2019/3 SGS Maliyet Muhasebesi Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Öncelikle soruda bize verilenleri ve ne istendiğini netleştirelim. Bizden 10 adet oturma grubunun birim maliyetini (yani tek bir koltuğun maliyetini) bulmamız isteniyor.

Birim maliyeti bulmak için şu formülü kullanırız: Birim Maliyet = (Toplam Direkt İlk Madde + Toplam Direkt İşçilik + Toplam Genel Üretim Gideri) / Üretim Adedi

Şimdi bu formüldeki eksik parçaları bulalım:

• Direkt İlk Madde Malzeme: Soruda doğrudan verilmiş: 52.400 ₺.
• Direkt İşçilik: Soruda doğrudan verilmiş: 30.000 ₺.
• Genel Üretim Giderleri (Endirekt İşçilik): Soruda doğrudan verilmiş: 12.600 ₺.
• Diğer Genel Üretim Giderleri (Yüklemeli Giderler): İşte sorunun püf noktası burası! Soruda, "işletme giderlerini direkt işçilik giderlerinin %50'si kadar yükler" deniyor.
• Hesap: 30.000 ₺ (Direkt İşçilik) x %50 = 15.000 ₺.

Şimdi tüm maliyetleri toplayalım:

• Direkt İlk Madde: 52.400
• Direkt İşçilik: 30.000
• Endirekt İşçilik: 12.600
• Yüklemeli Giderler: 15.000
• TOPLAM MAMUL MİNNETİ: 52.400 + 30.000 + 12.600 + 15.000 = 110.000 ₺

Son olarak, bu toplam maliyeti üretilen 10 adet siparişe bölerek birim maliyeti buluruz: 110.000 ₺ / 10 adet = 11.000 ₺

Gördüğün gibi cevap 11.000 TL çıkıyor ve bu A şıkkına denk geliyor.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B, C ve D şıkları: Bu şıklar genellikle yukarıdaki hesaplamada bir hata yapıldığında ortaya çıkar. Örneğin, yükleme oranını (%50) direkt işçiliğe değil de direkt maddeye uygulayanlar veya yükleme giderini toplamaya unutanlar farklı sonuçlar bulur.
• E şığı (16.500): Bu şık, muhtemelen toplam maliyeti (110.000) bölmeden, sadece bazı kalemleri toplayıp yanlış bir oranla çarpan veya yükleme oranını %100 sanıp hesaplayanların sonucu olabilir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Maliyet Muhasebesi" dersinin "Sipariş Maliyet Sistemi" ve "Genel Üretim Giderlerinin Tahmini Yükleme Oranı" konularını iyi bilmelisin.

Özetle kural şudur:

• Tüm direkt ve endirekt giderleri topla.
• Soruda verilen yükleme oranını (burada %50) doğru maliyet kalemine (burada direkt işçiliğe) uygula.
• Bulunan toplam maliyeti üretilen birim sayısına böl.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Öncelikle sorunun bize verdiği durumu anlamamız gerekiyor. Elimizde 40.000 TL'lik bir ortak maliyet var ve bu maliyet iki ürüne (A ve B) dağıtılacak. Soruda bize iki farklı dağıtım yöntemi verilmiş:

• Fiziksel Miktarlara Göre Dağıtım: Bu yöntemde ürünlerin miktarı (kilogramı) önemlidir. Soruda A ürününe %95, B ürünine %5 oranı verilmiş. Bu, A ürününün miktarının B'ye göre çok daha fazla olduğunu gösterir.
• Net Satış Hasılatı (Değer) Oranında Dağıtım: Bu yöntemde ise ürünlerin satış fiyatı ve miktarı birleştirilerek toplam satış değeri hesaplanır. Maliyet, bu toplam değere oranla dağıtılır.

Şimdi sorunun asıl sormak istediği soruya gelelim: "Net satış hasılatı oranında dağıtım yapıldığında, A ürününün payı, B ürününün payının kaç katıdır?"

