2021/3 SGS Maliyet Muhasebesi Soruları ve Çözümleri

Bu soruda doğru cevap C) 500 ₺ Olumlu seçeneğidir.

Öncelikle, standart maliyetleme sistemlerinde "Direkt İşçilik Süre Farkı"nı (Süre Sapması) hesaplamak için, fiili olarak harcanan toplam işçilik saati ile standart olarak harcanması gereken toplam işçilik saati arasındaki farkı bulmamız ve bu farkı standart ücret ile çarpmamız gerekir. Hesaplamanın ilk adımı, standart olarak harcanması gereken saati belirlemektir; burada 800 adet tamamlanan mamul için 800 x 0,5 saat = 400 saat, 400 adet yarı mamul için ise (yarı mamul %50 tamamlanmış olduğu için) 400 x 0,5 x %50 = 100 saat standart süre olarak kabul edilir, böylece toplam standart süre 400 + 100 = 500 saat olur. Fiili olarak harcanan süre soruda doğrudan 450 saat olarak verilmiştir. Şimdi bu iki değeri karşılaştıralım: Standart süre (500 saat) fiili süreden (450 saat) fazladır, yani işletme beklenen süreden daha az zaman harcamıştır; bu durum verimliliğin yüksek olduğunu ve Olumlu bir sapma olduğunu gösterir. Süre farkı 500 - 450 = 50 saattir ve bu farkı standart ücret olan 10 ₺/saat ile çarptığımızda (50 x 10), toplam 500 ₺'lik olumlu süre sapması elde ederiz.

Diğer şıkları incelediğimizde, A şıkkı (200 ₺) genellikle yarı mamul hesaplama hatası yapıldığında veya sadece tamamlanan mamuller baz alındığında ortaya çıkan yanlış bir sonuçtur; B şıkkı (400 ₺) ise standart sürenin yanlış hesaplanması veya fiili sürenin 400 olarak alınması gibi hatalardan kaynaklanır; D şıkkı (600 ₺) olumsuz bir sonuç gösterdiği için mantıksızdır çünkü fiili süre standart süreden azdır; E şıkkı (750 ₺) ise fiili ücretin (15 ₺) standart ücret yerine kullanılması veya toplam saatlerin yanlış toplanması gibi karmaşık hataların sonucudur.

Bu soruyu çözebilmek için Standart Maliyetleme konusundaki Direkt İşçilik Süre Farkı (Süre Sapması) formülünü ve yarı mamullerin tamamlanma derecesinin standart süreye nasıl dahil edilmesi gerektiğini bilmek gerekmektedir.

Sonuç olarak, standart sürenin fiili süreden fazla olması ve standart ücretle çarpılması sonucunda işletmenin 500 ₺'lik olumlu bir süre farkı elde ettiği net bir şekilde anlaşılmaktadır.

Öncelikle AB Üretim Bölümü'ndeki 10.000 ₺lik giderin "Sipariş 1" ve "Sipariş 2"ye düşen kısmını bulalım: AB bölümündeki toplam faaliyetin %30'u Sipariş 1'e, %60'ı Sipariş 2'ye ait olduğu için, bu iki sipariş toplamda bölümün %90'ını oluşturur. Dolayısıyla AB bölümünden Sipariş 1'e düşen gider 10.000 ₺ × %30 = 3.000 ₺, Sipariş 2'ye düşen gider ise 10.000 ₺ × %60 = 6.000 ₺ olur. Şimdi XY Üretim Bölümü'ndeki 20.000 ₺lik gideri hesaplayalım: XY bölümünde %30'u Sipariş 1'e, %40'ı Sipariş 2'ye ait olduğundan, Sipariş 1'e düşen gider 20.000 ₺ × %30 = 6.000 ₺, Sipariş 2'ye düşen gider ise 20.000 ₺ × %40 = 8.000 ₺ olur.

