Soru 1 · 2017/2 · Türkçe
(I) Bir kayığa bindi ve gemiye doğru gitti, yaklaştıkça gemiyi daha iyi görüyordu. (II) Teknesi demirden, kamaraları tahtadan olan bu gemi, uzaktan göründüğü gibi değildi. (III) Gemilere olan merakı çocukluğundan geliyordu; çünkü babası da çok tecrübeli bir denizciydi. (IV) Hemen gemiye çıkarak kaptanla görüşmek istediğini söyledi. (V) Kaptan beklenen cevabı vermemişti; hatta reddettiğini öyle yüksek bir sesle söylemişti ki isteğini yinelemeye cesaret bile edemedi.
Bu parçadaki numaralanmış bölümlerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C. Parça, kahramanın kayıkla gemiye yaklaşmasını (I), gemiyi yakından görünce izlenimlerini (II), gemiye çıkıp kaptanla görüşmek istemesini (IV) ve kaptanın isteği sert biçimde reddetmesini (V) olay sırasıyla anlatır. III. cümle ise bu anlık olay zincirini keserek kahramanın geçmişine, gemi merakının çocukluğundan ve denizci babasından geldiğine dair bir bilgi verir. Bu geri dönüş olayların akışıyla bağlantılı değildir; cümle çıkarıldığında II'den IV'e geçiş kesintisiz sürer. Diğer cümleler zaman ve neden bakımından birbirini izleyen halkalardır.
Soru 2 · 2017/2 · Türkçe
Üvey annem yine gemiyi azıya aldı, beni bir yardan atıp kanıma ekmek doğramak istiyordu.
Yukarıdaki cümlede anlatım bozukluğu, aşağıdakilerden hangisi ile giderilir?
- A)“yar” sözcüğü yerine “uçurum” sözcüğü kullanılarak
- B)“gemiyi” sözcüğü yerine “gemi” sözcüğü kullanılarak
- C)“beni” sözcüğü cümleden atılarak
- D)“azıya” sözcüğü yerine “azığa” sözcüğü kullanılarak
- E)“istiyordu” sözcüğü yerine “niyetindeydi” sözcüğü kullanılarak
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B. Deyimin doğru biçimi "gemi azıya almak"tır. Buradaki "gemi", atın ağzına takılan "gem" sözcüğünün belirtme hâli eki almış biçimidir (gem + i). Atın gemi dişleriyle kavrayıp sözü dinlemez olması gibi, kişinin denetimden çıkıp dizginlenemez hâle gelmesini anlatır. Cümlede "gemiyi" yazılması sözcüğü "deniz taşıtı" anlamındaki "gemi"ye çevirir ve deyimi bozar; bozukluk "gemi" kullanılarak giderilir. "yar" (uçurum) sözcüğü yerindedir; "beni" atılırsa nesne eksik kalır; "azı" azı dişi anlamında olduğundan "azığa" deyimi bozar; "istiyordu" ile anlam sorunu oluşmaz.
Soru 3 · 2017/2 · Türkçe
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?
- A)Bu evin havası tenefüs edilemez derecede ağırdı.
- B)Gürültü ve rezalet çıkarmak onun için işten bile değildi.
- C)Eski İstanbul’da zengin fakir her sınıf beraberce eylenirdi.
- D)Ahmet, namıdeğer Parmaksız Ahmet, bütün bunları yapan.
- E)Mahkemenin elinde bu iddaaları yalanlayacak bir belge yoktu.
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B. "Gürültü ve rezalet çıkarmak onun için işten bile değildi." cümlesindeki bütün sözcükler kurala uygun yazılmıştır; "işten bile değil" kalıbı "çok kolay" anlamında doğru kullanılmıştır. Diğer cümlelerde yazım yanlışı vardır: A'da "tenefüs" sözcüğü çift f ile "teneffüs" yazılmalıdır. C'de "eylenirdi" yanlıştır; doğrusu "eğlenirdi"dir. D'de Farsça tamlama kalıbındaki söz "nam-ı diğer" biçiminde, kısa çizgiyle yazılır. E'de "iddaaları" yanlıştır; sözcüğün doğru yazımı "iddia", çokluk ve iyelik ekli biçimi "iddiaları"dır.
Soru 4 · 2017/2 · Türkçe
Edebiyat öğretmeni( ) ( )Şiirler içinde ( )Han Duvarları( ) gibisi var mı( )( ) dedi ve bu güzel şiiri okumaya başladı( )
Yukarıdaki parçada parantezle gösterilen yerlere, sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?
- A)(,) (“) (‘) (’) (?) (”) (.)
- B)(:) (“) (-) (-) (?) (”) (.)
- C)(,) (-) (“) (”) (?) (-) (.)
- D)(:) (“) (-) (-) (!) (”) (.)
- E)(,) (“) (“) (”) (!) (”) (.)
