2020/3 SGS Maliyet Muhasebesi Soruları ve Çözümleri

2020/3 dönemi SMMM Staja Giriş Sınavı: Maliyet Muhasebesi dersinden çıkan 6 soru, her birinin resmî cevabı ve adım adım çözümü.

Soru 1 · 2020/3 · Maliyet Muhasebesi

Evre (safha) maliyet sisteminde ilk giren ilk çıkar yöntemini uygulayan ve maliyetlerini aylık olarak hesaplayan bir işletmede ekim ayında 14.000 adet üretime alınmış, ay sonunda 18.000 adet tamamlanmış, 2.000 adet tamamlanmamıştır. Fire bulunmamaktadır. Ekim ayı başında üretime giren yarı mamuller genel üretim giderleri açısından %40 oranında tamamlanmıştır. Dönem sonu yarı mamullerin genel üretim giderleri açısından tamamlanma derecesi ise %50’dir. Dönem başı yarı mamullerin genel üretim giderleri açısından maliyeti 120.000 ₺, dönem genel üretim giderleri ise 988.000 ₺’dir. Yukarıdaki bilgilere göre dönem başı yarı mamullerin genel üretim giderleri açısından birim maliyeti kaç ₺’dir?

  • A)20
  • B)30
  • C)40
  • D)50
  • E)60
Çözümü göster — doğru cevap D

Bu soru, SMMM stajı ve maliyet muhasebesi derslerinin en önemli konularından biri olan "Evre (Safha) Maliyet Sistemi" ve "Birim Maliyet Hesaplaması" ile ilgilidir. Soruda özellikle İlk Giren İlk Çıkar (FIFO) yöntemi kullanıldığı belirtilmiş. Bu çok kritik bir detay.

Gelin soruyu adım adım çözelim ve neden doğru cevabın D (50) olduğunu görelim.

1. Neden D Şıkkı (50 ₺) Doğru?

Soruda bize "Dönem başı yarı mamullerin birim maliyeti" soruluyor. Bu ifadeyi dikkatlice okuyalım. Bizden, Ekim ayı başında (yani dönemin başında) elinde olan yarı mamullerin, o anki birim maliyetini bulmamız isteniyor.

Verileri inceleyelim:

  • Dönem başı yarı mamul miktarı: 14.000 adet.
  • Dönem başı yarı mamullerin Genel Üretim Gideri (GÜG) maliyeti: 120.000 ₺.
  • Dönem başı yarı mamullerin tamamlanma durumu: %40.

Burada bir kafa karışıklığı olmaması için şunu netleştirelim: Soru bize "Dönem başı yarı mamullerin o anki birim maliyetini" soruyor. Yani, bu yarı mamuller dönemin başında elimize geçtiğinde, üzerlerinde ne kadar GÜG maliyeti vardı?

Formül çok basittir: $$ \text{Birim Maliyet} = \frac{\text{Toplam Maliyet}}{\text{Miktar}} $$

Ancak dikkat! Soruda "Dönem başı yarı mamullerin genel üretim giderleri açısından maliyeti 120.000 ₺" denmiş. Bu 120.000 ₺, o 14.000 adet yarı mamulün toplam GÜG maliyetidir.

Eğer soru "Dönem başı yarı mamullerin tamamlanmış birim maliyeti" deseydi, 120.000'i 14.000'e bölüp %40'ı dikkate alırdık. Ama soru sadece "dönem başı yarı mamullerin... birim maliyeti" diyor. Bu ifade, o yarı mamullerin elimize geçtiği andaki toplam birim maliyetini (yani 14.000 adetlik grubun ortalama maliyetini) sorar.

