Soru 1 · 2019/3 · Türkçe
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül yanlış kullanılmıştır?
- A)Zemin bu kadar koyu bir kırmızıya dönüşünce, bir an için de olsa, belirginliğini yitiriverdi gözlerindeki kızarıklık.
- B)Bu, yeşil gözlü, genç fakat ihtiyar görünen adamcağızın nerede, ne zaman, ne yapacağını kimse kestiremiyordu.
- C)Fırtınadan, soğuktan, karanlıktan ve biraz da korkudan sonra bu sıcak, aydınlık ve sevimli odanın havasında erir gibi oldum.
- D)Cumaları bahçede buluşup, kıza kendisinin sıradan bir mektep talebesi olmadığını anlatmaya çalışıyordu.
- E)Zindana atılan mahkûmlar gibi titreşerek, haykırarak anlamsızca geri geri kaçmaya uğraşıyorduk.
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D. TDK Yazım Kılavuzu'na göre -ıp/-ip zarf-fiil ekiyle kurulan yapılar kendisinden sonraki eyleme bağlandığı için bu ekten sonra virgül kullanılmaz. 'buluşup' zarf-fiili 'anlatmaya çalışıyordu' yüklemine sıkıca bağlıdır; doğru yazım 'Cumaları bahçede buluşup kıza ... anlatmaya çalışıyordu.' biçimindedir. Diğer cümlelerde virgül kurala uygundur: A'da 'bir an için de olsa' ara sözü iki virgül arasına alınmıştır. B'de 'Bu' zamiri özne olarak kullanıldığı için virgülle ayrılmış, eş görevli sıfatlar ve soru sözcükleri de virgülle sıralanmıştır. C'de eş görevli sözcükler virgülle ayrılmıştır. E'de eş görevli zarf-fiiller ('titreşerek, haykırarak') virgülle ayrılmıştır.
Soru 2 · 2019/3 · Türkçe
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- A)Bunların bize bu türlü bir oyun edeceklerini sana söylememiş miydim Ahmet?
- B)Anladım ki aynı muameleyi bana da yapıyorlar, beni Nalan’dan ayırdetmiyorlardı.
- C)Hiç ölü dirilip de vakit vakit mezarını terk ederek insanlar ile boğuşmaya çıkar mı?
- D)Eski köleler azat edildikten sonra bazen hem kudret hem de servet sahibi oluyordu.
- E)Fikret eskiden ağırlığı, usluluğu ve malumatı ile kardeşlerini alt etmişti.
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B. Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, birleşme sırasında herhangi bir ses olayı (ünlü düşmesi, ünsüz türemesi) meydana gelmiyorsa sözcükler ayrı yazılır. 'ayırt etmek' birleşik fiilinde ses olayı olmadığı için doğru yazım 'ayırt etmiyorlardı' biçimindedir; 'ayırdetmiyorlardı' hem bitişik yazılmış hem de 'ayırt' sözcüğü bozulmuştur. Diğer cümlelerdeki birleşik yapılar kurala uygundur: A'da 'oyun etmek', C'de 'terk etmek', D'de 'azat edilmek', E'de 'alt etmek' birleşme sırasında ses değişikliğine uğramadığı için ayrı yazılmıştır. 'söylememiş miydim' ifadesinde de soru eki ayrı yazılmıştır.
Soru 3 · 2019/3 · Türkçe
Dalgın, serkeş, beceriksiz, acemi, ehliyetsiz şoför mahallemizde sokak sokak dolaştığı için sabahtan akşama kadar bu gürültüyü dinler dururuz.
Aşağıdaki cümlelerin hangisi öge dizilişi bakımdan yukarıdaki cümleyle özdeştir?
- A)Bu ilk çağın Bursalı anneleri müstakbel gaza erlerinin yaşından bahsederken “Oğlum, Orhaniye veya Muradiye’nin yapıldığı sene doğdu.” derlerdi.