Çözümü göster — doğru cevap A
Doğru cevap A. Doğru yazım şöyledir: Edebiyat öğretmeni, “Şiirler içinde ‘Han Duvarları’ gibisi var mı?” dedi ve bu güzel şiiri okumaya başladı. Başkasından aktarılan söz tırnak içinde verildiğinde, konuşanı bildiren öznenin ardına virgül konur. Aktarılan söz çift tırnakla açılır. Tırnak içindeki sözde geçen eser adı "Han Duvarları" ikinci kez tırnak gerektirdiği için tek tırnakla gösterilir. Aktarılan söz soru bildirdiğinden soru işaretiyle biter, ardından çift tırnak kapanır. Cümle sonunda nokta gelir. B ve D'de kısa çizgi eser adını göstermek için uygun değildir; C'de tırnak yerine çizgi, E'de soru yerine ünlem kullanılmıştır.
Soru 5 · 2017/2 · Türkçe
Üç kez seni seviyorum diye uyandım
Tuttum sonra çiçeklerin suyunu değiştirdim.
Yukarıdaki dizelerde yer alan ses olayı aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Ulama
- B)Ünlü Daralması
- C)Ünlü Türemesi
- D)Ünlü Düşmesi
- E)Ünsüz Yumuşaması
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B. "diye" sözcüğü "de- + -(y)e" biçiminde oluşmuştur; "de-" fiilindeki geniş "e" ünlüsü, "y" ile başlayan ek karşısında dar "i" ünlüsüne dönüşmüştür. Bu ses olayı ünlü daralmasıdır. Dizelerde başka ses olayları aranırsa: ünsüzle biten sözcükten sonra ünlüyle başlayan sözcük gelip birleşik okunma (ulama) yoktur; araya ünlü giren (türeme) ya da düşen ünlü bulunmaz; "suyunu" sözcüğündeki "y" kaynaştırma ünsüzüdür; p, ç, t, k ünsüzlerinden birinin yumuşaması da gerçekleşmemiştir. "seviyorum" sözcüğündeki "i" ise bağlantı ünlüsüdür; ünlü daralmasının dizelerdeki kesin örneği "diye"dir.
Soru 6 · 2017/2 · Türkçe
I. Bana umutsuz bir sesle son raporları okudu.
II. Babam, sanki içimden geçenleri okuyordu.
III. Hastalığı iyi edeceğini ileri sürerek okuyup üfledi.
IV. Çabuk dil öğrenmedi, okumak istemedi.
V. İyi bir şifre okuyucuydu.
Yukarıdaki cümlelerde “okumak” sözcüğü kaç farklı anlamda kullanılmıştır?
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E. "Okumak" sözcüğü beş cümlede beş farklı anlamda kullanılmıştır: I'de yazılı bir metni sesli olarak birine aktarmak; II'de birinin duygu ve düşüncelerini yüzünden, davranışından sezmek, anlamak; III'te dua okuyup üflemek, yani hastalığı gidermek amacıyla okuyarak tedavi etmeye çalışmak; IV'te öğrenim görmek, eğitim almak; V'te ise şifreli bir yazıyı çözmek, anlamını çıkarmak. Hiçbir cümle diğeriyle aynı anlamı taşımadığı için farklı anlam sayısı beştir.
Soru 7 · 2017/2 · Türkçe
Durmadan artıyor edebiyata ilişkin güçlükler. Alabildiğine karmaşık sorularla bezeniyor edebiyat. Bir yandan da belgesiz savlar, yanlış anlamalar, çarpık görüşler, aldatıcı önyargılar kaplıyor ortalığı. Çeşitli yönlerden sokulmak zorunda edebiyata araştırıcılar. Alışılagelenden çok daha etkili bir tutumla dil bilgini, toplum uzmanı, uygarlık tarihçisi, sanat filozofu, yaratma psikoloğu iyiden iyiye incelemek zorunda edebiyatı. Eğitimciye, politikacıya, töreciye de düşen pek çok görev var.
Yukarıdaki paragraftan yola çıkarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A)Edebiyat farklı alanlardan pek çok araştırmacı tarafından incelenmelidir.
- B)Çarpık görüşler sanatçıların edebiyatı yeterince önemsememesinden kaynaklanmaktadır.
- C)Edebiyatın gittikçe artan sorunları yalnızca derin gözlemler yoluyla çözülebilir.
- D)Edebiyata ilişkin güçlükler çoğu kez ilgisizlikten kaynaklanmaktadır.
- E)Araştırıcıların tutumları bugüne kadar hiç başarılı olamamıştır.
Çözümü göster — doğru cevap A
Doğru cevap A. Yazar, edebiyatın güçlüklerinin arttığını söyledikten sonra araştırıcıların edebiyata "çeşitli yönlerden" sokulmak zorunda olduğunu belirtir ve dil bilgini, toplum uzmanı, uygarlık tarihçisi, sanat filozofu, yaratma psikoloğu gibi farklı alanlardan uzmanları sayar; eğitimciye ve politikacıya da görev düştüğünü ekler. Bu, edebiyatın farklı alanlardan pek çok araştırmacı tarafından incelenmesi gerektiği yargısını doğrudan destekler. B ve D'deki neden açıklamaları (sanatçıların önemsememesi, ilgisizlik) parçada geçmez. C'deki "yalnızca derin gözlemler" sınırlaması ve E'deki "hiç başarılı olamamıştır" kesinliği de parçada dayanağı olmayan yargılardır.