2018/3 SGS Mali Tablolar Analizi Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu çözmek için önce her iki yıl için işletmenin gerçek faaliyet kâr tutarını bulmamız gerekir; çünkü dikey yüzde, kârın net satışlara oranını gösterir. 2016 yılında net satışlar 2.500.000 ₺ ve dikey yüzde %40 olduğuna göre, bu yılın faaliyet kârı 1.000.000 ₺ (2.500.000'in %40'ı) olarak hesaplanır. 2017 yılında ise net satışlar 4.000.000 ₺ ve dikey yüzde %30 olduğundan, bu yılın faaliyet kârı 1.200.000 ₺ (4.000.000'ın %30'u) olur. Şimdi bu iki kâr tutarını karşılaştırarak değişimi bulalım: 2017 kârı (1.200.000 ₺) ile 2016 kârı (1.000.000 ₺) arasındaki fark 200.000 ₺ artıştır ve bu artışın 2016 kârına oranı %20'dir (200.000 / 1.000.000). Bu nedenle doğru cevap D şıkkı olan "%20 artmıştır" seçeneğidir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A ve C şıkları "azalma" ifadesi kullandığı için yanlıştır çünkü kârımız artmıştır; B şıkkı ise %10'luk bir artış hesaplamış, ancak gerçek artış %20'dir; E şıkkı ise %60 gibi çok yüksek ve hatalı bir oran sunmaktadır. Bu soruyu çözmek için "dikey analiz" (yatay ve dikey yüzde hesaplamaları) konusunu ve kârın mutlak tutarını bulup yıllar arası değişim oranını hesaplama kuralını bilmek gerekir. Sonuç olarak, işletmenin faaliyet kârı 2017 yılında 2016 yılına göre %20 oranında artmıştır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı B şıkkı (18 gün)'dir.

Önce neden 18 gün olduğunu hesaplayalım, sonra diğer şıkların neden uymadığına bakalım.

1. Neden Doğru Cevap 18 Gün? (Adım Adım Çözüm)

Bu soruda bize iki önemli veri verilmiş:

• Net Satışlar: 2.000.000 ₺
• Ortalama Ticari Alacaklar: 100.000 ₺
• Yıl: 360 gün kabul edilecek.

Bize sorulan şey: "Ortalama Alacak Tahsilat Süresi" kaç gündür? Yani, işletme malı sattıktan sonra parayı ortalama kaç günde tahsil ediyor?

Bunu bulmak için şu formülü kullanırız: > Ortalama Alacak Tahsilat Süresi = (Ortalama Ticari Alacaklar / Net Satışlar) x 360

Hadi sayıları yerine koyalım:

• Ortalama Alacakların Satışlara Oranı:

100.000 / 2.000.000 = 0,05 (Burada 100.000 TL'lik alacağın, 2.000.000 TL'lik satışların %5'ini oluşturduğunu görüyoruz.)

• Bunu Yıl Güne Çevirelim:

0,05 × 360 = 18

Sonuç 18 gün çıkar. Bu da B şıkkıdır.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden uymadığını kısaca açıklayalım:

• A Şıkkı (9): Bu cevap, muhtemelen formülde 360 yerine 180 kullanılması veya hesaplamada bir bölme hatası yapılmasıyla elde edilmiş bir hatadır. Mantıksal bir dayanağı yoktur.
• C Şıkkı (22) ve D Şıkkı (30): Bu sayılar, soruda verilen "Stok Bulundurma Süresi" (40 gün) ile karıştırılarak veya rastgele bir tahminle oluşturulmuş olabilir. Soruda stok süresi verilmiş olsa da, alacak tahsilat süresi formülü stokla doğrudan hesaplanmaz. Sadece alacak ve satış oranına bakılır.
• E Şıkkı (58): Bu cevap, muhtemelen stok süresi (40 gün) ile alacak süresinin (18 gün) yanlışlıkla toplanması sonucu (40 + 18 = 58) elde edilmiştir. Soru sadece "alacak tahsilat süresini" sormaktadır, stok süresini toplamamamız gerekir.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Finansal Oranlar" konusundaki "Alacak Tahsilat Süresi" (veya Alacak Devir Hızı) formülünü bilmek yeterlidir.

Özetle Kural: Bir işletmenin parayı ne kadar hızlı tahsil ettiğini bulmak için; Ortalama Alacak Bakiyesini, Net Satışlara bölüp, sonucu yıl gününe (360) çarparız. Soruda verilen "stok bulundurma süresi" (40 gün) ise sadece dikkatinizi dağıtmak için verilmiş bir gereksiz bilgidir (dikkat dağıtıcı), onu hesaba katmanıza gerek yoktur.