Bulduğumuz bu tutarları birleştirerek her bir siparişin toplam genel üretim giderini bulalım: Sipariş 1, AB'den 3.000 ₺ ve XY'den 6.000 ₺ alarak toplam 9.000 ₺ gider yüklenmiştir; Sipariş 2 ise AB'den 6.000 ₺ ve XY'den 8.000 ₺ alarak toplam 14.000 ₺ gider yüklenmiştir. Soruda bize bu siparişlerin adet başına (birim başına) düşen payların toplamı sorulduğu için, Sipariş 1'in toplam giderini adet sayısına (100 adet) ve Sipariş 2'nin toplam giderini adet sayısına (200 adet) bölerek birim maliyetlerini bulmalıyız. Sipariş 1 için birim gider 9.000 ₺ / 100 adet = 90 ₺/adet, Sipariş 2 için birim gider ise 14.000 ₺ / 200 adet = 70 ₺/adet olur. Son olarak, soruda istenen "Sipariş 1 ve Sipariş 2'nin genel üretim giderlerinden adet başına aldığı paylar toplamı" ifadesi, bu iki siparişin birim giderlerinin toplamını ifade eder: 90 ₺ + 70 ₺ = 160 ₺.

Bu hesaplamalar sonucunda doğru cevap C) 160 ₺/adet seçeneğidir.

Diğer şıkları neden yanlış yaptığını kısaca açıklayalım: A şıkkı (70 ₺) sadece Sipariş 2'nin birim giderini verir, B şıkkı (90 ₺) sadece Sipariş 1'in birim giderini verir, D şıkkı (180 ₺) muhtemelen toplam giderlerin (9.000 + 14.000 = 23.000) toplam adete (300) bölünmesiyle veya hesaplama hatasıyla elde edilen yanlış bir sonuçtur, E şıkkı (200 ₺) ise toplam giderlerin tek bir siparişin adetine bölünmesi gibi mantıksız bir işlemle bulunmuş olabilir.

Bu soruyu çözebilmek için Sipariş Maliyetleme sisteminde genel üretim giderlerinin (GİG) faaliyet bazlarına göre dağıtılması ve ardından bu dağıtılan tutarların ilgili siparişlerin üretim adetlerine bölünerek birim maliyetin bulunması konusunu bilmek gerekir.

Sonuç olarak, her iki siparişin birim başına düşen genel üretim giderlerinin toplamı 160 ₺ olduğundan doğru cevap C şıkkıdır.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek adım adım çözelim. Sorunun doğru cevabı B) 8 ₺'dir.

Öncelikle sorunun en kritik kısmına dikkat etmemiz gerekiyor: "Üretim miktarının 10.000 birime çıkarılması" ve "Tam Maliyetleme Yöntemi" kullanılması.

Neden Doğru Cevap B (8 ₺) Şıkkıdır?

Soruda bizden istenen şey, birim başına genel üretim giderini bulmaktır. Tam maliyetleme yöntemine göre, sabit genel üretim giderleri de ürün maliyetine dahil edilir ve bunlar üretim miktarına bölünür.

Adım adım hesaplama şu şekilde yapılır:

• Sabit Genel Üretim Giderlerini Bulalım:

Soruda bize verilen sabit genel üretim gideri 50.000 ₺'dir. (Not: "Sabit Genel Yönetim Giderleri" olan 54.000 ₺'yi buraya dahil etmeyiz, çünkü soru sadece "genel üretim gideri"ni soruyor ve yönetim giderleri dönem gideridir, ürün maliyetine girmez.)

• Yeni Üretim Miktarını Belirleyelim:

Soruda üretim miktarının 10.000 birime çıkarılacağı belirtilmiş. (Mayıs ayındaki 6.000 birimlik üretim verisi, birim maliyet hesabı için verilmiş olsa da, sorunun sonundaki senaryo 10.000 birim üzerinden kurulmuştur.)

• Birim Sabit Genel Üretim Giderini Hesaplayalım:

Tam maliyetleme yönteminde sabit giderler, tahmini veya planlanan üretim kapasitesine bölünür.

• Formül: Sabit Genel Üretim Gideri / Planlanan Üretim Miktarı
• Hesap: 50.000 ₺ / 10.000 birim = 5 ₺

Buraya kadar her şey doğru görünüyor, peki neden cevap 5 değil de 8? Soruyu tekrar dikkatle okuyalım: "birim başına genel üretim gideri kaç ₺ olur?"

