2026/1 SGS Maliyet Muhasebesi Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu çözmek için öncelikle "Şekillendirme Giderleri" (direkt işçilik ve genel üretim giderlerinin toplamı) kavramını ve yarı mamullerin tamamlanma oranını doğru hesaplamamız gerekir. Şekillendirme giderleri, direkt işçilik (490.000 ₺) ve genel üretim giderlerinin (735.000 ₺) toplamı olan 1.225.000 ₺'dir. Bu toplam gider, üretilen eşdeğer birimlere dağıtılmalıdır; burada tamamlanan 48.000 adet %100 oranında tamamlanmış kabul edilirken, dönem sonu yarı mamulleri (2.000 adet) şekillendirme açısından %50 tamamlanmıştır. Bu durumda yarı mamullerin eşdeğer birim sayısı 2.000 adet x %50 = 1.000 adet olur. Toplam eşdeğer birim sayısı ise 48.000 + 1.000 = 49.000 adettir. Birim şekillendirme maliyeti, toplam şekillendirme giderinin toplam eşdeğer birime bölünmesiyle (1.225.000 / 49.000) 25 ₺ olarak bulunur. Son olarak, dönem sonu yarı mamullerinin şekillendirme gideri toplamı, bu birim maliyetin yarı mamullerin eşdeğer birim sayısı ile çarpılması (25 ₺ x 1.000 adet) sonucu 25.000 ₺ eder.

Diğer şıkların neden yanlış olduğunu inceleyelim: A şıkkı (24.000), muhtemelen birim maliyet veya eşdeğer birim hesabında yapılan bir hata sonucu oluşmuştur; C şıkkı (25.500) ve D şıkkı (27.980) genellikle direkt ilk madde ve malzeme giderlerinin karıştırılması veya tamamlanma oranının yanlış uygulanmasıyla elde edilen hatalı sonuçlardır; E şıkkı (30.490) ise tüm giderlerin (ilk madde dahil) yanlış toplanması veya oranlamada büyük bir sapma olmasıyla ortaya çıkmıştır. Bu soruyu çözmek için "Safha Maliyeti Yöntemi"nde eşdeğer birim hesabı yapma ve giderleri bu birimlere dağıtma konusunu bilmek gerekmektedir.

Doğru cevap, hesaplamalar sonucunda elde edilen 25.000 ₺ tutarıyla B seçeneğidir.

Bu soruyu çözmek için önce Mart ayı için eksik olan "Toplam üretim maliyeti"ni bulmamız, ardından bu değeri kullanarak "Satılan mamuller maliyeti" formülünü uygulamamız gerekiyor.

Öncelikle Mart ayı için Toplam üretim maliyetini hesaplayalım. Bu değer, o ay harcanan üretim giderlerine (445.000 ₺) dönem başı yarı mamul stokunun (bilinmiyor ama Şubat'tan devam ediyor) eklenip, dönem sonu yarı mamul stokunun (80.000 ₺) çıkarılmasıyla bulunur. Ancak soruda bize doğrudan Şubat ayının sonu olan yarı mamul stokunun Mart ayının başı olduğunu biliyoruz. Şubat ayının sonu yarı mamul stoku 40.000 ₺ olduğu için, Mart ayının başı yarı mamul stoku da 40.000 ₺'dir. Şimdi formülü uygulayalım: (Mart Üretim Giderleri 445.000 + Dönem Başı Yarı Mamul 40.000) - Dönem Sonu Yarı Mamul 80.000 = 405.000 ₺ (Toplam Üretim Maliyeti).

Şimdi ikinci adıma geçelim: Satılan mamuller maliyetini bulmak için "Toplam üretim maliyeti"ne dönem başı mamul stokunu ekleyip, dönem sonu mamul stokunu çıkarmamız gerekir. Soruda Mart ayı için dönem başı mamul stokunun ne olduğu verilmemiş gibi görünse de, bir önceki ayın (Şubat) sonu stokunun, bir sonraki ayın (Mart) başı stoku olduğunu hatırlamalıyız. Şubat ayının sonu mamul stoku 35.000 ₺ olduğu için, Mart ayının başı mamul stoku da 35.000 ₺'dir. Formülümüz şu şekilde çalışır: (Toplam Üretim Maliyeti 405.000 + Dönem Başı Mamul Stoku 35.000) - Dönem Sonu Mamul Stoku 45.000 = 395.000 ₺.

