Soru 1 · 2017/3 · Türkçe
“«Yolladığı» (I) rapor, «biçim» (II) olarak aynı Sinan’ın raporuna benziyor: Aynı satır «aralıkları» (III), aynı paragraf başları, «eminim» (IV) «yazıldıkları» (V) daktilo bile aynıdır.”
Yukarıdaki cümlede numaralanmış sözcüklerden hangisi yalnızca çekim eki almıştır?
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D. "eminim" sözcüğü "emin" kökü ile "-(y)im" ek-fiil kişi ekinden oluşur; kişi eki bir çekim ekidir ve sözcüğün anlamını değiştirip yeni sözcük türetmez. Bu nedenle IV numaralı sözcük yalnızca çekim eki almıştır. Diğer sözcüklerde yapım eki de vardır: "Yolladığı" (yol-la-dık-ı) sözcüğünde "-la" isimden fiil, "-dık" sıfat-fiil eki; "biçim" (biç-im) sözcüğünde "-im" fiilden isim yapım eki; "aralıkları" (ara-lık-lar-ı) sözcüğünde "-lık" isimden isim yapım eki; "yazıldıkları" (yaz-ıl-dık-lar-ı) sözcüğünde "-ıl" fiilden fiil yapım eki ve "-dık" sıfat-fiil eki bulunur.
Soru 2 · 2017/3 · Türkçe
Sana dün bir tepeden baktım aziz İstanbul!
Görmedim gezmediğim, sevmediğim hiçbir yer.
Ömrüm oldukça gönül tahtına keyfince kurul!
Sade bir semtini sevmek bile bir ömre değer.
Yukarıdaki dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?
- A)Ünlü düşmesi
- B)Ünlü değişmesi
- C)Ünsüz yumuşaması
- D)Ünsüz türemesi
- E)Ünsüz benzeşmesi
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D. Dizelerde ek alınırken ünsüzün ikizleştiği (hak-hakkı, zan-zannı gibi) bir sözcük bulunmadığı için ünsüz türemesi yoktur. Diğer ses olaylarının örnekleri vardır: "Ömrüm" (ömür + üm), "ömre" (ömür + e) ve "keyfince" (keyif + ince) sözcüklerinde ikinci hecedeki dar ünlü düşmüştür (ünlü düşmesi). "Sana" sözcüğünde "sen" zamirindeki "e" ünlüsü "a"ya dönüşmüştür (ünlü değişmesi). "gezmediğim" ve "sevmediğim" sözcüklerinde "-dik" ekindeki k, ünlü karşısında ğ'ye dönüşmüştür (ünsüz yumuşaması). "baktım" sözcüğünde sert "k" ünsüzünden sonra "-dı" eki "-tı"ya dönüşmüştür (ünsüz benzeşmesi).
Soru 3 · 2017/3 · Türkçe
Sofrayı hazırlamakla meşgul olan genç kızlar işlerini sessizce görürken, yemeğin başına geçecek olan kadın, yumuşak terlikleriyle ses çıkarmamaya gayret göstererek ilerliyordu.
Yukarıdaki cümlede temel cümlenin öznesi aşağıdakilerden hangisidir?
- A)işlerini sessizce gören genç kızlar
- B)sofrayı hazırlamakla meşgul olan genç kızlar
- C)ses çıkarmaya gayret gösteren genç kızlar
- D)yemeğin başına geçecek olan kadın
- E)kırmızı, yumuşak terlikli kadın
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D. Cümlenin çekimli fiili, yani temel cümlenin yüklemi "ilerliyordu"dur. "Kim ilerliyordu?" sorusunun cevabı "yemeğin başına geçecek olan kadın"dır; bu söz öbeği temel cümlenin öznesidir. "Sofrayı hazırlamakla meşgul olan genç kızlar işlerini sessizce görürken" bölümü "-ken" zarf-fiiliyle kurulmuş yan cümledir ve temel cümlede zarf tümleci görevindedir; "genç kızlar" yalnızca bu yan cümlenin öznesidir. Bu nedenle A ve B seçenekleri temel cümlenin öznesi olamaz. C'de ses çıkarmamaya gayret gösterenler genç kızlar değil kadındır; E'deki "kırmızı" nitelemesi ise cümlede geçmez.
Soru 4 · 2017/3 · Türkçe
(I) Sabahki maviliğinden eser kalmamıştı, hatta öyle koyuydu ki mor bile denebilirdi denize. (II) Suya bakınca, yakamozların kırmızı parçacıklarını ve güneşin yaptığı garip pırıltıları gördü. (III) Bir yandan da oltasına bir göz attı, bozuldu mu yoksa hâlâ sağlam mı diye. (IV) Diğer tarafa baktı ve orda da yakamozları görüp sevindi, balık var demekti bu. (V) Güneş iyice yükseldiğinden suda pırıltılar yapıyordu; hava iyi olacaktı, karanın üstündeki açık renkli bulutlardan da zaten belliydi.
Yukarıdaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A)III. cümlede olasılık üzerinde durulmuştur.
