Soru 1 · 2021/2 · Maliyet Muhasebesi
Bir üretim işletmesinde satışların maliyeti tablosunun oluşumuyla ilgili bazı bilgiler aşağıdaki gibidir:
1. Dönem | 2. Dönem
Dönem Başı Direkt İlk Madde ve Malzeme Stokları: 50.000 | ?
Dönem İçi Satın Alınan Direkt İlk Madde ve Malzeme: 140.000 | 160.000
Dönem Sonu Direkt İlk Madde ve Malzeme Stokları: ? | 70.000
Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri: ? | 150.000
Direkt İşçilik Giderleri: 80.000 | 95.000
Genel Üretim Giderleri: 120.000 | 140.000
Üretim Giderleri Toplamı: 330.000 | 385.000
Dönem Başı Yarı Mamul Stokları: 60.000 | ?
Dönem Sonu Yarı Mamul Stokları: 70.000 | 65.000
Üretilen Mamuller Maliyeti: 320.000 | ?
Dönem Başı Mamul Stokları: 50.000 | ?
Dönem Sonu Mamul Stokları: 40.000 | 30.000
Satılan Mamuller Maliyeti: 330.000 | ?
Bu bilgilere göre ikinci dönemde satılan mamullerin maliyeti kaç ₺’dir?
- A)380.000
- B)390.000
- C)400.000
- D)410.000
- E)430.000
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C. Bir dönemin dönem sonu stokları, izleyen dönemin dönem başı stoklarıdır. İkinci dönemin satılan mamul maliyetini bulmak için birinci dönemin eksik kalemleri ve devreden stoklar kullanılır.
- dönem DİMM gideri = 330.000 − 80.000 − 120.000 = 130.000 ₺
- dönem sonu DİMM stoku = 50.000 + 140.000 − 130.000 = 60.000 ₺ (2. dönem başı; kontrol: 60.000 + 160.000 − 70.000 = 150.000 ₺)
- dönem başı yarı mamul = 1. dönem sonu yarı mamul = 70.000 ₺
- dönem üretilen mamul maliyeti = 385.000 + 70.000 − 65.000 = 390.000 ₺
- dönem başı mamul stoku = 1. dönem sonu mamul stoku = 40.000 ₺
- dönem satılan mamul maliyeti = 390.000 + 40.000 − 30.000 = 400.000 ₺
390.000 ₺ (B) üretilen mamul maliyetidir; satılan mamul maliyetine ulaşmak için mamul stok değişimi de dikkate alınmalıdır.
Soru 2 · 2021/2 · Maliyet Muhasebesi
Haziran ayı bordrosundan alınan bilgilere göre, Kesme esas üretim gider yerinde çalışan işçiler için toplam 15.500 ₺ fazla çalışma ücreti ve fazla çalışma ücret zammı hesaplandığı görülmüştür. Yapılan incelemede fazla çalışmanın bayram öncesi sıkışıklığın giderilmesi için yaptırıldığı ve tutarın 5.500 ₺’sinin fazla çalışma ücret zammı olduğu anlaşılmıştır.
Fazla çalışma ücreti ve fazla çalışma ücret zammının muhasebeleştirilmesi konusunda aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A)15.500 ₺ gider yeri açısından direkt, 10.000 ₺ mamuller açısından direkt, 5.500 ₺ mamuller açısından endirekt giderdir.
- B)15.500 ₺ gider yeri açısından endirekt, 10.000 ₺ mamuller açısından direkt, 5.500 ₺ mamuller açısından direkt giderdir.
- C)15.500 ₺ gider yeri açısından direkt, 10.000 ₺ mamuller açısından endirekt, 5.500 ₺ mamuller açısından direkt giderdir.
- D)15.500 ₺ hem gider yeri hem de mamuller açısından direkt giderdir.
- E)15.500 ₺ hem gider yeri hem de mamuller açısından endirekt giderdir.