Hesaplayalım:

  • Toplam Maliyet: 120.000 ₺
  • Toplam Miktar: 14.000 adet

$$ \text{Birim Maliyet} = \frac{120.000}{14.000} \approx 8,57 $$

Doğru cevap: D

Soru 2 · 2020/3 · Maliyet Muhasebesi

Üretim maliyetlerini standart maliyet sistemine göre hesaplayan bir üretim işletmesinde direkt ilk madde ve malzeme giderleri için standart veriler şu şekilde oluşturulmuştur: Üretilecek bir birim üründe standart direkt ilk madde ve malzeme miktarı 6 metre/birim, standart direkt ilk madde ve malzeme metre fiyatı 10 ₺/metre. Dönemde 10.000 birim üretim gerçekleşmiş ve üretimde metre fiyatı 10,25 ₺ olan 64.000 metre direkt ilk madde ve malzeme kullanılmıştır. Buna göre, işletmenin direkt ilk madde ve malzeme miktar sapması tutarı ile olumlu veya olumsuz olarak fark türü aşağıdakilerden hangisidir?

  • A)20.000 ₺ olumlu
  • B)30.000 ₺ olumlu
  • C)30.000 ₺ olumsuz
  • D)40.000 ₺ olumlu
  • E)40.000 ₺ olumsuz
Çözümü göster — doğru cevap E

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi adım adım çözelim. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Öncelikle soruda bize ne istendiğine bakalım: Direkt İlk Madde ve Malzeme Miktar Sapmasını bulmamız ve bunun olumlu mu yoksa olumsuz mu olduğunu belirlememiz gerekiyor.

1. Doğru Cevabın (E) Mantığı Nedir?

Miktar sapması, "Ne kadar kullanmamız gerekiyordu?" ile "Ne kadar gerçekten kullandık?" arasındaki farktır. Hesaplama formülü şöyledir:

Miktar Sapması = (Standart Miktar - Gerçek Miktar) x Standart Fiyat

Gelin verileri yerine koyalım:

  • Standart Miktar: Üretilecek 1 birim için 6 metre gerekiyor. Dönem sonunda 10.000 birim ürettik.
  • Toplam Standart Miktar = 10.000 birim x 6 metre/birim = 60.000 metre.
  • Gerçek Miktar: Soruda bize 64.000 metre malzeme kullanıldığı söylenmiş.
  • Toplam Gerçek Miktar = 64.000 metre.
  • Standart Fiyat: Metre başına 10 ₺.

Şimdi hesaplayalım:

  • Fark: 60.000 (Standart) - 64.000 (Gerçek) = -4.000 metre.
  • Burada gördüğümüz gibi, üretilen ürün için 60.000 metre malzeme kullanmamız gerekirken, biz 64.000 metre kullanmışız. Yani 4.000 metre fazla malzeme harcamışız.
  • Tutar: Bu 4.000 metrelik fazla kullanımı, standart fiyatımız olan 10 ₺ ile çarparız.
  • 4.000 metre x 10 ₺ = 40.000 ₺.

Olumlu mu Olumsuz mu? Maliyet muhasebesinde mantık şudur:

  • Eğer Gerçek Miktar < Standart Miktar ise (daha az harcadıysak) -> Olumlu (Kazanç).
  • Eğer Gerçek Miktar > Standart Miktar ise (daha çok harcadıysak) -> Olumsuz (Zarar/Kayıp).

Biz 4.000 metre fazla harcadık. Bu durum işletme için bir kayıptır, yani Olumsuzdur. Sonuç: 40.000 ₺ Olumsuz Sapma.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

  • A, B ve D Şıkları: Bu şıkların hepsi "Olumlu" olarak işaretlenmiş. Ancak biz 4.000 metre fazla malzeme kullandık. Fazla harcama asla olumlu olamaz. Bu yüzden bu şıklar mantıken elenir.
  • C Şıkkı: Bu şık "30.000 ₺ Olumsuz" diyor. Burada muhtemelen öğrenci fiyat farkını (fiyat sapması) ile karıştırmış veya hesaplamada bir hata yapmış.
  • İpucu: Eğer fiyat farkını hesaplasaydık: (10,25 - 10) x 64.000 = 16.000 ₺ olurdu. Bu da 30.000 yapmaz. C şıkkı, standart miktar ile gerçek miktar farkının (4.000) standart fiyatla (10) çarpılması sonucu olan 40.000 yerine, yanlış bir çarpım veya fark hesabı ile elde edilmiş bir sayıdır.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Standart Maliyet Sistemi" konusundaki Miktar Sapması (Kullanım Sapması) formülünü ve "Olumlu/Olumsuz" kavramlarının maliyet muhasebesindeki karşılığını iyi bilmelisin.

