Soru 1 · 2020/2 · Türkçe
Okumayı sever misiniz( ) Böyle soru olur mu( ) Elbette seversiniz( ) Dünyada kitaptan güzel ne vardır ki( ) İşte önünüzde iki yüz( ) üç yüz sayfalık bir kitap( ) Sizi okumaya davet ediyorum( )
Bu parçada ayraçlarla ( ) belirtilen yerlere, sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri getirilmelidir?
- A)(?) (…) (.) (…) (-) (.) (!)
- B)(,) (?) (!) (?) (,) (;) (…)
- C)(;) (,) (.) (?) (-) (!) (…)
- D)(?) (…) (!) (!) (-) (.) (.)
- E)(?) (?) (.) (?) (,) (…) (.)
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E. Parçanın doğru noktalanmış biçimi şöyledir: Okumayı sever misiniz? Böyle soru olur mu? Elbette seversiniz. Dünyada kitaptan güzel ne vardır ki? İşte önünüzde iki yüz, üç yüz sayfalık bir kitap… Sizi okumaya davet ediyorum. İlk iki cümle 'mi' soru ekiyle kurulmuş soru cümleleri olduğu için soru işareti alır. 'Elbette seversiniz' bir yargı bildirdiğinden nokta ile biter. 'ne vardır ki' söyleyişi de soru sözcüğü taşıdığı için soru işaretiyle biter. 'iki yüz, üç yüz' yaklaşık sayı bildiren sayılar arasına virgül konur. 'bir kitap' ile biten cümle yüklemsiz, eksiltili bir cümle olduğundan üç nokta kullanılır ve son cümle nokta ile biter. Diğer seçeneklerde soru cümlelerinin sonunda üç nokta, ünlem ya da virgül gibi uygunsuz işaretler vardır.
Soru 2 · 2020/2 · Türkçe
«Yanı» (I) başımızda olan, «duvarları» (II) sıvasız, kepenkleri boyanmadan bırakıldığı için «çürümeye» (III) «yüz» (IV) tutmuş mağazanın «sahibiydi» (V).
Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisinin kökü, tür bakımından ötekilerden farklıdır?
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C. Numaralanmış sözcüklerin köklerine ekler ayrılarak bakıldığında: 'Yanı' sözcüğünün kökü 'yan' (isim), 'duvarları' sözcüğünün kökü 'duvar' (isim), 'yüz' sözcüğü (isim) ve 'sahibiydi' sözcüğünün kökü 'sahip' (isim) ad soylu köklerdir. 'çürümeye' sözcüğü ise 'çürü-' fiil kökünden -me (fiilden isim yapma eki) ve -ye (yönelme hâli eki) almış bir sözcüktür; kökü fiildir. Dolayısıyla kökü tür bakımından ötekilerden farklı olan, fiil kökenli III numaralı sözcüktür. 'yüz tutmak' deyimindeki 'yüz' ve 'yanı başı' söyleyişindeki 'yan' mecaz anlamda kullanılsa da kök türü isim olarak kalır.
Soru 3 · 2020/2 · Türkçe
«Rüyamda» «şimdikinden» daha küçüktüm. Kış bitmiş, bahar gelmiş, karlar «çoktan» erimiş, sular çoğalmış. Mayıs «ayının» «sonlarındaymışız».
Bu cümlede altı çizili sözcüklere gelen çekim ekleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A)“rüyamda” sözcüğünde iyelik eki vardır.
- B)“şimdikinden” sözcüğünde zaman eki vardır.
- C)“çoktan” sözcüğünde çıkma hâli eki vardır.
- D)“ayının” sözcüğünde tamlayan eki vardır.
- E)“sonlarındaymışız” sözcüğünde kişi eki vardır.
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B. 'şimdikinden' sözcüğü 'şimdi' zarfına -ki ilgi eki, -n kaynaştırma ünsüzü ve -den ayrılma (çıkma) hâli eki getirilerek oluşmuştur. Sözcükte eylemin zamanını bildiren bir kip ya da zaman eki (-yor, -di, -miş, -ecek, -r gibi) yoktur; zaman eki yalnızca fiillere ve ek-fiile gelir. Diğer tespitler doğrudur: 'rüyamda' sözcüğünde birinci tekil kişi iyelik eki -m ve bulunma hâli eki -da vardır (A). 'çoktan' sözcüğünde -tan çıkma hâli ekidir (C). 'ayının' sözcüğünde iyelik ekinin ardından gelen -nın tamlayan (ilgi) ekidir (D). 'sonlarındaymışız' sözcüğündeki -ız birinci çoğul kişi ekidir (E).
Soru 4 · 2020/2 · Türkçe
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yoktur?
- A)Şu masa, karşı ki dükkanda satılan radyolar için yapılmış gibi.
- B)Bakan, basın toplantısından sonra her hangibir açıklama yapmadı.
- C)Ben görmeyeli bu caddeye ne kadar da çok fotoğrafçı toplanmış.
- D)Tüm sevecenliğiyle ve gülümseyerek bana doğru bir kaç adım attı.
- E)Senin geldiğin gün, çok da erken olmasa da işten çıka bilmiştim.
