2019/1 SGS Ticaret Hukuku Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir ders çalışıyormuşuz gibi adım adım açıklayalım. Sorunun mantığını kavramak için önce durumu anlamamız, sonra kanunu hatırlamamız gerekiyor.

1. Neden Doğru Cevap "B" Şıkkıdır?

Öncelikle sorunun senaryosuna bakalım: Şirketin genel kurulunda, azınlıktaki pay sahipleri "Finansal tablolar gerçeği yansıtmıyor" diyerek toplantının ertelenmesini istemişler ve bu istek kabul edilmiş.

Burada kritik olan nokta şudur: Toplantı ertelendiği için, o toplantıda "erteleme" kararına kadar olan maddeler (açılış, faaliyet raporu, finansal tabloların tasdiki, ibrası ve kâr dağıtımı) görüşülememiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) göre, genel kurul toplantısı ertelendiğinde, erteleme kararına kadar görüşülmüş olan maddeler için karar alınabilir. Ancak, erteleme kararından sonra görüşülmesi gereken maddeler için yeni bir toplantı yapılması gerekir.

Peki, 06.03.2018 tarihli ertelenen toplantıda hangi madde görüşülmüş olabilir?

• Gündem maddelerine (a) ile (e) kadar bakalım.
• Soruda, azınlık pay sahiplerinin "finansal tabloların gerçeği yansıtmadığı" gerekçesiyle erteleme talebinde bulunduğu belirtilmiş.
• Bu durumda, finansal tabloların tasdiki (c) maddesi ve bunu takip eden ibras (ç) ve kâr dağıtımı (d) maddeleri görüşülememiştir. Çünkü bu maddeler, finansal tabloların doğruluğuna dayanır. Tablolar tartışılıp tasdik edilemediği için, bunların üzerine kurulu olan ibras ve kâr dağıtımı kararları da o toplantıda alınamaz.
• Peki ya (e) maddesi olan "Şirketin merkezinin taşınması"? Bu madde, finansal tabloların doğruluğuyla doğrudan bir bağı olmayan, tamamen esas sözleşme değişikliği ile ilgili bir konudur.

Kural şudur: Eğer toplantı ertelendiyse, erteleme kararına kadar görüşülmüş olan maddeler için karar alınabilir. Ancak soruda bir detay var: Azınlık, finansal tabloların yanlışlığı nedeniyle erteleme istemiş. Bu durumda finansal tablolar ve buna bağlı maddeler (ibras, kâr dağıtımı) görüşülememiştir. Ancak, esas sözleşme değişikliği (merkez taşınması) maddesi, finansal tabloların doğruluğundan bağımsızdır. Eğer bu madde gündemden önce veya erteleme kararından önce görüşülmüş olsaydı alınabilirdi.

Ancak sorunun asıl kuralı şudur: TTK Madde 157'ye göre, genel kurul toplantısı ertelendiğinde, erteleme kararına kadar görüşülmüş olan maddeler için karar alınabilir. Soruda, erteleme talebi "finansal tabloların gerçeği yansıtmadığı" gerekçesiyle yapılmıştır. Bu, finansal tabloların tasdiki (c) maddesinin görüşülmediği anlamına gelir. Finansal tablolar tasdik edilmediği için, onun üzerine kurulu olan ibras (ç) ve kâr dağıtımı (d) maddeleri de görüşülemez.

Peki neden B şıkkı (Merkez taşınması) doğru? Çünkü erteleme kararı, genellikle gündem maddelerinin bir kısmının görüşülmemesi veya maddelerin sıralaması ile ilgilidir. Soruda, erteleme kararına kadar sadece finansal tablolar ve ona bağlı maddeler tartışılmış ve durdurulmuştur. Ancak, esas sözleşme değişikliği (merkez taşınması) maddesi, finansal tabloların doğruluğundan bağımsızdır. Eğer bu madde, erteleme kararından önce görüşülmüş olsaydı, o toplantıda karar alınabilirdi.

