2023/1 SGS Mali Tablolar Analizi Soruları ve Çözümleri

Doğru cevap olan A şıkkı (24%), 2022 yılı için önce net çalışma sermayesi formülünü (Dönen Varlıklar - Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar) kullanarak eksik olan Dönen Varlıklar değerini bulmamızı sağlar; 26.000 ₺ net çalışma sermayesi ve 364.000 ₺ kısa vadeli yabancı kaynak verisiyle 2022 Dönen Varlıklarının 390.000 ₺ olduğu hesaplanır. Bu değerle birlikte 2022 Duran Varlıklar (270.000 ₺) toplanarak toplam varlıklar 660.000 ₺ bulunur, ardından toplam yabancı kaynaklar (364.000 + 234.000 = 598.000 ₺) çıkarılarak 2022 özkaynakları 62.000 ₺ olarak elde edilir. 2021 yılı için benzer şekilde toplam varlıklar (300.000 + 200.000 = 500.000 ₺) ve toplam yabancı kaynaklar (280.000 + 170.000 = 450.000 ₺) hesaplanıp 2021 özkaynaklarının 50.000 ₺ olduğu görülür; son olarak 2021'den 2022'ye özkaynaklardaki artış (62.000 - 50.000 = 12.000 ₺), başlangıç değerine (50.000 ₺) bölünerek %24'lük bir artış oranı bulunur.

Diğer şıkların yanlış olmasının nedeni, hesaplamada kullanılan formüllerin yanlış uygulanması, 2022 Dönen Varlıklarının bulunurken net çalışma sermayesi mantığının tersine çevrilmesi veya yüzde hesabında başlangıç değerinin (2021 özkaynağı) yanlış seçilmesinden kaynaklanan hesaplama hatalarıdır. Bu soruyu çözebilmek için Bilanço Analizi, Net Çalışma Sermayesi kavramı ve Özkaynak hesaplaması konularını iyi bilmek gerekmektedir.

Özetle, doğru oranı bulmak için önce 2022 dönemi bilançosundaki eksik dönen varlık değerini net çalışma sermayesi verisinden türetip, ardından her iki yılın özkaynaklarını hesaplayarak aralarındaki değişim oranını bulmanız gerekir.

Bu soruyu çözmek için önce işletmenin toplam varlıklarını ve borçlarını bulmamız, ardından asit-test oranı formülünü uygulayarak doğru cevabı (B şıkkı olan 0,90) elde etmemiz gerekir.

Öncelikle işletmenin toplam varlıklarını hesaplayalım: Dönen varlıklar (450.000 ₺) ile duran varlıkların (550.000 ₺) toplamı olan 1.000.000 ₺, işletmenin toplam varlığını oluşturur. Soruda "sürekli (devamlı) sermayenin dikey yüzdesi %60" denildiği için, bu oran toplam varlıkların %60'ına eşittir; yani 1.000.000 ₺'nin %60'ı olan 600.000 ₺, işletmenin öz sermayesidir. Bilanço denklemine göre (Varlıklar = Borçlar + Öz Sermaye), borçlar toplamı toplam varlıktan (1.000.000 ₺) öz sermayeyi (600.000 ₺) çıkararak bulunur ve bu da 400.000 ₺ eder. Ancak asit-test oranını hesaplamak için borçlar toplamına değil, sadece Dönen Varlıklar ve Stoklar bilgisi yeterlidir; formülümüz (Dönen Varlıklar - Stoklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar şeklindedir. Soruda kısa vadeli yabancı kaynaklar (kısa vadeli borçlar) doğrudan verilmemiştir, ancak "sürekli sermaye" ifadesi genellikle uzun vadeli kaynakları ve öz sermayeyi kapsar. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, asit-test oranının hesaplanmasında payda olarak Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar'ın alınmasıdır. İşletmenin toplam borçları 400.000 ₺ ise ve bu borçların tamamı kısa vadeli kabul edilirse (veya sorunun mantığı gereği toplam borçlar kısa vadeli olarak değerlendirilirse), hesaplama şu şekilde olur: (450.000 - 90.000) / 400.000 = 360.000 / 400.000 = 0,90. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğunu inceleyelim: A şıkkı (0,70), payda olarak toplam borçların daha yüksek veya payın daha düşük hesaplandığı bir hata sonucu oluşur; C, D ve E şıkları ise payda olarak kısa vadeli borçların çok düşük hesaplanması veya payda yerine toplam borçların kullanılmaması gibi hatalı varsayımlardan kaynaklanır. Örneğin, eğer payda olarak toplam varlıklar kullanılsaydı sonuç çok farklı çıkardı.

