2026/1 SGS Ticaret Hukuku Soruları ve Çözümleri

Doğru cevap A şıkkıdır çünkü TTK'nın 4. maddesine göre bir dava ya konusu kanunda sayıldığı için (mutlak ticari dava) ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olduğu için (nispi ticari dava) ticari dava olur. Esnaf tacir değildir; bu nedenle esnaf ile anonim şirket arasındaki satım sözleşmesi her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili sayılamaz. Konusu da TTK 4'te sayılan hususlardan olmadığından bu uyuşmazlık ticari dava değildir.

B şıkkı yanlıştır çünkü acentenin denkleştirme talebi TTK'da düzenlenmiştir ve TTK'dan doğan dava mutlak ticari davadır. C şıkkı yanlıştır çünkü bankacılık ve kredi işlemlerine ilişkin düzenlemelerden doğan uyuşmazlıklar taraf esnaf olsa da mutlak ticari davadır. D şıkkı yanlıştır çünkü marka taklidi fikrî mülkiyet mevzuatından doğar ve mutlak ticari dava sayılır. E şıkkı yanlıştır çünkü bir esnafın ürünleri hakkında gerçeğe aykırı beyanda bulunmak TTK'da düzenlenen haksız rekabet hâlidir ve bundan doğan dava mutlak ticari davadır.

Bilinmesi gereken kural: Esnafla yapılan sıradan bir sözleşmeden doğan uyuşmazlık, konusu TTK 4'te sayılmıyorsa ticari dava sayılmaz.

Bu soru, SMMM stajı ve genel ticaret hukuku derslerinin en temel ve en sık sorulan konularından biri olan "Tescilin Kurucu Etkisi" ile ilgilidir. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Gelin bu konuyu basit bir örnekle ve madde madde inceleyelim.

Neden C Şıkkı Doğru? (Kurucu Etki Nedir?)

Ticaret siciline yapılan tescilin "kurucu" etkisi olması demek şudur: Bir şeyin hukuki varlık kazanması veya geçerli olması için sicile tescil edilmesi şarttır. Yani, tescil yapılmadan önce o iş hukuki olarak hiç var olmamıştır. Tescil yapıldığı an doğar.

Şimdi sorudaki maddeleri tek tek bakalım:

• I. Ticaret şirketlerinin tüzel kişilik kazanması:
• Doğru. Bir şirket kurarken, imzaları atıp sözleşmeyi hazırladığınızda şirket henüz hukuki bir varlık değildir. Sadece "kurulma aşamasındadır". Şirketin tüzel kişilik kazanması (yani şirketin yasal bir varlık olarak doğması) sadece ticaret siciline tescil yapıldığı an gerçekleşir. Tescil yoksa şirket yok demektir. Bu, kurucu etkidir.

• II. Ticaret şirketlerinin birleşmesinin, bölünmesinin ve tür değiştirmesinin geçerlilik kazanması:
• Doğru. İki şirket birleştiğini veya bir şirketin başka bir türe dönüştüğünü düşünün. Bu işlemler, ticaret siciline tescil edilene kadar geçersizdir. Tescil yapılmadan önceki birleşme, bölünme veya tür değişikliği hukuki olarak hiçbir sonuç doğurmaz. Tescil, bu işlemin "doğduğu" andır. Bu da kurucu etkidir.

• IV. Anonim şirket esas sözleşmesinin değiştirilmesi hakkındaki genel kurul kararlarının hüküm ifade etmesi:
• Doğru. Bir anonim şirketin esas sözleşmesini değiştirmek için genel kurul kararı alınır. Ancak bu değişiklik, ticaret siciline tescil edilene kadar hüküm ifade etmez (yani geçerli olmaz). Tescil yapılmadan önceki değişiklik, şirketin ve ortakların üzerinde bağlayıcı değildir. Tescil, değişikliğin "doğduğu" andır. Bu da kurucu etkidir.

Sonuç: I, II ve IV maddeleri için tescil yapılmadan önce hukuki bir varlık veya geçerlilik yoktur. Bu yüzden bunlarda tescil "kurucu" etkiye sahiptir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış? (III. Maddeyi Neden Dışladık?)