Daha basit bir kural hatırlatması: Eğer genel kurul ertelendiyse, erteleme kararına kadar görüşülmüş olan maddeler için karar alınabilir. Soruda, erteleme talebi finansal tabloların yanlışlığı üzerine kurulmuş. Bu, finansal tabloların tasdiki (c) maddesinin görüşülmediğini gösterir. Finansal tablolar tasdik edilmediği için, onun üzerine kurulu olan ibras (ç) ve kâr dağıtımı (d) maddeleri de görüşülemez.

Ancak, esas sözleşme değişikliği (merkez taşınması) maddesi, finansal tabloların doğruluğundan bağımsızdır.

Bu soruyu bir SMMM stajı sınavı sorusu gibi ele alalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır. Gelin, nedenini adım adım ve basit bir dille açıklayalım.

Neden C Şıkkı Doğru?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) göre, bir ticaret unvanının geçerli olabilmesi için üç temel unsuru taşıması gerekir:

• Gerçek Kişi Adı: Ticari işletmeyi yöneten kişinin soyadı veya soyadının bir kısmı.
• İşletme Türü: Şirketin hangi türde olduğu (Örneğin: Limited Şirketi, Anonim Şirketi).
• İşletme Konusu: Şirketin ne iş yaptığı (Örneğin: İnşaat, Ticaret, Nakliye).

C şıkkını inceleyelim: "Mert Çetin İnşaat Limited Şirketi"

• Mert Çetin: Gerçek kişi adını içeriyor. (Doğru)
• İnşaat: İşletme konusunu belirtiyor. (Doğru)
• Limited Şirketi: Şirket türünü belirtiyor. (Doğru)

Bu üç unsur bir arada ve eksiksiz olduğu için bu unvan geçerlidir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklerin neden elendiğine bakalım:

• A) Mert Çetin ve Selim Yüce Limited Şirketi:
• Hata: Bu unvan işletme konusunu (ne iş yaptığını) belirtmiyor. Sadece ortakların isimlerini ve şirket türünü vermiş. Kanun, unvanın en azından bir işletme konusu içermesini şart koşar.
• B) M. Çetin İnşaat:
• Hata: Bu unvan şirket türünü belirtmiyor. Sadece kişi adı ve iş konusu var. "Limited Şirketi" veya "Anonim Şirketi" ibaresi eksik olduğu için geçersizdir.
• D) Mert Çetin Anonim Şirketi:
• Hata: Bu unvan işletme konusunu belirtmiyor. Sadece kişi adı ve şirket türü var. "İnşaat", "Ticaret" gibi bir iş konusu eksik.
• E) Çetin Limited Şirketi:
• Hata: Bu unvan işletme konusunu belirtmiyor. Sadece soyad ve şirket türü var. İşin ne olduğu belirtilmediği için geçersizdir.

(Not: Eğer A, D ve E şıklarında "İnşaat", "Ticaret" gibi bir iş konusu eklenseydi, o zaman doğru cevap olabilirdi. Ancak şu anki halleriyle eksikler.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Türk Ticaret Kanunu Madde 20'yi bilmelisin. Bu madde, ticaret unvanlarının nasıl oluşturulması gerektiğini ve hangi unsurları (Kişi Adı + İşletme Türü + İşletme Konusu) içermesi gerektiğini düzenler.

Özetle: Bir unvanın geçerli olması için "Kimin işi?", "Ne iş yapıyor?" ve "Hangi şirket türü?" sorularının cevaplarını tek bir cümlede vermesi gerekir. C şıkkı bu üç soruya da cevap veren tek seçenektir.

Başarılar dilerim!

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır. Gelin, bunu sanki bir ders çalışıyormuşuz gibi adım adım inceleyelim.

Neden Doğru Cevap B Şıkkıdır?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) göre ticari davanın temel kuralı şudur: Davaya konu olan uyuşmazlığın kaynağına bakılır, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaz.

B şıkkı tam olarak bu kuralı ifade ediyor. Eğer bir uyuşmazlık, TTK'da düzenlenmiş bir ticari işlemden (örneğin bir ticari senet, ticari bir sözleşme veya ticari bir temsil) kaynaklanıyorsa, bu dava ticari dava kabul edilir. Bu durumda davacı tacir olsa da olmasa da, davalı tacir olsa da olmasa da, mahkeme Ticaret Mahkemesi'ne bakar.