Çözümü göster — doğru cevap A
Doğru cevap A. Tutarın tamamı Kesme esas üretim gider yerinde çalışan işçilere ödendiği için hangi gider yerine ait olduğu açıktır; bu nedenle 15.500 ₺ gider yeri açısından direkt giderdir. Mamuller açısından ayrım yapılır: Fazla çalışma süresine karşılık ödenen normal ücret kısmı (15.500 − 5.500 = 10.000 ₺) fiilen üretilen mamullere harcanan işçilik olduğundan mamuller açısından direkt işçilik sayılır. Fazla çalışma ücret zammı (5.500 ₺) ise belirli bir mamulün özelliğinden değil, bayram öncesi genel iş sıkışıklığından kaynaklanmıştır. Bu ek maliyet, o sırada tesadüfen üretilen mamullere yüklenirse maliyetler çarpıtılır; bu nedenle genel üretim gideri (endirekt) olarak işlem görür ve dağıtım anahtarıyla tüm üretime yayılır. B ve E gider yeri boyutunu, C ve D ise ücret ile zam ayrımını yanlış yansıtır.
Soru 3 · 2021/2 · Maliyet Muhasebesi
Bir üretim işletmesi, üretim faaliyetlerini iki hizmet üretim gider yeri (HÜGY) ve iki esas üretim gider yerinde (EÜGY) sürdürmektedir. Döneme ait birinci dağıtım sonuçları ve dağıtım anahtarları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Dağıtım anahtarı olarak HÜGY I’de çalışan kişi sayısı, HÜGY II’de ise bakım saati kullanılmaktadır.
HÜGY I | HÜGY II | EÜGY I | EÜGY II
I. Dağıtım Sonucu: 10.000 ₺ | 20.000 ₺ | 100.000 ₺ | 50.000 ₺
Çalışan Sayısı: 10 | 10 | 60 | 30
Bakım Saati: - | 5 | 10 | 90
Kademeli dağıtım yöntemine göre (Hizmet bölümlerinin dağıtım sırası hizmet sunulan bölüm sayısına göre belirlenmektedir.) ikinci dağıtımı yapan işletmede EÜGY I’in HÜGY II’den almış olduğu genel üretim giderleri kaç ₺’dir?
- A)2.100
- B)3.000
- C)4.300
- D)4.800
- E)5.200
Çözümü göster — doğru cevap A
Doğru cevap A. Kademeli dağıtımda önce en çok bölüme hizmet veren yardımcı gider yeri dağıtılır; dağıtılan bölüm sonraki adımlarda pay almaz. HÜGY I; HÜGY II, EÜGY I ve EÜGY II olmak üzere 3 bölüme hizmet verir. HÜGY II ise HÜGY I'e bakım hizmeti vermez, yalnız EÜGY I ve EÜGY II'ye hizmet verir. Bu nedenle sıra HÜGY I, sonra HÜGY II'dir.
- adım: HÜGY I (10.000 ₺) çalışan sayısına göre dağıtılır: 10 + 60 + 30 = 100 kişi, kişi başı 100 ₺.
HÜGY II payı = 10 × 100 = 1.000 ₺ → HÜGY II toplamı = 20.000 + 1.000 = 21.000 ₺
- adım: HÜGY II (21.000 ₺) bakım saatine göre yalnız esas gider yerlerine dağıtılır (kendi 5 saati dikkate alınmaz): 10 + 90 = 100 saat, saat başı 210 ₺.
EÜGY I payı = 10 × 210 = 2.100 ₺ EÜGY II payı = 90 × 210 = 18.900 ₺
Soru 4 · 2021/2 · Maliyet Muhasebesi
Bir üretim işletmesinin ilgili döneme ait üretim bilgileri aşağıdaki gibidir:
Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri: 24.000 ₺
Direkt İşçilik Giderleri: 16.000 ₺
Birim Başına Değişken Genel Üretim Giderleri: 2 ₺
Dönemde Üretilen Mamul Miktarı: 8.000 adet
İşletmenin programlanan normal kapasitesi 10.000 adettir. Üretim maliyetine normal maliyet sistemine göre mamul başına 1 ₺’lik sabit genel üretim gideri yüklenmiştir.