Burada bir tuzak var. Soru sadece "sabit" kısmı değil, tüm genel üretim giderlerini (hem değişken hem sabit) soruyor olabilir mi? Hayır, soru bağlamına bakalım.

Aslında sorunun mantığı şudur:

• Değişken Genel Üretim Gideri: 30.000 ₺ (Bu tutar değişken olduğu için birim başına sabit kalır).
• Birim Değişken Genel Üretim Gideri = 30.000 / 10.000 = 3 ₺.
• Sabit Genel Üretim Gideri: 50.000 ₺.
• Birim Sabit Genel Üretim Gideri = 50.000 / 10.000 = 5 ₺.

Toplam Birim Genel Üretim Gideri: Değişken (3 ₺) + Sabit (5 ₺) = 8 ₺.

Evet, mantık bu! Soru "birim başına genel üretim gideri" dediği için, hem değişken kısmını hem de sabit kısmını birim başına düşen miktar olarak toplamamız gerekir.

• Değişken kısım: 30.000 / 10.000 = 3 ₺
• Sabit kısım: 50.000 / 10.000 = 5 ₺
• Toplam: 3 + 5 = 8 ₺.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) 5 ₺: Sadece Sabit Genel Üretim Gideri'ni hesaplayanların cevabıdır. Değişken genel üretim giderini (30.000 ₺) unutmuşlardır.
• C) 10,4 ₺: Bu cevap, muhtemelen tüm giderleri (yönetim giderlerini de dahil ederek) veya yanlış üretim miktarı (6.000 birim) ile hesaplamaya çalışıp karıştıranların cevabıdır.
• D) 12 ₺: Bu cevap, sabit genel üretim giderini 6.000 birime bölüp (50.000/6.000 ≈ 8,33) değişken kısmı eklemeye çalışmak gibi hatalı bir mantıkla bulunmuş olabilir veya tüm giderleri (yönetim dahil) toplamaya çalışmaktan kaynaklanır.
• E) 17,4 ₺: Bu cevap, tüm giderleri (Direkt Malzeme, İşçilik, Değişken/Sabit Üretim ve Değişken/Sabit Yönetim) toplayıp 10.000'e bölmeye çalışmaktan kaynaklanır. Soru sadece "genel üretim gideri"ni

Bu soruyu çözmek için önce Ocak ayının verilerini kullanarak "Dönem Başı Yarı Mamul" ve "Dönem Sonu Mamul" değerlerini bulmalı, ardından bu bulduğumuz değerleri Şubat ayı için kullanarak satılan mamul maliyetini hesaplamalısın.

Öncelikle Ocak ayı için Dönem Sonu Mamul maliyetini bulalım. Bunun için "Dönem Başı Mamul + Üretilen Mamul Maliyeti - Satılan Mamul Maliyeti" formülünü kullanırız: 8.000 + 75.000 - 82.000 = 1.000 ₺. Bu 1.000 ₺, Ocak ayının sonunda kalan mamul stoku olduğu için, Şubat ayının başlangıcında (Dönem Başı Mamul) aynı değerde olacaktır.

Şimdi Şubat ayı için Üretilen Mamul Maliyeti'ni hesaplayalım. Bunun için "Dönem Başı Yarı Mamul + Direkt İlk Madde ve Malzeme + Direkt İşçilik + Genel Üretim Giderleri - Dönem Sonu Yarı Mamul" formülünü kullanırız. Soruda Ocak ve Şubat'ta dönem sonu yarı mamul stoku bulunmadığı belirtilmiş, yani Şubat sonu yarı mamul 0'dır. Ancak Şubat başı yarı mamul, Ocak sonu yarı mamuldür ve soruda Ocak sonu yarı mamulün "----" (yani 0) olduğu yazıyor. Bu durumda Şubat başı yarı mamul de 0'dır. Şubat Üretilen Mamul Maliyeti = 0 (Başlangıç) + 12.000 (İlk Madde) + 27.000 (İşçilik) + 35.000 (Genel Gider) - 0 (Bitiş) = 74.000 ₺.

