Soru 1 · 2026/1 · Türkçe
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kalıp söz (deyim, atasözü), anlamına uygun bir bağlamda kullanılmamıştır?
- A)Haceli’ye on yıl verirlerse ailesi dağılır, ocağı söner.
- B)Kış ortasında buz gibi soğuk su içersen otuz iki dişine keman çaldırırsın.
- C)Seher Hanım parasını boşa harcamaz, gerekli yere harcar; parayı araya değil paraya verir.
- D)İşsiz kaldığım günlerde mutfağımız tamtakırdı; mutfağa sıçan düşse başı yarılırdı.
- E)Çok satan kitaplar yayımlayan Haşmet Kitabevi, bu sayede sermayeyi kediye yükledi.
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E. "Sermayeyi kediye yüklemek" deyimi "elindeki parayı, sermayeyi tüketmek; iflas etmek, işleri bozulmak" anlamına gelir. E seçeneğinde ise kitabevinin çok satan kitaplar yayımladığı, yani işlerinin iyi gittiği anlatılmakta ve deyim bu başarının sonucu gibi kullanılmaktadır. Olumlu bir durumu anlatan bağlamda iflas anlamındaki deyim kullanıldığı için deyim anlamına uygun kullanılmamıştır. Diğer seçeneklerde kalıp sözler yerindedir: A'da "ocağı sönmek" ailenin dağılması, B'de "otuz iki dişine keman çaldırmak" dişleri çok üşütmek, C'de "parayı paraya vermek" parayı yerinde harcamak anlamındadır. D'de "mutfağa sıçan düşse başı yarılır" ise evde yiyecek hiçbir şey kalmadığını anlatır.
Soru 2 · 2026/1 · Türkçe
Bolu’nun «kuzeydoğusunda» yer alan Yedigöller «Millî» Parkı, her yıl binlerce «doğaseverin» akınına uğruyor. Buraya Bolu ve Mengen dışında, Zonguldak’ın «simidi» ve bastonuyla ünlü Devrek ilçesinden de ulaşılabiliyor. OGM, bölgedeki «alt yapı» ile ilgili sorunları çözdüğünde buraya gelen ziyaretçi sayısı kısa zamanda ikiye katlanacaktır.
Bu metindeki altı çizili sözcüklerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A)“Millî” sözcüğündeki düzeltme işareti gereksiz kullanılmıştır.
- B)“alt yapı” sözcüğü, kural gereği bitişik yazılmalıydı.
- C)“kuzeydoğusunda” sözcüğü ara yön olduğu için ayrı yazılmalıydı.
- D)Türkçede “sever” ile biten bütün sözcükler ayrı yazıldığı için “doğasever”in de ayrı yazılması gerekir.
- E)“Simidi” sözcüğü “simiti” şeklinde yazılmalıydı; çünkü ünlüyle başlayan bir ek alsa bile, bu sözcüğün son ünsüzü yumuşamaz.
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B. Türk Dil Kurumu yazım kılavuzuna göre "alt" ve "üst" sözcükleriyle kurulan ve kavram bildiren birleşik sözcükler bitişik yazılır: altyapı, üstyapı, altküme. Bu nedenle metindeki "alt yapı" yazımı yanlıştır; "altyapı" biçiminde bitişik yazılmalıydı. Diğer yargılar yanlıştır: "Millî" sözcüğündeki düzeltme işareti nispet ekini gösterdiği için gereklidir (A). Ara yön adları "kuzeydoğu, güneybatı" biçiminde bitişik yazılır (C). "-sever" ile kurulan birleşik sözcükler (doğasever, hayvansever, vatansever) bitişik yazılır (D). "Simit" sözcüğü ünlüyle başlayan ek aldığında son ünsüzü yumuşar: simidi (E). Bu nedenle söylenebilecek tek yargı B'dir.
Soru 3 · 2026/1 · Türkçe
I. Güneşin yeni doğduğunu sana haber veriyorum
II. Yağmurun hafifliğini, toprağın ağırlığını
III. Ve bütün varlığımla kara yılan seni çağırıyorum
IV. Seni çağırıyorum parmaklarımdan süt içmeğe
V. Pamuğun ağırlığını yapan dağın hafifliğini
Yukarıdaki şiirin numaralanmış dizeleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A)I. dizede zarf görevinde bir sözcük vardır.