Bunu bulmak için şu basit formülü kullanacağız: > Dağıtım Oranı = (Ürün Miktarı × Satış Fiyatı)

Gelin bu formülü sorudaki verilere uygulayalım:

• A Ürünü İçin:
• Miktar: 1.000 kg'ın %95'i = 950 kg
• Satış Fiyatı: 50 TL
• Toplam Satış Değeri (Hasılat) = 950 kg × 50 TL = 47.500 TL

• B Ürünü İçin:
• Miktar: 1.000 kg'ın %5'i = 50 kg
• Satış Fiyatı: 190 TL
• Toplam Satış Değeri (Hasılat) = 50 kg × 190 TL = 9.500 TL

Artık elimizde iki ürünün toplam satış değerleri var. Soru bize "A'nın payı, B'nin payının kaç katıdır?" diye soruyor. Maliyet dağıtımı bu değerler oranında yapılacağı için, oranı doğrudan bu değerler üzerinden hesaplayabiliriz:

• A Ürünü Değeri: 47.500 TL
• B Ürünü Değeri: 9.500 TL

Bunu bölelim: 47.500 / 9.500 = 5

Gördüğün gibi, A ürününün maliyetten alacağı pay, B ürününün payının tam 5 katıdır. Bu yüzden doğru cevap D şıkkıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A, B, C ve E Şıkları: Bu şıklar, ya sadece fiziksel miktar oranına (95/5 = 19 kat) bakılarak, ya da sadece birim satış fiyatlarına (50/190) bakılarak yapılan hatalı hesaplamalardan kaynaklanır. Soru özellikle "Net Satış Hasılatı" yöntemini sorduğu için, sadece miktarı veya sadece fiyatı dikkate almak hatadır. Doğru oranı bulmak için mutlaka Miktar × Fiyat işleminin yapılması gerekir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Ortak Maliyet Dağıtım Yöntemleri" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle:

• Fiziksel Miktar Yöntemi ile Net Satış Değeri (Hasılat) Yöntemi arasındaki farkı ayırt etmelisin.
• Net Satış Değeri yönteminde dağıtım oranının, ürünlerin toplam satış değerlerinin (Miktar x Birim Fiyat) birbirine oranı olduğunu ezberlemelisin.

Kısacası; "Maliyeti dağıtırken ürünün kaç kilogram olduğunu değil, o ürünün toplamda ne kadar para edeceğini dikkate alırsın" kuralını hatırlarsan bu soruları kolayca çözersin.

Bu soruyu bir inşaat işletmesinin muhasebesini nasıl yaptığını hayal ederek çözelim. Sorunun anahtarı "Endirekt Üretim Gideri" kavramını anlamak.

Neden Doğru Cevap E?

Öncelikle şunu bilmelisin: Bir inşaat firması daire üretirken giderleri ikiye ayırır:

• Direkt Giderler: Sadece o daireye ait olan, doğrudan o daireye yüklenen masraflar. (Örn: O dairenin kapısı, o dairenin penceresi).
• Endirekt Giderler: Tüm inşaatları veya projeleri kapsayan, tek bir daireye doğrudan bağlanamayan ortak masraflar. (Örn: Şantiye şefinin maaşı, tüm şantiyede kullanılan su faturası).

E şıkkı "Her bir daireye özgü birbirinden farklı olarak yaptırılan kapı ve pencereler" derken, bu giderlerin doğrudan o daireye ait olduğunu söylüyor. Eğer bir daireye özel bir kapı alıyorsan, bu masrafı o dairenin maliyetine doğrudan eklersin. Bu bir Direkt Üretim Gideri'dir. Soru ise "Hangisi endirekt olarak değerlendirilmez?" diye sorduğu için, direkt olan bu şık doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi Endirekt Üretim Gideri'dir, yani sorunun istediği "endirekt olmayan" şık değillerdir:

• A Şıkkı (Makinelerin ortak amortismanı): Bir makine birden fazla dairede kullanılıyorsa, bu masrafı tek bir daireye tam olarak yükleyemezsin. Tüm projelere yayılır, bu yüzden endirekt giderdir.
• B Şıkkı (Arsa alımındaki tapu ve harçlar): Arsa genellikle birden fazla daireyi kapsar. Bu masrafı tek bir daireye değil, tüm dairelerin maliyetine dağıtırız. Bu da endirekt giderdir.
• C Şıkkı (İnşaat mühendisinin ücreti): Bir mühendis tüm şantiyeyi yönetir. Onun maaşını sadece bir daireye yükleyemezsin. Bu ortak bir giderdir (endirekt).
• D Şıkkı (Tüketilen su giderleri): Şantiyedeki su faturası tüm dairelerin yapımında kullanılır. Tek bir daireye ait değildir, bu da endirekt giderdir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Maliyet Muhasebesi" konusundaki "Doğrudan ve Endirekt Üretim Giderleri" ayrımını iyi bilmelisin.