- B)V. cümlede neden-sonuç ilişkisi vardır.
- C)I. cümlede karşılaştırma yapılmıştır.
- D)IV. cümlede çıkarım söz konusudur.
- E)II. cümlede azımsama söz konusudur.
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E. Azımsama, bir şeyi gerçekte olduğundan ya da beklenenden az, önemsiz göstermektir. II. cümlede kahraman suya bakınca yakamozları ve güneşin yaptığı pırıltıları gördüğünü anlatır; bu gözleme dayalı bir betimlemedir, hiçbir şey küçümsenmez ya da az gösterilmez. Diğer yargılar doğrudur: I'de denizin şimdiki rengi "sabahki maviliği" ile karşılaştırılır. III'te "bozuldu mu yoksa hâlâ sağlam mı" ifadesi iki olasılığı gündeme getirir. IV'te yakamozları görmekten "balık var" sonucuna varılır; bu bir çıkarımdır. V'te pırıltıların nedeni "güneş iyice yükseldiğinden" ifadesiyle verilmiştir.
Soru 5 · 2017/3 · Türkçe
“p, ç, t, k” süreksiz sert ünsüzleriyle biten sözcükler ünlüyle başlayan ek aldıklarında bu ünsüzler yumuşayarak b, c, d, ğ’ye dönüşür.
Aşağıdakilerden hangisinde yukarıdaki açıklamaya uymayan bir sözcük vardır?
- A)Kanadı kırık kuşlar gibi kaldım.
- B)Bu ağacın gölgesi hepimize yeter.
- C)Bıçağı masanın üzerine bırakmış.
- D)Kazancına göre zor bir iş seçmişsin.
- E)Bu size olan güvenimin kanıtıdır.
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E. "kanıtıdır" sözcüğü "kanıt + ı + dır" biçiminde oluşmuştur; "kanıt" sözcüğü sert "t" ünsüzüyle bittiği hâlde ünlüyle başlayan iyelik eki aldığında yumuşamamıştır (kanıdı olmamıştır). Bu nedenle açıklamaya uymayan sözcük E'dedir. Diğer seçeneklerde kural işlemiştir: "kanat + ı → kanadı" (t → d), "ağaç + ın → ağacın" (ç → c), "bıçak + ı → bıçağı" (k → ğ), "kazanç + ı → kazancı" (ç → c). "kırık", "kuşlar", "iş" gibi sözcükler ünlüyle başlayan ek almadığından kuralın dışında kalır ve sonucu etkilemez.
Soru 6 · 2017/3 · Türkçe
Aşağıdakilerin hangisinde bir sözcükte hem ünlü düşmesi hem de ünsüz benzeşmesi vardır?
- A)Sisler Bulvarı'nda seni kaybettim.
- B)Yukarıda bulutlar yürüyordu.
- C)Dokunsanız ağlayacaktım.
- D)Terk edilmiş bir çocuk gibiydim.
- E)Sokak lambaları öksürüyordu.
Çözümü göster — doğru cevap A
Doğru cevap A. "kaybettim" sözcüğü "kayıp + et- + -di + -m" biçiminde oluşur. "kayıp" sözcüğü "etmek" ile birleşirken ikinci hecedeki "ı" ünlüsü düşer (kayb-); bu ünlü düşmesidir. Ardından sert "t" ile biten "et-" fiiline gelen "-di" eki "-ti"ye dönüşür; bu da ünsüz benzeşmesidir. Böylece tek bir sözcükte iki ses olayı birlikte görülür. Diğerlerinde bu ikisi aynı sözcükte bulunmaz: B'de "yürüyordu" sözcüğünde ünlü daralması vardır; C'de "ağlayacaktım" sözcüğünde yalnızca ünsüz benzeşmesi vardır; D'de ve E'de ise ünlü düşmesi ile ünsüz benzeşmesini birlikte taşıyan bir sözcük yoktur.
Soru 7 · 2017/3 · Türkçe
()İzmir üzerine dünyada bir şehir daha yoktur()() diyorlar()
Yukarıdaki boşluklara sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?
- A)(“)(“)(,)(.)
- B)(“)(;)(!)(“)
- C)(‘)(‘)(!)(:)
- D)(“)(!)(“)(.)
- E)(‘)(,)(‘)(.)
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D. Başkasından aktarılan söz çift tırnak içine alınır; bu yüzden cümle başındaki boşluğa tırnak açma işareti gelir. Aktarılan söz "İzmir üzerine dünyada bir şehir daha yoktur" coşku ve hayranlık bildiren bir yargı olduğu için ünlem işaretiyle biter; ünlem tırnak içinde kalır, ardından tırnak kapatılır. Cümlenin yüklemi "diyorlar" ile tamamlanan ana cümle nokta ile biter. Seçenekte tırnak kapama işareti açılış biçimiyle basılmıştır; sıra bakımından doğru dizilim D'dedir. A'da virgül, B'de noktalı virgül, C ve E'de tek tırnak ve iki nokta/virgül bu bağlama uymaz; tek tırnak ancak tırnak içindeki ikinci bir alıntı için kullanılır.