Son olarak Şubat ayı için Satılan Mamul Maliyeti'ni bulalım. Formülümüz: "Dönem Başı Mamul + Üretilen Mamul Maliyeti - Dönem Sonu Mamul". Burada Dönem Başı Mamul (Ocak sonu) = 1.000 ₺, Üretilen Mamul = 74.000 ₺ ve Dönem Sonu Mamul soruda 6.000 ₺ olarak verilmiştir. Hesaplama: 1.000 + 74.000 - 6.000 = 69.000 ₺.

Bu nedenle doğru cevap A) 69.000 ₺ şıkkıdır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğunu kısaca açıklayalım:

• B, C, D ve E şıkları, ya Ocak ayındaki mamul stok transferini (1.000 ₺) hesaba katmamış ya da Şubat ayındaki üretim maliyeti hesabında bir hata yapmış ya da son mamul stoğunu (6.000 ₺) çıkarmayı unutmuş kişiler tarafından elde edilen hatalı sonuçlardır.

Bu soruyu çözebilmek için Maliyet Muhasebesi konusundaki "Mamul Maliyet Hesabı" akış şemasını, yani Dönem Başı Stok + Üretim Giderleri - Dönem Sonu Stok = Satılan Mamul Maliyeti formülünü ve bir ayın son stokunun bir sonraki ayın başlangıç stoku olduğunu bilmek gerekir.

Doğru cevabı bulmak için önceki ayın son stokunun bir sonraki ayın başlangıç stoku olduğunu bilerek hesaplamaları sırayla tamamladığımızda doğru sonuç 69.000 ₺ olarak çıkar.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi adım adım çözelim. Sorunun mantığını kavramak için önce "Üretim Miktarı Yöntemi"nin ne olduğunu hatırlayalım.

1. Neden Doğru Cevap E (300.000 ₺)?

Soruda bize "Üretim Miktarı Yöntemi" kullanılması istenmiş. Bu yöntemde ortak maliyetler, ürünlerin satış fiyatlarına veya değerlerine değil, sadece üretim miktarlarına (kg, adet, litre vb.) göre dağıtılır. Yani ürünün pahalı mı ucuz mu olduğu bu yöntemde önemsizdir; önemli olan kaç kg üretildiğidir.

Adım Adım Hesaplama:

• Toplam Üretim Miktarını Bulalım:
• A Mamulü: 3.000 kg
• B Mamulü: 4.000 kg
• C Mamulü: 3.000 kg
• Toplam: 3.000 + 4.000 + 3.000 = 10.000 kg

• Ortak Maliyetin Dağıtım Oranını Hesaplayalım:
• Toplam Ortak Maliyet: 750.000 ₺
• Toplam Miktar: 10.000 kg
• 1 kg başına düşen maliyet: 750.000 / 10.000 = 75 ₺/kg

• B Mamulüne Düşen Payı Hesaplayalım:
• B Mamulü miktarı: 4.000 kg
• Dağıtım oranı: 75 ₺/kg
• B Mamulü Payı: 4.000 kg x 75 ₺ = 300.000 ₺

Gördüğün gibi, satış fiyatları (150, 125, 350 ₺) bu yöntemde hiç kullanılmadı. Sadece kg'lar kullanıldı. Sonuç 300.000 ₺ olduğu için doğru cevap E şıkkıdır.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların yanlış olmasının sebebi, soruda "Üretim Miktarı Yöntemi" istenmesine rağmen, öğrencilerin genellikle "Satış Değeri Yöntemi"ni (veya Net Gerçekleşebilir Değer) kullanmaya çalışmasıdır.

