2023/2 SGS Ticaret Hukuku Soruları ve Çözümleri

Bu soru, SMMM stajı ve genel ticaret hukuku derslerinde sıkça karşımıza çıkan "Bononun Şekli ve Zorunlu Unsurları" konusunu ölçüyor. Doğru cevap D şıkkıdır.

Gelin bu durumu bir öğrenci gibi adım adım inceleyelim:

Neden D Şıkkı Doğru Cevap?

Soruda "zorunlu olmayan" unsur soruluyor. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) göre, bir bononun geçerli olabilmesi için kanunda belirtilen bazı unsurların mutlaka bulunması gerekir. Ancak Karekod (QR Kod) bu unsurların arasında hiç yer almaz.

Karekod, modern teknoloji ile senetlerin okunabilirliğini kolaylaştıran bir yöntem olabilir, ancak kanun koyucu bononun geçerliliği için bunu şart koşmamıştır. Yani, bir bonoda karekod yoksa bono geçersiz olmaz; bu sadece bir teknik detaydır, yasal bir zorunluluk değildir. Bu yüzden "D" şıkkı, sorunun aradığı "olmayan" unsur olduğu için doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Neden Zorunlular)?

Diğer şıklar (A, B, C ve E), TTK Madde 710 uyarınca bononun geçerli olabilmesi için mutlaka bulunması gereken unsurlardır. Eğer bunlardan biri eksikse, o senet bono olarak kabul edilmez ve bono hükümleri uygulanamaz.

• A) Lehtarın adı ve soyadı: Bononun kime ödeneceği belirtilmelidir. (Kanunda "lehtarın adı" zorunluluğu, bononun emre yazılı senet olması için gereklidir).
• B) Düzenleyenin imzası: Bonoyu çıkaran kişinin (borçlu) imzası en temel unsurdur. İmza yoksa senet yok demektir.
• C) "Bono" veya "emre muharrer senet" ifadesi: Senedin bono olduğunu belirten bu ibare, senedin niteliğini ortaya koyar ve zorunludur.
• E) Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödemek vaadi: Bononun özü budur. "Şartlı" veya "belirsiz" bir ödeme vaadi bono olamaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Bononun Şekli ve Zorunlu Unsurları" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu Madde 710'u ezberlemen veya iyi kavraman gerekir.

Özetle: Kanun, bononun geçerliliği için sadece imza, lehtar, "bono" ibaresi ve ödeme vaadi gibi klasik unsurları ister. Teknolojik bir unsur olan karekod ise yasal bir zorunluluk değildir. Bu yüzden doğru cevap D'dir.

Bu soru, SMMM stajına giriş sınavlarında sıkça karşımıza çıkan ve Ticari İşletme kavramının temelini oluşturan bir konudur. Doğru cevap C) Verimlilik'tir.

Gelin bu durumu bir öğrenci gibi adım adım inceleyelim:

Neden Doğru Cevap "Verimlilik"?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) göre bir işin "Ticari İşletme" sayılabilmesi için kanun koyucu, o işin belirli zorunlu unsurlara sahip olmasını şart koşar. Bu unsurlar şunlardır:

• Esnaf faaliyeti düzeyini aşma: İşin sadece geçimini sağlamak için değil, ticari bir ölçekte yapılması gerekir.
• Gelir sağlamayı hedef tutma: İşin amacı kâr elde etmektir.
• Bağımsızlık: İşin sahibi, başkasının emir ve talimatı altında çalışmaz; kendi iradesiyle hareket eder.
• Devamlılık: İşin tek seferlik değil, sürekli ve düzenli olarak yapılması gerekir.

"Verimlilik" ise ticari işletmenin zorunlu bir unsuru değildir. Bir işletme kâr amacı gütsün, devamlı olsun, bağımsız olsun ve esnaf düzeyini aşsın; ancak o an için verimsiz çalışsın. Bu durumda işletme ticari işletme olmaktan çıkmaz, sadece verimsizdir. Kanun, işletmenin "nasıl" çalıştığını (verimliliğini) değil, "ne" olduğunu (yapısını) belirler. Bu yüzden verimlilik, zorunlu bir şart değil, işletmenin kalitesini belirleyen bir özelliktir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların yanlış olmasının sebebi, bunların TTK'ya göre ticari işletmenin temel ve zorunlu özellikleri olmasıdır. Eğer bu özelliklerden biri eksikse, o iş ticari işletme sayılmaz:

• A) Esnaf faaliyeti düzeyini aşma: Eğer bir iş sadece esnaf düzeyindeyse (örneğin sadece kendi geçimini sağlayan küçük bir dükkan), ticari işletme sayılmaz. Ticari işletme olmak için bu düzeyin üzerine çıkılması gerekir.
• B) Gelir sağlamayı hedef tutma: Ticari işletmenin en temel amacı kâr elde etmektir. Eğer bir iş kâr amacı gütmüyorsa (örneğin bir dernek veya vakıf), ticari işletme değildir.
• D) Bağımsızlık: Bir iş, bir başkasının emri altında (örneğin bir memur veya işçi olarak) yapılıyorsa, bu ticari işletme değil, bir iş sözleşmesi ile yürütülen bir iş ilişkisidir. Ticari işletme sahibi bağımsız olmalıdır.
• E) Devamlılık: İşin tek seferlik veya rastgele yapılması ticari işletme sayılmaz. Sürekli ve düzenli bir faaliyet göstermesi gerekir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Türk Ticaret Kanunu'na göre "Ticari İşletme" kavramının unsurlarını bilmelisin.

Özetle şunu ezberlemelisin: Bir işin ticari işletme olması için 4 şart vardır:

• Esnaf düzeyini aşma,
• Kâr (gelir) amacı,
• Bağımsızlık,
• Devamlılık.

Bu 4 şarttan biri eksikse ticari işletme oluşmaz. "Verimlilik" ise bu 4 şartın arasında yer almaz.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı sınavı sorusu gibi ele alalım. Amacımız sadece doğru cevabı bulmak değil, neden o cevabın doğru olduğunu ve anonim şirketin temel mantığını tam olarak kavramaktır.

Doğru cevap D şıkkıdır. Şimdi gelin, bunu adım adım açıklayalım.

Neden D Şıkkı Doğru? (Anonim Şirketin Temel Kuralı)

Soruda "Anonim şirketlerde uygulanmaz" ifadesi var. Bu, diğer şıkların anonim şirketlerde uygulandığını gösterir.

Anonim şirketlerin en belirgin ve en önemli özelliği, sınırlı sorumluluk ilkesidir.

• Ne Demek Bu? Anonim şirketin borçlarından dolayı, pay sahiplerinin (ortakların) kişisel mal varlıkları risk altında değildir. Sadece şirkete taahhüt ettikleri sermaye payları kadar sorumludurlar.
• Örnek: Bir anonim şirketin 100 milyon TL borcu olsa bile, senin şirketin 100 TL sermaye payın varsa, senin borcunu ödemek için evini, arabanı veya cebindeki parayı vermen gerekmez. Sadece o 100 TL'lik sermaye kaybolur.

Bu yüzden "Pay sahiplerinin sınırsız sorumluluğu ilkesi" anonim şirketlerde uygulanmaz. Bu ilke, Kollektif Şirketlere aittir. Dolayısıyla D şıkkı, anonim şirketlerde uygulanmayan tek kural olduğu için doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış? (Anonim Şirketlerde Neler Uygulanır?)

Diğer şıkların hepsi anonim şirketlerde uygulanan temel ilkelerdir, bu yüzden onları "uygulanmaz" sorusunun cevabı yapamaz:

• A) Çoğunluk ilkesi: Anonim şirketlerde kararlar, genel kurulda oy çokluğuyla alınır. Bu ilke kesinlikle uygulanır.
• B) Malvarlığının korunması ilkesi: Şirketin malvarlığı, ortakların kişisel malvarlığından ayrıdır ve şirketin borçlarından korunur. Bu ilke uygulanır.
• C) Eşit işlem ilkesi: Aynı tür ve aynı koşullardaki paylar, eşit haklara sahiptir. Hiçbir pay sahibi diğerinden ayrıcalıklı muamele göremez. Bu ilke uygulanır.
• E) Dürüst resim ilkesi: Şirketin mali tabloları, şirketin durumunu dürüst ve doğru bir şekilde yansıtmalıdır. Bu ilke de uygulanır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)'na göre Anonim Şirketlerin Kuruluş ve İşleyiş İlkeleri konusunu bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Sorumluluk Türü: Anonim şirketlerde sorumluluğun sınırlı olduğunu, Limited şirketlerde ise ortakların şirketin borçlarından sınırlı (ancak sermaye dışı bir sorumluluk durumu olabilir), Kollektif şirketlerde ise sınırsız olduğunu ayırt etmek.
• Temel İlkeler: Çoğunluk, eşitlik, dürüstlük ve malvarlığının korunması gibi ilkelerin hangi şirket türlerinde geçerli olduğunu ezberlemek yerine mantığını kavramak.