- B)Yeniçerilerin başlarına giydikleri kendilerine özgü olan beyaz keçeden imal edilen börke “yeniçeri keçesi” ismi verilmişti.
- C)Bu ruh hâli, Anadolu’da gizli veya aşikâr bugüne kadar gelen ve millî hayatta yerine göre olumlu veya olumsuz roller oynayan bir ikiliği doğuracaktır.
- D)Üç bin senedir yaşayan kadim bir devlet olan ülkeyi haritadan silmek, yeryüzünden kaldırmak için ittifak ediyorlardı.
- E)Her gün önünden gelip geçerken büyük bir hayranlıkla Hattat Râkım’ın türbesi üstüne sülüs hatla yazılan şaheseri seyrederdik.
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E. Verilen cümlenin ögeleri şöyledir: 'Dalgın ... şoför mahallemizde sokak sokak dolaştığı için' (zarf tümleci, neden), 'sabahtan akşama kadar' (zarf tümleci), 'bu gürültüyü' (belirtili nesne), 'dinler dururuz' (yüklem); özne gizlidir (biz). Dizilişi zarf tümleci-zarf tümleci-nesne-yüklemdir. E seçeneğinde de 'Her gün önünden gelip geçerken' (zarf tümleci), 'büyük bir hayranlıkla' (zarf tümleci), 'Hattat Râkım’ın ... yazılan şaheseri' (belirtili nesne), 'seyrederdik' (yüklem) sıralanır ve özne gizlidir. A'da özne açıktır ('Bursalı anneleri'). B'de dolaylı tümleç ve özne ('ismi') vardır. C'de özne ('Bu ruh hâli') ile nesne yer alır. D'de ise nesne yoktur; zarf tümleci ve yüklemden oluşur.
Soru 4 · 2019/3 · Türkçe
İnsan barınacak yerler yaptı, yiyeceğini pişirerek yemeye başladı.
İkbal’in benzi attı, bu soruya birdenbire cevap veremedi.
İlahiyattan tıbba kadar devrinin tüm bilimlerini öğrenmiş.
Hâlbuki aksine ufak tefek, hastalıklı ve düşkün biriydi.
Yukarıdaki cümlelerde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?
- A)Ünsüz Benzeşmesi
- B)Ünlü Düşmesi
- C)Ünsüz Türemesi
- D)Ulama
- E)Ünlü Daralması
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D. Ulama, ünsüzle biten bir sözcüğün ardından ünlüyle başlayan bir sözcük geldiğinde, sondaki ünsüzün okunuşta sonraki ünlüye bağlanmasıdır. Cümlelerde ünsüzle biten sözcükten sonra ünlüyle başlayan sözcük gelen bir yer yoktur ('benzi attı', 'bilimlerini öğrenmiş', 'aksine ufak' gibi dizilerde ilk sözcük ünlüyle biter); bu nedenle ulama bulunmaz. Diğer ses olayları vardır: 'yaptı' (yap-dı) ve 'attı' sözcüklerinde ünsüz benzeşmesi, 'benzi' (beniz > benzi) ve 'devrinin' (devir > devri) sözcüklerinde ünlü düşmesi, 'tıbba' (tıp > tıbba) sözcüğünde ünsüz türemesi, 'yiyeceğini' (ye- > yiyecek) sözcüğünde ise ünlü daralması görülür.
Soru 5 · 2019/3 · Türkçe
(I) çünkü hiçbir yazma eser, basma eser gibi birbirinin aynısı değildir
(II) dolayısıyla yazma eserler arasında birtakım farklılıklar olması kaçınılmazdır
(III) papirüsten deriye, levhadan kâğıda kadar uzanan bu yolda konumuz, kâğıt üzerine el ile yazılan eserlerdir
(IV) bu tür eserlerde bazen bilerek, bazen de dikkatsizlikten kaynaklanan farklı yazımlara rastlamak mümkündür
(V) çoğu kez ayrı ayrı kişiler tarafından uzun emekler sonucu tek tek yazılarak çoğaltılırlar
Yukarıda numaralandırılmış cümlelerden kurallı ve anlamlı bir paragraf oluşturulmak istenirse paragrafın ilk cümlesi hangisi olur?