• A, B ve D şıkları muhtemelen ürünlerin satış değerlerine (450.000, 500.000, 1.050.000 ₺) göre dağıtım yapılarak bulunmuş hatalı sonuçlardır.
• Örnek: Eğer satış değerlerine göre dağıtsaydık, toplam satış değeri 2.000.000 ₺ olurdu. B mamulü bu toplamın 500.000/2.000.000 (yani %25) kısmını oluştururdu. 750.000 ₺'nin %25'i 187.500 ₺ eder (B şıkkı). Bu yöntem soruda istenmediği için bu cevap yanlıştır.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Ortak Maliyet Dağıtım Yöntemleri" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle:

• Üretim Miktarı Yöntemi: Sadece fiziksel miktar (kg, adet) kullanılır.
• Satış Değeri Yöntemi: Satış fiyatı ve miktar çarpılarak elde edilen toplam değer üzerinden dağıtılır.

Özetle: Soru kökünde "Üretim Miktarı Yöntemi" yazıyorsa, satış fiyatlarına bakma, sadece kg'ları topla ve oranla. Bu kuralı unutursan, soruyu çözmek yerine diğer şıklardan birini (yanlış olanı) işaretlersin.

Başarılar dilerim!

Bu soruda doğru cevap B şıkkı olan 20.000 kg'dır çünkü İlk Giren İlk Çıkar (FIFO) yöntemine göre eşdeğer birim hesaplamasında, dönem başı yarı mamullerin tamamlanması için gereken ek işler ve dönem içinde başlanıp biten yeni üretimler dikkate alınır. Soruda belirtildiği üzere dönem başı 2.000 kg'lık yarı mamullerin Direkt İlk Madde ve Malzeme (DİMM) açısından tamamlanma oranı %100'dür; yani bu malzemeler dönem başında zaten tamamen eklenmiştir ve bu dönemde DİMM açısından hiçbir ek iş gerektirmezler. Dolayısıyla, dönem başı stoklar eşdeğer birim sayısına 0 ekler. Dönem içinde 20.000 kg üretim başlanmış ve bunlardan 18.000 kg tamamlanmıştır; kalan 4.000 kg ise dönem sonu yarı mamuldür. FIFO'ya göre tamamlanan 18.000 kg'ın tamamı (dönem başı 2.000 kg hariç, geri kalan 16.000 kg) dönem içinde başlatılıp bitirilenlerdir ve bunlar %100 tamamlanmıştır. Ayrıca dönem sonu kalan 4.000 kg'lık yarı mamul de DİMM açısından %100 tamamlanmış kabul edilir (çünkü üretim tek safhada ve DİMM %100 tamamlanma derecesindedir). Bu durumda eşdeğer birim sayısı, dönem içinde başlatılan toplam 20.000 kg'dır (16.000 biten + 4.000 bitmeyen). Diğer şıklar yanlış çünkü A şıkkı dönem başı stokları yanlış hesaplamış, C, D ve E şıkları ise işçilik veya genel gider oranlarını (yani %60 ve %50'yi) DİMM için de uygulayarak hata yapmıştır. Bu soruyu çözmek için maliyet muhasebesinde FIFO yöntemi ve eşdeğer birim hesaplaması kurallarını, özellikle DİMM'in eklenme zamanlamasını iyi bilmek gerekir. Sonuç olarak, DİMM giderleri açısından eşdeğer birim sayısı, dönem içinde başlatılan toplam üretim miktarı olan 20.000 kg'dır.

Doğru cevap D şıkkıdır çünkü kademeli dağıtımda önce maliyeti yüksek olan B yardımcı hizmet gider yeri (50.000 ₺) dağıtılır ve dağıtım ölçüsü olarak personel sayısı kullanılır.

Adım 1: B kendi personeli hariç X, Y ve A'ya dağıtılır: 15 + 80 + 5 = 100 kişi.

Adım 2: X'in payı = 50.000 × 15/100 = 7.500 ₺; D şıkkıyla tutar. (Y 40.000 ₺, A 2.500 ₺ alır.)

A şıkkı yanlıştır çünkü 2.500 ₺, B'den X'e değil A yardımcı hizmet gider yerine düşen paydır.

B şıkkı yanlıştır çünkü 3.900 ₺, kademeli dağıtımda B'nin personel sayısına göre X'e düşen payıyla tutmaz.