Özetle: Anonim şirket = Sınırlı sorumluluk. Soru "sınırsız sorumluluk" dediği için bu ilke anonim şirketlerde yoktur. Cevap D'dir.

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi analiz etmelisin. Soru, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)'na göre Ticari Yargı konusundaki görev ve yetki kurallarını sorguluyor.

Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır. Şimdi gel, neden D şıkkının yanlış olduğunu ve diğer şıkların neden doğru olduğunu adım adım açıklayalım.

Neden D Şıkkı Yanlış? (Doğru Cevap)

Bu şıkkın yanlış olmasının temel nedeni, Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi arasındaki ilişkiyi "iş bölümü" olarak tanımlamasıdır.

Hukukta "iş bölümü" ve "görev" kavramları birbirinden farklıdır:

• İş Bölümü: Aynı mahkeme türü içindeki farklı daireler veya bölümler arasındaki iş dağılımıdır (Örneğin: Ticaret Mahkemesi'nin 1. Dairesi ile 2. Dairesi arasındaki ilişki).
• Görev: Farklı mahkeme türleri arasındaki yetki dağılımıdır.

TTK'ya göre, bir davaya bakma yetkisi (görevi) olan mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi ise, bu dava mutlak ticari davadır. Eğer dava ticari nitelikte değilse, görev Asliye Hukuk Mahkemesi'ndedir.

Buradaki kritik nokta şudur: Bir dava ticari nitelikteyse, Asliye Hukuk Mahkemesi'ne bakma yetkisi yoktur. Yani Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi arasında bir "iş bölümü" (davanın bir kısmını bu mahkeme, bir kısmını o mahkeme görür) yoktur. Aradaki ilişki "Görev" ilişkisidir. Bir dava ticari ise sadece Ticaret Mahkemesi bakar, Hukuk Mahkemesi bakamaz. Bu yüzden "iş bölümü ilişkisidir" ifadesi hukuki olarak hatalıdır.

Diğer Şıklar Neden Doğru?

• A Şıkkı (Doğru): TTK m. 10'a göre, taraflardan en az biri tacir ise ve dava tacirlerin ticari işletmesiyle ilgili ise dava ticari dava olur. Bu ifade kanuna uygundur.
• B Şıkkı (Doğru): Çekişmesiz yargı işleri (örneğin ticari sicile kayıt, ticari unvan değişikliği vb.) Asliye Ticaret Mahkemesi'ne aittir. Bu ifade doğrudur.
• C Şıkkı (Doğru): Cari hesap sözleşmeleri, tarafların tacir olması durumunda doğrudan ticari dava niteliği taşır. Bu ifade doğrudur.
• E Şıkkı (Doğru): Türk Borçlar Kanunu'nun işletmenin devralınması hükümleri (md. 202-203), tacirler arasında veya tacir ile tacir olmayan arasında ticari işletme devrinden doğan uyuşmazlıklarda mutlak ticari dava kabul edilir. Bu ifade doğrudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Ticari Yargı ve Mahkemelerin Görevi konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Ticari Dava Türleri: Mutlak ticari dava ile nispi ticari dava arasındaki fark.
• Görev ve Yetki: Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi arasındaki yetki dağılımının "görev" mi yoksa "iş bölümü" mü olduğu.
• TTK Madde 10 ve 11: Ticari dava tanımı ve mahkeme görevi ile ilgili temel hükümler.

Özetle: Sınavda "iş bölümü" ve "görev" kelimelerini gördüğünde, farklı mahkeme türleri (Ticaret vs. Hukuk) arasında görev ilişkisi olduğunu, aynı mahkeme içindeki daireler arasında ise iş bölümü olduğunu hatırla. Bu fark, D şıkkını yanlış yapan temel nedendir.

Başarılar dilerim!

Bu soru, SMMM stajı ve genel ticaret hukuku derslerinde sıkça karşımıza çıkan "Ciro Türleri" konusundandır. Sorunun doğru cevabı B) Beyaz Ciro'dur.

Gelin bu kavramı bir öğrenci gibi adım adım inceleyelim:

Neden Doğru Cevap "Beyaz Ciro"?

Soruda iki temel özellik verilmiş:

• Lehine ciro yapılan kişi gösterilmemiş: Yani senarist (ciranta) kağıda birinin adını yazmamış.
• Ciro sadece cirantanın imzasından ibaret: Kağıtta sadece imza var, başka bir açıklama yok.