Başarılar dilerim!

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru, Nakit Akış Tablosu'nun en önemli bölümlerinden biri olan "Finansman Faaliyetleri"ni sorguluyor.

Gelin adım adım inceleyelim:

1. Neden Doğru Cevap A Şıkkıdır?

Nakit Akış Tablosu, bir işletmenin nakit giriş ve çıkışlarını üç ana başlıkta inceler: Faaliyet, Yatırım ve Finansman.

• Finansman Faaliyetleri, işletmenin kendi sermaye yapısını ve borçlanma durumunu değiştirmesinden kaynaklanan nakit akışlarıdır. Yani, işin sahibinden para gelmesi veya borçlanma yapılması/geri ödenmesi bu gruba girer.
• A Şıkkı (Hisse senedi ihracından kaynaklanan nakit girişleri): Bir şirket kendi hisse senetlerini yatırımcılara satarak sermaye artırımı yapar. Bu işlem, şirketin kendi özkaynaklarını artırır. Dolayısıyla bu, şirketin sermaye yapısını değiştiren bir işlemdir ve doğrudan Finansman Faaliyetlerine dahildir. Bu yüzden A şıkkı doğrudur.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden finansman değil, başka bir kategoriye ait olduğunu kısaca açıklayalım:

• B Şıkkı (Başka işletmelerin hisse senetlerinin satılması): Bu bir Yatırım Faaliyetidir. Şirketin kendi hissesini değil, başka şirketlerin hissesini satması, bir yatırımın geri dönüşüdür.
• C Şıkkı (Satılan mallardan ve hizmetlerden elde edilen nakit): Bu, şirketin ana işini yapmasından gelen paradır. Bu Faaliyet Faaliyetlerine girer.
• D Şıkkı (Maddi olmayan duran varlıkların satılması): Maddi olmayan varlıklar (patent, marka vb.) veya maddi duran varlıkların (makine, bina) satılması Yatırım Faaliyetlerine dahildir.
• E Şıkkı (Tedarikçilere yapılan ödemeler): Bu, şirketin ana faaliyetlerini yürütürken tedarikçilere para ödemesidir. Bu da Faaliyet Faaliyetlerine girer.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Muhasebe Standartları'na göre Nakit Akış Tablosu'nun sınıflandırma kurallarını bilmelisin. Özellikle şu ayrımı netleştirmelisin:

• Faaliyet Faaliyetleri: Ana işin yürütülmesi (Satış, satın alma, maaş ödemeleri).
• Yatırım Faaliyetleri: Uzun vadeli varlık alım-satımı (Bina, makine, başka şirketlere yatırım).
• Finansman Faaliyetleri: Sermaye ve borçlanma ile ilgili işlemler (Hisse senedi ihraç etme, borç alıp verme, temettü ödeme).

Özetle: Şirketin kendi hissesini satması (sermaye artırımı) veya borçlanması finansman, başka şirketin hissesini satması yatırım, ana işten para kazanması ise faaliyet faaliyetidir.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap "E" (Bütçe Standart Oranları)?

Soru kökünde çok önemli bir ipucu var: "İşletmenin planladıkları ile gerçekleşen fiilî finansal durumunu karşılaştırmak üzere..."

Buradaki anahtar kelimeler şunlardır:

• Planlanan: İşletmenin gelecekte ne yapacağını öngördüğü, bütçeleştirdiği rakamlar.
• Gerçekleşen: İşletmenin gerçekten yaptığı işler ve ulaştığı sonuçlar.

Bir işletme, yılbaşında veya dönem başında bir Bütçe hazırlar. Bu bütçede "Bu yıl ciromuz X olacak", "Kâr marjımız Y olacak" gibi hedefler belirler. Bu hedefler, Bütçe Standart Oranlarını oluşturur.