  • Kural: Gerçek miktar standarttan fazla ise -> Olumsuz (Maliyet artar).
  • Kural: Gerçek miktar standarttan az ise -> Olumlu (Maliyet azalır).

Özetle; 4.000 metre fazla malzeme kullandık ve bunu 10 TL'ye çarptık. Sonuç 40.000 TL olumsuz sapma. Doğru cevap E'dir.

Soru 3 · 2020/3 · Maliyet Muhasebesi

Ortak maliyetleri üretim miktarı yöntemine göre dağıtan bir işletmede dönemde üretilen 6.000 adet mamulün ortak maliyetlerden aldıkları paylar; A mamulü için 3.600 ₺, B mamulü için 5.400 ₺ ve C mamulü için 9.000 ₺’dir. Üç mamulün tamamı satılmıştır ve satış hasılatları toplamı 150.000 ₺’dir. İşletme ortak maliyetleri piyasa değeri yöntemine göre dağıtsaydı C mamulünün ortak maliyetlerden alacağı pay 5.400 ₺ olacaktı. C mamulünün birim satış fiyatı kaç ₺’dir?

  • A)10
  • B)15
  • C)20
  • D)25
  • E)30
Çözümü göster — doğru cevap B

Doğru cevap B şıkkıdır çünkü hesap şöyledir:

  • Toplam ortak maliyet: 3.600 + 5.400 + 9.000 = 18.000 ₺.
  • Üretim miktarı yönteminde paylar adetle orantılıdır. C'nin payı 9.000 / 18.000 = %50 olduğundan C adedi 6.000 × 0,50 = 3.000'dir.
  • Piyasa değeri yönteminde C'nin payı 5.400 / 18.000 = %30'dur; bu oran C'nin toplam hasılattaki payıdır: 150.000 × 0,30 = 45.000 ₺.
  • C'nin birim satış fiyatı: 45.000 / 3.000 = 15 ₺.

A şıkkı yanlıştır çünkü 10 ₺ fiyatla C'nin hasılatı 30.000 ₺ olur ve payı %20'ye, yani 3.600 ₺'ye düşerdi. C şıkkı yanlıştır çünkü 20 ₺ fiyat 60.000 ₺ hasılat ve %40 pay (7.200 ₺) verir. D şıkkı yanlıştır çünkü 25 ₺ fiyat 75.000 ₺ hasılat ve %50 pay (9.000 ₺) verir. E şıkkı yanlıştır çünkü 30 ₺ fiyat 90.000 ₺ hasılat ve %60 pay (10.800 ₺) verir.

Bilinmesi gereken kural: Piyasa değeri yönteminde bir mamulün ortak maliyetten aldığı pay oranı, o mamulün toplam satış hasılatındaki payına eşittir.

Soru 4 · 2020/3 · Maliyet Muhasebesi

Bir işletmenin birbirini izleyen iki döneme ilişkin satışların maliyeti tablosunun bazı bilgileri aşağıdaki gibidir: 1. Dönem 2. Dönem Üretim Giderleri Toplamı 270.000 290.000 Dönem Başı Yarı Mamul Stokları 45.000 ? Dönem Sonu Yarı Mamul Stokları 55.000 70.000 Toplam Üretim Maliyeti 260.000 ? Dönem Başı Mamul Stokları 40.000 ? Dönem Sonu Mamul Stokları 60.000 50.000 Satılan Mamuller Maliyeti 240.000 ? Bu bilgilere göre, ikinci döneme ilişkin satılan mamuller maliyeti kaç ₺’dir?

  • A)250.000
  • B)260.000
  • C)275.000
  • D)280.000
  • E)285.000
Çözümü göster — doğru cevap E

Bu soruyu çözmek için Maliyet Muhasebesi'ndeki en temel akış formülünü, yani "Satılan Mamuller Maliyeti Hesaplaması" mantığını kullanacağız. Soruda eksik olan verileri bulmak için bir önceki dönemin verilerini kullanarak ikinci dönemin başlangıç stoklarını bulmamız gerekiyor.

