2021/2 SGS Ticaret Hukuku Soruları ve Çözümleri

Doğru cevap A. Soru "hangisi yanlıştır" diye soruyor.

A şıkkı yanlıştır: Çek, muhatap bankanın herhangi bir şubesine ibraz edilebilir. Düzenleme ve ödeme yerinin Ankara olması, çeki "yalnızca Ankara şubelerine ödenir" hâline getirmez; ibraz yeri ile ödeme yeri farklı şeylerdir.

Diğer şıklar doğrudur: çek görüldüğünde ödenir, üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce ibraz edildiğinde de muhatap banka ödemekle yükümlüdür (5941 sayılı Kanun geçici düzenlemeleri dışında). Karşılıksız işlemi ise yasal ibraz süresi içinde yapılmış ibrazda söz konusu olur.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca sana anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Öncelikle sorunun ne istediğine bakalım: Anonim şirket (A.Ş.) ve Limited şirket (Ltd.) arasında fark olmayan (yani her iki şirket türünde de aynı olan) durumu bulmamız gerekiyor.

Neden Doğru Cevap A? (Ayni Sermaye Olarak Taahhüt Edilebilecek Değerler)

Bu konu, şirketlerin sermaye yapısını anlamak için çok önemlidir. Soruda "fark yoktur" denildiği için, her iki şirket türünde de aynı kuralların geçerli olduğunu gösteren şıkkı bulmalıyız.

• Kural: Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) göre, hem Anonim şirketlerde hem de Limited şirketlerde ortaklar, sermayeyi nakit para dışında başka değerlerle de oluşturabilirler. Buna ayni sermaye denir.
• Ortaklar: Her iki şirket türünde de ortaklar; para, mal, alacak, patent, marka gibi maddi ve manevi değerleri sermaye olarak taahhüt edebilirler.
• Sonuç: Anonim ve Limited şirketlerde "ayni sermaye olarak nelerin sermaye olabileceği" konusunda temel bir fark yoktur. Her ikisi de aynı türden değerleri sermaye olarak kabul eder. Bu yüzden A şıkkı doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklarda ise Anonim ve Limited şirketler arasında kesin farklar vardır. Bunları bilmek sınavda puan kazandırır:

• B) Şirket paylarının devri usulü:
• Fark Var: Anonim şirketlerde hisse senetleri (paylar) genellikle serbestçe devredilebilir (belirli istisnalar hariç). Ancak Limited şirketlerde pay devri, ortaklar meclisinin (veya genel kurulun) onayına tabidir ve devir usulü çok daha katıdır. Bu bir farktır.
• C) Nakdi sermayenin taahhüdü ve ödenmesi usulü:
• Fark Var: Anonim şirketlerde sermayenin en az %25'i kuruluş aşamasında ödenmelidir. Limited şirketlerde ise sermayenin tamamı kuruluş aşamasında ödenmek zorunda değildir; kanunen belirlenen süre içinde ödenmesi yeterlidir. Ödeme zamanlaması ve oranları farklıdır.
• D) Amme borçlarından dolayı ortakların sorumluluğu:
• Fark Var: Bu en kritik farklardan biridir. Anonim şirketlerde ortaklar, şirketin amme borçlarından dolayı sorumlu değildirler (sadece sermaye kadar sorumludurlar). Ancak Limited şirketlerde, şirketin amme borçlarından dolayı ortaklar şahsen ve sınırsız olarak sorumludur. Bu büyük bir farktır.
• E) Azami ortak sayısı:
• Fark Var: Anonim şirketlerde ortak sayısı için bir üst sınır yoktur. Limited şirketlerde ise kanunen 50 kişiden fazla ortak olamaz. Bu da açık bir farktır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Türk Ticaret Kanunu (TTK)'nun Anonim Şirketler ve Limited Şirketler bölümlerini iyi bilmelisin. Özellikle şu başlıklara dikkat etmelisin:

• Sermaye Türleri: Nakdi ve ayni sermaye kuralları.
• Sorumluluk: Ortakların şirket borçlarına karşı sorumluluk sınırları.
• Pay Devri: Payların nasıl ve kime devredilebileceği.
• Ortak Sayısı: Şirket türlerine göre ortak sayısı limitleri.

Özetle: Sınavda "fark yok" diyen bir soru gördüğünde, hemen "ortak sayısı", "sorumluluk" ve "devir usulü" gibi temel farkları zihninden silip, sadece ayni sermaye gibi ortak kuralları olan alanlara odaklan.