İşletme normal maliyet sistemi yerine tam maliyet sistemini benimsemiş olsaydı, birim başına üretim maliyeti kaç ₺ olurdu?
- A)6,50
- B)7,25
- C)8,25
- D)9,50
- E)9,75
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C. Normal maliyet sisteminde sabit genel üretim giderleri normal kapasiteye göre yüklenir. Birim başına 1 ₺ ve normal kapasite 10.000 adet olduğuna göre toplam sabit GÜG = 10.000 × 1 = 10.000 ₺'dir. Tam maliyet sisteminde ise sabit GÜG'ün tamamı fiilen üretilen miktara yüklenir: 10.000 / 8.000 = 1,25 ₺/birim. Birim maliyet: DİMM = 24.000 / 8.000 = 3,00 ₺ Dİ = 16.000 / 8.000 = 2,00 ₺ Değişken GÜG = 2,00 ₺ Sabit GÜG = 1,25 ₺ Toplam = 8,25 ₺ Normal maliyet sisteminde birim maliyet 3 + 2 + 2 + 1 = 8,00 ₺ olurdu; atıl kapasitenin 2.000 ₺'lik payı dönem gideri sayılırdı. Tam maliyette bu pay mamul maliyetine girdiğinden birim maliyet 0,25 ₺ yükselir.
Soru 5 · 2021/2 · Maliyet Muhasebesi
Bir üretim işletmesi evre (safha) maliyet sistemini kullanmakta ve üretim faaliyetlerini tek evrede tamamlamaktadır. Stok hareketlerini ilk giren ilk çıkar (FIFO) yöntemine göre takip eden işletmede ilgili döneme ait bilgiler aşağıdaki gibidir:
Dönem Başı Yarı Mamul: 2.000 birim
Üretime Başlanan: 12.000 birim
Tamamlanan: 11.000 birim
Dönem Sonu Yarı Mamul: 3.000 birim
Tamamlanma Dereceleri (Direkt İlk Madde ve Malzeme Açısından | Şekillendirme Açısından)
Dönem Başı Yarı Mamul: %80 | %40
Dönem Sonu Yarı Mamul: %60 | %30
Buna göre direkt ilk madde ve malzeme açısından eşdeğer birim sayısı kaçtır?
- A)10.200
- B)11.200
- C)11.800
- D)12.800
- E)13.000
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B. FIFO yönteminde yalnız cari dönemde yapılan iş eşdeğer birime dahil edilir; dönem başı yarı mamulde önceki dönemde yapılmış kısım hesaba katılmaz. Dönem başı yarı mamulün tamamlanması: 2.000 × (1 − 0,80) = 400 Bu dönem başlanıp tamamlanan: 11.000 − 2.000 = 9.000 Dönem sonu yarı mamul: 3.000 × 0,60 = 1.800 DİMM eşdeğer birim = 400 + 9.000 + 1.800 = 11.200 Ağırlıklı ortalama yöntemi uygulansaydı sonuç 11.000 + 1.800 = 12.800 (D) olurdu; aradaki 1.600 birim, dönem başı stokta önceki dönemde yapılmış işin eşdeğeridir (2.000 × 0,80).
Soru 6 · 2021/2 · Maliyet Muhasebesi
Bir üretim işletmesi sipariş maliyet sistemini kullanmaktadır. İşletmenin üretimini gerçekleştirmekte olduğu siparişlere ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:
Sipariş 10 | Sipariş 11
Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri: 8.000 ₺ | 10.000 ₺
Direkt İşçilik Giderleri: 10.000 ₺ | 15.000 ₺
Fiilî Faaliyet Hacmi (makine saati-ms): 400 ms | 600 ms
Dönem içerisinde genel üretim giderleri tahminî olarak her bir sipariş için gerçekleşen direkt işçilik giderlerinin %60’ı oranında yüklenmektedir. Dönem sonunda ortaya çıkan fiilî genel üretim giderleri toplamı 20.000 ₺’dir. İşletme fiilî genel üretim giderlerinin siparişlere dağıtımında ise faaliyet hacmi olarak makine saatini kullanmaktadır.
