2022/1 SGS Mali Tablolar Analizi Soruları ve Çözümleri

Stok bağımlılık oranı, işletmenin stoklarını finanse etmek için kısa vadeli borçlarını ne kadar kullandığını gösterir. Bu oranı hesaplamak için stok tutarı ile kısa vadeli yabancı kaynaklar arasındaki ilişki incelenir. Dolayısıyla stoklar ve kısa vadeli borçlar hesaplamada doğrudan yer alır. Alacaklar ise stokların finansmanında kullanılan kaynaklar arasında değerlendirilmez; ancak soru bağlamında diğer varlık grupları gibi doğrudan formülde yer almaz. Menkul kıymetler ve hazır değerler ise likidite oranlarında kullanılır, stok bağımlılık oranında yer almaz. Ancak doğru cevap A şıkkıdır çünkü stok bağımlılık oranı formülü sadece stoklar ve kısa vadeli yabancı kaynakları içerir; alacaklar, menkul kıymetler ve hazır değerler bu hesaplamada kullanılmaz. Diğer şıkların yanlış olma nedeni, menkul kıymetlerin, stokların ve hazır değerlerin formülde yer almamasıdır. Bilinmesi gereken kural: Stok bağımlılık oranı sadece stoklar ve kısa vadeli borçlar kullanılarak hesaplanır.

SMMM stajı için hazırlık yaparken bu soruyu anlamak, bilançonun en temel mantığını kavramana yardımcı olacaktır. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Gelin bunu adım adım, sanki bir sınıfta ders anlatıyormuş gibi açıklayalım.

1. Neden B Şıkkı Doğru? (Net İşletme Sermayesi Negatif Olur)

Öncelikle Net İşletme Sermayesi (NIS) formülünü hatırlayalım: > Net İşletme Sermayesi = Dönen Varlıklar - Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Eğer bu sonuç negatif ise, yani eksi (-) çıkıyorsa, bu demek oluyor ki Dönen Varlıklar, Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklardan daha azdır. Şirketin elindeki nakit ve nakde çevrilebilir varlıklar, bir yıl içinde ödemesi gereken borçlarını karşılamaya yetmiyor demektir.

Şimdi B şıkkına bakalım: "Duran Varlıklar > (Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar + Öz Kaynaklar)"

Bunu mantıksal bir denklemle çözelim. Bilançonun en temel kuralı şudur: > Varlıklar = Yabancı Kaynaklar + Öz Kaynaklar

Bunu ikiye ayıralım:

• Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar = Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar + Öz Kaynaklar

B şıkkındaki durumu (Duran Varlıklar > Uzun Vadeli + Öz Kaynaklar) bu denklemde yerine koyarsak ne olur? Eğer Duran Varlıklar, uzun vadeli borçlar ve sermaye toplamından fazla ise, geriye kalan kısım olan Dönen Varlıklar, kaçınılmaz olarak Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklardan daha az olmak zorundadır.

Özetle: Şirketin duran varlıkları (fabrika, makine vb.) uzun vadeli borçlar ve sermaye ile karşılanamamışsa, bu eksiklik kısa vadeli borçlarla kapatılmıştır. Bu da Dönen Varlıkların Kısa Vadeli Borçlardan az olmasına ve dolayısıyla Net İşletme Sermayesinin negatife düşmesine neden olur.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı (Dönen Varlıklar > Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar): Dönen varlıkların uzun vadeli borçtan fazla olması, NIS'in pozitif olmasını garanti etmez. Çünkü NIS, Kısa Vadeli Borçlarla karşılaştırılır. Kısa vadeli borçlar çok yüksek olabilir.
• C Şıkkı (Duran Varlıklar > Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar + Öz Kaynaklar): Bu durum, duran varlıkların kısa vadeli borçlarla finanse edildiğini göstermez. Bu eşitsizlik, NIS'in negatif olacağına dair kesin bir kanıt vermez.
• D Şıkkı (Dönen Varlıklar < Öz Kaynaklar): Dönen varlıkların öz kaynaklardan az olması, şirketin borçlu olduğu anlamına gelmez. Bu durum NIS'in negatif olmasını gerektirmez.
• E Şıkkı (Duran Varlıklar < Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar): Bu durum, duran varlıkların kısa vadeli borçlarla finanse edildiğini gösterir. Ancak bu, Dönen Varlıkların Kısa Vadeli Borçlardan az olduğu anlamına gelmez. Bu şık, NIS'in negatif olacağına dair kesin bir kural değildir.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Bilanço Eşitliği" ve "Finansman Politikaları" konularını iyi bilmelisin.

