2021/3 SGS Mali Tablolar Analizi Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Öncelikle Cari Oran formülünü hatırlayalım: Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yükümlülükler

Bu oranı artırmanın iki yolu vardır:

• Dönen Varlıkların (Nakit, Alacaklar, Stoklar vb.) artması.
• Kısa Vadeli Yükümlülüklerin (Kredi, Borçlar vb.) azalması.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

✅ Neden Doğru Cevap "Yalnız I" (A Şıkkı)?

I. Tahvil ihraç edip cari borçları ödemek:

• Ne oluyor? Şirket tahvil satarak eline nakit para (Dönen Varlık) alır. Bu parayı hemen kısa vadeli borçlarını (Kısa Vadeli Yükümlülük) ödemek için kullanır.
• Formüle etkisi:
• Dönen Varlıklar: Nakit girdi ama hemen borca gittiği için değişmez (veya çok az değişir).
• Kısa Vadeli Yükümlülükler: Borçlar azalır.
• Sonuç: Payda (Kısa Vadeli Yükümlülükler) küçülürken pay (Dönen Varlıklar) sabit kalırsa, oran büyür.
• Özetle: Borçları ödeyip kısa vadeli yükümlülüğü azaltmak, cari oranı artırır. Bu yüzden I. madde doğrudur.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış?

II. Bedelsiz sermaye artışı yapmak:

• Ne oluyor? Şirket, hissedarlardan yeni para almaz. Sadece "Yedek Akçeler"i veya "Kâr Dağıtılmamış Kâr"ı sermayeye dönüştürür.
• Formüle etkisi: Bu işlem sadece Özkaynaklar içinde bir yerden bir yere para transferidir. Dönen Varlıklar (Nakit/Stok) veya Kısa Vadeli Yükümlülükler (Borçlar) hiçbir şekilde değişmez.
• Sonuç: Oran değişmez. Bu yüzden II. madde yanlıştır.

III. Kısa vadeli banka kredisi kullanıp firmaya yeni bir taşıt almak:

• Ne oluyor? Şirket bankadan kısa vadeli kredi çeker (Kısa Vadeli Yükümlülük artar). Bu parayla bir taşıt (Dönen Varlık değil, Duran Varlık) alır.
• Formüle etkisi:
• Dönen Varlıklar: Taşıt alındığı için değişmez (Taşıt duran varlıktır).
• Kısa Vadeli Yükümlülükler: Kredi çekildiği için artar.
• Sonuç: Payda (Kısa Vadeli Yükümlülükler) büyürken pay (Dönen Varlıklar) sabit kalırsa, oran küçülür.
• Sonuç: Bu işlem cari oranı azaltır, artırma. Bu yüzden III. madde yanlıştır.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Finansal Oran Analizi" konusundaki Cari Oran formülünü ve muhasebe kayıtlarının bilanço kalemlerine etkisini iyi bilmelisin.

• Kural: Bir işlemin cari oranı nasıl etkilediğini anlamak için, o işlemin Dönen Varlıkları ve Kısa Vadeli Yükümlülükleri nasıl değiştirdiğini (artırıp azalttığını) analiz etmelisin.
• Dikkat: Taşıt almak "Dönen Varlık" artırmaz, "Duran Varlık" artırır. Bu en sık yapılan hatadır.

Özetle: Borcu ödemek oranı artırır, bedelsiz sermaye artışı etkilemez, kısa vadeli kredi ile duran varlık almak oranı düşürür. Doğru cevap A'dır.

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru, Dikey Yüzde Analizi (Vertical Analysis) konusunu ölçüyor. Gelin bunu adım adım, sanki bir sınıfta ders anlatıyormuş gibi açıklayalım.

1. Neden Doğru Cevap E?

Öncelikle Dikey Yüzde Analizi nedir? Gelir tablosunda tüm kalemleri, Net Satışlar (Toplam Satışlar) üzerinden ifade ederiz. Yani, "Net Satışlar"ı 100% kabul ederiz ve diğer tüm kalemlerin (maliyetler, giderler, kârlar) bu 100% içinde ne kadarlık bir yer kapladığını buluruz.

• Formül: (Kalemin Tutarı / Net Satışlar) x 100
• Amaç: Bu analiz bize "Satışların ne kadarı kâr olarak kalıyor?" veya "Satışların ne kadarı gider olarak gidiyor?" sorusunun cevabını verir.