Analiz yaparken, işletme bu planlanan (bütçeleştirilmiş) hedeflerle, yıl sonunda gerçekleşen (fiili) sonuçları kıyaslar. Eğer bütçede hedeflenen kâr marjı %20 ise ve fiili kâr marjı %15 ise, aradaki farkı bulmak için Bütçe Standart Oranları kullanılır. Yani, "Ne yapacaktık?" ile "Ne yaptık?" arasındaki farkı ölçmek için en doğru referans Bütçe'dir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden bu soru için uygun olmadığını kısaca inceleyelim:

• A) İdeal Standart Oranlar: Bunlar teorik olarak ulaşılabilecek en mükemmel, en yüksek verimlilik düzeyidir. Gerçek hayatta hiçbir işletme sürekli olarak "ideal" seviyede çalışamaz. Bu oranlar, işletmenin kendi bütçesiyle değil, teorik bir mükemmelliği ölçmek için kullanılır.
• B) Tarihî Standart Oranlar: Bunlar işletmenin geçmişteki performansına dayanır. Geçmiş yılın sonuçlarını bu yılın sonuçlarıyla kıyaslamak için kullanılır. Soruda ise "planlanan" (gelecek/hedef) ile "gerçekleşen" (şimdi) kıyaslanıyor. Geçmiş verisi, gelecekteki planı ölçmek için doğru referans değildir.
• C) Sektör Standart Oranları ve D) Sanayi Standart Oranları: Bu ikisi de dışsal referanslardır. Yani işletmenin kendi iç hedeflerini değil, rakiplerini veya sektör ortalamasını ölçmek için kullanılır. Soruda "işletmenin planladıkları" denildiği için, dışarıdaki rakiplerle değil, kendi bütçesiyle kıyaslama yapılması gerekir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Finansal Analiz konusundaki "Standart Oran Türleri ve Kullanım Alanları" konusunu iyi bilmelisin.

Özetle şunu ezberlemelisin:

• Kendi hedefini ölçmek istiyorsan: Bütçe Standart Oranları.
• Geçmiş performansı ölçmek istiyorsan: Tarihi Standart Oranlar.
• Rakiplerini veya sektörü ölçmek istiyorsan: Sektör/Sanayi Standart Oranları.
• Teorik mükemmelliği ölçmek istiyorsan: İdeal Standart Oranlar.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım.

Öncelikle sorunun cevabı D) Endirekt'tir.

Neden D Şıkkı Doğru?

Nakit Akış Tablosu'nu hazırlarken muhasebe sistemimizde iki temel yöntem kullanılır: Dolaylı (Endirekt) ve Dolaysız (Direkt).

• Endirekt (Dolaylı) Yöntem: Bu yöntemde, kar/zarar tablosundaki "Dönem Net Karı"ndan başlarsın. Ardından, nakit akışını bulmak için bu karın içine girmeyen bazı kalemleri (amortisman, değer düşüklüğü vb.) düzeltir ve bilanço kalemlerindeki değişiklikleri (alacaklılar, borçlar vb.) ekleyip çıkarırsın. Sonuçta nakit akışını bulmuş olursun.
• Soruda "Endirekt" yazdığı için bu, nakit akış tablosu hazırlama yöntemlerinden biridir ve doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların yanlış olmasının sebebi, bunların nakit akış tablosu ile değil, başka muhasebe konularıyla ilgilidir:

• A) Sürekli envanter: Bu bir stok yöntemidir. Malın ne kadar kaldığını sürekli takip etmeyi sağlar. Nakit akışıyla doğrudan bir ilgisi yoktur.
• B) Tasfiye: Bu bir işletme kapanma yöntemidir. İşletme bittiğinde varlıkların paraya çevrilip borçların ödenmesi sürecidir.
• C) Şerefiye: Bu bir gayrimaddi kıymet kalemidir. İşletmenin ticari itibarını ifade eder ve bilançoda yer alır.
• E) Azalan bakiyeler: Bu da bir stok yöntemidir. Stok sayımı dönem sonu yapılır ve stoktan çıkan miktarlar düşülür.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Nakit Akış Tablosu" konusunu ve bu tabloyu hazırlamada kullanılan "Dolaylı (Endirekt)" ve "Dolaysız (Direkt)" yöntemlerini iyi öğrenmen gerekir.

Özetle: Nakit akış tablosu hazırlarken "Dolaylı" veya "Endirekt" yöntemlerinden birini kullanırsın. Diğer şıklar stok, tasfiye veya gayrimaddi kıymetlerle ilgili olduğu için sorunun cevabı olamaz.

Bu soru, SMMM stajı ve genel muhasebe mantığında çok önemli bir "yüzde değişim hesabı" kuralını test ediyor. Doğru cevap C şıkkıdır.

Gelin bu durumu adım adım, sanki bir ders çalışıyormuşuz gibi inceleyelim.

Neden C Şıkkı Doğru?