Başarılar dilerim!

Bu soru, SMMM stajı ve genel ticaret hukuku derslerinde sıkça karşımıza çıkan "Kambiyo Senetleri" konusundaki temel bir kavramı ölçüyor. Sorunun doğru cevabı E) Aval'dır.

Gelin bu kavramı bir öğrenci gibi adım adım inceleyelim:

Neden Doğru Cevap "Aval"?

Kambiyo senetleri (Bono, Poliçe, Çek) ticari hayatta çok önemlidir ve bu senetlerin arkasında bir teminat olması gerekir. Soruda sorulan, "bedelin ödenmesi için verilen teminatın adı nedir?" sorusudur.

Aval, bir kambiyo senedine, senet üzerinde veya senedin arkasına yazılan bir garanti beyanıdır. Yani, senet sahibi parayı istediğinde, senet üzerinde imzası olan kişi parayı ödemek zorundaysa, senet üzerinde "Aval" yazan kişi de aynı sorumluluğu üstlenir.

• Basit Örnek: Ali, Ahmet'e bir borç senedi (bono) yazıyor. Ancak Ahmet, Ali'nin parayı ödeyip ödeyemeyeceğinden emin değil. Ali'nin dostu Mehmet, senedin üzerine "Aval" yazıp imzasını atar. Bu durumda, Ali parayı ödeyemezse, Ahmet doğrudan Mehmet'e başvurabilir. Mehmet, Ali'nin borcunu ödemekle yükümlü olur. İşte bu teminat mekanizmasına Aval denir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların ne işe yaradığını bilmek, neden bunların "teminat" olmadığını anlamamızı sağlar:

• A) Efektif: Bu kelime genellikle "nakit para" veya "eldeki para" anlamında kullanılır. Ticari bir senet türü veya teminat mekanizması değildir.
• B) Nüsha: Bir senedin "kopyası" veya "örneği" anlamına gelir. Örneğin, bir poliçenin bir nüshası elinizde, diğer nüshası bankadadır. Bu bir teminat değil, senedin fiziksel bir kopyasıdır.
• C) Kabul: Bu, poliçenin kabul edilmesidir. Poliçe sahibi parayı istediğinde, borçlu "Evet, parayı ödeyeceğim" diyerek poliçenin üzerine "Kabul" yazıp imzalar. Bu bir ödeme taahhüdüdür, senet üzerinde verilen bir garanti (teminat) değil, borçlunun kendi borcunu kabul etmesidir.
• D) Retret: Bu, senedin ödenmemesi durumudur. Senet vadesinde ödenmediğinde, senet sahibinin borçluya ve diğer sorumlulara başvurarak parayı istemesi işlemine "Retret" denir. Bu bir teminat değil, senedin reddedilmesi ve takip sürecidir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)'nun "Kambiyo Senetleri" bölümünü bilmelisin. Özellikle:

• Aval'ın tanımı ve işlevi (Bir senet üzerindeki garanti beyanı).
• Kabul ile Aval arasındaki fark (Biri borçlunun kendi borcunu kabul etmesi, diğeri üçüncü bir kişinin senet için garanti vermesidir).
• Retret işleminin ne zaman ve nasıl yapıldığı.

Özetle: Soru bir "teminat" soruyorsa ve seçenekler arasında "Aval" varsa, cevap %100 ihtimalle Aval'dır. Çünkü Aval, kambiyo senetlerinde borcun ödenmesini garanti altına alan tek yasal teminat türüdür.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Hadi gel, neden C şıkkının yanlış olduğunu ve diğerlerinin neden doğru olduğunu birlikte inceleyelim.

1. Neden C Şıkkı Yanlış? (Doğru Cevap)

Bu şıkk, Türk Ticaret Kanunu'ndaki (TTK) "Özen Borcu" kuralını yanlış tanımlıyor.

• Kural: Kanun, yönetim kurulu üyelerinin ve yönetimde görevli üçüncü kişilerin, görevlerini yerine getirirken "ticari bir iş adamının göstermesi gereken özenle" (dikkatli ve özenli bir iş adamı gibi) hareket etmelerini şart koşar.
• Hata: C şıkkında ise "kendi işlerinde göstermeleri gereken özenle" ifadesi kullanılmış. Bu çok büyük bir farktır.
• Kendi işinde olan bir kişi, kendi riskini göze alarak daha az özen gösterebilir.
• Ancak şirket yöneticisi, başkalarının (şirketin ve ortakların) malını yönettiği için, ticari bir iş adamının gösterdiği daha yüksek bir özen ve dikkati göstermek zorundadır.