• Kural: Bir giderin "doğrudan" sayılabilmesi için, o giderin kaynağına ve miktarına tek bir maliyet nesnesine (bu örnekte tek bir daireye) kolayca ve kesin olarak izlenebilmesi gerekir. Eğer izlenemiyorsa ve tüm projelere yayılıyorsa, o gider "endirekt"tir.

Özetle: Kapı ve pencere o daireye özel olduğu için Direkt giderdir, soru da Endirekt olmayanı sorduğu için cevap E'dir.

X değişkeni, HÜGY 1'in kendi gider tutarı ile HÜGY 2'den pay alarak gelen tutarın toplamını ifade eder. Tabloda HÜGY 1'in kendi gideri 10.000 TL olarak verilmiştir. Matematiksel dağıtım yönteminde, bir hizmet gider yerinden diğerine aktarılan tutar, karşı tarafın toplam dağıtılacak tutarının (Y) karşılıklı hizmet yüzdelerine göre hesaplanmasıyla bulunur. HÜGY 1, HÜGY 2'ye %16 hizmet verdiğinden, HÜGY 2'nin toplam tutarının (Y) %16'sı X'e eklenmelidir. Bu oran 0,16 olarak yazılır ve 10.000 TL'ye eklenerek X = 10.000 + 0,16 Y denklemi elde edilir.

Diğer şıklar yanlış çünkü A şıkkı hizmet yüzdelerini tersine çevirmiş, C ve D şıkları esas üretim gider yerlerinin yüzdelerini yanlışlıkla eklemiş, E şıkkı ise dağıtım oranını tamamen hatalı bir değerle değiştirmiştir.

Bilinmesi gereken kural: Bir hizmet gider yerinin toplam maliyeti, kendi gideri ile diğer hizmet gider yerlerinin toplam tutarının karşılıklı hizmet yüzdelerinin çarpımıyla bulunur.

Bu soruyu çözmek için önce Ortalama Maliyet Yöntemi'nin (Weighted Average Method) temel mantığını anlamamız gerekiyor. Bu yöntemde, dönem başı stokların maliyeti ile dönemin yeni maliyetleri birleştirilerek tek bir ortalama maliyet hesaplanır ve bu maliyet hem tamamlanan ürünler hem de dönem sonu yarı mamuller için eşit olarak uygulanır.

Soruda bize verilenleri toplayalım:

• Toplam Direkt İlk Madde ve Malzeme Maliyeti: Dönem başı stok maliyeti (4.000 ₺) + Dönem içindeki giderler (18.000 ₺) = 22.000 ₺.
• Hedef Birim Maliyet: Soruda bu maliyetin 20 ₺ olması isteniyor.
• Eşdeğer Birim Sayısı: Ortalama maliyet formülünde "Birim Maliyet = Toplam Maliyet / Eşdeğer Birim Sayısı" ilişkisi vardır. Buradan eşdeğer birim sayısını bulmak için 22.000 ₺'yi 20 ₺'ye böleriz: 22.000 / 20 = 1.100 eşdeğer birim.

Şimdi bu 1.100 eşdeğer birimin nasıl oluştuğunu inceleyelim. Ortalama maliyet yönteminde tamamlanan ürünler her zaman %100 tamamlanmış kabul edilir. Yani 1.000 adet tamamlanan ürün, 1.000 eşdeğer birime tekabül eder. Kalan eşdeğer birimlerin (1.100 - 1.000 = 100 adet) dönem sonu stoklardan gelmesi gerekir. Dönem sonu stok miktarı 200 br olduğu için, bu 200 birimin kaçının eşdeğer birim sayısına dahil edildiğini bulmak için 100'ü 200'e böleriz: 100 / 200 = %50.

Bu durumda doğru cevap C) %50 şıkkıdır.

Diğer şıkları neden yanlış yaptığımızı kısaca özetleyelim:

• A, B ve D şıkları: Hesaplanan eşdeğer birim sayısını (1.100) sağlayacak doğru tamamlanma oranını vermediği için toplam maliyeti 20 ₺'ye eşitleyemezler.
• E şığı (%100): Eğer yarı mamuller %100 tamamlanmış olsaydı, eşdeğer birim sayısı 1.200 (1.000 tamamlanan + 200 yarı mamul) olurdu ve birim maliyet 22.000 / 1.200 = 18,33 ₺ olurdu, bu da sorudaki 20 ₺ hedefine uymaz.