E şıkkı "Satış gelirlerinin dönem kârına ne kadar yansıdığı" derken tam olarak bunu sorar.

• Örneğin; Satışlar 100 TL ise ve Net Kâr 20 TL ise, dikey yüzde analizinde Net Kâr oranı %20 çıkar.
• Bu bize şunu söyler: "Her 100 TL'lik satış yaptığımızda, 20 TL'si bize net kâr olarak kalıyor." Bu, satışların kâra yansıma oranını gösterir. Bu yüzden E şıkkı doğrudur.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar neden işe yaramıyor? Çünkü onlar Dikey değil, Yatay analizle ilgilidir.

• A) Satışların maliyetindeki artış: Bu, "Bu yıl maliyet geçen yılın ne kadarı?" sorusudur. Bu bir Yatay Analiz (dönemler arası karşılaştırma) sonucudur. Dikey analizde sadece "Satışların ne kadarı maliyet?" sorusuna cevap verilir, artış miktarına değil.
• B) Finansman giderlerinde önceki yıla göre ne kadar değişim olduğu: Yine "önceki yıla göre" ifadesi var. Bu, iki farklı dönemi kıyasladığımız Yatay Analiz'dir. Dikey analiz tek bir dönemi inceler.
• C) Yabancı kaynak kullanım oranı: Bu bir Bilanço (Borçlar) oranıdır. Soru Gelir Tablosu ile ilgilidir. Gelir tablosunda yabancı kaynak oranı hesaplanmaz.
• D) Net kârdaki azalış: "Azalış" kelimesi, geçen yıl ile bu yılın kıyaslandığını gösterir. Bu da Yatay Analiz'dir. Dikey analizde sadece "Net kârın satışlar içindeki payı" görülür, azalıp arttığına tek başına bakılmaz.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel kavramı iyi ayırt etmelisin:

• Dikey Yüzde Analizi: Sadece tek bir dönemi inceler. Gelir tablosunda tüm kalemleri Net Satışlar bazında yüzdelik olarak gösterir. (Cevap E buradan gelir).
• Yatay Yüzde Analizi: İki veya daha fazla dönemi (örneğin 2023 ve 2024) kıyaslar. "Önceki yıla göre artış/azalış" veya "değişim" arayan soruların cevabı buradan gelir.

Özetle: Soruda "önceki yıla göre", "artış", "azalış" veya "değişim" gibi kelimeler görürsen, cevap Yatay Analiz ile ilgilidir. Soru sadece "dönem içindeki oran" veya "satışların ne kadarı ne kadar?" diyorsa, cevap Dikey Analiz'dir.

Başarılar dilerim!

Doğru cevap D. Şıklar tek tek sınanır: A) Finansman giderleri: (40.000 − 50.000) / 50.000 = −%20 → doğru. B) Satışların maliyeti artışı: 25.000 / 275.000 ≈ %9,1; faaliyet kârı artışı: 25.000 / 125.000 = %20. %9,1 < %20 → doğru. C) Brüt satış kârı: cari 1.200.000 − 300.000 = 900.000 ₺; önceki 1.000.000 − 275.000 = 725.000 ₺ → artmıştır, doğru. D) Faaliyet giderleri = Brüt satış kârı − Faaliyet kârı: Cari: 900.000 − 150.000 = 750.000 ₺ Önceki: 725.000 − 125.000 = 600.000 ₺ Artış = 150.000 / 600.000 = %25. İfadedeki %20 tutmadığı için yanlış olan budur. E) Net kâr marjı: cari 70.000 / 1.200.000 ≈ %5,83; önceki 45.000 / 1.000.000 = %4,5 → artmıştır, doğru.

Doğru cevap D. Stok bulundurma süresi, stok devir hızından hareketle bulunur: Stok devir hızı = Satışların maliyeti / Ortalama stoklar = 6.000.000 / 400.000 = 15 Stok bulundurma süresi = 360 / Stok devir hızı = 360 / 15 = 24 gün Soruda verilen 90 günlük ortalama alacak tahsilat süresi bu hesaplamada kullanılmaz; alacak tahsil süresi ile stok bulundurma süresi toplanırsa faaliyet (işletme) döngüsü elde edilir (90 + 24 = 114 gün), ancak soru yalnız stok süresini sormaktadır. 15 (B) stok devir hızıdır, gün cinsinden süre değildir. Diğer şıklar hesaplama sonucuna karşılık gelmez.