Bu soruyu çözebilmek için Bilanço unsurları arasındaki ilişkiyi (Varlıklar = Borçlar + Öz Sermaye), dikey analiz kavramını ve Asit-Test Oranı formülünün doğru uygulanmasını bilmek gerekmektedir.

Sonuç olarak, verilen verilerle yapılan doğru hesaplamalar sonucunda işletmenin asit-test oranı 0,90 olarak bulunur.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek adım adım çözelim. Sorunun mantığını kavramak için önce elimizdeki verileri birleştirelim ve basit bir "Bilanço Eşitliği" oyunu oynayalım.

1. Doğru Cevap Neden D? (En Önemli Kısım)

Öncelikle Bilanço Eşitliği kuralını hatırlayalım: Varlıklar = Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar

Soruda bize Genel Toplama Göre Dikey Analiz verilmiş. Bu, tüm kalemlerin toplam varlık ve kaynakların %100'ü üzerinden hesaplandığı anlamına gelir. Gelinen verileri bir tabloya dökelim:

• Dönen Varlıklar: %35
• Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (Kısa Vadeli Borçlar): %45
• Özkaynaklar: %30

Şimdi eksik kalan kalemleri bulalım:

• Duran Varlıklar: Toplam Varlık %100'dür. Dönen Varlıklar %35'tir.
• Duran Varlıklar = %100 - %35 = %65
• Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar (Uzun Vadeli Borçlar): Toplam Kaynaklar (Yabancı Kaynak + Özkaynak) %100'dür.
• Kısa Vadeli Borçlar %45, Özkaynaklar %30. Toplam = %75.
• Uzun Vadeli Borçlar = %100 - %75 = %25

Şimdi D Şıkkını kontrol edelim: "İşletmenin duran varlıkları sürekli sermayesinden daha azdır."

• Duran Varlıklar: %65 (Yukarıda hesapladık).
• Sürekli Sermaye: Finansal analizde "Sürekli Sermaye", Özkaynaklar + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar'ın toplamıdır. (İşletmenin uzun vadeli kaynakları).
• Sürekli Sermaye = %30 (Özkaynak) + %25 (Uzun Vadeli Borç) = %55.

Karşılaştırma: Duran Varlıklar (%65) > Sürekli Sermaye (%55).

D Şıkkı "Duran Varlıklar Sürekli Sermayeden daha azdır" diyor. Oysa hesapladığımızda Duran Varlıklar daha fazladır. Bu ifade yanlıştır. Soru "Hangisi söylenemez?" diye sorduğu için, yanlış olan ifadeyi seçmemiz gerekir. Bu yüzden D şıkkı doğru cevaptır.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru İfadeler)?

Soruda "Hangisi söylenemez?" diye sorulduğu için, diğer şıkların doğru olması gerekir. Hızlıca bakalım:

• A) İşletmenin duran varlıkları dönen varlıklarından daha fazladır.
• Duran Varlıklar %65, Dönen Varlıklar %35. Evet, 65 > 35. Bu ifade doğrudur. (Söylenebilir, bu yüzden cevap değil).
• B) İşletmenin kısa vadeli borçları uzun vadeli borçlarından daha fazladır.
• Kısa Vadeli Borçlar %45, Uzun Vadeli Borçlar %25. Evet, 45 > 25. Bu ifade doğrudur.
• C) İşletmenin cari oranı 1'den küçüktür.
• Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar.
• Hesap: 35 / 45 = 0,77.
• 0,77 sayısı 1'den küçüktür. Bu ifade doğrudur.
• E) İşletmenin finansal kaldıraç oranı 0,5'ten büyüktür.
• Finansal Kaldıraç Oranı = Toplam Varlıklar / Özkaynaklar.
• Hesap: 100 / 30 = 3,33.
• 3,33 sayısı 0,5'ten büyüktür. Bu ifade doğrudur.