Yüzde değişim formülü şudur: $$ \text{Yüzde Değişim} = \frac{\text{Cari Dönem Değeri} - \text{Önceki Dönem Değeri}}{\text{Önceki Dönem Değeri}} \times 100 $$

Sorudaki verileri yerine koyalım:

• Önceki Dönem (Eski Değer): 30.000 ₺
• Cari Dönem (Yeni Değer): 0 ₺

Hesaplamayı yaparsak:

• Değişim Miktarı: 0 - 30.000 = -30.000 (Hesap 30.000 azalmıştır).
• Yüzdeyi bulmak için bu azalmayı başlangıç değerine böleriz:

$$ \frac{-30.000}{30.000} = -1 $$

• Yüzdeye çeviririz: -1 × 100 = -100%.

Eksi işareti "azalma" anlamına gelir. Yani, bir şeyin tamamı (100%) yok olmuş demektir.

• Örnek: Elinizde 100 TL vardı ve şimdi 0 TL kaldı. Paranızın tamamı bitti. Bu, %100 azalma demektir.

Bu yüzden C şıkkı ("Hesap %100 azalmıştır") matematiksel ve mantıksal olarak doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Bu hesaptaki değişim sonsuzdur: Bu şık, matematikte "bir sayıyı sıfıra bölmek" hatasına düşenler için bir tuzaktır. Ancak burada payda (önceki dönem) 30.000'dir, sıfır değildir. Sıfıra bölme hatası yapmadığımız için değişim sonsuz değildir.
• B) Hesap %200 azalmıştır: %200 azalma demek, başlangıç değerinin iki katı kadar azalmış olması demektir. Örneğin 30.000 TL'nin %200'ü 60.000 TL'dir. Hesabınız 30.000 TL ise, 60.000 TL'lik bir azalma olamaz (negatif bakiye çıkabilir ama bu soru bağlamında "sıfıra düşmek" %100'dür).
• D) Bu hesaptaki değişim hesaplanamaz: Bu şık, öğrencilerin "sıfıra bölünemiyor" kuralını yanlış hatırlamasından kaynaklanır. Burada sıfıra bölme işlemi yok; 30.000'e bölme işlemi var. Bu işlem çok rahatça hesaplanabilir.
• E) Hesap %300 azalmıştır: Mantığı B şıkkı gibidir. Başlangıç değerinin 3 katı kadar azalmış olamaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Yüzde Değişim Hesaplama" konusunu iyi bilmelisin.

Önemli Kural: Yüzde değişimi hesaplanırken, payda (bölen) her zaman "Önceki Dönem" (Başlangıç) değeridir.

• Eğer başlangıç değeri 0 ise, yüzde değişimi hesaplanamaz (çünkü 0'a bölünemez).
• Ancak başlangıç değeri sıfırdan farklıysa (burada 30.000), ve bitiş değeri 0 ise, bu %100 azalmadır.

Özetle: Bir miktarın tamamının yok olması, %100 azalma demektir. Sıfıra bölme hatasına düşmemek için payda değerine dikkat etmelisin.

Bu soruyu çözmek için öncelikle "Özkaynak Kârlılığı" (ROE) oranının formülünü hatırlaman gerekir; bu oran, Net Kârın Özkaynaklara bölünmesiyle bulunur. Soruda özkaynak kârlılığının %10 ve net kârın 10.000 ₺ olduğu verilmiş olduğundan, bu iki değeri formüle yerleştirerek Özkaynak tutarını hesaplayabiliriz: 10.000 / Özkaynak = 0,10 ise Özkaynak 100.000 ₺ eder. Muhasebenin temel denklemi olan "Aktif = Yabancı Kaynak + Özkaynak" kuralını kullanarak, toplam aktiften (430.000 ₺) bulduğumuz özkaynak tutarını (100.000 ₺) çıkardığımızda, işletmenin toplam borçlarını (yabancı kaynaklarını) bulmuş oluruz: 430.000 - 100.000 = 330.000 ₺. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğunu inceleyelim: A, B, C ve D şıkları, ya özkaynak hesabında hata yapılarak ya da aktif-borç ilişkisi yanlış kurularak elde edilen hatalı sonuçlardır; örneğin, soruda verilen "sürekli sermaye" (250.000 ₺) verisi, özkaynak kârlılığı formülünde doğrudan kullanılmamalıdır çünkü özkaynak kârlılığı net kârın toplam özkaynağa oranıdır ve bu oran bize toplam özkaynağı (100.000 ₺) gösterir, sürekli sermayeyi değil. Bu soruyu çözmek için Özkaynak Kârlılığı (ROE) formülü ve Muhasebe Denklemi (Aktif = Borç + Özkaynak) konularını bilmek gerekmektedir.