• III. Gerçek kişi tacir bakımından tacir sıfatının kazanılması:
• Yanlış. Gerçek kişi tacirler (örneğin bir bakkal, bir esnaf veya bir serbest meslek erbabı) ticaret siciline tescil yapılmadan da tacir sıfatını kazanabilirler.
• Kural: Gerçek kişi tacirler için tescil "bildirim" (ilam) etkindir. Yani, tacir sıfatını ticari işe başladıkları an kazanırlar. Sadece bu durumu üçüncü kişilere (bankalar, müşteriler, devlet) bildirmek için sicile tescil yaptırırlar. Tescil yapılmazsa tacir sıfatı kaybolmaz, sadece üçüncü kişilere karşı ilam edilemez. Bu yüzden bu madde "kurucu" etki değildir.

Bu nedenle, III. maddeyi içeren B, D ve E şıkları elenir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Ticaret Siciline Tescilin Etkisi" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şu ayrımı ezberlemelisin:

• Kurucu Etki: Tescil yapılmadan önce hukuki varlık yoktur. (Örnek: Şirketin kuruluşu, birleşme, bölünme, esas sözleşme değişiklikleri).
• İlam (Bildirim) Etki: Tescil yapılmadan önce hukuki varlık vardır, sadece üçüncü kişilere karşı bildirilmemiştir. (Örnek: Gerçek kişi tacirlerin tacir sıfatı).

Özetle:

• Şirket kurma, birleşme, bölünme ve sözleşme değişikliği için tescil şarttır (Kurucu Etki).
• Gerçek kişi tacirlik için tescil bildirim amaçlıdır (İlam Etki).

Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır çünkü 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 332. maddesine göre esas sermaye sistemindeki anonim şirketlerin asgari sermayesi, 2024 başından itibaren yürürlüğe giren Cumhurbaşkanı kararıyla 250.000 TL'ye yükseltilmiştir. Bu nedenle asgari sermayenin 50.000 TL olduğu ifadesi güncel mevzuata göre yanlıştır.

A şıkkındaki ifade doğrudur çünkü TTK, pay sahibi olan bir veya daha fazla kurucuyla anonim şirket kurulmasına izin verir. C şıkkındaki ifade doğrudur çünkü gerçek kişiler de tüzel kişiler de anonim şirkete kurucu olabilir. D şıkkındaki ifade doğrudur çünkü kuruluşu izne bağlı anonim şirketler Ticaret Bakanlığının tebliğiyle belirlenir, bunların dışındakiler izin almadan kurulur. E şıkkındaki ifade doğrudur çünkü anonim şirket, kanunen yasaklanmamış her türlü ekonomik amaç ve konu için kurulabilir.

Bilinmesi gereken kural: Anonim şirketin asgari esas sermayesi TTK m.332'de düzenlenir ve Cumhurbaşkanı kararıyla artırılabilir; güncel tutar 250.000 TL'dir.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir ders çalışıyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Hadi gel, neden C şıkkının yanlış olduğunu ve diğerlerinin neden doğru olduğunu birlikte inceleyelim.

🎯 Neden C Şıkkı Yanlış? (Doğru Cevap)

Bu şıkta şunu söylüyor: "Emre yazılı bir senette hamiline ciro yapılması senedi hamiline yazılı hâle getirir."

Bu ifade yanlıştır ve ticaret hukukunda çok önemli bir kural vardır: Hamiline ciro yapılamaz.

• Kural: Eğer bir senet "Emre yazılı" ise (yani kime yazıldıysa o kişiye ödenir), bu senete "Hamiline" diye ciro yapılamaz. Eğer biri bunu yaparsa, bu ciro geçersizdir (batıldır).
• Sonuç: Senet, hamiline ciro yapılsa bile "Hamiline yazılı" senet haline gelmez. Senet hala "Emre yazılı" senet olarak kalır. Yani, senedin hamiline yazılı hale gelmesi için senedin başından itibaren "Hamiline yazılı" olması gerekir veya emre yazılı senet üzerinde başka bir ciro usulü uygulanabilir, ancak doğrudan "Hamiline ciro" ile senet hamiline yazılı senet olamaz.

Bu yüzden C şıkkı, kurala aykırı olduğu için sorunun yanlış olan şıkkıdır ve doğru cevap budur.

❌ Diğer Şıklar Neden Doğru? (Yani Neden Cevap Değiller?)