Gördüğün gibi A, B, C ve E şıkları matematiksel olarak doğru ifadelerdir. Sadece D şıkkı mantıksal olarak çelişir.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için şu üç temel konuyu iyi bilmen gerekir:

• Dikey Analiz Mantığı: Bilanço kalemlerinin toplam varlık ve kaynakların yüzdesi olarak ifade edildiğini ve bu yüzdes

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, mantığını adım adım çözelim. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Önce neden A şıkkının doğru olduğunu net bir şekilde açıklayalım:

Sormada bize "Özkaynaklar > Dönen Varlıklar" olduğu söylenmiş. Bu, işletmenin kendi parası (özkaynak) elindeki nakit ve kısa sürede paraya çevrilebilecek varlıklardan (dönen varlıklar) daha fazla demektir.

Bilanço formülünü hatırlayalım: Varlıklar = Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar. Buradan hareketle şunu söyleyebiliriz: Varlıkların tamamı, özkaynaklar ve borçların toplamına eşittir.

Eğer özkaynaklar, dönen varlıklardan büyükse, bu durumun bir sonucu olarak Duran Varlıklar (uzun vadeli varlıklar) kaçınılmaz olarak Uzun Vadeli Borçlardan daha büyük olmalıdır.

Bunu basit bir mantıkla şöyle kurabiliriz:

• İşletmenin elindeki "hemen harcayabileceği" şeyler (Dönen Varlıklar) az, ama "kendi parası" (Özkaynak) çok.
• Bu durumda, işletmenin geri kalan büyük kısmını oluşturan "Duran Varlıklar" (fabrika, bina, makine vb.) mutlaka uzun vadeli borçlarla finanse edilmelidir.
• Matematiksel olarak: Eğer Özkaynak > Dönen Varlık ise, geri kalan kısım olan Duran Varlık, Uzun Vadeli Borçtan daha büyük olmak zorundadır. Aksi halde bilanço dengesi bozulur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B Şıkkı (Özkaynaklar > Kısa Vadeli Borçlar): Bu kesin bir yargı değildir. Özkaynaklar dönen varlıklardan büyük olsa bile, kısa vadeli borçlar çok yüksek olabilir. Örneğin; özkaynak 100, dönen varlık 80, kısa vadeli borç 90 olabilir. Bu durumda 100 > 90 doğrudur ama sorunun bize verdiği tek kuraldan bunu kesin olarak çıkaramayız.
• C Şıkkı (Kısa Vadeli Borçlar < Uzun Vadeli Borçlar): Borçların vadelerine göre dağılımı hakkında hiçbir bilgi verilmemiştir. Sadece özkaynak ve dönen varlık ilişkisi verilmiştir.
• D Şıkkı (Duran Varlıklar > Dönen Varlıklar): Bu genellikle doğrudur ama sorunun bize verdiği "Özkaynak > Dönen Varlık" kuralından kesin olarak çıkarılamaz. Örneğin; özkaynak 100, dönen varlık 80, duran varlık 70 ve borçlar 100 olabilir. Bu durumda özkaynak > dönen varlık (100>80) sağlanır ama duran varlık < dönen varlık (70<80) olur. Yani bu şık her zaman doğru olmak zorunda değildir.
• E Şıkkı (Duran Varlıklar < Kısa Vadeli Borçlar): Bu durum, işletmenin finansal yapısının çok riskli olduğunu gösterir ve sorudaki genel dengeli yapıyla çelişir. Kesin bir yargı değildir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Bilanço Denge Formülü ve Varlık-Yükümlülük Eşleşmesi mantığını iyi bilmelisin.

Özellikle "Özkaynaklar ve Dönen Varlıklar arasındaki ilişki kurulduğunda, geri kalan varlık kalemi (Duran Varlıklar) ile geri kalan yükümlülük kaleminin (Uzun Vadeli Borçlar) nasıl eşleştiğini" analiz edebilmek gerekir. SMMM stajında bu, bilançonun yapısını ve işletmenin likidite ile uzun vadeli finansman dengesini anlamak için temel bir konudur.

Özetle: Özkaynaklar, dönen varlıklardan büyükse, duran varlıkların uzun vadeli borçlardan daha fazla olması gerekir. Doğru cevap A'dır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun mantığını kavramak için önce kâr marjlarının ne olduğunu hatırlayalım.

1. Neden Doğru Cevap D?

Öncelikle formülleri zihnimizde canlandıralım:

• Brüt Kâr Marjı = Satışlardan Kâr / Satışlar (Sadece üretim ve satış maliyetlerini düşeriz).
• Faaliyet Kâr Marjı = Brüt Kâr - Amortisman ve diğer işletme giderleri / Satışlar.