Türk Ticaret Kanunu'na göre, bir senedin üzerine sadece imza atılıp kimsenin adı yazılmadığında, bu senet Beyaz Ciro (veya boş ciro) olarak adlandırılır.

• Nasıl Çalışır? Beyaz ciro yapılmış senet, sanki "sahibine" (yani senedi eline alan kişiye) ciro edilmiş gibi kabul edilir. Bu senet, elden ele dolaşabilir ve son eline ulaşan kişi, senedin sahibi olarak haklarını kullanabilir.
• Örnek: Ali, senedin üzerine sadece "Ali" diye imza atar, kimsenin adını yazmaz. Bu senet Ali'den sonra eline geçen herkes için geçerli olur. Bu durum tam olarak sorudaki tanıma uyar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkları neden eliyoruz, kısaca bakalım:

• A) Açık Ciro: Bu terim ticaret hukukunda resmi bir ciro türü değildir. Genellikle "Beyaz Ciro" ile karıştırılır ancak kanunda "Açık Ciro" diye bir tanım yoktur.
• C) Tam Ciro: Tam ciroda, cirantanın imzası ve ciraya uğrayan kişinin (alıcının) adı açıkça yazılır. Soruda "kişi gösterilmemiş" denildiği için bu şık elenir.
• D) Kısmi Ciro: Bu, senedin tamamının değil, sadece bir kısmının devredilmesi durumudur (örneğin senedin 1000 TL'lik kısmının 500 TL'lik kısmını devretmek). Soruda böyle bir durum yok.
• E) Eksik Ciro: Bu da resmi bir ciro türü değildir. Ciro eksikliği, senedin geçersiz olmasına neden olabilir ama bir ciro türü olarak tanımlanmaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) kapsamında "Emanet ve Ciro" konusunu, özellikle Ciro Türlerini (Tam Ciro, Beyaz Ciro, Kayıtlı Ciro vb.) iyi öğrenmiş olman gerekir.

Özetle:

• İmza + İsim yazılmışsa -> Tam Ciro
• Sadece İmza varsa -> Beyaz Ciro (Doğru Cevap)

Başarılar dilerim!

Bu soru, SMMM stajına giriş sınavlarında sıkça karşımıza çıkan ve Limited Şirketlerin kuruluş şartlarını anlamak için temel bir konudur. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Gelin, bunu neden doğru olduğunu ve diğer şıkların neden hatalı olduğunu adım adım inceleyelim.

Neden Doğru Cevap A (1-50) Şıkkıdır?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) göre, bir Limited Şirket kurmak için en az 1 ortak gerekir. Kanun, eski düzenlemelerde olduğu gibi en az 2 ortak şartını aramamaktadır. Yani tek bir kişi de limited şirket kurabilir.

Ayrıca, limited şirketlerde ortak sayısının 50'yi geçmesi yasaktır. Eğer ortak sayısı 50'yi geçerse, şirketin yapısı değişir ve Anonim Şirkete dönüşmesi gerekir.

Özetle:

• Asgari (En az) ortak sayısı: 1
• Azami (En fazla) ortak sayısı: 50

Bu nedenle "1-50" aralığı doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B) 2-50: Bu şık, eski Ticaret Kanunu'ndaki veya Anonim Şirketlerindeki gibi "en az 2 ortak" kuralını hatırlatır. Ancak mevcut kanuna göre limited şirketlerde en az 1 ortak yeterlidir. Bu yüzden "2" ile başlangıç yapmak hatadır.
• C) 5-50: Kanunda limited şirket için "en az 5 ortak" gibi bir zorunluluk yoktur. Bu sayı tamamen uydurmadır.
• D) 1-5: Sadece en az 1 ortak şartını doğru bulmuşsunuz ama azami sınırın 50 olduğunu unutmuşsunuz. 50'den fazla ortak olamaz.
• E) 2-10: Hem en az ortak sayısını (2 yerine 1 olmalı) hem de azami sınırını (50 yerine 10 olmalı) yanlış vermiştir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "Limited Şirketler" bölümündeki kuruluş şartlarını bilmelisin. Özellikle:

• Limited şirketin en az kaç ortakla kurulabileceği,
• Ortak sayısının en fazla kaç olabileceği ve 50'yi geçerse ne olacağı (Anonim Şirket'e dönüşme zorunluluğu) bilgisi kritiktir.

Başarılar dilerim!