Soru 1 · 2018/3 · Türkçe
İbni Sina ( ) Batılı adıyla Avicenna ( ) çocuğun bünyesini güçlendirmek için yararlı olacak iki şeyden söz eder ( ) Bunlardan birincisi ( ) çocuğun yumuşak bir biçimde hareket ettirilmesi ( ) ikincisi de çocuğu uyuturken ninni söylenmesidir ( )
Yukarıdaki parçada boş bırakılmış yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?
- A)(-) (-) (“) (,) (,) (”)
- B)(;) (,) (;) (:) (,) (…)
- C)(“) (”) (…) (,) (;) (.)
- D)(,) (-) (.) (;) (;) (.)
- E)(,) (,) (:) (,) (;) (.)
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E. Parçanın doğru noktalanmış biçimi şöyledir: İbni Sina, Batılı adıyla Avicenna, çocuğun bünyesini güçlendirmek için yararlı olacak iki şeyden söz eder: Bunlardan birincisi, çocuğun yumuşak bir biçimde hareket ettirilmesi; ikincisi de çocuğu uyuturken ninni söylenmesidir. 'Batılı adıyla Avicenna' özneyi açıklayan ara söz olduğu için iki virgül arasına alınır. 'iki şeyden söz eder' ifadesinden sonra bu iki şey sayılacağından açıklama bildiren iki nokta gelir. 'Bunlardan birincisi' sözünden sonra okumayı kolaylaştıran virgül konur. İçinde virgül bulunan sıralı ögeleri ayırmak için noktalı virgül kullanılır ve cümle nokta ile biter. Diğer seçeneklerde tırnak, kısa çizgi veya üç nokta gibi bu yapıya uymayan işaretler yer almaktadır.
Soru 2 · 2018/3 · Türkçe
(I) Yakın zamanlarda klasik bilgisayarlardan çok daha hızlı çalışan bilgisayarlar geliştirmek için çalışmalar yapan araştırma grupları, yeni kuantum devreleri geliştirdi. (II) Bu devrelerin en önemli özelliği, içlerinde meydana gelen fiziksel süreçler arasında belirli bir sebep-sonuç ilişkisi olmaması. (III) Sağduyu birbiriyle ilişkili iki olaydan birinin diğerinden önce olması gerektiğini söyler. (IV) Fiziksel süreçlerde sebebin sonuçtan önce gelmesi gerektiğini söyleyen ilke, nedensellik olarak adlandırılır. (V) Ancak yakın zamanlarda yapılan deneylerdeki süreçler arasında belirli bir nedensellik sıralaması yok.
Yukarıdaki parça iki paragrafa bölünürse ikinci paragrafın ilk cümlesi aşağıdakilerden hangisi olur?
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C. İlk iki cümle bir haber niteliğindedir: Araştırma grupları yeni kuantum devreleri geliştirmiştir (I) ve bu devrelerin en önemli özelliği, süreçleri arasında sebep-sonuç ilişkisi bulunmamasıdır (II). III. cümleyle birlikte parça genel bir açıklamaya geçer: Sağduyunun iki ilişkili olaydan birinin diğerinden önce olmasını beklediği anlatılır, IV. cümlede bu ilkenin adı (nedensellik) verilir, V. cümlede ise 'Ancak' bağlacıyla yeni deneylerin bu ilkeye uymadığı belirtilir. III-V arasındaki cümleler nedensellik kavramı etrafında bir bütün oluşturduğu için ikinci paragraf III. cümleyle başlar. IV ve V, III'te başlayan açıklamayı sürdürdüğünden; II ise I'deki devrelerden 'Bu devreler' diye söz ettiğinden paragraf başı olamaz.
Soru 3 · 2018/3 · Türkçe
Okyanuslar «Dünya’ya» (I) yaşam kıpırtısı verdi, «gezegenimizin» (II) “canlanmasını” sağladı. «Gök bilimciler» (III) okyanusların varlığını, yaşamın başlangıç aşaması olarak değerlendiriyor. Öyleyse okyanusları olan diğer gezegenlerde «Dünyadışı» (IV) yaşama ev sahipliği yapıyor olabilir mi? «NASA» (V) araştırmacıları bu sorunun cevabını arıyor.