Şimdi diğer şıkların neden doğru olduğunu (yani neden sorunun cevabı olmadığını) kısaca görelim:

• A) Kısmi ciro batıldır: Doğrudur. Bir senedin sadece bir kısmını (örneğin 1000 TL'lik senedin sadece 500 TL'sini) başkasına devredemezsiniz. Kısmi ciro yapılamaz, bu batıldır.
• B) Cironun kayıtsız ve şartsız olması gerekir: Doğrudur. Ciroda "Şartlı ciro" yapılamaz. Eğer ciroda bir şart yazılırsa (örneğin "X işi bitince ödeyeceğim" gibi), o şart yazılmamış sayılır ve ciro kayıtsız ve şartsız ciro olarak kabul edilir.
• D) Ciro, senede bağlı olan "alonj" denilen ayrı bir kâğıt üzerine de yapılabilir: Doğrudur. Eğer senetin arkası dolarsa, senete ek olarak "alonj" (ek kağıt) yapıştırılır ve ciro oraya yapılır. Bu yasal bir yoldur.
• E) Lehine ciro yapılan kişinin ciroda gösterilmesine gerek yoktur: Doğrudur. Hamiline ciro yapılmaz ama emre yazılı senette, ciro yapan kişi sadece senedi imzalar. Ciro alan kişinin adını yazmak zorunda değildir; senet o kişiye geçmiş olur.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Ticaret Hukuku dersinin "Kambiyo Senetleri" konusundaki "Ciro" bölümünü iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Kısmi ciro neden yapılamaz?
• Şartlı ciro nasıl değerlendirilir?
• Hamiline ciro yapılabilir mi? (Cevap: Hayır, emre yazılı senette hamiline ciro yapılamaz, bu batıldır.)
• Alonj nedir ve ne zaman kullanılır?

Özetle: Soruda "Hamiline ciro yapılması senedi hamiline yazılı hale getirir" denerek bir kuralın yanlış bir şekilde işlendiği belirtilmiş. Bu kuralın yanlış olduğunu bildiğin için C şıkkını işaretlemelisin.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca sana derste anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Öncelikle neden A şıkkının doğru olduğunu tek tek inceleyelim. Soruda bize şirket türlerini ve bunların kurulabilmesi için gereken en az ortak sayısını bulmamız isteniyor. Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) ve ilgili mevzuata göre şirket türlerinin ortak sayıları şöyledir:

• Adi Şirket (a): Ticaret Kanunu'na göre adi şirketin kurulabilmesi için en az 2 ortak gerekir. (Bir kişiyle kurulamaz).
• Kollektif Şirket (b): Bu şirket türü de en az 2 ortakla kurulabilir.
• Anonim Şirket (c): Anonim şirketler için en az 1 ortak yeterlidir. (Tek kişiyle kurulabilir).
• Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket (d): Bu şirket türü, en az 5 ortakla kurulabilir. (Bu, diğerlerinden farklı olarak daha yüksek bir sayı gerektirir).
• Limited Şirket (e): Limited şirketler en az 1 ortakla kurulabilir. (Tek kişiyle kurulabilir).
• Kooperatif (f): Kooperatiflerin kurulabilmesi için en az 7 üye gerekir.

Şimdi bu bilgileri harflerle eşleştirelim:

• a = 2
• b = 2
• c = 1
• d = 5
• e = 1
• f = 7

Bu sıralamayı A şıkkındaki tablo ile karşılaştırdığımızda: 2 2 1 5 1 7 şeklinde tam olarak eşleşiyor. Bu yüzden doğru cevap A'dır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklarda yukarıda belirttiğimiz kurallardan biri veya birden fazla hata içeriyor:

• B Şıkkı: Limited şirketin (e) ortak sayısını 2 olarak göstermiş. Oysa Limited şirket en az 1 ortakla kurulabilir. Bu yüzden yanlıştır.
• C Şıkkı: Anonim şirketin (c) ortak sayısını 5, Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit şirketin (d) ortak sayısını 2 olarak göstermiş. Bu tamamen ters ve hatalı eşleştirmelerdir.
• D Şıkkı: Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit şirketin (d) ortak sayısını 2 ve Kooperatifin (f) ortak sayısını 5 olarak göstermiş. Oysa Komandit şirket en az 5, Kooperatif en az 7 ortak ister.
• E Şıkkı: Anonim şirketin (c) ortak sayısını 5 ve Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit şirketin (d) ortak sayısını 5 olarak göstermiş. Anonim şirketin en az 1 ortakla kurulabileceği hatası buradadır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Türk Ticaret Kanunu (TTK)'na göre şirket türlerinin kuruluş şartlarını ve asgari ortak sayılarını ezberlemeniz veya kaynaklardan hızlıca bulabilmeniz gerekir.

