıkların hepsi, bir işin ticari işletme sayılabilmesi için olmazsa olmaz şartlardır. Eğer bu şartlardan biri eksikse, o iş ticari işletme sayılmaz.

• A) Esnaf faaliyeti sınırının aşılması: Ticari işletme ile esnaf faaliyeti arasındaki fark budur. Bir iş, esnafın yaptığı küçük çaplı işlerden (sadece kendi emeğiyle ve küçük çaplı) çıkıp, ticari bir boyuta (büyük çaplı, işçi çalıştırma, ticari kayıtlar vb.) ulaştığında ticari işletme olur. Bu bir unsurdur.
• B) Bağımsızlık: Ticari işletme, başkasının emrine girmeden, kendi iradesiyle yürütülen bir iştir. Eğer bir iş, bir başkasının emri altında (örneğin bir memur olarak) yapılıyorsa, o iş ticari işletme değildir. Bu bir unsurdur.
• D) Süreklilik: Ticari işletme, tek seferlik bir iş değil, sürekli olarak devam eden bir iştir. "Bir kereye mahsus" bir satış ticari işletme sayılmaz. Bu bir unsurdur.
• E) Gelir elde etme amacıyla işletilmesi: Ticari işletmenin temel amacı kâr elde etmektir. Eğer bir iş kâr amacı gütmüyorsa (örneğin bir dernek veya vakıf), ticari işletme sayılmaz. Bu bir unsurdur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1. ve 2. maddelerindeki "Ticari İşletme" tanımı ve unsurlarını iyi bilmelisin.

Özetle şunları ezberlemelisin:

• Ticari işletme bağımsız olmalıdır.
• Sürekli olmalıdır.
• Esnaf faaliyet sınırını aşmalıdır.
• Kâr amacı taşımalıdır.
• Tapu kaydı bir şart değildir.

Başarılar dilerim!

Bu soru, SMMM stajına girişte sıkça karşımıza çıkan ve Ticaret Unvanı kavramının en temel özelliğini ölçen çok önemli bir soru. Doğru cevap E şıkkıdır.

Gelin bu konuyu adım adım, sanki bir derste anlatıyormuşuz gibi açıklayalım:

Neden Doğru Cevap "E" (Tüm Türkiye'de Koruma Sağlar)?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) göre ticaret unvanının en belirgin özelliği ülke genelli koruma ilkesidir.

Bir ticaret unvanı, bağlı bulunduğu ilin ticaret siciline usulüne uygun olarak tescil edildiği an, o unvanın Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde korunmaya başlar.

• Mantığı şudur: Eğer bir şirket "İstanbul Ticaret Sicili"ne kayıtlıysa ve "ABC Lojistik" adını kullanıyorsa, bu isim sadece İstanbul'da değil, Ankara'da, İzmir'de veya Türkiye'nin herhangi bir başka yerinde başka bir şirket tarafından kullanılamaz.
• Hukuki Dayanak: Kanun, ticaret unvanlarının koruma alanını coğrafi sınırlara (il, bölge veya komşu il) bağlamamıştır. Tescil edildiği an, o unvanın benzeri veya aynı olan bir başka unvanın Türkiye'nin her yerinde tescil edilmesini engeller. Bu, ticari güvenliği sağlamak ve tüketicilerin kafasını karıştırmamak için getirilmiş bir kuraldır.

Dolayısıyla, unvanın koruma alanı tüm Türkiye ile sınırlıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden hatalı olduğunu kısaca inceleyelim:

• A, B ve C Şıkları (İl veya Bölge Sınırları): Bu şıklar, ticaret unvanının sadece bağlı olduğu ilde, komşu illerde veya coğrafi bölgede korunduğunu iddia eder. Bu yanlıştır. Eğer bu olsaydı, bir şirket İstanbul'da "XYZ" adını alıp, aynı adla Ankara'da başka bir şirket kurabilirdi. Bu durum ticari karışıklığa ve aldatmaya yol açar. Kanun bunu engellemek için korumayı ülke geneline yaymıştır.
• D Şık (Coğrafi Bölge): Ticaret unvanları bölge sınırlarıyla da korunmaz. Bir unvanın koruma alanı bölge değil, ülke sınırlarıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Türk Ticaret Kanunu'nda Ticaret Unvanı konusunu bilmelisin. Özellikle şu iki maddeyi ezberlemen gerekir:

• Unvanın Koruma Alanı: Ticaret unvanları Tüm Türkiye sınırları içinde korunur.
• Tescil Yeri: Unvan, bağlı bulunduğu ilin ticaret siciline tescil edilir, ancak koruma alanı bu ille sınırlı değildir.

Özetle: Ticaret unvanı tescil edildiği an, Türkiye'nin her yerinde "bu isim başka birine ait olamaz" kuralı devreye girer. Bu yüzden doğru cevap E seçeneğidir.

Başarılar dilerim!

Bu soru, SMMM stajına hazırlanan bir öğrenci için Limited Şirketlerde Sermaye Taahhüdü konusundaki en temel kurallardan birini ölçüyor. Doğru cevap D şıkkıdır.