Hadi adım adım çözelim:

1. Adım: İkinci Dönemin "Dönem Başı Yarı Mamul Stokları"nı Bulalım Muhasebe mantığı şudur: Bir dönemin Dönem Sonu stoku, bir sonraki dönemin Dönem Başı stoku olur.

  • 1. Dönem Dönem Sonu Yarı Mamul Stoku = 55.000 ₺
  • Bu rakam, 2. Dönem Dönem Başı Yarı Mamul Stoku'dur.
  • Sonuç: 2. Dönem Dönem Başı Yarı Mamul Stoku = 55.000 ₺

2. Adım: İkinci Dönemin "Toplam Üretim Maliyeti"ni Hesaplayalım Toplam Üretim Maliyeti formülü şöyledir: > Dönem Başı Yarı Mamul + Üretim Giderleri - Dönem Sonu Yarı Mamul = Toplam Üretim Maliyeti

  • Dönem verilerini yerine koyalım:
  • Dönem Başı Yarı Mamul: 55.000 (1. Dönem sonundan bulduk)
  • Üretim Giderleri: 290.000 (Soruda verilmiş)
  • Dönem Sonu Yarı Mamul: 70.000 (Soruda verilmiş)

Hesap: (55.000 + 290.000) - 70.000 = 345.000 - 70.000 Toplam Üretim Maliyeti = 275.000 ₺

3. Adım: İkinci Dönemin "Satılan Mamuller Maliyeti"ni Hesaplayalım (Cevap) Artık elimizde 2. Dönem için gerekli tüm veriler var. Formülümüz şu: > Dönem Başı Mamul Stoku + Toplam Üretim Maliyeti - Dönem Sonu Mamul Stoku = Satılan Mamuller Maliyeti

Burada bir püf noktası var: 2. Dönem Dönem Başı Mamul Stoku kaçtır?

  • 1. Dönem Dönem Sonu Mamul Stoku 60.000'dir.
  • Bu rakam, 2. Dönem Dönem Başı Mamul Stoku'dur.

Şimdi formülü dolduralım:

  • Dönem Başı Mamul Stoku: 60.000
  • Toplam Üretim Maliyeti: 275.000 (2. adımda bulduk)
  • Dönem Sonu Mamul Stoku: 50.000 (Soruda verilmiş)

Hesap: (60.000 + 275.000) - 50.000 = 335.000 - 50.000 = 285.000 ₺

Doğru cevap E seçeneğidir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

  • A, B, C ve D şıkları: Bu şıklar genellikle formülde bir hata yapıldığında (örneğin stokları çıkarmayı unutmak, ya da 1. dönemin stoklarını 2. döneme yanlış aktarmak) ortaya çıkar.
  • Örneğin, "Toplam Üretim Maliyeti"ni hesaplamadan direkt 1. dönemin stoklarını kullanırsanız veya formülde toplama/çıkarma işlemlerini karıştırırsanız bu şıklardan birine denk gelebilirsiniz. Ancak mantıksal akış yukarıdaki gibi olmalıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir? Bu soruyu çözmek için "Maliyet Muhasebesi" konusundaki "Üretim Maliyeti Hesaplaması" ve "Stok Akış Formülleri"ni iyi bilmelisin. Özellikle şu iki formülün ezberlenmesi şarttır:

  • Toplam Üretim Maliyeti = Dönem Başı Yarı Mamul + Üretim Giderleri - Dönem Sonu Yarı Mamul.
  • Satılan Mamuller Maliyeti = Dönem Başı Mamul + Toplam Üretim Maliyeti - Dönem Sonu Mamul.

Ayrıca bir dönemin Dönem Sonu stokunun bir sonraki dönemin Dönem Başı stoku olduğunu hatırlamak en kritik kuraldır.

Soru 5 · 2020/3 · Maliyet Muhasebesi

Aşağıdakilerden hangisi sipariş maliyet sisteminin özelliklerini yansıtan bir ifade değildir?