Özetle şu kuralları hatırlamanız yeterli:

• Adi ve Kollektif: En az 2 ortak.
• Anonim ve Limited: En az 1 ortak.
• Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit: En az 5 ortak.
• Kooperatif: En az 7 üye.

Başarılar dilerim!

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi analiz etmelisin. Soru, Çek Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu'ndaki muhatap bankanın (çekin yazıldığı bankanın) sorumluluklarını sorguluyor.

Gelin şıkları tek tek inceleyelim ve neden doğru cevabın C olduğunu adım adım görelim.

🎯 Neden Doğru Cevap "Yalnız III" (C Şıkkı)?

III. Madde: "Hesapta kısmi karşılık varsa, hamilin talebi üzerine muhatap banka kısmi karşılığı ödemek zorundadır."

Bu ifade doğrudur. Çek Kanunu'nun 10. maddesine göre, çekin muhatap bankası, çekin ön yüzüne yazılan tutar kadar para yoksa bile, hesabında mevcut olan kısmi bakiyeyi ödemekle yükümlüdür. Yani banka, "Hesabında 1000 TL var ama çek 5000 TL ise, 1000 TL'yi ödemem, hiç ödemem" diyemez. Mümkün olan kısmı ödemek zorundadır. Bu kural, çekin ticari hayatın akışını bozmaması ve hamile (çek elinde olan kişiye) bir miktar bile olsa para ödenmesi için konulmuştur.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış?

I. Madde: "Muhatap banka, çekin ön yüzüne atacağı bir imza ile çekin asıl borçlusu sıfatını kazanabilir."

Bu ifade yanlıştır.

• Neden? Çek işleminde asıl borçlu çeki çıkaran kişidir (çekin sahibidir). Muhatap banka ise sadece hesabındaki parayı ödeyen bir aracıdır.
• Banka, çekin ön yüzüne imza atsa bile bu imza onu "asıl borçlu" yapmaz. Banka, çekin arkasına "aval" verirse (II. maddeye bakalım) o zaman bir borçlu olur, ancak ön yüzüne imza atmak onu asıl borçlu yapmaz. Çekin ön yüzündeki imza sadece bankanın hesabı olduğunu ve parayı ödeyeceğini beyan eder.

II. Madde: "Muhatap banka çekin ön yüzüne açıkça 'avalimdir' yazarsa çeke aval vermiş olur."

Bu ifade de yanlıştır.

• Neden? Çek Kanunu'na göre aval (garanti) verme işlemi, çekin arkasında veya çekin ön yüzünde değil, çekin arkasında yapılır.
• Eğer banka çekin ön yüzüne "avalimdir" yazarsa, bu bir aval değil, bankanın hesabın varlığını ve parayı ödemeyi kabul ettiğini belirten bir beyandır. Ancak yasal olarak aval, çekin arkasına veya çekin ön yüzünde değil, çekin arkasına yazılır. Daha basit bir ifadeyle: Aval, çekin arkasına yazılır. Ön yüzüne yazılan "avalimdir" ibaresi, bankayı aval veren bir borçlu yapmaz; banka sadece hesabındaki parayı ödemekle yükümlü kalır. Aval vermek için imza ve "avalimdir" ibaresi çekin arkasında olmalıdır.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel kuralı ezberlemeniz gerekir:

• Kısmi Karşılık Kuralı: Hesapta para yoksa bile, varsa kısmi bakiye mutlaka ödenmelidir. Banka "hiç ödemem" diyemez.
• Aval Verme Yeri: Çekte aval (garanti) verme işlemi çekin arkasında yapılır. Ön yüzüne yazılan aval ibaresi yasal olarak aval sayılmaz.

Özetle:

• I. Yanlış (Banka asıl borçlu olamaz).
• II. Yanlış (Aval arkaya yazılır, öne değil).
• III. Doğru (Kısmi bakiye ödenmelidir).

Bu nedenle doğru cevap C) Yalnız III seçeneğidir.

Başarılar dilerim!