Özetle: Kanun, yöneticiden "kendi işindeki özeni" değil, "ticari iş adamının özenini" bekler. Bu yüzden C şıkkı yanlıştır ve sorunun cevabı budur.

2. Diğer Şıklar Neden Doğru?

Diğer şıkların neden doğru olduğunu kısaca hatırlayalım ki, yanlış olanı daha iyi ayırt edebilesin:

• A Şıkkı (Doğru): Yönetim kurulu, şirketin işlerini yürütmek için dışarıdan veya içeriden "ticari mümessil" (temsilci) ve "ticari vekil" atayabilir. Bu yetki kanunen doğrudur.
• B Şıkkı (Doğru): Temsil yetkisi genellikle çift imza ile kullanılır. Yani yönetim kurulu birden fazla kişiden oluşuyorsa ve esas sözleşmede "tek imza yeterlidir" denmemişse, işlemler en az iki yönetim kurulu üyesinin imzasıyla yapılır. Bu kural doğrudur.
• D Şıkkı (Doğru): Yönetim kurulu temsil yetkisini başkasına (örneğin bir müdürüne) devredebilir. Ancak bu devirde, en az bir yönetim kurulu üyesinin de temsil yetkisine sahip olması gerekir. Yani tamamen yetkiden vazgeçilemez. Bu ifade doğrudur.
• E Şıkkı (Doğru): Yönetim kurulu, işleri kolaylaştırmak için "komisyon" veya "komite" kurabilir. Bu komitelere yönetim kurulu üyeleri de dahil edilebilir. Bu da kanunen doğrudur.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Türk Ticaret Kanunu (TTK) Madde 397'yi ve "Yönetim ve Temsil" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Özen Borcu: Yöneticilerin sorumluluğu ne kadar yüksektir? (Cevap: Ticari iş adamının özeni).
• Temsil Yetkisi: Tek imza mı, çift imza mı? Esas sözleşme ve kanun ne diyor?
• Devir Yetkisi: Temsil yetkisi başkasına devredilebilir mi? Şartları nelerdir?

Ders Notu: Sınavlarda "kendi işinde gösterdiği özen" ile "ticari iş adamının gösterdiği özen" ifadelerine çok dikkat et. Genelde yanlış cevaplar bu ince fark üzerine kurulur.

Başarılar dilerim!

Bu soruda doğru cevap E şıkkıdır çünkü 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre, fahiş cezaî şartın indirilmesi her durumda değil, sadece borçlu lehine bir durum söz konusu olduğunda ve mahkemenin takdirine bağlı olarak talep edilebilir; yani tacir, sözleşmede kararlaştırılan ceza şartını "her durumda" otomatik olarak veya zorunlu olarak indirtme hakkına sahip değildir, bu durum borçlunun lehine bir indirim talebi için geçerli olup, tacirin bu talebi her an ve her koşulda kabul ettirme garantisi bulunmamaktadır.

Diğer şıkları incelediğimizde: A şıkkı doğrudur çünkü tacirler, ticari hayatta basiretli bir iş adamı gibi hareket etme yükümlülüğü altındadır; B şıkkı da doğrudur, zira tacir faturayı aldıktan sonra 8 gün içinde itiraz etmezse içeriği kabul etmiş sayılır; C şıkkı doğrudur, tacirler ticari örf ve âdet kurallarını bilmese dahi bu kurallara tabi tutulurlar; D şıkkı ise doğrudur, tacirler ticari borçları nedeniyle iflasa tabi olabilirler. Bu soruyu çözebilmek için Türk Ticaret Kanunu'ndaki tacirlerin yükümlülükleri, fatura itiraz süreleri, ticari örf ve âdetler ile iflas ve cezaî şartların indirilmesi konularını bilmek gerekir.

Sonuç olarak, E şıkkındaki "her durumda" ifadesi, cezaî şartın indirilmesinin mahkeme takdirine ve somut olayın koşullarına bağlı olduğunu göz ardı ettiği için yanlış bir genelleme yapmaktadır.