Bu hesaplamaya göre doğru cevap A) 395.000 seçeneğidir.

Diğer şıklar neden yanlış?

• B, C, D ve E şıkları, ya yarı mamul stoklarının başlangıç ve bitiş değerlerini yanlış yerleştirerek (toplama yerine çıkarma veya tam tersi) ya da mamul stoklarını hesaba katmayı unutarak yapılan hatalı hesaplamalardan kaynaklanmaktadır. Örneğin, mamul stoklarını hiç dikkate alırsanız 405.000 (B şıkkı) gibi bir sonuç çıkabilir ki bu yanlıştır.

Bu soruyu çözebilmek için "Maliyet Muhasebesi" konusundaki Satılan Mamuller Maliyeti Hesaplama Formülünün (Dönem Başı Mamul Stoku + Toplam Üretim Maliyeti - Dönem Sonu Mamul Stoku) ve Yarı Mamul Stoklarının bir önceki ayın sonu ile bir sonraki ayın başı arasında eşit olduğu kuralının iyi bilinmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, Mart ayında satılan mamullerin maliyeti 395.000 ₺ olarak bulunur.

Soruda verilen Y = 25.000 + 0,10*Z ve Z = 30.000 + 0,15*Y denklemlerine bakarsak, Y'nin kendi başına 25.000 TL'si olduğu ve Z'den %10 pay aldığı, Z'nin ise 30.000 TL'si olduğu ve Y'den %15 pay aldığı görülür; bu da A, B, C ve D şıklarının denklemlerle tam olarak örtüştüğünü ve doğru ifadeler olduğunu gösterir. Ancak E şıkkı, dağıtılacak toplam tutarın sabit bir başlangıç tutarı olan 55.000 TL'nin (25.000 + 30.000) %25'i olduğunu iddia eder ki bu tamamen yanlıştır, çünkü matematiksel dağıtım yönteminde yardımcı gider yerleri birbirlerine hizmet verdikçe toplam gider tutarı artar ve nihai dağıtılacak tutar, başlangıçtaki 55.000 TL'den çok daha yüksek bir rakam olur (denklemler çözülürse toplam dağıtılacak tutarın 55.000 TL'den büyük olduğu ortaya çıkar). Bu nedenle, matematiksel dağıtım yönteminde yardımcı gider yerlerinin karşılıklı hizmet vermesi nedeniyle toplam giderin başlangıç tutarının üzerine çıkacağını ve E şıkkındaki gibi sabit bir yüzdelik oranla ifade edilemeyeceğini bilmek gerekir.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap B (150 ₺/DİS)?

Öncelikle soruda bize "Yükleme Oranı"nı bulmamız isteniyor. Bu oran, genel üretim giderlerinin birim maliyetine ne kadar yansıdığını gösterir. Hesaplama formülü çok basittir:

Yükleme Oranı = Dönem Toplam Genel Üretim Gideri / Toplam Dağıtım Ölçüsü

Gelin sayıları yerine koyalım:

• Toplam Genel Üretim Gideri: Soruda 750.000 ₺ olarak verilmiş.
• Toplam Dağıtım Ölçüsü: Soruda dağıtım ölçüsü olarak Direkt İşçilik Saati (DİS) kullanıldığı belirtilmiş. Bizim yapmamız gereken, A, B ve C mamullerinin harcadığı saatleri toplayıp genel toplamı bulmak.
• A Mamulü: 2.500 DİS
• B Mamulü: 1.000 DİS
• C Mamulü: 1.500 DİS
• Toplam Saat: 2.500 + 1.000 + 1.500 = 5.000 DİS

Şimdi formülde yerine koyuyoruz:

• 750.000 ₺ / 5.000 DİS = 150 ₺/DİS

Sonuç olarak, her bir direkt işçilik saati başına 150 TL genel üretim gideri düşmektedir. Bu da B şıkkını doğru yapar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı (100): Bu hatayı genellikle toplam saatleri yanlış toplayarak veya 750.000'i 7.500'e bölerek yapabilirler. Ancak toplam saat 5.000'dir.
• C Şıkkı (300): Bu cevap, toplam saatlerin (5.000) yerine sadece A mamulünün saatlerinin (2.500) kullanılmasıyla elde edilir. Yani 750.000 / 2.500 = 300. Bu, tüm mamulleri dikkate almadığımız için yanlıştır.
• D Şıkkı (500): Bu cevap, toplam saatlerin yerine sadece B mamulünün saatlerinin (1.000) kullanılmasıyla bulunur. 750.000 / 1.000 = 500. Yine tüm mamulleri toplamadığımız için hatadır.
• E Şıkkı (750): Bu cevap, toplam saatlerin yerine C mamulünün saatlerinin (1.500) kullanılmasıyla bulunur. 750.000 / 1.500 = 500 değil, 750.000 / 1.000 = 750 gibi bir mantık hatasıyla veya 750.000'i 1.000'e bölerek bulunabilir. Ancak en büyük hata, toplam saati bulmamaktır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Sipariş Maliyet Yöntemi" ve "Genel Üretim Giderlerinin Dağıtılması" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Dağıtım Ölçüsü: Soruda hangi ölçü kullanıldığı (DİS, Makine Saati vb.) belirtilir, onu bul.
• Toplam Saat: Dağıtılacak olan tüm mamullerin (A, B, C...) harcadığı saatleri toplamak zorundasın. Sadece bir mamulün saatini alırsan sonuç yanlış çıkar.
• Formül: Gideri, toplam saate bölmek.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Öncelikle "Katsayılı Yöntem" nedir? Bunu şöyle hayal et: Ameliyatlar farklı zorlukta. Apandit ameliyatı basit, bağırsak düğümlenmesi ise çok daha zor ve maliyetli. Bu yüzden her ameliyat türüne tek bir "1" birim değil, zorluk derecesine göre bir "ağırlık" (katsayı) veriyoruz.

İşlemimizi şu 3 adımda yapacağız:

1. Adım: Toplam "Ağırlık" Birimini Hesapla Önce her ameliyat türünün toplam kaç birim "ağırlık" oluşturduğunu bulalım. Bunu yapmak için Ameliyat Sayısı ile Katsayıyı çarparız.

• Apandisit: 20 adet × 2 katsayı = 40 birim
• Safra Kesesi: 10 adet × 3 katsayı = 30 birim
• Bağırsak Düğümlenmesi: 2 adet × 5 katsayı = 10 birim

Şimdi bu birimleri toplayarak Toplam Katsayıyı buluyoruz: 40 + 30 + 10 = 80 birim

2. Adım: Bir Birimin Maliyetini Bulma Ameliyathanenin toplam ortak maliyeti 500.000 ₺'dir. Bu parayı, bulduğumuz 80 birime bölerek 1 birim maliyet ne kadar olduğunu buluruz.

• 500.000 ₺ ÷ 80 birim = 6.250 ₺ (Bir birim maliyet)

3. Adım: İstenen Ameliyatın Payını Hesapla Soruda bizden "Bağırsak düğümlenmesi" ameliyatına düşen pay isteniyor. Bu ameliyatın toplam ağırlığı 10 birim idi (2 adet × 5 katsayı).

• 10 birim × 6.250 ₺ = 62.500 ₺

Sonuç 62.500 ₺ olduğu için doğru cevap B şıkkıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) 50.000: Bu cevap, muhtemelen toplam maliyeti doğrudan ameliyat sayısına (20+10+2=32) bölmek veya katsayıları dikkate almadan sadece sayıya göre dağıtmaya çalışmaktan kaynaklanır. Katsayıyı görmezden gelmek hatasıdır.
• C) 150.000: Bu, belki de sadece "Bağırsak" ameliyatının katsayısı olan 5 ile toplam maliyeti çarpmaya çalışmaktan veya birim hesabı yapılmadan sadece katsayıya bakmaktan kaynaklanır.
• D) 187.500: Bu, toplam maliyeti sadece "Bağırsak" ameliyatının katsayısına (5) bölmek gibi mantıksız bir işlemden çıkabilir.
• E) 250.000: Bu, toplam maliyeti ikiye bölmek gibi rastgele bir dağıtım hatasıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir? Bu soruyu çözmek için "Hizmet Sektörlerinde Maliyet Dağıtımı" ve özellikle "Katsayılı Yöntem" konusunu iyi bilmelisin.

