2021/1 SGS Ticaret Hukuku Soruları ve Çözümleri

Doğru cevap olan B şıkkı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun anonim ve limited şirketler arasındaki temel bir farkı doğru şekilde ifade eder; çünkü anonim şirketlerde ortakların sermaye taahhüdünden doğan yükümlülükleri aşan ek ödeme veya yan edim (örneğin, ek mal veya hizmet taahhüdü) sözleşme ile öngörülemez, ancak limited şirketlerde bu tür ek yükümlülükler şirket sözleşmesiyle serbestçe düzenlenebilir. Diğer şıkların neden yanlış olduğunu incelediğimizde; A şıkkı yanlıştır çünkü her iki şirket türü de sermaye şirketidir, şahıs şirketi değildir; C şıkkı yanlıştır çünkü hem anonim hem de limited şirketlerde tek ortaklı kuruluş mümkündür; D şıkkı yanlıştır çünkü anonim şirketlerde kuruluşta en az %25'in ödenmesi gerekirken, limited şirketlerde bu oran %50'dir; E şıkkı ise yanlıştır çünkü anonim şirketlerde ortak sayısı için bir üst sınır yoktur ve limited şirketlerde de 50 kişi sınırı bulunmamaktadır. Bu soruyu çözebilmek için anonim ve limited şirketlerin ortaklık yapısı, sermaye taahhütleri ve sözleşme özgürlükleri konusundaki 6102 sayılı Kanun hükümlerini iyi bilmek gerekir.

Bu soru, SMMM stajı ve genel ticaret hukuku açısından oldukça önemli bir konuyu, yani Çek Kanunu'ndaki zamanaşımı süresini sorguluyor. Doğru cevap A şıkkıdır.

Gelin bu durumu bir öğrenciye anlatır gibi adım adım açıklayalım:

Neden Doğru Cevap A?

Sorunun anahtarı, 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 10. maddesinde yatar. Bu maddeye göre, çekin muhatap bankası (yani çekin yazıldığı banka), çek üzerinde yazılı olan baskı tarihinden itibaren 5 yıl içinde ödeme yapmakla yükümlüdür.

Burada dikkat etmemiz gereken en kritik nokta şudur:

• Çek üzerinde bir "vade" yazılmamıştır. Çekler genellikle "vadesiz" olarak düzenlenir.
• Kanun, bankanın sorumluluğunu çekin ne zaman basıldığını (baskı tarihini) esas alır.
• Eğer çek üzerinde baskı tarihi yoksa veya eksikse, bu tarih çekin düzenlendiği tarih olarak kabul edilir. Ancak soruda açıkça "baskı tarihi" ifadesi geçtiği için, kanunun öngördüğü süre bu tarihten itibaren işler.

Dolayısıyla, muhatap banka bu 5 yıllık sürenin sonunda ödeme yükümlülüğünden kurtulur. Bu nedenle A şıkkı doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden kabul edilemeyeceğini kısaca inceleyelim:

• B Şıkkı (Düzenleme Tarihi): Çek üzerinde "baskı tarihi" ile "düzenleme tarihi" aynı olmayabilir. Kanun, bankanın sorumluluğunu belirlerken somut ve kanıtlanabilir olan baskı tarihini esas alır. Düzenleme tarihi genellikle iç bir kayıttır ve dışa karşı baskı tarihi kadar kesin bir delil olmayabilir.
• C Şıkkı (İbraz Süresi): Çekin ibraz süresi (sunulma süresi), çekin sahibinin bankaya gidip parayı isteme süresidir. Bu süre biterse çek sahibinin bankadan para isteme hakkı düşer, ancak bu durum bankanın 5 yıllık zamanaşımı süresini başlatmaz. Bankanın sorumluluğu, çekin basıldığı tarihten itibaren 5 yıl boyunca devam eder.
• D Şıkkı (Karşılıksız İşlemi): Karşılıksız işleminin yapıldığı tarih, sadece ceza veya icra takibi gibi süreçler için başlangıç noktası olabilir. Bankanın temel ödeme yükümlülüğünün zamanaşımına uğraması için bu tarih esas alınmaz.
• E Şıkkı (Vade): Çekler genellikle vadesizdir. Eğer çek üzerinde vade yazılmışsa bile, 5941 sayılı Kanun'un 10. maddesi açıkça "baskı tarihi"ni esas alır. Vade tarihi, borçlunun ödeme yapabileceği tarihi belirler, ancak bankanın sorumluluk süresini başlatmaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Ticari İşletme Hukuku derslerinin "Çekler" bölümünü ve özellikle 5941 sayılı Çek Kanunu Madde 10'u ezberlemeniz veya iyi anlamanız gerekir.