Özellikle şunu ezberlemelisin: > Eğer Duran Varlıklar, Uzun Vadeli Kaynaklar + Öz Kaynaklar'dan fazlaysa; bu durum, Dönen Varlıkların Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklardan az olmasına neden olur ve Net İşletme Sermayesi negatiftir.

Bu, finansman mantığında "Dönen Varlıkların Kısa Vadeli Borçlarla Finanse Edilmesi" durumudur ve şirket için likidite riski taşıyan bir durumdur.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek adım adım çözelim. Sorunun mantığını kavramak için Dikey Yüzde Analizi (Common Size Income Statement) kavramını bilmemiz gerekiyor. Bu yöntemde, gelir tablosundaki tüm kalemler Net Satışlar üzerinden yüzdelik olarak ifade edilir. Yani, Net Satışlar her zaman %100 kabul edilir.

Gelin soruyu birlikte çözelim:

1. Doğru Cevabın Mantığı (Neden E Şıkkı?)

Soruda bize şu bilgiler verilmiş:

• Brüt Satış Kârı Yüzdesi: %20
• Faaliyet Giderleri Yüzdesi: %10
• Faaliyet Kârı (Net Tutar): 120.000 ₺

Buradaki en önemli kural şudur: Faaliyet Kârı, Brüt Satış Kârı ile Faaliyet Giderleri arasındaki farktır. Yüzdelere göre bunu şöyle kurabiliriz:

> Faaliyet Kârı Yüzdesi = Brüt Satış Kârı Yüzdesi - Faaliyet Giderleri Yüzdesi

Hesaplayalım:

• Faaliyet Kârı Yüzdesi = %20 - %10 = %10

Demek ki, işletmenin Faaliyet Kârı, Net Satışların %10'una eşittir.

Şimdi elimizdeki parayı (120.000 ₺) bu yüzdeye bağlayalım. Eğer Net Satışların %10'u 120.000 ₺ ise, Net Satışların tamamını (%100) bulmak için 120.000 ₺'yi 10'a böleriz veya 100'e oranlarız:

• Net Satışlar = 120.000 ₺ / 10% = 1.200.000 ₺

Bu nedenle doğru cevap E) 1.200.000'dir.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların yanlış olmasının temel nedeni, yüzdelik oranların mantığını kuramamak veya işlem hatası yapmaktır:

• A) 120.000: Bu şık, Faaliyet Kârı tutarını doğrudan Net Satış sanarak seçilmiştir. Oysa Faaliyet Kârı, Net Satışların sadece küçük bir kısmıdır (%10'u).
• B) 240.000: Bu şık, %10 yerine %50 gibi bir oranla veya 120.000'i 0.5'e bölerek yanlış bir orantı kurulmasıyla elde edilmiş olabilir. Mantıksız bir bölme işlemidir.
• C) 600.000: Bu şık, Faaliyet Kârı yüzdesini %20 (Brüt Kâr) olarak düşünerek 120.000'i 0.2'ye bölmekle bulunabilir. Ancak Faaliyet Kârı yüzdesi %10'dur, %20 değil.
• D) 800.000: Bu şık, %10 yerine %12.5 gibi yanlış bir oranla veya 120.000'i 0.15'e bölmek gibi hatalı bir hesaplamayla elde edilmiş olabilir.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Gelir Tablosu Analizi" ve özellikle "Dikey Yüzde Analizi (Common Size)" konusunu iyi bilmelisin.

Özetle kural şudur: Gelir tablosunda tüm kalemler Net Satışlar üzerinden ifade edilir.

• Net Satışlar = %100
• Brüt Kâr = Net Satışların bir yüzdesi
• Faaliyet Kârı = Brüt Kâr - Faaliyet Giderleri (Yüzde olarak da aynı mantık geçerlidir).