Dönemde bu siparişler dışında başka bir üretim gerçekleştirilmemiş ise Sipariş 10 için dönem sonunda ortaya çıkacak genel üretim giderleri bütçe sapması aşağıdakilerden hangisidir?
- A)2.000 ₺ Eksik Yükleme
- B)3.000 ₺ Eksik Yükleme
- C)5.000 ₺ Eksik Yükleme
- D)2.000 ₺ Fazla Yükleme
- E)3.000 ₺ Fazla Yükleme
Çözümü göster — doğru cevap A
Doğru cevap A. Sipariş 10'a dönem içinde tahminî oranla yüklenen GÜG: 10.000 × %60 = 6.000 ₺ Fiilî GÜG makine saatine göre dağıtılır. Toplam makine saati = 400 + 600 = 1.000 ms, saat başı fiilî GÜG = 20.000 / 1.000 = 20 ₺. Sipariş 10'un fiilî GÜG payı = 400 × 20 = 8.000 ₺ Sapma = 8.000 − 6.000 = 2.000 ₺. Fiilî tutar yüklenen tutardan büyük olduğundan eksik yükleme söz konusudur. Karşılaştırma için Sipariş 11: yüklenen 15.000 × %60 = 9.000 ₺, fiilî 600 × 20 = 12.000 ₺, eksik yükleme 3.000 ₺. İki siparişin toplam eksik yüklemesi 5.000 ₺'dir (20.000 − 15.000). B ve C şıkları bu tutarlara karşılık gelir; soru yalnız Sipariş 10'u sorar.
Soru 7 · 2021/2 · Maliyet Muhasebesi
Bir üretim işletmesinde birinci ve ikinci dağıtım işlemleri sonucunda Kaynak esas üretim gider yerinde elde edilen bilgiler aşağıdaki gibidir:
KAYNAK
Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri: 50.000
Yardımcı Malzeme Giderleri: 8.000
Direkt İşçilik Giderleri: 45.000
Endirekt İşçilik Giderleri: 9.000
Elektrik Giderleri: 11.000
Bakım Giderleri: 5.000
1. Dağıtım Toplamı: 128.000
Yardımcı Gider Yerlerinden Dağıtımla Gelen Giderler
Yemekhane gider yerinden gelen pay: 14.000
Bakım-Onarım gider yerinden gelen pay: 8.000
2. Dağıtım Toplamı: 150.000
Dağıtımlar sonucunda Kaynak esas üretim gider yerinde toplanan giderler içinde "Genel Üretim Giderleri"nin payı kaç ₺’dir?
- A)22.000
- B)33.000
- C)55.000
- D)128.000
- E)150.000
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C. Esas üretim gider yerinde toplanan giderler üç maliyet unsurundan oluşur: direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel üretim giderleri. Direkt unsurlar dışındaki her kalem GÜG'dür. Kendi bünyesindeki GÜG: Yardımcı Malzeme 8.000 + Endirekt İşçilik 9.000 + Elektrik 11.000 + Bakım 5.000 = 33.000 ₺ Yardımcı gider yerlerinden gelen paylar da GÜG niteliğindedir: Yemekhane 14.000 + Bakım-Onarım 8.000 = 22.000 ₺ Toplam GÜG = 33.000 + 22.000 = 55.000 ₺ Kontrol: 150.000 − 50.000 (DİMM) − 45.000 (Dİ) = 55.000 ₺. 22.000 ₺ (A) yalnız ikinci dağıtımla gelen payı, 33.000 ₺ (B) yalnız birinci dağıtımdaki GÜG'ü gösterir; 128.000 ve 150.000 ₺ ise direkt giderleri de içeren toplamlardır.