2022/3 SGS Türkçe Soruları ve Çözümleri

Doğru cevap C. C cümlesi virgülle ve "ve" bağlacıyla birbirine bağlanmış üç yargıdan oluşur. İlk yargıda "Asansör" öznedir. İkinci ve üçüncü yargılarda ise "aynası" ve "lambasından" sözcükleri iyelik eki taşır; bu sözcüklerin tamlayanı "asansörün" olmalıdır. Ortak kullanılan "Asansör" sözcüğü ilk yargıda yalın hâlde özne olduğu için sonraki yargılarda tamlayan görevini üstlenemez; bu nedenle tamlayan eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu oluşur. Doğrusu "Asansör sevimsiz bir dikdörtgen prizmadan ibaretti; asansörün kirli bir aynası vardı..." biçimindedir. A, B, D ve E cümlelerinde ögeler arasında uyumsuzluk yoktur; kişileştirme ve benzetme gibi söz sanatları da anlatımı bozmaz.

Doğru cevap B. B cümlesinde bütün sözcükler TDK kurallarına uygun yazılmıştır; gün adları olan "cuma" ve "salı" belirli bir tarih bildirmediği için küçük harfle başlatılmıştır. A'da sert ünsüz "p" ile biten "garip" sözcüğüne gelen ek-fiil ünsüz benzeşmesi gereği "-ti" olmalıdır: "garipti". C'de "malesef" sözcüğünün doğru yazımı "maalesef"tir. D'deki "raslanmadık" yanlıştır; fiil "rastlamak" olduğundan "rastlanmadık" yazılmalıdır. E'de iki yanlış vardır: "yanlız" sözcüğü "yalnız", "hazırlıyacakmışız" ise daralma yazıya geçirilmeyeceğinden "hazırlayacakmışız" olmalıdır.

Doğru cevap A. "Sermayeyi kediye yüklemek" deyimi, eldeki bütün parayı ya da varlığı harcayıp tüketmek, beş parasız kalmak anlamına gelir; "Bütün paramı yiyip bitirdim." diyen kişinin durumunu tam olarak karşılar. B'deki "süt dökmüş kediye dönmek", bir kusur işlemiş olmanın verdiği mahcubiyetle sessiz ve süklüm püklüm durmak demektir. C'deki "kediye peynir (ciğer) ısmarlamak", bir şeyi onu ele geçirmeye hazır birine emanet etmek anlamındadır. D'deki "kedi gibi dört ayak üzerine düşmek", zor durumlardan kolayca ve zarar görmeden kurtulmayı anlatır. E'deki "kedi ile harara (çuvala) girmek" ise başa çıkılması güç, tehlikeli ve sonu kötü bitecek bir işe girişmektir.

Doğru cevap D. Paragrafta "okur için yazmayan" yazara yöneltilen "Okur için yazmıyorsun da neden yazdıklarını yayımlıyorsun?" itirazı aktarılmıştır. Paragrafın sonuna, bu itirazı yanıtlayan ve yazarın tutumunu açıklayan bir cümle gelmelidir. D seçeneği "oysa" bağlacıyla itiraza karşılık verir: Yazar okura yazar, yani eserini okura sunar; ama okurun beğenisini gözeterek, onun isteğine göre yazmaz. "Okura yazma" ile "okur için yazma" arasındaki ayrım, hem yazarın "Okur için yazmıyorum!" sözünü hem de eserlerini yayımlamasını tutarlı kılar. A yazarın tanımına, B yazarın yalnızlığına, C metinlerin müziğine, E ise hayatın şaşırtıcılığına geçerek paragrafın tartışmasından uzaklaşır.

Doğru cevap E. Yüklemi ortak olan cümlelerde, yüklemi söylenmeyen (eksiltili) bölümden sonra virgül konur. E cümlesinde "Bu dünyadaki her değişmeye olay" bölümünün yüklemi "denir" olup ikinci bölümle ortaktır; bu nedenle virgül doğru yerdedir. A'da tamlayan (Hayatın) ile tamlananları (kısalığı ve uzunluğu) arasına virgül konamaz. B'de yaklaşık sayı bildiren "yedi sekiz" sözünün arasına virgül konmaz. C'de "ne ... ne de" gibi tekrarlı bağlaçlarla bağlanan ögeler arasına virgül getirilmez. D'de de "hem ... hem" bağlacıyla bağlanan ögeler virgülle ayrılmaz; "hem fakir hem gurursuz" yazılmalıdır.

Doğru cevap A. Örnek cümlede "Besen" özne, "Çeşme'de" dolaylı tümleç, "kendisini ilgi ve duygudaşlıkla dinleyen ilk ve son insanı" belirtili nesne, "bulmuştu" yüklemdir; diziliş özne + dolaylı tümleç + nesne + yüklem biçimindedir. A'da da "Cemil Kavukçu" özne, "Angelacoma'nın Duvarları'nda" dolaylı tümleç, "çocukluğunun ve ilk gençliğinin İnegöl'ünü" belirtili nesne, "anlatır" yüklemdir; sıralama birebir örtüşür. B dolaylı tümleçle başlar, özneden sonra zarf tümleci ve dolaylı tümleç gelir. C'de özneden sonra dolaylı tümleç, zarf tümleci ve yüklem vardır, nesne yoktur. D'de özneden sonra zarf tümleci (akşamları) ve dolaylı tümleç gelir, ardından nesne ve zarf tümleci yer alır. E'de özne, zarf tümleci ve yüklem bulunur.

Doğru cevap B. Metinde yazar, öykülerinde koku kullanmayan yazarlara Adalet Ağaoğlu, Hulki Aktunç ve Sevgi Soysal'ı; kokuyu ustalıkla kullanan yazara ise Nezihe Meriç'i örnek verir. Ayrıca Meriç'in öykülerindeki kokular (arapsabunu, hacışakir, patlıcan-biber kızartması, domates-hıyar, dereotu-nane) tek tek sıralanarak somut örneklerle gösterilir; bu örneklemedir. Metin iki grup yazarı koku kullanma yönünden karşı karşıya koyar: Birinci grup okuru öyküleri koklamak gibi zor durumlara sokmazken Nezihe Meriç'in öyküleri kokuyla doludur ve yalnızlık çektirmez; bu da karşılaştırmadır. Metinde bir kavramın ne olduğunu açıklayan tanım yoktur; yazarların adı anılsa da görüşleri aktarılıp düşünceye kanıt olarak sunulmadığı için tanık gösterme de yapılmamıştır.