Eğer Faaliyet Kârının yüzdesini bulduktan sonra, eldeki parayı bu yüzdelerle eşitleyebilirsen, Net Satışları kolayca bulabilirsin.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca sana anlatıyormuş gibi adım adım çözelim. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Öncelikle soruda bize iki önemli veri vermiş:

• Dönen Varlıklar: Toplam varlıkların %60'ı.
• Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (Borçlar): Toplam kaynakların %40'ı.

Bu verilerden yola çıkarak diğer kalemleri bulalım:

• Duran Varlıklar: Toplam varlıkların geri kalanıdır. %100 - %60 = %40.
• Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar (Sürekli Sermaye): Toplam kaynakların geri kalanıdır. %100 - %40 = %60.

Şimdi bu oranları karşılaştıralım ve şıkları inceleyelim:

Neden Doğru Cevap B Şıkkıdır?

B) İşletmenin duran varlıkları kısa vadeli borçlarından azdır.

Bu ifade yanlıştır ve sorunun cevabı budur. Nedenini şöyle açıklayalım:

• Duran Varlıklar: %40 (Yukarıda hesapladık).
• Kısa Vadeli Borçlar: %40 (Soruda verilmiş).

Gördüğün gibi, duran varlıklar (%40) ile kısa vadeli borçlar (%40) eşittir. "Azdır" ifadesi kullanıldığı için bu cümle yanlış olmuştur. Sınavda "yanlıştır" diye sorulduğu için, yanlış olan ifadeyi işaretlememiz gerekiyor.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani İşaretlenmemeli)?

Şimdi diğer şıkların neden doğru olduğunu, yani neden "yanlış ifade" olmadığını görelim:

• A) İşletmenin sürekli sermayesi duran varlıklarından fazladır.
• Sürekli Sermaye (Uzun Vadeli Kaynaklar) = %60.
• Duran Varlıklar = %40.
• %60, %40'tan büyüktür. Bu ifade doğrudur.

• C) İşletme pozitif net işletme sermayesine sahiptir.
• Net İşletme Sermayesi = Dönen Varlıklar - Kısa Vadeli Borçlar.
• Hesap: %60 - %40 = %20.
• Sonuç pozitif (+) olduğu için ifade doğrudur.

• D) İşletmenin cari oranı 1’den büyüktür.
• Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Borçlar.
• Hesap: %60 / %40 = 1.5.
• 1.5 sayısı 1'den büyüktür. Bu ifade doğrudur.

• E) İşletme dönen varlıklarından bir kısmını sürekli sermaye unsurları ile finanse etmiştir.
• Dönen Varlıklar (%60) içinde, Kısa Vadeli Borçlar (%40) kadarı kısa vadeli borçlarla finanse edilmiştir.
• Kalan kısım (%20) ise Sürekli Sermaye (%60) ile finanse edilmiştir. Yani evet, dönen varlıkların bir kısmı uzun vadeli kaynaklarla finanse edilmiştir. Bu ifade doğrudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Finansal Oran Analizi ve Bilanço Yapısı konularını iyi bilmelisin. Özellikle şu kavramları birbirine bağlayabilmelisin:

• Dikey Analiz: Varlıkların ve kaynakların toplam içindeki yüzdesini hesaplayabilmek.
• Net İşletme Sermayesi: Dönen varlıklar ile kısa vadeli borçlar arasındaki farkın ne anlama geldiği.
• Finansman Kuralı: Dönen varlıkların nasıl finanse edildiği (kısa vadeli borçlar mı, yoksa sürekli sermaye mi?) ve bunun bilanço dengesine etkisi.

Özetle: Soruda verilen yüzdeleri kullanarak duran varlıklar ve kısa vadeli borçların eşit olduğunu fark etmelisin. "Eşittir" olan bir durumu "azdır" diyen şıkkı bulmak, sorunun anahtarıdır.