- B)II. dizede belirtili isim tamlamaları vardır.
- C)III. dizede iyelik eki almış sıfat tamlaması vardır.
- D)IV. dizede işaret sıfatı ve niteleme sıfatı vardır.
- E)V. dizede sıfat-fiil eki almış bir sözcük vardır.
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D. IV. dize "Seni çağırıyorum parmaklarımdan süt içmeğe" sözcüklerinden oluşur: "seni" zamir, "çağırıyorum" fiil, "parmaklarımdan" ve "süt" ad, "içmeğe" ise ad-fiildir. Dizede bir adı gösterme yoluyla belirten işaret sıfatı (bu, şu, o) da bir adı niteleyen niteleme sıfatı da yoktur; bu nedenle D söylenemez. Diğer yargılar doğrudur: I. dizede "yeni" sözcüğü "doğduğunu" fiilimsisini niteleyen zarftır (A). II. dizede "yağmurun hafifliği" ve "toprağın ağırlığı" belirtili isim tamlamalarıdır (B). III. dizede "bütün varlığım" öbeği iyelik eki almış sıfat tamlamasıdır (C). V. dizede "yapan" sözcüğü "-an" sıfat-fiil ekini almıştır (E).
Soru 4 · 2026/1 · Türkçe
“Beni ağlamayan bilgelikten, gülmeyen felsefeden ve çocukların önünde eğilmeyen büyüklükten uzak tutun.”
Yukarıdaki cümlenin öge dizilişi aşağıdaki hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A)Zarf Tümleci-Nesne-Yüklem
- B)Özne-Zarf Tümleci-Yüklem
- C)Dolaylı Tümleç-Özne-Yüklem
- D)Nesne-Zarf Tümleci-Yüklem
- E)Nesne-Dolaylı Tümleç-Yüklem
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E. Cümlenin yüklemi "uzak tutun" birleşik yapısıdır; "ne yapın?" sorusuna cevap verir ve emir kipinde çekimlenmiştir. "Kimi uzak tutun?" sorusunun cevabı "Beni" olduğu için bu sözcük belirtili nesnedir. "Neyden uzak tutun?" sorusunun cevabı ise "ağlamayan bilgelikten, gülmeyen felsefeden ve çocukların önünde eğilmeyen büyüklükten" öbeğidir; ayrılma hâli ekini (-den) taşıyan bu öbek dolaylı tümleçtir. Öznesi "siz" olan cümlede özne gizlidir; bu nedenle özne içeren B ve C seçenekleri yanlıştır. Cümlede zaman, durum ya da miktar bildiren bir zarf tümleci de bulunmadığından A ve D seçenekleri de doğru değildir. Öge dizilişi Nesne – Dolaylı Tümleç – Yüklem'dir.
Soru 5 · 2026/1 · Türkçe
“Gizli kalmak büyük bir sanattır. Çünkü gizli olan, kendi kendine yeten, kendini başkalarının gözünde tüketmeyendir. Anlatmadığında, sergilemediğinde, herkese açmadığında kudret sende kalır. İnsanların aklı senin kapalılığınla oyalanır, seni çözmeye çalışır, ama tam kavrayamaz. Bu da sana görünmeyen bir güç verir. Emin olamamaları, senin huzurundur. Çünkü seni bilmediklerinde, seni sınırlandıramazlar. Görünmezlik derinliktir; derin olan daima çekici, daima korkutucu, daima gizemlidir. Bilinmezlik özgürlüktür; kendini sakladığında, başkalarının gözünden bağımsız bir yaşam kurarsın. İnsanların merakları seni büyütür, seni sıradanlıktan ayırır.”
Yukarıdaki metne göre “gizli kalmak” kişiye aşağıdakilerden hangisini kazandırır?