C şıkkı yanlıştır çünkü 5.700 ₺, doğru ölçü ve sıra uygulandığında bulunan tutarla tutmaz.

E şıkkı yanlıştır çünkü 8.500 ₺, X'in B'den aldığı 7.500 ₺'lik payı aşan, hesapla desteklenmeyen bir tutardır.

Bilinmesi gereken kural: Kademeli dağıtımda gideri yüksek hizmet yeri önce dağıtılır ve kendisi dışındaki tüm gider yerlerine, kendi ölçü birimi hariç tutularak pay verir.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı B şıkkı olan 18.000 ₺'dir.

Hadi gel, mantığını birlikte kuralım:

1. Neden Doğru Cevap B (18.000 ₺)?

Bu soruda bizi ilgilendiren tek bir şey var: "Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri". Yani, ürünü üretmek için doğrudan harcadığımız ham madde miktarını bulmamız isteniyor.

Bunu bulmak için basit bir formül kullanırız: > Başlangıç Stoku + Alışlar - Bitiş Stoku = Harcanan Miktar

Verilenleri bu formüle yerleştirelim (Sadece "Direkt İlk Madde ve Malzeme" hesabına odaklanalım, diğerleri bizi şaşırtmasın):

• Başlangıç Stoku (1 Ocak): Soruda 150.01 hesabının 1 Ocak'taki bakiyesi 8.000 ₺ olarak verilmiş.
• Dönem İçi Alışlar: Soruda Ocak ayında yapılan alışların 20.000 ₺'si "Direkt İlk Madde ve Malzeme" kısmına ait. (3.000'lik kısmı yardımcı malzeme olduğu için buraya dahil etmiyoruz).
• Bitiş Stoku (31 Ocak): Soruda 150.01 hesabının 31 Ocak'taki bakiyesi 10.000 ₺ olarak verilmiş.

Şimdi hesaplayalım:

• Elinizde başlangıçta 8.000 ₺ vardı.
• Dönem içinde 20.000 ₺ daha aldınız.
• Toplamda elinizde 28.000 ₺'lik malzeme vardı.
• Ay sonunda ise 10.000 ₺'lik malzeme hala stokta duruyor.

Demek ki üretime harcadığınız miktar: 28.000 (Toplam) - 10.000 (Kalan Stok) = 18.000 ₺

İşte bulduğumuz cevap 18.000 ₺'dir ve bu da B şıkkıdır.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) 15.000 ₺: Bu cevap, muhtemelen "Yardımcı Malzeme" kısmını da hesaba katıp yanlış bir çıkarma işlemi yapıldığında veya stok değişimi yanlış okunduğunda çıkabilir.
• C) 28.000 ₺: Bu cevap, "Bitiş Stokunu" çıkarmayı unutup sadece "Başlangıç + Alış" toplamını (8.000 + 20.000) veren bir hatadır. Üretime harcanan miktarı bulmak için stoktan çıkarmak zorundayız.
• D) 30.000 ₺: Bu cevap, "Yardımcı Malzeme" (3.000 ₺) ile "Direkt Malzeme"yi karıştırıp toplam alışa (23.000) direkt işçiliği (12.000) eklemeye çalışmak gibi yanlış bir mantıkla bulunabilir.
• E) 32.000 ₺: Bu cevap, tüm stokları ve alışları toplayıp karıştırmaktan kaynaklanan büyük bir hesaplama hatasıdır.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Maliyet Muhasebesi" konusundaki "Direkt İlk Madde ve Malzeme Hesaplaması" formülünü bilmelisin.

Özetle şunu ezberlemelisin: > Harcanan Malzeme = (Başlangıç Stoku + Dönem İçi Alışlar) - Bitiş Stoku

Dikkat Edilmesi Gereken Püf Nokta: Soruda sana "Yardımcı Malzeme", "Yarı Mamuller" ve "Mamuller" gibi başka stoklar da verilir. Bunlar dikkat dağıtıcıdır. Sadece "Direkt İlk Madde ve Malzeme" hesabının (150.01) başlangıç ve bitiş stoklarına bakarak işlemi yapmalısın.