Kural şudur:

• Her ürün/hizmet için (ameliyat türü) Sayı × Katsayı çarpılır.
• Tüm çarpımlar toplanır (Toplam Katsayı).
• Toplam Maliyet, Toplam Katsayıya bölünür (Birim Maliyet).
• Bulunan birim maliyet, istenen ürünün Toplam Katsayısı ile çarpılır.

Başarılar dilerim!

Doğru cevap C şıkkıdır çünkü standart maliyet yönteminde 720 Direkt İşçilik Giderleri hesabı fiilî tutarı gösterir. Fiilî tutar, 721 yansıtma hesabındaki standart tutara aleyhte (borç) farkların eklenmesi ve lehte (alacak) farkların çıkarılmasıyla bulunur; kapanışta 720 bu tutarla kapatılır.

Hesap: Standart tutar (721) = 850.000 ₺ 723 süre farkı borç (aleyhte) = +75.000 ₺ 722 ücret farkı alacak (lehte) = −30.000 ₺ 720 kapanış tutarı = 850.000 + 75.000 − 30.000 = 895.000 ₺ Sonuç C şıkkıyla tutmaktadır.

A şıkkı yanlıştır çünkü 850.000 ₺ yalnız standart tutardır, farkları içermez. B şıkkı yanlıştır çünkü 880.000 ₺ lehte ücret farkını ekler, aleyhte süre farkını ihmal eder. D şıkkı yanlıştır çünkü 925.000 ₺ süre farkını ekler ama lehte ücret farkını düşmez. E şıkkı yanlıştır çünkü 955.000 ₺ her iki farkı da ekler; lehte fark çıkarılmalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Fiilî direkt işçilik = standart tutar + aleyhte farklar − lehte farklar.

Bu soruyu çözmek için önce "Normal Maliyet Yöntemi"nin ne olduğunu hatırlayalım: Bu yöntemde, üretilen her bir ürünün maliyeti; direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve üretim kapasitesine göre hesaplanan genel üretim giderlerinin (GÜG) toplamından oluşur. Soruda bize toplam maliyetin 1.200.000 ₺ olduğu verilmiş, ancak bu toplamın içinde sabit GÜG'ün tamamı değil, kapasiteye oranlanmış kısmı yer alır.

Öncelikle sabit GÜG'ün üretilen her bir birime düşen kısmını bulalım: Aylık sabit GÜG 125.000 ₺ ve kapasite 10.000 adet olduğuna göre, birim başına sabit GÜG 12,50 ₺ olur (125.000 / 10.000). Üretilen 8.000 adet için bu tutar 100.000 ₺ eder (8.000 x 12,50).

Şimdi toplam maliyet denklemimizi kuralım: Toplam Maliyet = (Direkt Malzeme) + (Direkt İşçilik) + (Birim Başına Sabit GÜG x Üretim Adedi) + (Değişken GÜG Toplamı) 1.200.000 = 600.000 + 425.000 + 100.000 + Değişken GÜG

Buradan değişken GÜG'ü bulmak için diğerlerini çıkaralım: 1.200.000 - 1.125.000 = 75.000 ₺.

Bu hesaplamaya göre doğru cevap B) 75.000'dir.

Diğer şıkları neden yanlış yaptığını kısaca açıklayalım:

• A şıkkı (50.000): Genellikle sabit GÜG'ün tamamı (125.000) değil, sadece değişken kısmı kastedilerek veya kapasite farkı yanlış hesaplanarak yapılan hatalı bir çıkarımdır.
• C şıkkı (100.000): Bu şık, sabit GÜG'ün üretilen 8.000 birim için hesaplanan kısmıdır (100.000), sorunun istediği değişken GÜG tutarı değildir.
• D şıkkı (175.000): Bu değer, sabit GÜG'ün tamamı (125.000) ile değişken GÜG'ün (50.000 varsayımı) veya benzeri bir yanlış toplanması sonucu oluşabilir; normal maliyet yönteminde sabit GÜG'ün tamamı değil, kapasiteye oranlanan kısmı alınmalıdır.
• E şıkkı (300.000): Bu değer, sabit GÜG'ün tamamının (125.000) değişken GÜG ile toplanması veya toplam maliyetten direkt giderlerin yanlış çıkarılması gibi büyük bir hata sonucu elde edilir.