Soru bize şunu diyor: "Cari yılda Faaliyet Kâr Marjı, Brüt Kâr Marjına göre daha fazla artmış."

Bunu şöyle düşünelim: Eğer Brüt Kâr Marjı arttıysa, demek ki üretim maliyetleri (Satışların Maliyeti) düşmüş veya satış fiyatları artmıştır. Bu iyi bir durum. Ancak Faaliyet Kâr Marjı daha da fazla artmışsa, bu Brüt Kâr'ın üzerine eklenen bir iyileşme demektir.

Faaliyet Kârı, Brüt Kâr'dan Amortisman ve diğer genel giderler düşülerek bulunur.

• Eğer Amortisman giderleri azalırsa, Brüt Kâr'dan düşülen miktar azalır.
• Brüt Kâr aynı kalırken, üstüne eklenen giderler (amortisman) azalınca, Faaliyet Kârı büyük bir sıçrama yapar.

Özetle: Brüt kâr marjı arttıysa bu normaldir. Ancak Faaliyet kâr marjının daha yüksek oranda artması, Brüt Kâr'ı yiyen giderlerin (özellikle Amortisman'ın) azaldığını gösterir. Amortisman azalırsa, Faaliyet Kârı Brüt Kâr'dan daha fazla büyür. Bu yüzden D şıkkı doğrudur.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere neden bu kadar "güçlü" bir açıklama yapmadığımızı görelim:

• A) Satışların maliyeti azalmıştır: Bu durum Brüt Kâr Marjını artırır. Ancak Faaliyet Kâr Marjını daha fazla artırmaz. Sadece Brüt Kâr'ı etkiler, Faaliyet Kâr'ı üzerindeki diğer giderler (amortisman vb.) değişmediği sürece Faaliyet Kârı, Brüt Kâr'ın aynı oranda artar. Soruda "daha yüksek oranda" dendiği için bu şık yetersiz kalır.
• B) Finansman giderleri azalmıştır: Finansman giderleri (faiz vb.), Faaliyet Kârı sonrasına düşülür. Faaliyet Kârı hesaplanırken finansman giderleri dikkate alınmaz. Bu yüzden Faaliyet Kâr Marjını doğrudan etkilemez.
• C) Net kârı azalmıştır: Net kâr, en sondaki kârdır. Faaliyet kâr marjı artıyorsa, net kârın azalması mantıksızdır. Ayrıca soru "Faaliyet Kârı" ile ilgili, "Net Kâr" ile değil.
• E) Vergi ödemeleri azalmıştır: Vergi de Faaliyet Kârı sonrasına düşülür. Faaliyet Kâr Marjını etkilemez.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Muhasebe ve Finansman derslerinde işlenen "Kâr Marjları Analizi" ve "Faaliyet Kârı Hesaplaması" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunu ezberlemelisin: > Faaliyet Kârı = Brüt Kâr - Amortisman ve Diğer İşletme Giderleri

Eğer Faaliyet Kârı, Brüt Kâr'dan daha hızlı büyüyorsa, aradaki fark olan Amortisman veya genel giderler azalmış olmalıdır.

Başarılar dilerim!

Doğru cevap C) 2.000.000 ₺'dir. Finansal kaldıraç oranı Toplam Borçlar ÷ Toplam Aktifler olarak hesaplanır.

1. Mevcut durum

• Toplam aktif: 10.000.000 ₺
• Toplam borç: 4.000.000 ₺
• Mevcut kaldıraç oranı = 4.000.000 ÷ 10.000.000 = %40

2. Kredinin etkisi Kullanılan X ₺ nakdî kredi hem borçları hem de aktifleri (kasa/banka) aynı tutarda artırır:

• Yeni borç = 4.000.000 + X
• Yeni aktif = 10.000.000 + X

3. Koşulu kuralım (4.000.000 + X) ÷ (10.000.000 + X) ≤ 0,50

• 4.000.000 + X ≤ 5.000.000 + 0,50X
• 0,50X ≤ 1.000.000
• X ≤ 2.000.000

Kontrol: 2.000.000 ₺ kredi sonrası borç 6.000.000, aktif 12.000.000 ₺ olur; oran tam %50'dir.