Bu soruyu çözebilmek için Evre Maliyetleme sistemlerinde Ortalama Maliyet Yöntemi formülünün (Toplam Maliyet / (Tamamlanan Birimler + Dönem Sonu Eşdeğer Birimler)) nasıl kurulacağını ve eşdeğer birim kavramının tamamlanma derecesine göre nasıl hesaplandığını bilmek gerekir.

Sonuç olarak, toplam maliyeti hedeflenen birim maliyete eşitlemek için dönem sonu yarı mamullerin %50 oranında tamamlanmış olması gerekmektedir.

Doğru cevap C şıkkı: 25.000 ₺.

Brüt satış kârı, net satışlar üzerinden hesaplanır; bu yüzden önce iadeleri düşmeliyiz.

1. Net satışlar

• Satıştan iadeler = 200.000 × %10 = 20.000 ₺
• Net satışlar = 200.000 − 20.000 = 180.000 ₺

2. Satılan mamuller maliyeti

• Brüt satış kârı = Net satışlar − Satılan mamuller maliyeti
• 130.000 = 180.000 − SMM
• SMM = 180.000 − 130.000 = 50.000 ₺

3. Dönem başı mamul stoku

• Satılan mamuller maliyeti = Dönem başı mamul + Üretilen mamuller maliyeti − Dönem sonu mamul
• 50.000 = DB + 55.000 − 30.000
• DB = 50.000 − 55.000 + 30.000 = 25.000 ₺

Diğer şıklar neden yanlış?

• İadeler düşülmeden brüt satıştan gidilirse SMM 70.000 ₺ çıkar ve DB = 70.000 + 30.000 − 55.000 = 45.000 ₺ (E) bulunur; bu, iadeleri unutmanın sonucudur.

Doğru cevap: C

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Öncelikle bu sorunun temelinde yatan kural şudur: Standart Maliyet Sisteminde "Fark Hesapları" nasıl kapanır?

Neden Doğru Cevap "A" (Yalnız I) Şıkkıdır?

Standart maliyet sisteminde, üretilen malın gerçek maliyeti ile standart (planlanan) maliyeti arasındaki farklar, maliyet farkı hesaplarında izlenir. Bu farkların kapanış kaydı (yani yıl sonunda bu farkların kapatılması) şu mantıkla yapılır:

• Olumlu Fark (Kazanç): Eğer standart maliyet, gerçek maliyetten yüksekse, bu bir olumlu farktır. Yani firmamiz daha az maliyetle daha çok iş yapmış, tasarruf etmiş demektir. Bu tasarruf, maliyet hesabının alacak tarafında oluşur.
• Kapanış Kuralı: Bir hesabın alacak tarafında duran bakiyeyi kapatmak için, o hesabı borçlandırmanız gerekir.
• Sonuç: Olumlu fark veren hesaplar, kapanış kaydında borçlandırılır. Bu yüzden I. ifade doğrudur.

• Olumsuz Fark (Zarar): Eğer standart maliyet, gerçek maliyetten düşükse, bu bir olumsuz farktır. Yani firmamiz beklenenden daha fazla maliyet çıkarmıştır. Bu zarar, maliyet hesabının borç tarafında oluşur.
• Kapanış Kuralı: Bir hesabın borç tarafında duran bakiyeyi kapatmak için, o hesabı alacaklandırmanız gerekir.
• Sonuç: Olumsuz fark veren hesaplar, kapanış kaydında alacaklandırılır. Bu yüzden III. ifade yanlıştır.

Özetle Mantık:

• Olumlu Fark (Alacakta durur) -> Kapatmak için Borç verilir. (I. Doğru)
• Olumsuz Fark (Borçta durur) -> Kapatmak için Alacak verilir. (III. Yanlış)