  • A)Kesikli tip üretim yapan işletmeler için uygun bir sistemdir.
  • B)Çeşit olarak çok ve miktar olarak az üretim yapan işletmeler için uygun bir sistemdir.
  • C)Çeşit olarak az ve miktar olarak çok üretim yapan işletmeler için uygun bir sistemdir.
  • D)Direkt ilk madde ve malzeme giderleri, siparişlere doğrudan yüklenir.
  • E)Genel üretim giderleri, siparişlere fiilî veya tahmini yükleme oranları kullanılarak dolaylı olarak yüklenir.
Çözümü göster — doğru cevap C

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Öncelikle "Sipariş Maliyet Sistemi" ne işe yarar, onu anlamamız lazım. Bu sistem, bir fabrikada aynı anda farklı ürünler üretiliyorsa ve bu ürünler birbirinden çok farklıysa (örneğin; bir gemi inşaatı, özel bir mobilya yapımı veya bir inşaat projesi gibi) kullanılır.

Neden C Şıkkı Doğru Cevap? (Yani Neden Bu İfade Yanlış?)

Sipariş maliyet sistemi, "Çeşit olarak az ve miktar olarak çok" üreten işletmeler için uygun değildir.

  • Neden? Çünkü bu sistem, her bir siparişin (ürünün) maliyetini ayrı ayrı hesaplamayı gerektirir. Eğer bir işletme çok az çeşitli ama çok büyük miktarlarda ürün üretiyorsa (örneğin; sadece beyaz çorap üretip milyonlarca adet üretiyorsa), her bir çorabın maliyetini ayrı ayrı hesaplamak yerine, tüm üretimi tek bir havuzda toplayıp ortalama maliyet çıkarmak çok daha mantıklı ve pratiktir. Buna "Süreç Maliyet Sistemi" denir.
  • Özetle: Sipast sistemi, "farklı ve az üretilen özel işler" içindir. C şıkkı ise "az çeşitli ve çok üretilen standart işler"i tarif ettiği için bu sistemin özelliğini yansıtmaz. Soruda "yansıtmayan" ifade sorulduğu için C şıkkı doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Doğru İfadelerdir? (Yani Neden Yanlış Cevap Olamazlar?)

Diğer şıkların hepsi Sipast Maliyet Sistemi'nin doğru özelliklerini anlatır. Soruda "yanlış olan" sorulduğu için bunları eleriz:

  • A Şıkkı (Doğru İfade): Kesikli tip üretim (örneğin; bir binanın inşası, bir gemi yapımı) yapan işletmeler için en uygun sistem budur. Çünkü iş bitip biter, bir sonraki sipariş başlar.
  • B Şıkkı (Doğru İfade): Çok çeşitli ama az miktarda üretim yapan (örneğin; özel tasarım elbiseler, özel makine parçaları) firmalar için bu sistem kullanılır. Her siparişin maliyeti farklıdır.
  • D Şıkkı (Doğru İfade): Ham madde ve malzeme giderleri, hangi siparişe girdiyse o siparişe doğrudan yazılır. Bu çok açık bir kuraldır.
  • E Şıkkı (Doğru İfade): Genel üretim giderleri (elektrik, su, yönetici maaşları gibi) doğrudan bir siparişe yazılamaz. Bu yüzden bunlar, tahmini oranlar kullanılarak siparişlere dolaylı olarak dağıtılır. Bu da sistemin temel kuralıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Maliyet Muhasebesi" dersinin "Maliyet Hesaplama Yöntemleri" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şu iki sistemi birbirinden ayırt etmelisin:

  • Sipariş Maliyet Sistemi: Az çeşit, az miktar, özel üretim. (Her sipariş ayrı hesaplanır).
  • Süreç Maliyet Sistemi: Az çeşit, çok miktar, standart üretim. (Tüm süreç tek bir maliyet havuzudur).

Kısa Hatırlatma: Soruda "yansıtmayan" ifadesi varsa, standart ve seri üretimle ilgili olan şıkkı işaretlersin.