Bu soruyu çözmek için önce firmanın toplam varlıklarını (aktiflerini) 100 birim olarak hayal edelim; böylece hesaplamalar çok daha net anlaşılır. Önceki yılda dönen varlıklar toplamın %60'ını oluşturduğu için 60 birim, geriye kalan %40'ı yani 40 birim duran varlıkları temsil eder. Cari yılda toplam aktif değişmediği için yine 100 birimdir, ancak dönen varlıkların ağırlığı %50'ye düşerek 50 birim olmuştur; bu durumda duran varlıkların payı 100 - 50 = 50 birime yükselmiştir. Yatay analizde bir kalemin değişim yüzdesi, (Cari Yıl Değeri - Önceki Yıl Değeri) / Önceki Yıl Değeri formülüyle bulunur. Duran varlıklar için bu işlem (50 - 40) / 40 = 10 / 40 = 0,25 olarak hesaplanır ve bu değer %25'e eşittir. Bu yüzden doğru cevap D) 25 şıkkıdır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğunu inceleyelim: A ve B şıkları duran varlıkların azaldığını gösterirken aslında artmıştır, C şıkkı hesap hatası sonucu oluşmuş düşük bir değerdir, E şıkkı ise duran varlıkların 125 birime çıktığını varsayarak yanlış bir oran verir. Bu soruyu çözebilmek için yatay analiz (trend analizi) formülünün nasıl uygulandığını ve aktiflerin dönen/duran varlık bileşenlerinin toplam içindeki değişimini mantıksal olarak takip etmeyi bilmek gerekir. Sonuç olarak, duran varlıkların önceki yıla göre %25 oranında arttığını gösteren doğru seçenek D şıkkıdır.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi adım adım çözelim. Sorunun mantığını kavramak için önce Dikey Yüzdeler Analizi (Common Size Balance Sheet) kuralını hatırlayalım.

Bu analizde Toplam Aktifler her zaman %100 kabul edilir. Bilançonun sağ tarafında (Yükümlülükler ve Öz Kaynaklar) toplamın da %100 olması gerekir.

1. Neden Doğru Cevap B?

Önce Toplam Aktif tutarını bulalım.

• Soruda bize Kısa Vadeli Yabancı Kaynakların (Kısa Vadeli Yükümlülükler) %10 olduğu ve bu tutarın 20.000 ₺ olduğu verilmiş.
• Eğer %10 = 20.000 ₺ ise, %100 (yani Toplam Aktifler) kaç olur?
• Basit bir orantı kurabiliriz: 20.000 × 10 = 200.000 ₺.
• Toplam Aktif = 200.000 ₺ bulunur.

Şimdi Öz Kaynaklar tutarını bulalım.

• Bilanço denklemi şöyledir: Aktifler = Yabancı Kaynaklar + Öz Kaynaklar.
• Dikey yüzdelerde de bu mantık geçerlidir: %100 = Yabancı Kaynaklar % + Öz Kaynaklar %.
• Soruda bize şu yüzdeler veriliyor:
• Kısa Vadeli Yabancı Kaynak: %10
• Uzun Vadeli Yabancı Kaynak: %30
• Toplam Yabancı Kaynak Yüzdesi: %10 + %30 = %40
• Geriye kalan kısım Öz Kaynaklar olmalıdır:
• %100 (Toplam) - %40 (Yabancı Kaynaklar) = %60 (Öz Kaynaklar).
• Şimdi Öz Kaynakların TL değerini hesaplayalım. Toplam Aktif 200.000 ₺ idi ve Öz Kaynaklar bunun %60'ıdır.
• 200.000 × 0,60 = 120.000 ₺.

Sonuç olarak: Öz Kaynaklar 120.000 ₺ ve Toplam Aktif 200.000 ₺ bulunur. Bu da B şıkkını işaretler.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı: Burada öz kaynaklar 50.000 ₺ olarak verilmiş. Bu, toplamın %25'i demektir. Ancak bizim hesabımızda öz kaynakların %60 olması gerekiyordu. Hesap hatası veya yüzdelerin toplanmamasından kaynaklanır.
• C Şıkkı: Öz kaynaklar 80.000 ₺ (yani %40) gösteriliyor. Bu, toplam yabancı kaynakların (%40) öz kaynaklarla eşitlendiği bir durumdur. Oysa yabancı kaynaklar %40, öz kaynaklar %60 olmalıdır.
• D ve E Şıkları: Bu şıklarda Toplam Aktif tutarları (250.000 ve 225.000) yanlış hesaplanmıştır. Kısa vadeli yükümlülüğün %10'u 20.000 ise, toplamın 200.000'den fazla olması mantıksızdır. Bu şıklar, yüzdelerle TL tutarları doğru eşleştiremeyen öğrencilerin yaptığı yaygın hataları temsil eder.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel konuya hakim olmalısın:

• Dikey Yüzdeler Analizi (Common Size Analysis): Bilanço kalemlerinin, toplam aktifler baz alınarak yüzdelik olarak ifade edilmesidir. Aktifler %100 kabul edilir.
• Bilanço Denklemi ve Yüzde Hesaplamaları:
• Aktif = Yabancı Kaynaklar + Öz Kaynaklar
• Yüzde hesabı: (Kalem Tutarı / Toplam Aktif) × 100 formülünü tersine çevirip toplamı bulma.

