Soru 1 · 2025/3 · Türkçe
Aşağıdaki cümlelerden hangisi yalnızca temel ögelerden (özne - yüklem) oluşmuştur?
- A)Sonra bir gün bütün sinemalar kapandı.
- B)Başkalarından yapılmış bir şarkıyım ben.
- C)Sinemacı Şerif’in salonu vardı bu kasabada.
- D)Saat Kulesi’nden Çamlık’a doğru bir çift turna havalandı.
- E)Gerçek hayatta kayıtsız kaldığımız şeyleri sahnede görmek etkiler bizi.
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B. B seçeneğinde yüklem "Başkalarından yapılmış bir şarkıyım" ad soylu öbeğidir; "başkalarından yapılmış" sıfat-fiil öbeği "şarkı" adını niteler ve yüklemin içinde kalır. "Ben" ise yüklemden sonra gelen öznedir. Cümlede başka bir öge bulunmadığından yalnızca temel ögelerden (özne ve yüklem) oluşur. A seçeneğinde "Sonra" ve "bir gün" zarf tümleçleridir. C seçeneğinde "bu kasabada" dolaylı tümleçtir. D seçeneğinde "Saat Kulesi'nden Çamlık'a doğru" dolaylı tümleç ya da yer bildiren zarf tümlecidir. E seçeneğinde ise "bizi" belirtili nesnedir; özne "Gerçek hayatta ... sahnede görmek" öbeğidir. Bu seçeneklerin hepsinde temel ögelerin dışında yardımcı ögeler bulunur.
Soru 2 · 2025/3 · Türkçe
I. Bahçedeki rengârenk çiçekler çok güzel kokuyordu.
II. Dün akşam izlediğimiz filmin güzel bir hikâyesi vardı.
III. Otelin güzel manzarası turistleri kendinden geçirmişti.
IV. Öğretmen öğrencisine ödevi için güzel sözler söyledi.
V. Genç kadın toplantıda güzel ve renkli bir elbise giymişti.
Yukarıdaki cümlelerin hangisinde “güzel” sözcüğü zarf olarak kullanılmıştır?
Çözümü göster — doğru cevap A
Doğru cevap A. Bir sözcüğün zarf olup olmadığı, neyi nitelediğine bakılarak anlaşılır. Zarflar fiilleri, fiilimsileri, sıfatları ya da başka zarfları niteler; sıfatlar ise adları niteler. I. cümlede "güzel" sözcüğü "kokuyordu" fiilini niteler; "nasıl kokuyordu?" sorusunun cevabıdır. Önündeki "çok" sözcüğü de "güzel"i derece bakımından belirten bir zarftır. Bu nedenle "güzel" burada durum zarfıdır. Diğer cümlelerde "güzel" bir adın önünde yer alarak onu niteler ve niteleme sıfatı olarak kullanılmıştır: II'de "hikâyesi", III'te "manzarası", IV'te "sözler", V'te ise "elbise" adını niteler. Bu yüzden zarf görevindeki kullanım yalnızca I. cümlededir.
Soru 3 · 2025/3 · Türkçe
“Nezaket kar gibidir.” diyor Halil Cibran “örttüğü her şeyi güzelleştirir.” İnceliği, nezaketin görkemini üzerinde taşıyan insanlar var, size sadece var olmanızla bile sıra dışı bir şey yapıyor olduğunuz hissini verirler. Âdeta içinizdeki güzelliği çekip çıkarır ve yüzünüze tutarlar. İyilik erleri. Onlar bu çağın soyluları, “çiçek dirilticileri”dir. Olur da elimizi tutarlarsa, bu nazik insanların elini bırakmayalım.
Yukarıdaki metinde yazar, düşüncesini geliştirmek için en çok hangi yola başvurmuştur?
- A)Tanık gösterme ve alıntı yapma
- B)Betimleme
- C)Tanımlama
- D)Karşılaştırma
- E)Sayısal verilerden yararlanma
Çözümü göster — doğru cevap A
Doğru cevap A. Yazar metne Halil Cibran'ın "Nezaket kar gibidir, örttüğü her şeyi güzelleştirir" sözünü aktararak başlar. Tanınmış birinin sözüne başvurarak düşüncesini güçlendirmek tanık gösterme, bu sözü tırnak içinde aynen aktarmak ise alıntı yapmadır. Metnin geri kalanı da bu sözün açtığı çerçevede, nazik insanların çevrelerindekileri nasıl güzelleştirdiğini anlatır; "çiçek dirilticileri" ifadesi de tırnak içinde verilmiş bir alıntıdır. Metinde bir varlığın görünümünü ayrıntılarıyla resmetme amacı olmadığı için betimleme, bir kavramın ne olduğunu kesin olarak belirleme olmadığı için tanımlama yoktur. İki şeyin benzer ve farklı yönleri ortaya konmadığından karşılaştırma, rakam veya istatistik verilmediğinden de sayısal verilerden yararlanma söz konusu değildir.
Soru 4 · 2025/3 · Türkçe
(I)Yazarlar çoğunlukla yaşadıkları hayal kırıklıklarını anlamak, kötülükleri cezalandırmak, itiraz etmek, bir doğruyu ortaya çıkarmak için yazar. (II) Eserleriyle ikiyüzlülüklerle ve ihanetlerle ödeşmeye, yazıyla kendilerini onarmaya çalışır. (III) Yazı çoğunlukla kahkahalardan değil, hayal kırıklıklarından ve öfkelerden yapılır. (IV) Yazarların çocukluk yıllarında okudukları kitaplar, onların hayal dünyasını geliştirir. (V) Yazmak, insanın içindeki acıları dönüştürerek hem kendini hem de hayatı anlamlandırma çabasıdır.