Gelin, bu kuralı neden böyle bildiğini adım adım ve basit bir dille açıklayalım.

Neden Doğru Cevap D (Vadesi Gelmiş Alacaklar)?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) göre, limited şirketlerde sermaye olarak nakit veya nakde çevrilebilir malvarlığı hakları getirilebilir.

Buradaki en önemli kural şudur: Sermaye olarak getirilecek hakların, şirketin borçlarını ödemek için hemen kullanılabilecek durumda olması gerekir.

• Vadesi gelmiş alacaklar: Bir şirketin, başkasından tahsil edebileceği ve vadesi dolmuş olan alacakları, nakde hemen çevrilebilir bir değerdir. Bu nedenle TTK'ya göre bunlar sermaye olarak kabul edilir.
• Vadesi gelmemiş alacaklar ise ise, henüz tahsil edilemeyeceği için sermaye olarak getirilemez. Soruda "vadesi gelmiş" ifadesi geçtiği için bu şık doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklerin neden kabul edilmediğine bakalım:

• A) Üzerinde rehin hakkı bulunan gayrimenkuller: Gayrimenkuller sermaye olabilir ancak üzerinde rehin (borçtan kaynaklanan bir hak) varsa, bu mülkün tam mülkiyeti şirketin elinde değildir. Rehinli mallar, şirketin borçlarını ödemek için serbestçe kullanılamaz. Bu yüzden sermaye olamaz.
• B) Üzerinde haciz bulunan motorlu araçlar: Haciz, bir malın yasal bir şekilde el konulması veya satılamaz hale getirilmesidir. Hacizli bir mal, şirketin borçlarını ödemek için kullanılamaz. Bu yüzden sermaye olarak getirilemez.
• C) Ticari itibar: Ticari itibar (marka değeri, müşteri kitlesi vb.) somut bir mal veya hak değildir. TTK'ya göre limited şirketlerde sermaye olarak somut olmayan haklar (ticari itibar gibi) getirilemez. Sadece somut mallar veya nakde çevrilebilir alacaklar olabilir.
• E) Kişisel emek: Bu, limited şirketler için en sık yapılan hatadır. Limited şirketlerde sermaye olarak kişisel emek getirilemez. (Not: Bu kural Sermayeli Şirketlerde de geçerlidir, ancak Anonim Şirketlerde "iş ve emek" sermaye olarak kabul edilebilir. Ancak Limited Şirketlerde kesinlikle yasaktır).

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu Madde 540'ı ve Limited Şirketlerde Sermaye Taahhüdü konusunu iyi bilmelisin.

Özetle hatırlaman gereken kural: Limited şirketlerde sermaye; nakit, nakde çevrilebilir mallar veya vadesi gelmiş alacaklar olabilir. Ancak üzerinde rehin, haciz gibi yükümlülükler olan mallar, somut olmayan haklar (ticari itibar) ve kişisel emek sermaye olarak kabul edilmez.

Başarılar dilerim!

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru, Kambiyo Senetleri (Bono, Poliçe ve Çek) ile ilgili temel özelliklerini sorguluyor.

Doğru cevap D şıkkıdır. Şimdi gel, neden D'nin doğru cevap (yani senetlerin ortak özelliği olmadığı şık) olduğunu adım adım açıklayalım.

Neden D Şıkkı Doğru Cevap?

Soruda "ortak özelliklerden değildir" diye soruluyor. Yani, diğer şıklarda senetlerin ortak bir özelliği varken, D şıkkında senetlerin ortak bir özelliği olmadığı veya yanlış bir ifade olduğu durumu arıyoruz.

D şıkkı şunu diyor: "Kambiyo senetleri, metninde lehtar adı yerine 'hamiline' kaydına yer verilerek hamiline yazılı olarak düzenlenebilirler."

Buradaki kural şudur:

• Bono ve Poliçe: Bu senetler Hamiline Yazılı olarak düzenlenebilirler. Yani senedin üzerinde "Hamiline" yazabilir ve kim elinde tutuyorsa ona ödenir.
• Çek: Çek senetleri asla Hamiline Yazılı olamaz! Çek senetleri mutlaka Lehtar Yazılı (isimli) olmalıdır. Çekin üzerinde "Hamiline" yazılırsa, o çek geçersiz olur.

Sonuç: Kambiyo senetlerinin (Bono, Poliçe ve Çek) ortak özelliği "Hamiline yazılabilirlik" değildir. Çünkü Çek bu özelliği taşımaz. Dolayısıyla bu madde, kambiyo senetlerinin ortak özelliği değildir. Bu yüzden D şıkkı sorunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru İfadeler)?