Doğru cevap B. Cari oran, dönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesiyle bulunur (Dönen Varlıklar / KVYK). İşletmenin kısa vadeli borçlarını dönen varlıklarıyla karşılayabilme gücünü ölçen bir likidite oranıdır; kâr unsuru içermediği için kârlılık hakkında bilgi vermez. Diğer şıkların tamamı kârlılık oranıdır: Brüt kâr marjı = Brüt satış kârı / Net satışlar Esas faaliyet kâr marjı = Faaliyet kârı / Net satışlar Mali rantabilite = Net kâr / Öz kaynaklar (öz sermayenin kârlılığı) Net kâr marjı = Net kâr / Net satışlar Bu oranlar satışların veya sermayenin ne ölçüde kâra dönüştüğünü gösterir; cari oran ise yalnız bilanço kalemlerinden hesaplanır.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi adım adım çözelim. Sorunun mantığını kavramak için önce Dikey Yüzdeler Analizi (Yatay Analiz değil, dikey) kuralını hatırlayalım.

1. Neden Doğru Cevap D?

Öncelikle soruda bize verilen en önemli ipucu şudur: "Toplam Aktifler %100 kabul edilmiştir."

Bu, dikey yüzdeler analizinde her bir kalemin (varlık, borç, öz kaynak) toplam aktifler içindeki payını gösterdiği anlamına gelir. Hesaplamayı şu mantıkla yaparız:

Adım 1: Toplam Aktifleri Bulalım

• Soruda bize Kısa Vadeli Yabancı Kaynakların (Borçların) tutarının 100.000 ₺ olduğu ve bu tutarın %50'lik bir dikey yüzdeye denk geldiği söylenmiş.
• Eğer %50'si 100.000 ₺ ise, %100'ü (yani Toplam Aktifler) kaç olur?
• Basit bir orantı kurabiliriz: 100.000 × 2 = 200.000 ₺.
• Toplam Aktifler = 200.000 ₺ olmalı.

Adım 2: Öz Kaynaklarını Bulalım Bilançonun temel denklemi şudur: Aktifler = Yabancı Kaynaklar + Öz Kaynaklar. Dikey yüzdelerde de bu oran korunur. Yani:

• Toplam Aktifler = %100
• Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar = %50
• Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar = %10

Buradan Yabancı Kaynakların Toplam Yüzdesini bulalım:

• %50 + %10 = %60 (Toplam Yabancı Kaynaklar)

Şimdi Öz Kaynaklarının Yüzdesini bulalım:

• Toplam (%100) - Yabancı Kaynaklar (%60) = %40 (Öz Kaynakları)

Son olarak, bulduğumuz bu %40'ın para birimi tutarını hesaplayalım. Toplam Aktifler 200.000 ₺ idi:

• 200.000 × %40 = 80.000 ₺.

Doğru cevap: D

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı C) %25'tir.

1. Neden C Şıkkı Doğru? (Adım Adım Hesaplama)

Yatay analiz, bir önceki döneme göre bu dönemin ne kadar değiştiğini yüzdelik olarak gösteren bir yöntemdir. Hesaplama formülü çok basittir:

> Formül: (Bu Dönem - Önceki Dönem) ÷ Önceki Dönem × 100

Sorudan verileri alalım:

• Bu Dönem (2020): 100.000 ₺
• Önceki Dönem: 80.000 ₺

Şimdi formülü uygulayalım:

• Farkı Bulalım: Bu dönemin önceki dönemden ne kadar fazla olduğunu bulmak için çıkarma işlemi yaparız.
• 100.000 - 80.000 = 20.000 ₺ (Bu, maliyetin 20.000 ₺ arttığını gösterir).

• Yüzdeyi Hesaplayalım: Artış miktarını, başlangıç noktasına (yani önceki döneme) böleriz.
• 20.000 ÷ 80.000 = 0,25

• Yüzdeye Çevirelim: Sonucu 100 ile çarparak yüzdeye çeviririz.
• 0,25 × 100 = %25

Sonuç olarak, 2020 yılında satılan mamuller maliyeti, bir önceki yıla göre %25 artmıştır. Bu yüzden doğru cevap C şıkkıdır.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların yanlış olmasının temel nedeni, formülün önceki döneme değil de bu döneme veya başka bir sayıya bölünmesidir. Sık yapılan hatalar şunlardır:

• A) %15 ve B) %20: Bu sayılar, hesaplamada rastgele bir hata yapıldığında veya bölme işlemi yanlış yapıldığında çıkan sonuçlardır. Örneğin, farkı 100.000'e bölerseniz %20 çıkar (B şıkkı), ancak bu formül hatasıdır.
• D) %40 ve E) %50: Bu şıklar, genellikle "farkı önceki döneme değil, bu döneme bölme" hatasından kaynaklanır.
• Hatalı Hesaplama: 20.000 ÷ 100.000 = 0,20 (%20).
• Daha Büyük Hata: Eğer öğrenci 80.000'i 100.000'e bölerse veya tersine bir işlem yaparsa bu sayılar çıkabilir. Ancak en kritik kural şudur: Yatay analizde her zaman "önceki dönem" (baz yıl) payda (alt sayı) olarak alınır.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Yatay Analiz" (Dönemler Arası Karşılaştırma) konusunu iyi bilmek gerekir.

Unutma: Yatay analizde her zaman şu mantık geçerlidir: > Değişim Miktarı ÷ Önceki Dönem (Baz Dönem) = Yüzde Değişim

Önceki dönem ne kadar büyükse, o dönem "100" kabul edilir ve artışın o 100'e oranı sorulur. Bu kuralı ezberlersen, benzer soruları kolayca çözebilirsin.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Önce formülleri hatırlayalım, sonra sayıları yerine koyalım.

1. Neden Doğru Cevap A? (Adım Adım Hesaplama)

Bu soruda bize iki önemli finansal oranı bulmamız isteniyor: Cari Oran ve Asit-Test Oranı.

A) Cari Oranı Nasıl Buluruz? Cari oran, bir işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeyebilme gücünü gösterir. Formülü çok basittir: > Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Verilenleri yerine koyalım:

• Dönen Varlıklar: 300.000 ₺
• Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (Borçlar): 100.000 ₺

Hesap: 300.000 ÷ 100.000 = 3 Yani, Cari Oran 3'tür.

B) Asit-Test Oranı Nasıl Buluruz? Asit-test oranı, stokların satılamayacağı durumlarda bile borçların ödenip ödenemeyeceğini gösterir. Bu yüzden formülde Stoklar çıkarılır. Formülü şöyledir: > Asit-Test Oranı = (Dönen Varlıklar - Stoklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Verilenleri yerine koyalım:

• Dönen Varlıklar: 300.000 ₺
• Stoklar: 20.000 ₺ (Bunu çıkaracağız)
• Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar: 100.000 ₺

Hesap: (300.000 - 20.000) ÷ 100.000 = 280.000 ÷ 100.000 = 2,8 Yani, Asit-Test Oranı 2,8'dir.

Sonuç olarak; Cari Oran 3, Asit-Test Oranı 2,8 bulunur. Bu da A şıkkını doğru yapar.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların yanlış olmasının tek sebebi, formülde Stokları çıkarmayı unutmak veya hatalı bir çıkarma işlemi yapmaktır.

• B ve E Şıkları (Cari Oran 2): Bu şıklar, Dönen Varlıklar'ı Kısa Vadeli Borçlara değil, belki de Stoklu bir başka değere bölerek veya yanlış bir bölme işlemi yaparak 2'yi bulmuşlardır. Cari oran formülünde stoklar çıkılmaz, sadece Dönen Varlıklar / Borçlar yapılır.
• C ve D Şıkları (Asit-Test Oranı 1,5): Bu şıklar, Asit-Test oranını hesaplarken stokları çıkarmayı unutmuş veya stok değerini yanlış çıkarmışlardır. Eğer stokları çıkarmadan (300.000 / 100.000) yapsanız 3 çıkar. Eğer stokları çıkarmadan ama başka bir hata yaparak 1,5 bulmuşlarsa, formülün mantığını (Stokların çıkarılması gerektiğini) bilmedikleri için bu şıklar yanlıştır.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Finansal Oran Analizi" konusundaki şu iki temel kuralı ezberlemeniz gerekir:

• Cari Oran Formülü: Dönen Varlıklar'ı Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklara böleriz. (Stoklar çıkılmaz).
• Asit-Test Oranı Formülü: Dönen Varlıklar'dan Stokları çıkarıp, sonucu Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklara böleriz.

Özetle: Soruda "Stoklar" verildiği için, Asit-Test oranını bulurken mutlaka stokları Dönen Varlıklar'dan düşmelisiniz. Bu kuralı unutursanız cevap yanlış çıkar.