Sonuç olarak, verilen oranlardan özkaynak tutarını çıkarıp toplam aktiften düşerek toplam borçların 330.000 ₺ olduğunu kesin olarak belirlemiş bulunmaktayız.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi adım adım çözelim. Sorunun mantığını kavramak için önce verileri birbiriyle ilişkilendirmemiz gerekiyor.

1. Doğru Cevap Neden A (90.000 ₺)?

Öncelikle elimizdeki verileri netleştirelim:

• Net Satışlar: 1.000.000 ₺
• Faaliyet Kârlılığı: %20
• Olağan Kâr: 80.000 ₺
• Finansman Gideri: 30.000 ₺

Adım 1: Faaliyet Kârını Bulalım Faaliyet kârlılığı, net satışların yüzdesi olarak ifade edilir. Formül: Net Satışlar × Faaliyet Kârlılığı = Faaliyet Kârı Hesap: 1.000.000 ₺ × %20 = 200.000 ₺ Yani, işletmenin ana faaliyetlerinden elde ettiği Faaliyet Kârı 200.000 ₺'dir.

Adım 2: Olağan Kârın Yapısını Anlayalım Muhasebe mantığında Olağan Kâr, Faaliyet Kârından finansman giderleri çıkarıldıktan sonra, diğer faaliyetlerden doğan gelir ve giderlerin etkisiyle bulunan kârdır. Formül: Faaliyet Kârı - Finansman Gideri + Diğer Faaliyet Net Etkisi = Olağan Kâr

Verileri yerine koyalım: 200.000 (Faaliyet Kârı) - 30.000 (Finansman Gideri) + X (Diğer Faaliyet Net Etkisi) = 80.000 (Olağan Kâr)

Buradan X'i bulalım: 170.000 + X = 80.000 X = 80.000 - 170.000 X = -90.000

Sonuç: X değeri -90.000 çıkmıştır. Eksi işareti, diğer faaliyetlerden doğan netin kârı azaltıcı bir etki yarattığını gösterir. Soru da "azaltıcı etkisi kaç ₺'dir?" diye sorduğu için, bu 90.000 ₺'lik azaltma miktarını arıyoruz.

Bu nedenle doğru cevap A) 90.000'dir.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar (B, C, D, E), yukarıdaki formülde bir hata yapıldığında veya işlemler karıştırıldığında ortaya çıkan hatalı sonuçlardır:

• B (100.000): Eğer finansman gideri (30.000) dikkate alınmazsa veya Faaliyet Kârı ile Olağan Kâr arasındaki fark (120.000) yanlış hesaplanırsa bu tür hatalar çıkabilir.
• C, D, E (110.000 - 130.000): Bu şıklar genellikle Faaliyet Kârı (200.000) ile Olağan Kâr (80.000) arasındaki fark olan 120.000 ₺'nin, finansman gideri ile yanlış bir şekilde toplanması veya çıkarılması sonucu oluşur. Örneğin, 120.000 farkını 30.000 ile çarpmak veya yanlış bir ekleme işlemi yapmak bu sonuçları doğurur.

Kısacası, diğer şıklar Faaliyet Kârı ile Olağan Kâr arasındaki farkın (120.000 ₺) doğru şekilde Finansman Gideri ile ilişkilendirilmemesinden kaynaklanan hatalardır.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel konuyu iyi bilmelisiniz:

• Faaliyet Kârı ve Faaliyet Kârlılığı Hesaplaması: Net satışlar üzerinden kârlılık oranını nasıl bulacağınızı bilmelisiniz.
• Gelir Tablosu Yapısı (Olağan Kârın Hesaplanması): Faaliyet Kârı'ndan Finansman Giderleri düşüldükten sonra, diğer faaliyetlerden doğan netin (gelir-gider farkı) nasıl hesaplandığını ve bu maddenin kâr üzerindeki etkisini (artıcı veya azaltıcı) analiz edebilmelisiniz.

Özetle: Soru, "Faaliyet Kârı" ile "Olağan Kâr" arasındaki farkın, finansman gideri ve diğer faaliyetler üzerinden nasıl dağıldığını sorguluyor. Mantığı kurduğunuzda işlem çok basittir.