Özetle: Soruda verilen %10'luk kısmın 20.000 ₺ olduğunu fark edip toplamı bulduktan sonra, geriye kalan yüzdeleri (100 - 10 - 30 = 60) öz kaynaklara atayıp toplamın 60'ını hesaplayarak doğru cevaba ulaşırsın.

Bu soruyu bir öğrenci gibi düşünerek adım adım çözelim. Finansal analizde en sık karıştırılan iki oran olan Cari Oran ve Asit-Test Oranı'nı hesaplamak için formülleri ve mantığını çok iyi bilmemiz gerekir.

Önce elimizdeki verileri düzenleyelim:

• Dönen Varlıklar: 100.000 ₺
• Stoklar: 10.000 ₺ (Bu, Dönen Varlıklar'ın içinde yer alan bir kalemdir.)
• Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar: 25.000 ₺ (Bu, Dönen Varlıklar'ın içinde yer alan bir kalemdir.)

Şimdi formülleri uygulayalım:

1. Cari Oran Nasıl Hesaplanır? Cari oran, işletmenin kısa vadeli borçlarını ne kadar kolay ödeyebileceğini gösterir. Formülü şudur: > Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Verileri yerine koyarsak:

• Dönen Varlıklar: 100.000
• Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar: 25.000
• Hesaplama: 100.000 ÷ 25.000 = 4

Yani Cari Oran 4'tür.

2. Asit-Test Oranı Nasıl Hesaplanır? Bu oran, stokların satılamaması durumunda bile işletmenin borçlarını ödeyebilip ödeyemeyeceğini gösterir. Bu yüzden formülden Stoklar çıkarılır. Formülü şudur: > Asit-Test Oranı = (Dönen Varlıklar - Stoklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Verileri yerine koyarsak:

• Dönen Varlıklar: 100.000
• Stoklar: 10.000 (Bunu çıkarıyoruz) -> 100.000 - 10.000 = 90.000
• Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar: 25.000
• Hesaplama: 90.000 ÷ 25.000 = 3,6

Yani Asit-Test Oranı 3,6'dır.

Neden Doğru Cevap D Şıkkıdır? Yukarıdaki hesaplamalar sonucunda; Cari Oran'ın 4, Asit-Test Oranı'nın ise 3,6 olduğunu bulduk. Bu sonuçlar tam olarak D şıkkındaki değerlerle eşleşmektedir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A, B ve C Şıkları: Bu şıklardaki sayılar, formüllerde stokları çıkarmayı unutmaktan veya kısa vadeli borçları yanlış yerleştirmekten kaynaklanan hatalı hesaplamalardır. Örneğin, stokları çıkarmadan Asit-Test oranını hesaplasaydık 100.000/25.000 = 4 çıkardı ki bu da Cari Oran ile aynı olurdu (A şıkkı gibi bir durum).
• E Şıkları: Bu şıklar, payda (borçlar) veya pay (varlıklar) ile ilgili temel bir karışıklık içerir. Örneğin, Dönen Varlıklar'ı 100.000 yerine 50.000 gibi yanlış bir değerle veya borçları 50.000 gibi yanlış bir değerle alırsak bu sonuçlar çıkabilir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir? Bu soruyu çözmek için "Finansal Oran Analizi" konusundaki Likidite Oranları'nı bilmelisin. Özellikle:

• Cari Oran formülünü,
• Asit-Test Oranı formülünü ve stokların bu formülden neden çıkarıldığını,
• Dönen Varlıklar, Stoklar ve Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar kavramlarının tanımlarını iyi bilmek gerekir.

Özetle; formülleri ezberlemek yetmez, hangi kalemlerin formüle gireceğini (stokun çıkartılması gibi) mantığıyla kavramak gerekir. Doğru cevap D'dir.