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• II. Şık (Yalnız II): "Olumlu fark veren hesaplar kapanış kaydında alacaklandırılır" der. Bu yanlıştır. Çünkü olumlu fark zaten alacak tarafında oluşmuştur. Bir hesabı kapatmak için ters yöne (borca) gitmek gerekir. Alacak tarafında bırakırsanız kapanmaz.
• III. Şık (Yalnız III): "Olumsuz fark veren hesaplar kapanış kaydında borçlandırılır" der. Bu da yanlıştır. Olumsuz fark borç tarafında oluşmuştur. Kapatmak için ters yöne (alacağa) gitmek gerekir. Borç tarafında bırakırsanız kapanmaz.
• D ve E Şıkları: Yukarıda açıkladığımız gibi, II ve III numaralı ifadeler mantıken hatalı olduğu için, bunları içeren kombinasyonlar da elenir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Standart Maliyet Sistemi" ve "Maliyet Farklarının Muhasebeleştirilmesi" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Olumlu Fark ne zaman oluşur? (Standart > Gerçek)
• Olumsuz Fark ne zaman oluşur? (Standart < Gerçek)
• Kapanış Kaydı mantığı: Bir hesabın normal bakiyesi (borç veya alacak) varsa, onu kapatmak için tam tersi yöne kayıt yapmak gerekir.

Kısa Hatırlatma:

• Olumlu Fark = Alacakta durur -> Kapatınca Borç verilir.
• Olumsuz Fark = Borçta durur -> Kapatınca Alacak verilir.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi adım adım çözelim. Sorunun mantığını kavramak için önce elimizdeki verileri parçalara ayıralım ve eksik parçayı bulalım.

1. Doğru Cevap Neden B (32 ₺)?

Öncelikle soruda bize Normal Maliyet Sistemi'ne göre birim maliyet soruluyor. Normal maliyet sisteminde birim maliyet şu formülle bulunur: > Birim Maliyet = (Toplam Değişken Maliyet + Toplam Sabit Maliyet) / Üretim Miktarı

Gelin bu formüldeki eksik parçaları bulalım:

Adım 1: Değişken Maliyetleri Bulalım

• Soruda Tam Maliyet Sistemi'ne göre toplam maliyetin 40.000 ₺ olduğu söylenmiş.
• Tam maliyet = Direkt Maliyet + Dolaylı Maliyet (Genel Üretim Maliyeti).
• Soruda Direkt Maliyetler toplamının 24.000 ₺ olduğu verilmiş.
• O halde Dolaylı Maliyet (Genel Üretim Maliyeti) = 40.000 - 24.000 = 16.000 ₺ olur.

Şimdi Değişken Maliyet Sistemi'ne bakalım. Bu sistemde maliyetler değişken ve sabit olarak ikiye ayrılır.

• Soruda "Değişken genel üretim maliyeti, değişken maliyet sistemine göre toplam maliyetin %20'si kadardır" denilmiş.
• Değişken Maliyet Sistemi'nde toplam maliyet = Direkt Maliyet + Değişken Genel Üretim Maliyeti.
• Burada bir tuzak var gibi görünebilir ama mantık şudur:
• Direkt Maliyetler her zaman değişkendir (1.000 birim için 24.000 ₺).
• Değişken Genel Üretim Maliyeti (DGM) = X olsun.
• Toplam Değişken Maliyet = 24.000 + X.
• Soruda DGM'nin, Toplam Değişken Maliyetin %20'si olduğu söyleniyor.
• Formül: X = (24.000 + X) * 0,20
• X = 4.800 + 0,2X
• 0,8X = 4.800
• X (Değişken DGM) = 6.000 ₺

Şimdi Toplam Değişken Maliyet'i bulduk:

• Direkt Maliyet (24.000) + Değişken DGM (6.000) = 30.000 ₺.

Adım 2: Sabit Maliyetleri Bulalım

• Tam Maliyet Sistemi'nde toplam maliyet 40.000 ₺ idi. Bu toplamın içinde hem değişken hem de sabit maliyetler vardır.
• Değişken Maliyet Sistemi'nde ise toplam maliyetimiz 30.000 ₺ idi (Direkt + Değişken DGM).
• Aradaki fark Sabit Maliyetlerdir.
• Sabit Maliyet = 40.000 (Tam Maliyet) - 30.000 (Değişken Maliyet) = 10.000 ₺.

Adım 3: Normal Maliyet Sistemine Göre Birim Maliyeti Hesapla Normal maliyet sistemi, Tüm Değişken Maliyetleri ve Tüm Sabit Maliyetleri birim başına dağıtır.

• Toplam Maliyet (Normal) = Toplam Değişken (30.000) + Toplam Sabit (10.000) = 40.000 ₺.
• Üretim Miktarı: 1.000 birim.

Doğru cevap: B