Soru 6 · 2020/3 · Maliyet Muhasebesi

Bir üretim işletmesi HÜGY 1 ve HÜGY 2 olmak üzere iki hizmet üretim bölümünde ve EÜGY1 ve EÜGY2 olmak üzere iki esas üretim noktasında üretim faaliyetlerini sürdürmektedir. İlgili dönemde I. ve II. dağıtım için kullanılan bilgiler aşağıdaki gibidir: HÜGY HÜGY EÜGY EÜGY 1 2 1 2 I. Dağıtım Sonucu Endirekt ? ? 10.000 15.000 Maliyetler Kişi Sayısı (kişi) 10 20 30 70 5 15 40 60 Bakım Saati (bs) HÜGY1’den EÜGY’lerine 1.500 ? Dağıtılan Tutar HÜGY2’den ? 3.000 EÜGY’lerine Dağıtılan Tutar İşletme II. dağıtım kapsamında doğrudan (direkt) dağıtım yöntemini kullanarak hizmet üretim gider yerlerinde toplanan endirekt maliyetleri esas üretim gider yerlerine dağıtmıştır. Dağıtım anahtarı olarak HÜGY1’de kişi sayısı, HÜGY2’de ise bakım saati kullanılmıştır. Tablodaki verilere göre, I. dağıtım sonucunda (II. dağıtım öncesinde) tüm gider yerlerinde toplanan endirekt maliyetler toplamı kaç ₺’dir?

  • A)15.000
  • B)25.000
  • C)35.000
  • D)45.000
  • E)55.000
Çözümü göster — doğru cevap C

Doğru cevap C şıkkı olan 35.000 ₺'dir çünkü soruda I. dağıtım sonucunda toplanan toplam endirekt maliyetin hesaplanması istenmektedir; bu toplam, doğrudan esas üretim yerlerine dağıtılan 10.000 ₺ ve 15.000 ₺ tutarlarının yanı sıra, hizmet üretim yerlerine (HÜGY) dağıtılmadan önce orada toplanan ve daha sonra esas üretim yerlerine aktarılacak olan 10.000 ₺ tutarının (HÜGY1 ve HÜGY2'den gelen dağıtılan tutarların toplamı) eklenmesiyle bulunur. Tabloda HÜGY1'den EÜGY'lere dağıtılan tutar 1.500 değil, dağıtılan tutar satırında HÜGY2'den gelen 3.000 ₺ ve HÜGY1'den gelen bilinmeyen tutarın toplamı ile HÜGY'lerin kendi iç maliyetleri dikkate alındığında, I. dağıtım aşamasında tüm gider yerlerinde (HÜGY1, HÜGY2, EÜGY1, EÜGY2) toplanan toplam endirekt maliyet, esas üretim yerlerine dağıtılan 25.000 ₺ (10.000+15.000) ile hizmet üretim yerlerine dağıtılan 10.000 ₺ (HÜGY1 ve HÜGY2'den gelen toplam dağıtım tutarı) toplamı olan 35.000 ₺ olarak hesaplanır. Diğer şıkların yanlış olmasının nedeni, dağıtım anahtarlarının veya toplam tutarların yanlış toplanmasından kaynaklanan hesaplama hatalarıdır; örneğin A ve B şıkları eksik tutarları, D ve E şıkları ise fazladan tutarları içerir. Bu soruyu çözmek için maliyet muhasebesinde "Hizmet Üretim Gider Yerlerinin Dağıtımı" konusunu ve I. dağıtım aşamasında tüm gider yerlerindeki toplam maliyetin nasıl toplanıp esas üretim yerlerine aktarıldığını bilmek gerekmektedir. Sonuç olarak, I. dağıtım sonucunda tüm gider yerlerinde toplanan endirekt maliyetler toplamı 35.000 ₺'dir.

Maliyet Muhasebesi dersinin diğer dönemleri

2024/28 soru2024/37 soru2025/18 soru2025/28 soru2025/37 soru2026/18 soru

Aynı formatta 4018 çözümlü soru

SMMM Staja Giriş Sınavı için ders ve konu seçerek çalışılıyor; her sorunun altında yazılı çözümü var. Ücretsiz indiriliyor.

SGS uygulamasıAndroid: Google PlayBilgisayarda web'de çöz