Yukarıdaki parçada altı çizili sözlerden hangisinde yazım yanlışı vardır?
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D. TDK Yazım Kılavuzu'na göre 'dışı' sözcüğüyle kurulan ve kalıplaşmamış söz grupları ayrı yazılır: yasa dışı, olağan dışı, Dünya dışı gibi. Bu nedenle IV numaralı sözün doğru yazımı 'Dünya dışı' biçimindedir; bitişik yazılması yanlıştır. Diğer sözler kurala uygundur: 'Dünya’ya' (I) gezegen adı olarak büyük harfle başlamış ve ek kesmeyle ayrılmıştır. 'gezegenimizin' (II) iyelik ve tamlayan eki almış bir sözcüktür, yazımı doğrudur. 'Gök bilimciler' (III) TDK'de ayrı yazılan 'gök bilimci' sözünün çoğuludur. 'NASA' (V) kısaltması büyük harflerle ve noktasız yazılmıştır, sonrasındaki sözcükle ek almadan kullanıldığından kesme gerekmez.
Soru 4 · 2018/3 · Türkçe
Kemal Baysal’ı, babası Nâzım Baysal’ın Zonguldak’taki fotoğraf stüdyosunda çocukken başladığı fotoğraf merakı, lise eğitimi için geldiği İstanbul’da okulu bırakarak Berlin’e doğru yola çıkardı.
Yukarıdaki cümlede anlatım bozukluğu, aşağıdakilerden hangisiyle giderilebilir?
- A)“Kemal Baysal’ı” yerine “Kemal Baysal’ın” getirilerek
- B)“başladığı” yerine “başlayan” sözcüğü getirilerek
- C)“lise eğitimi” yerine “lise öğrenimi” sözü getirilerek
- D)“çocukken” sözcüğü atılarak
- E)“yola çıkardı” yerine “yola çıktı” sözü getirilerek
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B. Cümlenin öznesi 'fotoğraf merakı', nesnesi 'Kemal Baysal’ı', yüklemi 'yola çıkardı'dır: Merak, Kemal Baysal'ı yola çıkarmıştır. 'başladığı' sıfat-fiili ise bir öznenin (Kemal Baysal'ın) başladığı merakı anlatır; ancak cümlede bu sıfat-fiile özne olacak tamlayan ('Kemal Baysal'ın') bulunmaz, 'Kemal Baysal’ı' belirtme hâlindedir. Bu uyumsuzluk, merakın kendisini özne yapan 'başlayan' sıfat-fiiliyle giderilir: '...stüdyosunda çocukken başlayan fotoğraf merakı...' A'daki değişiklik nesneyi ortadan kaldırıp yüklemi boşta bırakır. C ve D'deki değişiklikler anlamı etkilemez, bozukluğu gidermez. E'deki 'yola çıktı' ise öznesi 'merak' olan cümlede anlamsız kalır.
Soru 5 · 2018/3 · Türkçe
I. Nasıl kesildi köpüren, taşan sular?
II. Kim bana söyleyebilir?
III. Ne ağlarsın benim zülfü siyahım?
IV. Bu sabah beni düşündüren ne?
V. Bu yükü sen omuzlayabilir misin?
Yukarıdaki cümlelerde kaç farklı ögeyi buldurmaya yönelik soru sorulmuştur?
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C. Her cümlede soru sözünün hangi ögeyi sorduğu belirlenmelidir. I'de 'Nasıl' eylemin biçimini sorar ve zarf tümlecini buldurur. II'de 'Kim' eylemi yapanı sorar ve özneyi buldurur. III'teki 'Ne ağlarsın' söyleyişinde 'ne' sözcüğü 'niçin' anlamında kullanılmıştır; eylemin nedenini sorduğu için yine zarf tümlecini buldurur. IV'te 'Bu sabah beni düşündüren' öznedir, 'ne' sözcüğü ise yüklem görevindedir; soru yüklemi buldurmaya yöneliktir. V'te 'mi' soru eki yükleme gelmiş ve eylemin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini sorarak yüklemi hedeflemiştir. Böylece sorulan ögeler zarf tümleci, özne ve yüklem olmak üzere üç farklı ögedir.