Bu soruyu çözebilmek için Normal Maliyet Yöntemi altında sabit genel üretim giderlerinin üretim kapasitesine bölünerek birim maliyete dahil edilmesi ve değişken giderlerin doğrudan toplam maliyete eklenmesi kuralını bilmek gerekir.

Sonuç olarak, normal maliyet yönteminde sabit GÜG'ün kapasiteye oranlanan kısmı kullanılarak yapılan hesaplamada değişken GÜG tutarının 75.000 ₺ olduğu bulunmuştur.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek adım adım çözelim. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Öncelikle soruda neyin sorulduğunu iyi anlamamız lazım. Soru bize "Genel Üretim Giderleri"ni (GÜG) bulmamızı istiyor. Maliyet muhasebesinde bu kavram, doğrudan ürüne işlenemeyen ama üretimi sağlamak için fabrikada harcanan tüm dolaylı maliyetlerdir.

Neden Doğru Cevap A (630.000 ₺)?

Genel Üretim Giderlerini bulmak için doğrudan maliyetleri (hammadde ve işçilik) ve dönem başı/sonu yarı mamul stoklarını hesaba katmamız gerekmez. Sadece fabrikada harcanan dolaylı giderleri toplarız.

Verilenleri inceleyelim:

• Endirekt malzeme giderleri: 60.000 ₺ (Fabrikada kullanılan dolaylı malzeme)
• Endirekt işçilik giderleri: 200.000 ₺ (Fabrika yöneticileri, temizlikçiler vb.)
• Fabrika binası kirası: 100.000 ₺ (Üretim yeri kirası)
• Elektrik, su ve gaz giderleri: 40.000 ₺ (Fabrika giderleri)
• Makine amortisman giderleri: 200.000 ₺ (Makinelerin yıpranma payı)
• Makine sigorta giderleri: 30.000 ₺ (Makine sigortası)

Hesap: 60.000 + 200.000 + 100.000 + 40.000 + 200.000 + 30.000 = 630.000 ₺

Bu toplam, soruda istenen "Genel Üretim Giderleri" tutarıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar genellikle öğrencilerin "dikkat dağınıklığı" yaparak yanlış kalemleri toplamasından kaynaklanır:

• B (650.000): Bu şık, genellikle Dönem başı yarı mamul (100.000) ile Dönem sonu yarı mamul (80.000) farkını veya benzer bir stok hesabını yanlışlıkla ekleyerek veya çıkarmaya çalışarak elde edilen bir hatadır. Genel Üretim Gideri hesabında stoklar kullanılmaz.
• C, D ve E (1.160.000 ve üzeri): Bu şıklar, Direkt İlk Madde ve Malzeme (400.000) ve Direkt İşçilik (600.000) kalemlerini de toplama hatasından kaynaklanır.
• Eğer Genel Üretim Giderleri'ne (630.000) Direkt İşçilik (600.000) ve Direkt Malzeme (400.000) eklerseniz 1.630.000 çıkar. Ancak soruda stoklar da dikkate alınırsa veya bazı kalemler çıkarılırsa bu şıklara ulaşılabilir.
• Örneğin, Cevap C'ye ulaşmak için: 630.000 (GÜG) + 400.000 (Direkt Malzeme) + 600.000 (Direkt İşçilik) - 100.000 (Dönem başı yarı mamul) + 80.000 (Dönem sonu yarı mamul) gibi karmaşık bir üretim maliyeti hesabı yapılmaya çalışılmış olabilir. Bu, sorunun sorduğu "Genel Üretim Gideri" kavramından çok uzaktır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Maliyet Muhasebesi" konusundaki "Genel Üretim Giderlerinin (GÜG) Sınıflandırılması" kuralını bilmelisin.

Özet Kural:

• Direkt Maliyetler (Direkt Malzeme + Direkt İşçilik) -> GÜG'e dahil edilmez.
• Stok Değişimleri (Dönem başı/sonu yarı mamul) -> GÜG hesabına dahil edilmez. (Bunlar "Üretim Maliyeti Hesabı"nın kapanışında kullanılır).
• Genel Üretim Giderleri -> Sadece Endirekt olan tüm fabrika giderlerini (Endirekt Malzeme, Endirekt İşçilik, Fabrika Kira, Elektrik, Amortisman, Sigorta vb.) toplar.

Başarılar dilerim!