Soru 1 · 2021/1 · Mali Tablolar Analizi
Bir işletmenin planlanan durumu ile gerçekleşen durumunu karşılaştırmak üzere yapılacak analizlerde aşağıdakilerden hangisi referans alınmalıdır?
- A)Bütçe standart oranları
- B)İdeal standart oranlar
- C)Tarihî standart oranlar
- D)Sektör standart oranları
- E)Ortalama standart oranlar
Çözümü göster — doğru cevap A
Bu soru, Muhasebe ve Denetimde "Standart Maliyet Hesaplaması" ve "Bütçe Kontrolü" konusunu çok iyi anlamayı gerektiriyor. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Gelin bunu adım adım, sanki bir sınıfta ders anlatıyormuş gibi açıklayalım:
Neden Doğru Cevap "A" (Bütçe Standart Oranları)?
Bir işletme, bir yıl boyunca ne kadar para kazanacağını, ne kadar harcama yapacağını ve ne kadar kâr edeceğini başlangıçta planlar. İşte bu plana "Bütçe" denir.
Soru şunu soruyor: "Planlanan durum ile gerçekleşen durumu karşılaştırmak için neye bakmalıyız?"
- Planlanan durum = Bütçe (Önümüzdeki yıl ne yapacağız?)
- Gerçekleşen durum = Gerçekleşen maliyetler ve gelirler.
Bu ikisini kıyaslayabilmek için, o yıl için hazırlanan bütçedeki hedefleri referans almamız gerekir. Eğer bütçede "Bu yıl ham madde maliyeti %10 artacak" diye planlandıysa, yıl sonunda ham madde maliyeti %10 arttıysa durum "planlandığı gibi", %20 arttıysa "sapma var" deriz.
Bu nedenle, Bütçe Standart Oranları, işletmenin kendi içinde belirlediği ve kabul ettiği hedeflerdir. Plan ile gerçekleşmeyi kıyaslamak için en doğru ve mantıklı referans, o yıl için hazırlanan bütçedir.
Diğer Şıklar Neden Yanlış?
Diğer şıkların neden bu soru için uygun olmadığını kısaca inceleyelim:
- B) İdeal Standart Oranlar: Bunlar, "hiçbir hata, hiç bir durma, en mükemmel verimlilik" varsayımıyla hesaplanan teorik değerlerdir. Gerçek hayatta bu kadar mükemmel bir durum neredeyse hiç gerçekleşmez. Bu yüzden planlanan bütçe ile gerçek durumu kıyaslamak için çok katı ve gerçekçi olmayan bir ölçüt olur.
- C) Tarihî Standart Oranlar: Bunlar geçmiş yılın verilerine dayanır. Geçmiş yılın verileri, bugünün enflasyonunu, fiyat artışlarını veya yeni teknolojileri yansıtmayabilir. Bugünün planını geçmişin verisiyle kıyaslamak mantıklı değildir.
- D) Sektör Standart Oranları: Bunlar rakip firmaların veya sektörün genel ortalamasının verisidir. Bir işletme kendi planını (bütçesini) rakiplerinin ortalamasıyla değil, kendi hedefleriyle kıyaslamalıdır. Sektör verisi, "Biz sektörde nasıl duruyoruz?" sorusunun cevabıdır, "Bizim planımız tuttu mu?" sorusunun değil.
- E) Ortalama Standart Oranlar: Bu da genellikle sektör ortalaması veya geçmiş yılların ortalaması gibi genel bir ortalığı ifade eder. Yine, işletmenin kendi özel bütçesi ile kıyaslanacak en doğru referans değildir.
Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?
Bu soruyu çözebilmek için "Standart Maliyet Hesaplaması" ve "Bütçe Kontrolü" konularını iyi bilmelisin.
Özellikle şunları ayırt etmelisin:
- Bütçe: İşletmenin kendi içinde belirlediği, geleceğe dönük plan.
- Standart Maliyet: Ürün veya hizmetin maliyetinin önceden belirlenmiş teorik değeri.
- Sapma Analizi: Planlanan (Bütçe) ile Gerçekleşen arasındaki farkın incelenmesi.
Özetle: Bir işletme kendi planını (bütçesini) kontrol ediyorsa, referans alacağı en doğru şey o yıl için hazırlanan bütçe standart oranlarıdır. Bu yüzden cevap A'dır.