Özetle Kural: > Çek üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren 5 yıl geçtikten sonra, muhatap bankanın ödeme sorumluluğu sona erer.

Başarılar dilerim!

Doğru cevap C şıkkıdır çünkü I ve IV numaralı ifadeler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na uygundur. Kanun'a göre anonim şirketin zorunlu organları yalnızca genel kurul ve yönetim kuruludur; denetçi organ olarak sayılmaz. Ayrıca yönetim kurulu, kanuna veya esas sözleşmeye aykırı genel kurul kararlarının iptali için dava açma hakkına sahiptir.

II numaralı ifade yanlıştır çünkü anonim şirketin asgari esas sermayesi 10.000 TL değildir; Kanun'un ilk hâlinde bu tutar 50.000 TL olarak belirlenmişti. III numaralı ifade yanlıştır çünkü Kanun, hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacakların sermaye olarak konulamayacağını açıkça düzenler. Bu nedenle A şıkkı IV'ü dışarıda bıraktığı için eksiktir; B ve D şıkları yanlış olan II'yi, D ve E şıkları yanlış olan III'ü içerdiği için hatalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Anonim şirkette zorunlu organlar genel kurul ve yönetim kuruludur; ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar sermaye olarak konulamaz.

Doğru cevap B şıkkıdır çünkü TTK'nın 780. maddesi çekin zorunlu unsurlarını sayar: "çek" kelimesi, belirli bir bedelin kayıtsız şartsız ödenmesi için havale, muhatap bankanın ticaret unvanı, ödeme yeri, düzenleme tarihi ve yeri, düzenleyenin imzası ile 2016 değişikliğiyle eklenen karekod ve banka tarafından verilen seri numarası. Düzenleyenin T.C. kimlik numarası bu sayım içinde yer almaz.

A şıkkı yanlıştır çünkü düzenleyenin imzası çekin zorunlu unsurudur; imzasız belge çek sayılmaz. C şıkkı yanlıştır çünkü karekod, 2016 değişikliğiyle zorunlu unsurlar arasına alınmıştır. D şıkkı yanlıştır çünkü banka tarafından verilen seri numarası da aynı değişiklikle zorunlu unsur olmuştur. E şıkkı yanlıştır çünkü muhatabın (bankanın) ticaret unvanı çekin zorunlu unsurudur.

Bilinmesi gereken kural: TTK 780'e göre karekod ve seri numarası çekin zorunlu unsurlarıdır, düzenleyenin kimlik numarası ise değildir.

**

Sorunun doğru cevabı B) 8 gün'dür. Gelin bu kuralı neden böyle olduğunu ve diğer şıkların neden geçersiz olduğunu adım adım inceleyelim.

Neden Doğru Cevap 8 Gün?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 14. maddesi, ticaret sicil müdürlüklerinin verdiği kararlara (tescil, değişiklik veya silinme istemleri reddedildiğinde veya kabul edildiğinde) karşı itiraz usulünü düzenler.

Kanun koyucu, bu tür işlemlerin ticari hayatın akışını hızlıca etkileyeceğini düşünerek, itiraz süresini çok kısa tutmuştur. Kural şudur:

• Ticaret sicil müdürlüğünün verdiği karar, ilgilisine tebliğ edildikten sonra, bu karara itiraz etmek için 8 gün süre tanınmıştır.
• Bu süre, tebliğ tarihinden itibaren işler. Eğer 8. gün resmi bir tatil gününe denk gelirse, süre bir sonraki iş günü sonuna kadar uzar.

