2016/3 SGS Türkçe Soruları ve Çözümleri

Doğru cevap C. III. cümlede "Yürüdü gitti" ve "fark etti" doğru yazılmıştır; "etmek" yardımcı fiiliyle kurulan birleşik fiilde ses düşmesi ya da türemesi olmadığı için sözcükler ayrı yazılır. Diğer cümlelerde yazım yanlışı vardır: I'de "gitdikçe" sözcüğünde ünsüz benzeşmesi dikkate alınmamıştır, doğrusu "gittikçe"dir. II'de "bir birinden" bitişik yazılmalıdır: "birbirinden". IV'te "yarımyamalak" ikilemesi ayrı yazılır: "yarım yamalak". V'te pekiştirme sıfatı "bom boş" bitişik yazılır: "bomboş".

Doğru cevap B. Tanımlama, bir kavramın ya da varlığın "... nedir?" sorusuna cevap verecek biçimde açıklanmasıdır; parçada herhangi bir kavramın tanımı yapılmamıştır. Diğer anlatım özellikleri parçada vardır: iki noktadan sonra "Bağırıp çağırmalar, masaya vurmalar, kuşkulu sert bakışlar" sıralanarak "korkunç bir kavga" yargısı örneklerle somutlaştırılmıştır (A). "gürültü", "bağırıp çağırmalar" işitme; "baktılar", "sert bakışlar" görme duyusuna seslenir (C). "aşağı yukarı", "hızlı hızlı", "bağırıp çağırmalar" ikilemedir (D). Olaylar zaman sırasıyla, hareket içinde anlatıldığı için öyküleme kullanılmıştır (E).

Doğru cevap D. Atasözü, araba devrildikten, yani zarar gerçekleştikten sonra "şuradan gitseydin" diye yol gösterenlerin çoğaldığını anlatır. Böyle sonradan gelen akıl ve öğütler durumu değiştirmediği için bir işe yaramaz. Bu anlam "İş işten geçtikten sonra verilen öğüdün değeri yoktur." cümlesiyle karşılanır. A acelecilik, B zarardan ders çıkarma, C başarı için yöntem, E ise başkalarının akıl verebileceği düşüncesiyle ilgilidir; bunların hiçbiri atasözündeki "geç kalmış öğüt" vurgusunu taşımaz.

Doğru cevap A. Cümle "ve" bağlacıyla birleşmiş iki yargıdan oluşur. İlk yargının öznesi "çalışanların hepsi"dir; ikinci yargıda da iş bırakacağını söyleyenler aynı kişilerdir. Aynı kişileri anlatan "herkes" sözcüğünün ayrıca kullanılması anlamca gereksizdir ve söyleyişi ağırlaştırır; ortak özne yeterlidir: "Yaşananlardan sonra çalışanların hepsi maaşına zam istedi ve iş bırakma eylemi yapacağını söyledi." Her iki yargıda yüklem vardır (C değil), özne ile yüklem kişi ve sayıca uyumludur (B değil), nesneler yerindedir (E değil) ve fazladan bir tümleç bulunmaz (D değil).

Doğru cevap D. Verilen cümlede "yalnız" sözcüğü iki yargı arasında "ama, fakat, ancak" anlamında bağlaç olarak kullanılmıştır: söylenenler güzeldir, ama topluma uygun değildir. D'deki "Giderim yalnız arkadaşlarımı da yanımda götürmek isterim." cümlesinde de "yalnız" iki yargıyı bağlayan ve bir kısıtlama/şart getiren "ama" anlamındadır. Diğerlerinde farklı anlamlar vardır: A ve E'de "yalnız" "sadece, yalnızca" anlamında zarf olarak kullanılmıştır; B'de "tek başına, kimsesiz" anlamında, C'de ise "kimsesiz, yanında kimse olmayan" anlamında sıfattır.

Doğru cevap A. Parçanın son cümlesi "kendilerini büyük yazar sanan kişiler"in söyleyecek sözü olmayan, yapma bir gölgeye bel bağlayan yazarlar olduğunu söyler. Yani kendini büyük yazar hissedenler asıl büyük yazarlar değildir; A bu yargının tam tersini ileri sürdüğü için söylenemez. Diğerleri parçadan çıkar: sözü olmayanın yazarlığı "yapma gölge"dir (B); yazarı çağı olmayan kılan, başkasının söyleyemeyeceği sözü söylemesidir (C); bu yazarlar ömür boyu "bir iki söz" söyler, yani çok değil öz yazar (D); sözü olmayanın adının çevresinde gölge ancak "bir süre" dolaşır, sonra unutulur (E).

Doğru cevap E. "öğrenirsen" sözcüğündeki "-se" koşul ekiyle, "bildiklerini yineleyerek konuşmama" yargısının gerçekleşmesi başkalarını dinlemeyi öğrenme şartına bağlanmıştır. Koşul-sonuç ilişkisi burada açıkça kurulmuştur. Diğer cümlelerde yargı bir koşula bağlanmaz: A'da "-malı" gereklilik bildirir, "yemeden önce" ise zaman ifadesidir; B'de "için" amaç bildirir; C'de öğüt ve gerekçe vardır (taş atma, çünkü üstüne sıçrar); D'de "Bakarsın" olasılık anlamı katar, yargı bir şarta bağlı değildir.