• Örnek: Bir tacir (işletme sahibi), bir esnaf olmayan kişiyle ticari bir sözleşme imzalar ve anlaşmazlık çıkarsa, bu dava yine ticari dava olur ve Ticaret Mahkemesi'nde görülür. Çünkü uyuşmazlık TTK'da düzenlenmiş bir ticari işlemden doğmuştur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer şıkların neden hatalı olduğunu kısaca açıklayalım:

• A Şıkkı Yanlış: "Taraflardan birinin tacir olduğu bütün uyuşmazlıklar ticari dava olur" der. Bu çok yaygın bir yanılgıdır. Sadece bir tarafın tacir olması yetmez; uyuşmazlığın TTK'da düzenlenmiş bir ticari işlemden doğması gerekir. Tacir ile tacir olmayan arasında, TTK dışındaki bir borç ilişkisi (örneğin komşu arası bir kira sözleşmesi) varsa bu ticari dava olmaz.
• C Şıkkı Yanlış: Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi arasında bir "işbölümü" (yetki dağılımı) yoktur. Bu iki mahkeme birbirinin yerini tutmaz. Bir dava ticari ise Ticaret Mahkemesi bakar, ticari değilse Hukuk Mahkemesi bakar. Aralarında bir işbölümü değil, yetki farkı vardır.
• D Şıkkı Yanlış: "TTK'da düzenlenmemiş ise ticari dava olamaz" diyerek, uyuşmazlığın tarafların ticari işletmesiyle ilgili olmasının tek başına yeterli olduğunu ima eder. Oysa kural şudur: Uyuşmazlık TTK'da düzenlenmiş olmalıdır. Eğer TTK'da düzenlenmemişse, tarafların ticari işletmesiyle ilgili olsa bile bu dava ticari dava olmaz.
• E Şıkkı Yanlış: Ticari davalara bakmakla görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesi değil, Asliye Ticaret Mahkemesi'dir. Sulh Hukuk Mahkemeleri genellikle daha basit hukuki uyuşmazlıklara bakar.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Ticari Davaların Niteliği ve Yetkili Mahkeme" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şunu ezberlemelisin:

> Ticari dava, tarafların tacir olmasına değil, uyuşmazlığın Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen bir ticari işlemden doğmasına bağlıdır.

Başka bir deyişle, "İşin niteliği, tarafların niteliğinden daha önemlidir." Bu kuralı akılda tutarsan, benzer soruları rahatlıkla çözebilirsin. Başarılar dilerim!

Bu sorunun doğru cevabı C şıkkı olan "Yönetim Kurulu üyelerinin ibrası"dır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre, anonim şirketlerde imtiyazlı oy hakkı (oyda imtiyaz), sadece şirketin sermaye yapısını, kâr dağıtımını veya yönetim organlarının seçilmesini doğrudan etkileyen konularda kullanılabilir; ancak ibrası (yani yönetim kurulunun faaliyetlerinin onaylanarak sorumluluktan kurtarılması) işlemi, yönetim kurulunun genel kurul önünde hesap vermesi ve genel kurulun bu hesapları kabul etmesi anlamına gelir ki bu durum, imtiyazlı hisse sahiplerinin özel bir oy hakkı ile karar vermesini gerektiren bir konu değildir. İmtiyazlı oy hakkı, kanunen sadece yönetim kuruluna üye seçimi, yönetim kurulunun huzur hakkını belirleme, kâr payı dağıtma ve yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporunun onaylanması gibi maddelerde tanınmıştır; bu nedenle ibrası kararı imtiyazlı oy hakkı kullanılmadan, sadece normal oy çoğunluğuyla alınır.

Diğer şıkları incelediğimizde:

• A, B ve E şıkları doğrudan kanunda belirtilen ve imtiyazlı oy hakkının kullanılabildiği konulardır (faaliyet raporu onayı, kâr payı dağıtma ve huzur hakkı).
• D şıkkı ise yönetim kurulu üyelerinin seçimi olduğu için imtiyazlı oy hakkının kullanılabildiği en temel konulardan biridir.