- A)Çevredeki insanlar tarafından daha hızlı kabul görmeyi
- B)İnsanlar üzerinde doğrudan bir otorite kurmayı
- C)Başkalarının yargı ve sınırlandırmalarından uzak kalmayı
- D)Duygu ve düşüncelerini daha açık ifade edebilme rahatlığını
- E)Herkes tarafından sevilmeyi ve herkesle iletişim kurabilmeyi
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C. Metinde "Çünkü seni bilmediklerinde, seni sınırlandıramazlar" ve "Bilinmezlik özgürlüktür; kendini sakladığında, başkalarının gözünden bağımsız bir yaşam kurarsın" cümleleri, gizli kalmanın kişiyi başkalarının yargılarından ve sınırlandırmalarından koruduğunu açıkça söyler. C seçeneği bu düşünceyi doğru biçimde özetler. A seçeneğindeki hızlı kabul görme metinde geçmez; tersine, insanların kişiyi tam kavrayamadığı anlatılır. B seçeneğindeki "doğrudan otorite" de metinle uyuşmaz; metin "görünmeyen bir güç"ten söz eder. D seçeneği duyguları açıkça ifade etmeyi önerir, oysa metin anlatmamayı ve sergilememeyi över. E seçeneğindeki herkes tarafından sevilme ve herkesle iletişim de metinde savunulan kapalılıkla çelişir.
Soru 6 · 2026/1 · Türkçe
“Hasan Balcı bu sezon oynadığı 35 maçta 21 gol, 4 asist yaptı.” cümlesindeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Yüklem eksikliği
- B)Özne eksikliği
- C)Dolaylı tümleç eksikliği
- D)Nesne eksikliği
- E)Yardımcı eylem eksikliği
Çözümü göster — doğru cevap A
Doğru cevap A. Cümlede "21 gol" ve "4 asist" nesneleri ortak bir yükleme, "yaptı" yüklemine bağlanmıştır. "4 asist yaptı" söyleyişi doğrudur; ancak futbolda gol "yapılmaz", "atılır". "21 gol yaptı" söyleyişi Türkçenin anlatım kurallarına uymadığı için "gol" nesnesine uygun bir yüklem gerekir. Bu durumda "21 gol attı" yüklemi eksiktir; cümlenin doğru biçimi "Hasan Balcı bu sezon oynadığı 35 maçta 21 gol attı, 4 asist yaptı." olmalıdır. Cümlede özne (Hasan Balcı), dolaylı tümleç (35 maçta) ve nesneler (21 gol, 4 asist) bulunduğundan özne, dolaylı tümleç ve nesne eksikliği yoktur. Yardımcı eylem eksikliği ise ad soylu bir sözcüğün ek-fiil ya da yardımcı fiil olmadan yüklem olmaya çalıştığı durumlarda görülür.
Soru 7 · 2026/1 · Türkçe
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde belirteç (zarf) tümleci açıklayıcısıyla birlikte kullanılmıştır?
- A)Oraya gitmeden, kitaplarda da okumuştuk bunu, türkülerde de dinlemiştik.
- B)İki saat, iki koca saat vardı daha otobüsün hareket etmesine!
- C)Eski bir kelime yığınına benzeyen kasaba, hiç kıpırdamadan duruyor kayalıkların dibinde.
- D)İlk gençliğinde, kasabanın en güzel kızını sevdiği zamanlarda, hayali iyi bir şair olmaktı.
- E)Bu cefakâr adam, ulu kişilere özgü bir sessizlikle, biz çocuklara şehirden kitap taşımıştı çünkü.
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D. D seçeneğinde "İlk gençliğinde" ifadesi "ne zaman?" sorusuna cevap veren zaman bildiren bir zarf tümlecidir. Ardından iki virgül arasında gelen "kasabanın en güzel kızını sevdiği zamanlarda" öbeği de bu zamanı daha açık ve belirgin hâle getirir; yani zarf tümlecinin açıklayıcısıdır. Diğer seçeneklerde açıklayıcı bir zarf tümleci yoktur. A'da "Oraya gitmeden" zarf tümleci iki yükleme ortak olarak bağlanmıştır; bu ortak kullanımdır. B'de "İki saat, iki koca saat" tekrarı öznenin pekiştirilmesidir. C'de "Eski bir kelime yığınına benzeyen kasaba" özne, "hiç kıpırdamadan" ise tek başına zarf tümlecidir. E'de "ulu kişilere özgü bir sessizlikle" zarf tümleci açıklayıcısı olmadan kullanılmıştır.