Yukarıdaki parçada numaralanmış cümlelerden hangisi anlatımın akışını bozmaktadır?
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D. Parçanın konusu, yazarların neden yazdığı, yani yazmanın kaynağında yatan hayal kırıklıkları, öfke ve acılardır. I. cümle yazarların hayal kırıklıklarını anlamak ve kötülükleri cezalandırmak için yazdığını söyler. II. cümle yazının bir ödeşme ve onarma aracı olduğunu ekler. III. cümle yazının kahkahadan değil hayal kırıklığı ve öfkeden yapıldığını vurgular. V. cümle ise yazmayı acıları dönüştürerek hayatı anlamlandırma çabası olarak tanımlar ve konuyu toparlar. IV. cümle ise yazarların çocuklukta okudukları kitapların hayal dünyalarını geliştirmesinden söz eder. Bu, yazma eyleminin nedeniyle değil, yazarların okuma geçmişiyle ilgili ayrı bir konudur; bu yüzden anlatımın akışını bozan cümle IV'tür.
Soru 5 · 2025/3 · Türkçe
Aşağıdakilerden hangisinde “kötü” sözcüğü “aşırı, çok, fazlasıyla” anlamında kullanılmamıştır?
- A)Simav’daki deprem orada yaşayanları kötü etkiledi.
- B)Bu ekonomik belirsizlik sinirlerimi kötü geriyor.
- C)Beni yıllarca hep kötü bildiler.
- D)Yuvadan düşen kuş yavrusu kötü yaralanmış.
- E)Sedat, Yasemin’e kötü tutuldu.
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C. C seçeneğinde "kötü bilmek", birini ahlakça bozuk, iyi olmayan biri olarak tanımak, onun hakkında olumsuz düşünmek anlamındadır. Burada "kötü" sözcüğü kişinin niteliğini bildirir ve "iyi"nin karşıtı olarak asıl anlamında kullanılmıştır; bir eylemin derecesini artırma işlevi yoktur. Diğer seçeneklerde ise "kötü" sözcüğü fiilin derecesini belirten bir zarf gibi "aşırı, çok, fazlasıyla" anlamındadır: A'da deprem insanları çok etkilemiştir. B'de belirsizlik sinirleri fazlasıyla germektedir. D'de kuş yavrusu ağır biçimde, çok yaralanmıştır. E'de Sedat Yasemin'e aşırı derecede tutulmuş, çok âşık olmuştur. Bu nedenle "aşırı" anlamı taşımayan tek kullanım C'dedir.
Soru 6 · 2025/3 · Türkçe
Aşağıdaki dizelerin hangisinde ünlü değişimine uğramış bir sözcük vardır?
- A)Yaşamaya bir çiçeğin ucundan başlamalı
- B)Yalnızlığımı bırakıyorum, suçsuzluğumu, kış güneşini
- C)Yetmedi çocukluğum, bana rüzgârgülü bırak
- D)Gökyüzü ve kırlar çekip gitti birdenbire
- E)Yüreğimdeki hırçın çocuğu kederlere saldım
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C. Ünlü değişimi, "ben" ve "sen" kişi zamirlerinin yönelme hâli eki aldığında e ünlüsünün a'ya dönüşmesiyle (ben + e → bana, sen + e → sana) ve "de-", "ye-" fiillerinin "-yor" ya da y ile başlayan eklerle e'nin i'ye dönüşmesiyle (diyor, yiyecek) görülür. C seçeneğindeki "bana" sözcüğü "ben" zamirinin yönelme hâlidir; "bene" yerine "bana" biçimini almıştır. Bu nedenle ünlü değişimine uğramış sözcük bu dizededir. Diğer dizelerde bu türden bir değişim yoktur. "Bırakıyorum" sözcüğünde bırak- fiilinin son sesi zaten ünsüzdür; ünlü daralması da olmamıştır. "Yalnızlığımı", "çiçeğin" ve "Yüreğimdeki" sözcüklerinde görülen ses olayı ise ünsüz yumuşamasıdır.
Soru 7 · 2025/3 · Türkçe
Seçeneklerdeki altı çizili sözcük ya da sözcük gruplarından hangisinde kesme işareti (’) doğru kullanılmıştır?
- A)Yetkililer, su kesintisi yapılacağı hususunda «Ankara’lıları» uyardılar.
- B)Pazar günleri, Taşhan’daki «Orhan Efendi Eczanesi’nin» önüne otobüsler dizilir.
- C)Addan eylem, ondan da tekrar ad yapmak «Türkçe’nin» inceliklerinden biridir.
- D)Bu hafta sonunu «Ziya Paşa Köşkü’nde» müzik dinleyerek, sevdiklerime mektup yazarak geçirdim.
- E)«Muhasebat Genel Müdürlüğü’nden» gelen personel ödemeleriyle ilgili yazı ektedir.
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D. Türk Dil Kurumu kurallarına göre özel adlara getirilen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Yapı, köşk, saray gibi tarihî yapı adları özel addır; bu nedenle "Ziya Paşa Köşkü'nde" yazımı doğrudur. Diğer seçeneklerde kesme işareti yanlış kullanılmıştır. A'da özel adlara getirilen yapım ekleri kesmeyle ayrılmaz; "Ankaralıları" yazılmalıdır. B'de iş yeri adları ve E'de kurum adları ("Muhasebat Genel Müdürlüğünden") kesmeyle ayrılmaz; eczane bir iş yeri olduğu için "Orhan Efendi Eczanesinin" yazılmalıdır. C'de ise "-ce" ekiyle türetilen dil adları ek aldığında kesme işareti kullanılmaz: "Türkçenin". Bu nedenle kesme işaretinin kurala uygun kullanıldığı tek seçenek D'dir.