Bu soruyu çözebilmek için 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun anonim şirketlerde imtiyazlı oy hakkının kullanılabileceği ve kullanılamayacağı konuları düzenleyen maddelerini (özellikle madde 413 ve ilgili hükümleri) bilmek gerekmektedir.

Sonuç olarak, imtiyazlı oy hakkı sadece kanunda açıkça sayılan özel konularda geçerli olup, yönetim kurulunun ibrası bu kapsamda yer almadığı için doğru cevap C şıkkıdır.

Bu soru, SMMM stajı ve genel ticaret hukuku derslerinde sıkça karşımıza çıkan "Ciro Türleri" konusundandır. Soruyu bir öğrenciye anlatır gibi adım adım, basit bir dille açıklayalım.

1. Neden Doğru Cevap "B" (Tahsil Cirosu)?

Sorudaki senaryoyu şöyle hayal edelim:

• Ciro eden kişi: Mehmet Çiçek (İmza atıyor).
• Ciro edilen kişi: Ahmet Yıldız.
• Yazılan ifade: "Ahmet Yıldız'a vekâleten ödeyiniz."

Buradaki en kritik kelime "VEKÂLETEN" sözcüğüdür.

Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) göre, bir senedi veya bonoyu başkasına devrederken, üzerine "tahsil için", "vekaleten ödeyiniz" veya "tahsil ediniz" gibi ibareler yazılırsa, bu bir Tahsil Cirosu olur.

Ne Anlama Gelir? Bu durumda Mehmet Çiçek, senedin mülkiyetini (sahipliğini) Ahmet Yıldız'a vermez. Sadece Ahmet Yıldız'a, senetten doğan alacağı tahsil etme yetkisini (vekalet) verir. Yani Ahmet Yıldız, senedi tahsil etmek için Mehmet Çiçek'in vekili olur. Eğer senet ödenmezse, senet geriye Mehmet Çiçek'e döner.

Bu yüzden, sorudaki "vekâleten ödeyiniz" ifadesi, doğrudan B şıkkındaki Tahsil Cirosunu işaret eder.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere neden uymadığına bakalım:

• A) Rehin Cirosu: Eğer Mehmet Çiçek, senedi bir borcunu teminat olarak Ahmet Yıldız'a vermiş olsaydı, senet üzerine "rehin" ibaresi yazardı. Soruda rehin kelimesi geçmediği için bu şık yanlıştır.
• C) Hamiline Ciro: Eğer Mehmet Çiçek, senedin üzerine sadece kendi imzasını atıp, kime devrettiğini yazmamış olsaydı veya "Hamiline" yazmış olsaydı bu olurdu. Soruda açıkça bir isim (Ahmet Yıldız) ve bir amaç (vekaleten) belirtilmiştir.
• D) Temlik Ciro: Bu, senedin mülkiyetini tamamen başkasına devretmektir. Üzerine "temlik" veya "devir" ibaresi yazılır. Soruda "mülkiyeti devret" değil, "vekaleten öde" denildiği için bu şık da yanlıştır.
• E) Beyaz Ciro: Bu, senedin üzerine hiçbir yazı yazılmadan sadece imza atılmasıdır. Soruda "Ahmet Yıldız'a vekâleten ödeyiniz" yazılı olduğu için beyaz ciro olamaz.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Türk Ticaret Kanunu (TTK) Madde 400-404 arası düzenlemelerdeki "Ciro Türleri" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şu ayrımı ezberlemelisin:

• Mülkiyet devri varsa → Temlik Ciro.
• Sadece tahsil yetkisi varsa ("vekaleten", "tahsil için") → Tahsil Ciro.
• Rehin varsa → Rehin Ciro.
• Hiçbir yazı yoksa → Beyaz Ciro.

Özetle: Soruda "vekaleten" kelimesi geçtiği an, cevap kesinlikle Tahsil Cirodur. Doğru cevap B'dir.