Yani, "Tebliğden itibaren 8 gün" kuralını ezberlemeniz yeterlidir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere bakalım ve neden elendiğini görelim:

• A) 7 gün: Bu süre genellikle bazı idari işlemlerde veya eski kanunlarda görülebilirdi, ancak mevcut Türk Ticaret Kanunu'nda ticaret sicili itirazları için geçerli değildir.
• C) 2 hafta: 2 hafta 14 gün eder. Ticari işlemlerin hızı göz önüne alındığında, 14 gün beklemek ticari belirsizlik yaratır. Kanun koyucu bu süreyi 8 güne düşürmüştür.
• D) 30 gün: Bu süre genellikle dava açma süreleri (örneğin bazı borç davaları) veya vergi incelemelerine itiraz sürelerinde görülür. Ticaret sicili itirazları için çok uzundur.
• E) 45 gün: Bu süre genellikle miras davaları veya bazı özel hukuki işlemlerde geçerli olan çok uzun sürelerdir. Ticaret sicili işlemleri için kesinlikle yanlıştır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu Madde 14'ü (Tescil ve İlan) ve özellikle Ticaret Siciline İtiraz Usulü konusunu iyi bilmeniz gerekir.

Özetle: Ticaret sicil müdürlüğü kararına itiraz etmek için tebliğ tarihinden itibaren 8 gün süreniz vardır. Bu kuralı sınavda gördüğünüzde doğrudan B şıkkını işaretleyebilirsiniz.

Başarılar dilerim!

Bu soru, SMMM stajı ve genel ticaret hukuku için çok önemli bir konuyu, yani "Tacirlerin Sorumluluğu ve İflas" konusunu test ediyor. Doğru cevap A şıkkıdır.

Soruda "hangisi yanlıştır?" diye sorulduğu için, yanlış olan ifadeyi bulmamız gerekiyor. Hadi şıkları tek tek inceleyelim.

Neden A Şıkkı Yanlış? (Doğru Cevap)

A şıkkında şunlar yazıyor: "Gerçek kişi tacir, sadece ticari borçlarından dolayı iflasa tabidir; ticari işletmesi ile ilgili olmayan, özel hayatına ilişkin borçtan dolayı iflası talep edilemez."

Bu ifade yanlıştır ve bu yüzden sorunun cevabıdır. Neden mi?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) göre, bir gerçek kişi tacir sadece ticari borçlarından dolayı değil, özel hayatından kaynaklanan borçlarından dolayı da iflasa tabi olabilir.

Kanunun 19. maddesi açıkça şunu der: Gerçek kişi tacirler, ticari borçlarından dolayı iflasa tabi oldukları gibi, ticari olmayan borçlarından dolayı da iflasa tabidirler. Yani tacirin özel hayatındaki borçları (örneğin kredi kartı borcu, ev kirası vb.) nedeniyle de iflas davası açılabilir. Eğer tacir özel borçlarını ödeyemiyorsa, mahkeme onun iflasını kararlaştırabilir. Bu nedenle "özel borçtan dolayı iflas talep edilemez" ifadesi hukuka aykırıdır.

Diğer Şıklar Neden Doğru?

Diğer şıkların neden doğru olduğunu kısaca açıklayalım ki, yanlış olanı daha iyi ayırt edebilesin:

• B Şıkkı (Doğru): Tacirler, ticari işlerinde "basiretli bir iş adamı" gibi hareket etmelidir. Bu, TTK'nın temel ilkesidir. Sorumlulukları yüksektir ve dikkatli olmaları beklenir.
• C Şıkkı (Doğru): Ticari işlerde tacirler, açıkça ücret talep etmeseler bile, yaptıkları iş veya hizmetin ticari nitelikte olması durumunda ücret talep etme hakkına sahiptir. Bu, ticari işlerin doğasından kaynaklanır.
• D Şıkkı (Doğru): Bu madde, fatura itiraz süresini düzenler. Fatura alan tacir, faturayı aldığı tarihten itibaren 8 gün içinde itiraz etmezse, faturadaki içeriği kabul etmiş sayılır. Bu, ticari işlemlerde belirsizliği önlemek için konulmuş bir kuraldır.
• E Şıkkı (Doğru): Tüzel kişi tacirler (örneğin Anonim Şirketler, Limited Şirketler) kurumsal yapıları gereği yaptıkları tüm işlemler ve eylemler ticari iş niteliğindedir. Özel bir durum yoksa, tüzel kişi tacirin yaptığı her şey ticari iş kabul edilir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "Tacirlerin İflası" başlıklı bölümünü (özellikle 19. maddeyi) iyi bilmelisin.

Özetle: Gerçek kişi tacirler, ticari borçlarından dolayı olduğu kadar, özel borçlarından dolayı da iflasa tabidir. Bu kuralı ezberlersen, benzer sorularda hataya düşmezsin.

Başarılar dilerim!