Firmanın kullanabileceği en yüksek kredi = 2.000.000 ₺

Dikkat: Kredi yalnız borçları değil aktifleri de artırır; payda sabit tutulursa (4.000.000 + X ≤ 5.000.000) sonuç 1.000.000 ₺ gibi hatalı çıkar.

Doğru cevap: C

Bu soruyu bir öğrenci gibi düşünerek adım adım çözelim. SMMM staj sınavlarında finansal oran hesaplamaları sıkça karşımıza çıkar ve bu soru da Stok Devir Hızı kavramını ölçüyor.

Öncelikle doğru cevabın B şıkkı (3,00) olduğunu belirtelim. Şimdi nedenini açıklayalım.

1. Doğru Cevap Neden B?

Stok devir hızı, işletmenin bir yıl içinde stoklarını kaç kez sattığını ve yerine yenisini koyduğunu gösteren bir orandır. Hesaplama formülü şöyledir:

Stok Devir Hızı = Satılan Malın Maliyeti / Ortalama Stok

Burada dikkat etmemiz gereken en önemli nokta şudur: Soruda bize Satışlar ve Brüt Kâr Marjı verilmiş. Formülde "Satışlar" değil, "Satılan Malın Maliyeti" kullanılır. Bu iki kavramı birbirine karıştırmamak gerekir.

Adım Adım Hesaplama:

• Satılan Malın Maliyetini Bulalım:
• Satışlar: 4.000.000 ₺
• Brüt Kâr Marjı: %40 (Bu, satışların %40'ının kâr olduğu anlamına gelir).
• Demek ki, geri kalan %60'ı malın maliyetidir.
• Satılan Malın Maliyeti = 4.000.000 ₺ × 0,60 = 2.400.000 ₺

• Ortalama Stoku Bulalım:
• Soruda 4 farklı dönem sonu stok değeri verilmiş (I, II, III, IV).
• Ortalama stok, bu dönem sonu stoklarının aritmetik ortalamasıdır.
• Toplam Stok = 700.000 + 800.000 + 1.200.000 + 500.000 = 3.200.000 ₺
• Ortalama Stok = 3.200.000 / 4 = 800.000 ₺

• Oranı Hesaplayalım:
• Stok Devir Hızı = 2.400.000 / 800.000 = 3,00

Sonuç olarak, işletme stoklarını yılda 3 kez devretmiştir. Bu da B şıkkını doğru yapar.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) 2,00: Bu sonuç genellikle formülde "Satışlar" (4.000.000) yerine "Satılan Malın Maliyeti" kullanılmadan, yanlış bir ortalama stok hesabı yapılarak veya oran ters çevrilerek elde edilebilir.
• C) 3,69: Bu şık, muhtemelen Satışlar (4.000.000) ile Ortalama Stok (800.000) bölünerek bulunmuştur (4.000.000 / 800.000 = 5 değil, buradaki 3,69 değeri farklı bir hata veya yanlış formül uygulamasıdır). Ancak en yaygın hata, Satışları doğrudan bölerek 5 bulup, bunu başka bir hatayla çarpıp 3,69'a getirmektir. Aslında en kritik hata, Satışlar ile Satılan Malın Maliyeti farkını görememektir. Eğer Satışlar (4.000.000) bölünürse sonuç 5 çıkar. 3,69 değeri, stokların sadece 3 dönemi üzerinden veya farklı bir ortalama yöntemiyle hesaplanmış hatalı bir senaryodur.
• D) 6,15: Bu değer, formülün tersine çevrilerek (Stok / Satılan Malın Maliyeti) veya stokların sadece en yüksek ve en düşük değerlerinin ortalaması alınarak (örneğin 700 ve 1.200) hesaplanması durumunda ortaya çıkabilir.
• E) 10,00: Bu, formülde Satışlar (4.000.000) ile en düşük stok (400.000 gibi bir varsayımla) veya stokların toplamı ile bölünmesi gibi mantıksız bir işlemin sonucudur.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için şu iki temel konuya hakim olmalısın:

• Brüt Kâr Marjı ve Satılan Malın Maliyeti İlişkisi: Satışlar %100 ise, Brüt Kâr Marjı %40 ise, geri kalan %60 Satılan Malın Maliyeti'dir. Formülde asla "Satışlar" kullanılmaz, "Satılan Malın Maliyeti" kullanılır.

2.