2021/3 SGS Türkçe Soruları ve Çözümleri

Doğru cevap C. Birinci boşlukta "Resimli Dünya" cümlenin öznesidir ve özneyi yüklemden ayırarak vurgulamak için virgül konur. İkinci boşlukta "midir ... mi" yapısıyla iki seçenek sıralanan tek bir soru cümlesi sürdüğünden virgül gerekir. Üçüncü boşlukta soru cümlesi biter; soru işareti konur. Dördüncü boşlukta yine özne olan "Resimli Dünya" virgülle ayrılır. Beşinci boşlukta "bir sorunun" sözünden sonra gelen "ana-oğul düğümünün" açıklayıcı ek bilgi niteliğindedir ve virgülle ayrılır. Altıncı boşlukta "ana" ile "oğul" arasındaki ilişkiyi gösteren birleşik anlatımda kısa çizgi kullanılır: ana-oğul. Son boşlukta düz anlatımlı cümle biter ve nokta konur. A ve D'deki noktalı virgüller, B'deki iki nokta, D'deki üçüncü boşluğa nokta ve E'deki eğik çizgi bu yapılara uymaz.

Doğru cevap D. Örnek cümlede "yalnız" sözcüğü "ama, fakat, ancak" anlamında kullanılmış ve iki cümleyi karşıtlık ilişkisiyle bağlamıştır; yani bağlaç görevindedir. D cümlesinde de "yalnız" sözcüğü "ama" anlamında kullanılarak "Tezel yine gülüyor" yargısıyla "bu, bir öncekinden ayrı bir gülüş" yargısını karşılaştırmalı olarak bağlar; görev aynıdır. A'da "yalnız ben", C'de "yalnız benim iyiliğimi", E'de "yalnız onu" sözlerindeki "yalnız" sözcüğü "sadece, bir tek" anlamında sınırlama bildirir ve edat görevindedir. B'deki "yalnız anneme değil, bana da" yapısında da sözcük "sadece" anlamındadır; cümleleri bağlamaz, bu nedenle bağlaç sayılmaz.

Doğru cevap D. TDK yazım kurallarına göre kitap, dergi ve eser adlarının her sözcüğü büyük harfle başlar; ancak bu adların içinde geçen "ve, ile, ya, veya, de, ki, mi" gibi bağlaç ve soru ekleri küçük harfle yazılır. D cümlesinde eser adındaki "ve" bağlacı büyük harfle yazıldığı için yanlışlık yapılmıştır; doğrusu "Rüyalar ve Uyanışlar Defteri"dir. A'da hayvana verilen özel ad olan "Pamuk" büyük harfle yazılmıştır ve doğrudur. B'de coğrafi ad olan "Zigana Geçidi" ile şehir adları doğru yazılmıştır. C'de yer adı "Kangal" büyük, tür adı "köpeği" küçük harfle yazılmıştır; bu da kurala uygundur. E'deki "Efes Harabeleri" de tarihî yer adı olarak doğru biçimde büyük harfle yazılmıştır.

Doğru cevap B. Koşul-sonuç ilişkisinde temel yargının gerçekleşmesi yan cümlede belirtilen bir şarta bağlanır; bu ilişki çoğunlukla "-sa/-se" dilek-şart ekiyle kurulur. B cümlesinde avukatın gelip görmesi, "Boşanmak istersen" koşuluna bağlanmıştır; koşul gerçekleşmezse yargı da gerçekleşmez. A cümlesinde "uyumadan önce" sözü zaman bildirir ve cümle gereklilik anlamı taşır. C cümlesinde "sağlıklı bir insan olması için" sözü eylemin amacını gösterir; amaç-sonuç ilişkisi vardır. D cümlesinde "belki de" sözüyle olasılık anlamı verilmiştir. E cümlesinde "acelesi varmış gibi" sözüyle benzetme ya da tahmin yapılmıştır; hiçbirinde yargı bir şarta bağlanmamıştır.

Doğru cevap D. Ünsüz uyumu (ünsüz benzeşmesi), sert ünsüzle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten sözcüklere c, d, g ile başlayan ekler geldiğinde bu ünsüzlerin sertleşerek ç, t, k olmasıdır. D cümlesinde "susuzluktan" sözcüğünde k sesinden sonra gelen ayrılma eki kurala uygun olarak "-tan" biçiminde yazılmış, "bulduklarında" ve "düşmüştü" sözcüklerinde de uyum bozulmamıştır. A'da s ile biten "kümes" sözcüğüne gelen ek "-teki" olmalıdır: "kümesteki". B'de k ile biten gövdeye gelen ek "-çe" olmalıdır: "sevdikçe". C'de h sesinden sonra "-çı" gelmelidir: "sabahçı". E'de ise t ile biten "simit" sözcüğüne gelen yapım eki "-çi" olmalıdır: "simitçilerin".

Doğru cevap C. III. cümle "Bu izler" diye başlar; "bu" işaret sözcüğü kendinden hemen önce "izler"den söz edilmiş olmasını gerektirir. Oysa II. cümlede iz kavramı geçmez; "silinmeyecek izler bırakır" ifadesi ancak V. cümlede yer alır. Bu nedenle III. cümle V. cümleden sonra gelmelidir. Böylece parça, çocukluğun tanımıyla (I) başlar, bu dönemde neleri tanıdığımızı (II) ve neler biriktirdiğimizi (IV) anlatır, öğrendiklerimizin iz bıraktığını söyler (V) ve bu izlerin insan oluşumunun döşeme taşları olduğu sonucuyla (III) tamamlanır. A ve D'deki değişiklikler tanım cümlesini baştan kaldırır; B ve E'deki yer değiştirmeler ise "Bu izler" göndermesindeki kopukluğu gidermez.

Doğru cevap E. Birleşik sözcük, iki ya da daha fazla sözcüğün kaynaşarak yeni bir kavramı karşılamasıyla oluşur. A'daki "Haydarpaşa" (Haydar + paşa) birleşik bir özel addır. B'deki "gökyüzü" (gök + yüz) birleşik addır. C'deki "birdirbir" bir oyun adı olarak kalıplaşmış birleşik sözcüktür. D'deki "elverişli" sözcüğü, "el vermek" birleşik fiilinden türemiştir ve birleşik yapıdadır. E cümlesinde ise "günlerdir, sahibini, ırmak kıyısında, bekleyen, köpek, açlık, yorgunluktan" sözcüklerinin hiçbiri birleşik değildir; "ırmak kıyısı" iki ayrı sözcükten oluşan bir isim tamlamasıdır ve yeni bir kavram oluşturmaz. Bu nedenle birleşik sözcük bulunmayan cümle E'dir.