Diğer şıkların hepsi kambiyo senetlerinin ortak ve doğru özellikleridir, bu yüzden onları "yanlış" seçemeyiz:

• A Şıkkı (Doğru): Kambiyo senetleri, bir alacak hakkını ispatlayan senetlerdir. Bu ortak bir özelliktir.
• B Şıkkı (Doğru): Kambiyo senetleri sadece Bono, Poliçe ve Çek'ten oluşur. Sayıları sınırlıdır (sınırlı sayı ilkesi). Bu da ortak bir özelliktir.
• C Şıkkı (Doğru): Eğer senette "Hamiline" yazılmamışsa ve lehtarın adı yazılmışsa, kanunen "Emre Yazılı" senet kabul edilir. Bu ortak bir kuraldır.
• E Şıkkı (Doğru): Kambiyo senetlerinde hak talep edebilmek için senedin sahibine ibraz edilmesi (sunulması) gerekir. Bu da ortak bir özelliktir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Ticari Hukuk dersinin "Kambiyo Senetleri" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şu iki kuralı ezberlemelisin:

• Kambiyo Senetlerinin Türleri: Sadece Bono, Poliçe ve Çek'tir.
• Çekin Özel Kuralı: Çek senetleri Hamiline yazılı olamaz, mutlaka Lehtar yazılı olmalıdır. (Bono ve Poliçe ise hamiline yazılabilir).

Özetle: Sınavda "ortak özellik" sorulduğunda, bir senet türünün (Çek) bu özelliği taşımaması, o şıkkın "ortak özellik değildir" cevabı olmasını sağlar.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi adım adım inceleyelim. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır. Gelin, nedenini ve diğer şıkların neden geçersiz olduğunu basit bir dille açıklayalım.

Neden Doğru Cevap "B" (Yalnız II)?

Bu sorunun kalbi Çek Kanunu'ndaki "İbraz Yeri" ve "İbraz Süresi" kurallarına dayanır.

• İbraz Yeri Kuralı: Çek, düzenleme yerindeki şubeye ibraz edilir. Soruda çekin düzenleme yeri Ankara ve muhatap banka Ankara Yenimahalle Şubesi olarak belirtilmiştir.
• Durum II'yi inceleyelim: Çek, 29.04.2016 tarihinde İstanbul Beşiktaş Şubesine ibraz edilmiştir.
• Kural: Çek, düzenleme yerinden başka bir yere (burada İstanbul'a) ibraz edilemez. Eğer çek yanlış şubeye ibraz edilirse, banka bu ibrazı geçersiz kabul eder ve ödeme yapmaz.
• Sonuç: Banka, çekin yanlış şubeye ibraz edildiğini bildiği için "karşılıksızdır" işlemi yapmaz. Çünkü ibraz usulüne aykırıdır. Dolayısıyla II. ifade doğrudur: "Karşılıksızdır işlemi yapılmamalıdır."

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer durumları neden reddettiğimizi görelim:

• I. Şık Neden Yanlış?
• Durum: Çek, 15.04.2016 tarihinde doğru şubeye (Ankara Yenimahalle) ibraz edilmiştir.
• Kural: Çek Kanunu'na göre, çekin ibraz süresi 10 gündür. Çek 11.04.2016'da düzenlendiğine göre, ibraz süresi 21.04.2016'ya kadar geçerlidir. 15.04.2016 tarihi bu sürenin içindedir.
• Hata: Çek süresi içinde ve doğru şubeye ibraz edildiğinde, banka ödemeyi yapmak zorundadır. Bankanın "ödemeyi yapar mı yapmaz mı danışmalıyım" demesi veya müşterinin (Ahmet Tuna'nın) ödeme yapmasını engelleyebilmesi yanlıştır. Banka, süresi içinde ve usulüne uygun ibrazda, hesabında para varsa derhal ödemek zorundadır. Müşteri, ibraz süresi içinde iken bankanın ödeme yapmasını engelleyemez.

• III. Şık Neden Yanlış?
• Durum: Çek, 03.03.2016 tarihinde ibraz edilmiştir.
• Kural: Çek 11.04.2016 tarihinde düzenlenmiştir.
• Hata: Bir çek, düzenleme tarihinden önce ibraz edilemez. 03.03.2016 tarihi, 11.04.2016 tarihinden öncedir. Bu bir "geçmiş tarihli" değil, "gelecek tarihli" (yani henüz düzenlenmemiş) bir ibraz durumudur. Banka, henüz düzenlenmemiş bir çek için işlem yapamaz. Dolayısıyla "karşılıksızdır işlemi yapılmalıdır" ifadesi de mantıksızdır; çünkü bu bir ibraz hatasıdır, banka işlemi reddeder.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel kuralı mutlaka bilmelisiniz:

• Çek İbraz Yeri: Çek, düzenleme yerindeki şubeye ibraz edilir. Başka bir şubeye ibraz edilirse ibraz geçersiz sayılır.
• Çek İbraz Süresi: Çek, düzenleme tarihinden itibaren 10 gün içinde ibraz edilir. Bu sürenin dışına çıkılırsa çek geçersiz olur. Ayrıca bir çek, düzenleme tarihinden önce ibraz edilemez.

Özetle:

• I. şıkta ibraz süresi içinde ve doğru şubeye yapılmış, banka ödeme yapmak zorundadır (Yanlış).
• II. şıkta ibraz yeri yanlış (İstanbul), banka işlem yapmaz (Doğru).
• III. şıkta ibraz tarihi düzenleme tarihinden önce (Geçersiz), banka işlem yapmaz (Yanlış ifade).

Bu mantıkla doğru cevap B şıkkıdır.