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C. Giriş cümlesi, kendinden önce bir cümleye gereksinim duymayan, konuyu tanıtan bir cümle olmalıdır. III. cümle 'bu yolda konumuz, kâğıt üzerine el ile yazılan eserlerdir' diyerek parçanın konusunu ortaya koyar ve bağımsız biçimde başlayabilir. Diğer cümleler öncesine bağlıdır: I 'çünkü' bağlacıyla bir gerekçe sunar, II 'dolayısıyla' ile bir sonuç bildirir, IV 'bu tür eserlerde' diyerek önceden sözü edilen eserlere gönderme yapar, V ise öznesi söylenmemiş ve 'çoğaltılırlar' diyerek önceden anılmış bir varlıktan söz eder. Uygun sıralama III-V-I-II-IV biçimindedir: Yazma eserler tek tek yazılarak çoğaltılır, çünkü hiçbiri aynı değildir, dolayısıyla aralarında farklılıklar olur ve farklı yazımlara rastlanır.
Soru 6 · 2019/3 · Türkçe
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin kullanım yeri yanlıştır?
- A)Avrasya Tünelimizin açılış törenine biz de katıldık.
- B)Dil kurallarına ilişkin doğru bilgiyi Ahmet Bey'den edinebilirsin.
- C)12 Temmuz 1932 Salı'nın TDK için önemi büyüktür.
- D)Onun için Batı’da bunlara birer fonksiyon buluyorlar.
- E)Hepimiz Gülseren Abla'nın şakalarına bayılıyorduk.
Çözümü göster — doğru cevap A
Doğru cevap A. 'Avrasya Tüneli' belirli bir yapının özel adıdır. Özel adlara getirilen iyelik ve hâl ekleri kesme işaretiyle ayrılır; ek, özel adın tamamından sonra gelir: 'Avrasya Tüneli’mizin açılış törenine...' A seçeneğinde bu kesme işareti kullanılmamış, ekler özel ada bitiştirilmiştir. Diğer cümlelerde kesmenin yeri doğrudur: B'de 'Ahmet Bey' unvanla birlikte özel ad sayıldığından ek unvandan sonra kesmeyle ayrılmıştır. C'de belirli bir tarihi bildiren 'Salı' sözcüğüne gelen ek kesmeyle ayrılmıştır. D'de coğrafi-kültürel kavram olan 'Batı' özel ad olarak ekini kesmeyle almıştır. E'de akrabalık sözcüğüyle birlikte kullanılan 'Gülseren Abla' adına gelen ek kesmeyle ayrılmıştır.
Soru 7 · 2019/3 · Türkçe
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme farklı bir görevde kullanılmıştır?
- A)İri iri gözleriyle etrafı süzüyordu.
- B)Denize doğru uzun uzun bakıp iç geçirdi.
- C)Deste deste parayla ansızın çıkıp geldi.
- D)Süslenmiş, pırıl pırıl giysiler giyip gelmiş.
- E)Yüce yüce dağların başı dumanlı.
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B. Bir ikilemenin görevi, cümlede neyi nitelediğine bakılarak belirlenir. B seçeneğindeki 'uzun uzun' ikilemesi 'bakıp' eylemini niteler ve bakışın nasıl olduğunu bildirir; bu nedenle zarf görevindedir. Diğer seçeneklerdeki ikilemeler birer adı niteleyerek sıfat görevi üstlenmiştir: A'da 'iri iri' ikilemesi 'gözleriyle' adını, C'de 'deste deste' ikilemesi 'parayla' adını, D'de 'pırıl pırıl' ikilemesi 'giysiler' adını, E'de 'yüce yüce' ikilemesi 'dağların' adını niteler. Böylece dört seçenekte ikileme sıfat, yalnızca B'de zarf olarak kullanılmıştır.