2021/2 SGS Türkçe Soruları ve Çözümleri

Doğru cevap A. Kesinlik anlamı, konuşanın bir yargının gerçekleşeceğinden hiç kuşku duymadığını gösterir ve genellikle "mutlaka, kesinlikle, elbette" gibi sözlerle pekiştirilir. A cümlesinde "mutlaka" zarfı ve gelecek zaman kipi birlikte kullanılarak cezanın görüleceği şüpheye yer bırakmayacak biçimde bildirilmiştir. B cümlesi bir öneri ya da tavsiye içerir; "daha doğru olacak" sözü kesin bir yargı değil, değerlendirmedir. C cümlesi "düşünüyorum" yüklemiyle kişisel bir kanaati dile getirir. D cümlesi geçmişteki bir sezgiyi, bilgiyi aktarır; yargının gerçekleşme kesinliğini değil, konuşanın önceden sahip olduğu düşünceyi anlatır. E cümlesindeki "şu sıralar başlamıştır" ise tahmin anlamı taşır.

Doğru cevap E. TDK yazım kurallarına göre bitki ve hayvan türlerini bildiren adlarda yer adı büyük harfle başlar, türü bildiren tür adı ise küçük harfle yazılır: Ankara keçisi, Hereke halısı, Van kedisi gibi. E cümlesinde "Kedisi" sözcüğü büyük harfle başlatıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır; doğrusu "Van kedisi"dir. A'da kişi adıyla birlikte kullanılan "Yüzbaşı" ve "Bey" unvanları büyük harfle yazılmıştır ve doğrudur. B'de belirli bir tüzüğün adı olan "Türk Bayrağı Tüzüğü", C'de özel gün adı olan "Anneler Günü", D'de belirli bir sınavın adı olan "Yükseköğretim Kurumları Sınavı" ve belirli tarih bildiren "20 Haziran" kurala uygun olarak büyük harfle yazılmıştır.

Doğru cevap C. TDK'ye göre "etmek, edilmek, eylemek, olmak, olunmak" yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiiller, ad soylu ögede ses düşmesi, ses türemesi ya da ses değişmesi olursa bitişik yazılır; ses olayı yoksa ayrı yazılır. A'daki "menolunur" (men + olunmak, n türemesi), B'deki "küfrederek" (küfür + etmek, ünlü düşmesi), D'deki "kahroluyordu" (kahır + olmak, ünlü düşmesi) ve E'deki "hamdediyordu" (hamt + etmek, t > d değişmesi) bitişik yazılması gereken birleşik fiillerdir ve doğru yazılmıştır. C'deki "ayırt etmek" fiilinde ise "ayırt" sözcüğünde herhangi bir ses olayı gerçekleşmez; bu nedenle fiil ayrı yazılmalıdır: "ayırt edemiyor". "Ayırdedemiyor" yazımı yanlıştır.

Doğru cevap B. "El ele" sözü, aynı sözcüğün farklı çekimleriyle kurulan bir ikilemedir ve TDK yazım kurallarına göre ikilemeler ayrı yazılır (baş başa, göz göze, el ele). B cümlesindeki "elele" yazımı bu nedenle yanlıştır; doğrusu "el ele verip"tir. Öbür seçeneklerdeki sözcükler kalıplaşmış birleşik sözcüklerdir ve bitişik yazılır: "sivrisinek" bir böcek türünün, "yalıçapkını" bir kuş türünün adıdır ve anlam kayması taşıdığından bitişik yazılır. "Çalçene" (geveze) sözcüğü de anlam kaymasıyla oluşmuş bir birleşik sözcüktür. "Üçtaş" ise bir oyun adıdır ve oyun adları olan birleşik sözcükler bitişik yazılır.

Doğru cevap E. Terim, bir bilim, sanat ya da meslek dalında belirli bir kavramı karşılayan, anlamı sınırları belirli olan sözcük veya sözcük grubudur. E cümlesindeki "çeşitkenar üçgen" geometride kenar uzunluklarının hepsi farklı olan üçgeni karşılayan bir matematik terimidir; "kenar" sözcüğü de burada geometrik anlamda kullanılmıştır. A'daki "açı" sözcüğü "bakış açısı" anlamında mecaz olarak kullanılmıştır, geometrik bir kavramı karşılamaz. B'deki "kulağını tırmalamak" rahatsız etmek anlamında bir deyimdir. C'deki "tanıtmak" ve "yaymak" günlük dilde kullanılan genel sözcüklerdir. D'deki "ayran" ve "değerlendirmek" de herhangi bir bilim dalına özgü değildir; cümlede terim bulunmaz.

Doğru cevap D. Parça, sınavları başarıyla geçmiş ama hiç denize açılmamış bir kaptan örneği üzerinden kuramsal bilgi ile uygulama arasındaki farkı işler: Kaptan ne yapması gerektiğini bilir, ancak gerçek bir fırtınada yaşanacak korkuyu, çaresizliği ve paniği bilemez. Boşluğa gelecek cümle bu örneği genelleyerek bağlamalıdır. D seçeneği "Kısacası" sözüyle özetleme yapar ve bilgi sahibi kişinin, bilgisini uygulamak zorunda kaldığında ne yapacağını bilemediğini söyleyerek örnekten çıkan sonucu dile getirir. A, meslektaşlar arası anlaşmazlıktan; C, ülkedeki denizcilik eğitimi ve liyakatten söz ederek konunun dışına çıkar. B, insanın her zorlukta çıkış yolu bulduğunu söyleyerek parçanın vurgusuna ters düşer. E ise kendini geliştirmeme konusuna geçer; parçada böyle bir eleştiri yoktur.

Doğru cevap D. D cümlesinde bağlaç olan "ki" (değil miydin ki) ve "da" (aç da, tok da) kendinden önceki sözcükten ayrı yazılmıştır; ek ve bağlaç yazımında yanlışlık yoktur. A'da ilgi eki olan "-ki" bulunma ekinden sonra gelip sıfat yaptığı için bitişik yazılmalı ve özel ada gelen ek kesmeyle ayrılmalıdır: "Bülent Bey'deki". B'deki bağlaç olan "de", önceki sözcük sert ünsüzle bitse bile değişmez ve ayrı yazılır; "gerçek te" değil "gerçek de" olmalıdır. C'de de sıfat yapan "-ki" eki bitişik yazılmalıdır: "üstündeki". E'deki "ki" ise bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır: "anladım ki".