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C. 'Ben görmeyeli bu caddeye ne kadar da çok fotoğrafçı toplanmış.' cümlesinde 'görmeyeli' zarf-fiili bitişik, pekiştirme görevli 'da' bağlacı ayrı yazılmıştır; cümlede yazım yanlışı yoktur. Diğer seçeneklerde yanlışlar vardır: A'da -ki ilgi eki sözcüğe bitişik yazılmalıdır ('karşıki'), ayrıca sözcüğün TDK'deki yazımı 'dükkân'dır. B'de belgisiz sıfat 'herhangi' bitişik, 'bir' ayrı yazılır: 'herhangi bir'. D'de belgisiz sıfat 'birkaç' bitişik yazılmalıdır. E'de yeterlilik bildiren -abil- birleşik fiilinde 'bilmek' yardımcı fiili esas fiile bitişik yazılır: 'çıkabilmiştim'.
Soru 5 · 2020/2 · Türkçe
Yaz gelsin diye heveslenir bitersin
Güz gelince başın alır gidersin
Yavru niçin boynun eğri tutarsın
Senin derdin benden beter menevşe
Bu dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?
- A)Ünsüz sertleşmesi
- B)Ünlü daralması
- C)Ulama
- D)Ünlü düşmesi
- E)Ünsüz yumuşaması
Çözümü göster — doğru cevap A
Doğru cevap A. Ünsüz sertleşmesi (benzeşmesi), sert ünsüzle biten bir sözcüğe c, d, g ile başlayan bir ek geldiğinde bu ünsüzlerin ç, t, k'ye dönüşmesidir (kitapçı, sokakta gibi). Dizelerde sert ünsüzden sonra gelen ve sertleşen bir ek bulunmaz. Diğer ses olayları vardır: 'diye' sözcüğünde 'de-' fiiline -y-e eki gelince e, i'ye daralmıştır (ünlü daralması). 'başın alır' ve 'boynun eğri' söyleyişlerinde sözcük sonundaki n, okunuşta sonraki ünlüye bağlanır (ulama). 'boynun' sözcüğünde 'boyun' kökündeki u düşmüştür (ünlü düşmesi). 'derdin' sözcüğünde 'dert' kökündeki t, ünlüyle başlayan ek alınca d'ye dönüşmüştür (ünsüz yumuşaması).
Soru 6 · 2020/2 · Türkçe
I. kapalı devre kültür politikaları yüzünden daima yetersiz kalmıştır.
II. konser salonlarının “sokaktaki adam”a kapılarını açmadığı
III. ülkemizde halkın kültür düzeyi, kültür ve sanat dünyasına yalnız “paralı” ve “aydın”ın layık görüldüğü
IV. kaç yıldır tiyatronun kitlelere mal edilemediği,
V. kâğıt fiyatları yüzünden kitap hatta gazete okumanın sorun hâline geldiği,
Yukarıdaki sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan dördüncü olur?
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C. Söz gruplarının sonundaki noktalama ve bağlantılar sıralamayı belirler. I yüklemi taşıdığı ve noktayla bittiği için sona gelir. IV ve V virgülle biten, sıralı sıfat-fiil gruplarıdır; II ise virgülsüz bittiği için doğrudan 'ülkemizde' sözcüğüne bağlanır ve III'ten hemen önce yer alır. III'teki 'layık görüldüğü' sıfat-fiili de virgülsüz olarak 'kapalı devre kültür politikaları' sözünü niteler ve I'den hemen önce gelir. Böylece şu cümle kurulur: 'Kaç yıldır tiyatronun kitlelere mal edilemediği, kâğıt fiyatları yüzünden kitap hatta gazete okumanın sorun hâline geldiği, konser salonlarının “sokaktaki adam”a kapılarını açmadığı ülkemizde halkın kültür düzeyi, kültür ve sanat dünyasına yalnız “paralı” ve “aydın”ın layık görüldüğü kapalı devre kültür politikaları yüzünden daima yetersiz kalmıştır.' Sıralama IV-V-II-III-I olduğundan dördüncü söz III'tür.
Soru 7 · 2020/2 · Türkçe
Abidin Dino’nun çok şaşırtıcı olmasının bir nedeni de hiç okula gitmediği, hiç öğrenim görmediği hâlde tanıdığım en bilgili insanlardan biriydi.
Yukarıdaki cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdaki değişikliklerin hangisiyle giderilebilir?
- A)“bir nedeni de” yerine “nedenlerinden biri” getirilerek
- B)“Abidin Dino’nun” yerine “Abidin Dino” getirilerek
- C)“biriydi” yerine “biri olmasıydı” getirilerek
- D)“insanlardan” yerine “insanların” getirilerek
- E)“en bilgili” yerine “en saygın” getirilerek
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C. Cümlenin öznesi 'Abidin Dino’nun çok şaşırtıcı olmasının bir nedeni'dir. 'Bir nedeni ... şuydu' biçiminde kurulan cümlelerde yüklem de bir nedeni, yani bir durumu bildirmelidir; bu yüzden yüklemin '-ması/-mesi' yapısıyla adlaştırılması gerekir. Cümlede ise yüklem 'biriydi' biçiminde bir kişiyi bildirmektedir ve özneyle yüklem arasında anlamca uyumsuzluk ortaya çıkmıştır (neden = biri). 'biriydi' yerine 'biri olmasıydı' getirildiğinde yüklem bir durumu anlatır ve özneyle uyum sağlanır. A'daki değişiklik anlamı korur ama uyumsuzluğu gidermez. B ve D'deki değişiklikler cümlenin yapısını daha da bozar. E'de yalnızca bir sıfat değiştirilmiş olur; yüklemle özne arasındaki sorun devam eder.