Bu soru, SMMM stajına hazırlanan bir öğrenci için Bono ve Türk Ticaret Kanunu (TTK)'nun ödeme şekilleriyle ilgili çok temel ve önemli bir kuralı sorguluyor. Doğru cevap D şıkkıdır.

Gelin bu kuralı adım adım, sanki bir ders anlatıyormuşuz gibi inceleyelim.

Neden D Şıkkı Doğru?

Bono, bir ödeme emri belgesidir. Kanun, bononun üzerinde bir yazı hatası veya çelişki olduğunda, borçlunun (bono verenin) niyetini en iyi yansıtan ve en güvenli olan yöntemi belirler.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 705. maddesine göre, bonoda meblağ (para miktarı) hem rakamla hem de yazıyla belirtilmiştir ve bunlar birbirine uymuyorsa:

• Yazıyla belirtilen meblağ esas alınır.

D Şıkkındaki Durum:

• Rakamla: 10.000 ₺ yazılmış.
• Yazıyla: Yüz bin ₺ yazılmış.

Burada bir çelişki var. Kanun, yazının daha açık ve hataya kapalı olmadığını, ancak yazının borçlunun niyetini daha net ifade ettiğini kabul eder. Bu nedenle, yazıyla belirtilen "yüz bin ₺" tutarı ödenmesi gereken meblahtır. Bu yüzden D şıkkı doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer şıklardaki mantık hatalarını görelim:

• A ve E Şıkları (Yukarı ve Alt Kısım Çelişkisi): Bonoda meblağın metnin üst kısmında ve alt kısmında farklı yazılması durumu söz konusu olduğunda, kanun "yazıyla belirtilen meblağ" esas alınır der. Ancak A şıkkı rakamı (100.000), E şıkkı ise ortalamayı (55.000) esas almıştır. Kanun, yazılı olanı esas alır. Eğer üstte "yüz bin" yazılı, altta "on bin" yazılıysa, yazılı olan (yüz bin) geçerlidir. Bu şıkların mantığı kanuna aykırıdır.
• B Şıkkı: Burada da bir çelişki var (üstte "yüz bin", altta "on bin"). Kanun, yazılı olanı esas alır. Ancak bu şıktaki durum, A şıkkındaki gibi "rakam ve yazı" değil, "yazı ve yazı" çelişkisi gibi görünse de, sorunun genel mantığı "rakam ve yazı" çelişkisine odaklandığı için, B şıkkı da D şıkkındaki gibi yazılı olanı esas alsa da, sorunun asıl hedefi rakam ve yazı arasındaki çelişkiyi çözmektir. Daha önemlisi, B şıkkındaki senaryoda "yüz bin" yazılı olduğu için ödenmesi gereken 100.000 TL'dir, ancak sorunun ana odağı rakam ve yazı çelişkisinde yazının üstünlüğüdür. D şıkkı bu kuralı en net ve klasik örnekle (rakam vs yazı) vermiştir.
• C Şıkkı: Bu şıktaki en büyük hata, rakamın yazıdan üstün tutulmasıdır. Kanun açıkça "rakam ve yazı farklıysa, yazı esas alınır" der. C şıkkı tam tersini söylüyor (rakamı 100.000, yazıyı 10.000 olarak verip rakamı ödenmesi gereken meblağ olarak gösteriyor). Bu, kanuna aykırıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu Madde 705'i bilmelisin.

Özet Kural: Bir bonoda meblağ hem rakamla hem yazıyla belirtilmişse ve bunlar birbirine uymuyorsa:

• Yazıyla belirtilen meblağ esas alınır.
• Eğer sadece rakam veya sadece yazı varsa, o belirtilen meblağ esas alınır.
• Eğer metnin üst ve alt kısımlarında farklı rakamlar varsa, yazıyla belirtilen meblağ esas alınır.

Öğrenci Notu: Sınavlarda "rakam ve yazı çelişkisi" çıkarsa, hemen "Yazı esas alınır" kuralını hatırla. Bu kural, bono ve poliçe gibi emre yazılı senetlerde geçerlidir.