Soru 6 · 2018/3 · Türkçe
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bütün sözcükler gerçek anlamıyla kullanılmıştır?
- A)Senin borun artık burada ötmez!
- B)Sermayeyi kediye yüklediğini fark etmedin mi?
- C)Bu son olaydan sonra tutunacak dalım kalmadı.
- D)Onu gözümde büyüttüğümü anladım; ama geç oldu.
- E)Merak etme; işlerin çoğu bitti, azı kaldı.
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E. Gerçek anlam, bir sözcüğün akla gelen ilk ve temel anlamıdır. E seçeneğinde 'Merak etme', 'işlerin çoğu bitti', 'azı kaldı' sözleri temel anlamlarıyla kullanılmıştır; cümlede deyim, mecaz ya da benzetme yoktur. Diğer cümlelerde mecaz anlamlı söyleyişler vardır: A'daki 'borusu ötmek' deyimi sözünün geçmesi, etkili olmak anlamındadır. B'deki 'sermayeyi kediye yüklemek' deyimi iflas etmek, varını yoğunu kaybetmek anlamında kullanılır. C'deki 'tutunacak dalı kalmamak' deyimi dayanabileceği hiçbir kimse ya da imkân kalmamasını anlatır. D'deki 'gözünde büyütmek' deyimi bir şeyi olduğundan önemli ya da zor görmek anlamındadır.
Soru 7 · 2018/3 · Türkçe
Kast ve asalet ayrımının yanı sıra, yüzyıllar boyunca insanlığa zulmeden ve insanlığı utandıran ırk ayrımı, cinsiyet ayrımı, her türlü kabalığın, haksızlığın başlangıcıdır, en hafifinden nezaketsizliktir. Bu iki ayrımcılık, bazen en umulmadık şekillerde çıkar karşımıza. Bazı dillerde (üstelik bunlar Avrupa ülkelerine ait diller), erkeklerin kadınlardan üstün olduğu inanışı bir dil kuralına dönüşmüştür. Konuşmacı, kırk dokuz kadın bir erkekten oluşan gruba sesleniyor bile olsa konuşmasına “Baylar…” diye başlar.
Yukarıdaki parçayla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A)Erkek ve kadın eşitliği bazı durumlarda görmezden gelinebilir.
- B)Kast, asalet, ırk ve cinsiyet ayrımı insanlar için haksızlıktır.
- C)Irk ve cinsiyet ayrımcılığı, kast ve asalet ayrımından daha nezaketsizdir.
- D)Konuşma sırasında erkeklere öncelik verilmesi gerekir.
- E)Irk ve cinsiyet ayrımcılığı bütün dillerde görülmektedir.
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B. Parçanın ilk cümlesinde kast ve asalet ayrımıyla birlikte ırk ve cinsiyet ayrımının insanlığa zulmettiği, onu utandırdığı ve her türlü kabalığın, haksızlığın başlangıcı olduğu belirtilir. Buna göre bu ayrımların insanlar için bir haksızlık olduğu parçadan rahatlıkla çıkarılabilir. Diğer seçenekler parçayla uyuşmaz: Yazar eşitsizliği eleştirdiği için eşitliğin görmezden gelinebileceği (A) ya da konuşmada erkeklere öncelik verilmesi gerektiği (D) sonucu çıkmaz. Ayrımlar arasında bir derece karşılaştırması yapılmamıştır (C). Cinsiyet ayrımının dil kuralına dönüşmesi 'bazı dillerde' görüldüğü söylendiğinden 'bütün dillerde' genellemesi (E) de yanlıştır.